I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG

I H C NÔNG LÂM

-----------

-----------

LA ÌNH CHUNG
NGHIÊN C U NH H

NG C A CH T KÍCH THÍCH RA R

IBA (AXIT INDOL-BUTILIC)

NS

HÌNH THÀNH HOM

CÂY NGÂU (AGLAIA DUPERREANA) T I V
TR

NG

M

I H C NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN


ng

Thái Nguyên - 2015

ng Th Anh

i h c Nông Lâm


L I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là

tài nghiên c u c a riêng tôi. Các s li u k t

qu nghiên c u trong khóa lu n là trung th c. Khóa lu n ã
h

c giáo viên

ng d n xem và s a.
Thái Nguyên,ngày
Gi ng viên h

Th.S.L

ng d n

ng Th Anh



c t cách ng

i cán b t

ng lai. Th y cô ã

hành trang và m t lòng tin v ng b

c vào

i, vào

cu c s ng và s nghi p sau này.
có th hoàn thành t t khóa lu n t t nghi p này, ngoài s c g ng
c a b n thân. Em ã nh n
khoa Lâm nghi p, s giúp
ã tr c ti p h

ng d n

c s ch b o t n tình c a th y, cô giáo trong
c a cô giáo h

ng d n Th.S.L

ng Th Anh

em hoàn thành khóa lu n này.



c ý ki n óng góp c a th y cô và các b n

nh.Vì v y em r t mong
tài hoàn thi n h n.

Em xin chân thành c m n
Thái Nguyên, ngày 25 tháng 5 n m 2015
Sinh viên

La ình Chung


DANH M C CÁC B NG
B ng 2.1: Th i gian và t l ra r c a hom Phi lao ................................................11
B ng 2.2: Thí nghi m v i B ch àn tr ng t i ông Nam b cho k t qu ...........11
B ng 3.1. S

b trí thí nghi m cho các công th c giâm hom Ngâu v i 3 l n

nh c l i ......................................................................................................21
B ng 4.1. T l s ng c a hom cây Ngâu c a các công th c thí nghi m

nh k

theo dõi ......................................................................................................29
B ng 4.2. Các ch tiêu ra r c a hom cây Ngâu các công th c thí nghi m .....32
B ng 4.3. B ng t ng h p k t qu v ch s ra r c a hom cây Ngâu

cu i

Hình 4.2.

T l r c a các công th c thí nghi m giâm hom cây Ngâu (%) . 33

Hình 4.3.

S r trung bình/hom c a các công th c thí nghi m giâm hom cây
Ngâu (cái) .................................................................................... 34

Hình 4.4.

Chi u dài r trung bình/hom c a các công th c thí nghi m giâm
hom cây Ngâu (cm) ..................................................................... 35

Hình 4.5

Ch s ra r c a các công th c thí nghi m giâm hom cây Ngâu.... 37

Hình 4.6.

T l ch i c a các công th c thí nghi m giâm hom cây Ngâu (%) ...41

Hình 4.7.

S ch i trung bình/hom c a các công th c thí nghi m giâm hom cây
Ngâu (cái)................................................................................................42

Hình 4.8.

Chi u dài ch i trung bình/hom c a các công th c thí nghi m giâm


NST

:Nhi m s c th


M CL C
U .......................................................................................... 1

PH N I: M
1.1.

tv n

................................................................................................... 1

1.2. M c ích nghiên c u .................................................................................. 2
1.3. M c tiêu nghiên c u................................................................................... 2
1.4. Ý ngh a c a

tài ....................................................................................... 2

PH N II: T NG QUAN V V N

NGHIÊN C U .............................. 4

2.1. C s khoa h c ........................................................................................... 4
2.1.1. C s t bào c a s hình thành r b t

nh ............................................. 4


3.2.

a i m, th i gian th c hi n

3.2.1.

ng, ph m vi nghiên c u ............................................................... 20
tài ......................................................... 20

a i m nghiên c u ............................................................................. 20

3.3.2. Th i gian nghiên c u ............................................................................ 20
3.3. N i dung nghiên c u ................................................................................ 20
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u.......................................................................... 21

3.4.1. Ph

ng pháp b trí thí nghi m.............................................................. 21

3.4.2. Ph

ng pháp theo dõi và thu th p thông tin ......................................... 22


3.4.3. Ph

ng pháp x lí s li u ..................................................................... 24


th c thí nghi m................................................................................................ 41
4.3.2 K t qu v S ch i trung bình/hom c a hom cây Ngâu ........................ 42
4.3.3. K t qu v chi u dài ch i trung bình/hom c a hom cây Ngâu ............. 43
4.3.4. K t qu v ch s ra ch i trung bình/hom c a hom cây Ngâu .............. 44
PH N V: K T LU N - KI N NGH ......................................................... 48
5.1. K t lu n .................................................................................................... 48
5.2.

ngh ..................................................................................................... 49

TÀI LI U THAM KH O ............................................................................ 50


PH N I
M
1.1.

U

tv n
Cây xanh không th tách r i trong ho t

ng s ng c a con ng

i

b t

kì âu dù nông thôn hay thành th . Cây xanh g n li n v i s t n t i phát tri n

ph c v cho vi c t o r ng, t o c nh quan môi tr

ng thì công tác

t o ra gi ng là vi c h t s c quan tr ng. Trong nh ng n m g n ây, các
trung tâm nghiên c u gi ng cây trong c n

c ã ti n hành nghiên c u v

ch n gi ng, kh o nghi m và nhân gi ng cho nhi u loài cây.
m t s k t qu b
gi ng duy trì
sau là ph
ph

c

u nh t

nh. M t trong nh ng ph

c nguyên v n nh ng tính tr ng t t t

ã

t

ng pháp nhân
i tr


làm c nh. Cây Ngâu là cây b i cao có th cao t i 3,6 mét,
t 2 - 2,5m. Là loài cây sinh tr

ng cây

ng kính tán

ng t t, có kh n ng ch ng ch u v i i u ki n


t nhiên kh c nghi t. Cây
ngh a r t l n v m t môi tr

c tr ng nhi u
ng sinh thái

khuôn viên cây c nh và có ý

nh ng n i công c ng vì v y vi c

nghiên c u nhân gi ng cho cây Ngâu b ng ph

ng pháp nào

tr

ng pháp duy trì

ng nhanh là vi c làm c n thi t. Giâm hom ph


tài:

ng c a ch t kích thích ra r IBA (Axit Indol-

hình thành hom cây Ngâu (Aglaia duperreana) t i v

n

i h c Nông Lâm Thái Nguyên”

1.2. M c ích nghiên c u
Nghiên c u m c

nh h

ng c a ch t kích thích ra r IBA

n kh

n ng hình thành hom cây Ngâu góp ph n t o cây gi ng ph c v cho tr ng cây
làm

p c nh quan, c i thi n môi tr

ng s ng.

1.3. M c tiêu nghiên c u
Tìm ra

c n ng

K t qu nghiên c u c a

tài là c s th c ti n cho công tác nhân

gi ng loài cây Ngâu b ng hom trên
i u ki n t

ng t .

a bàn Thái nguyên và m t s n i có


PH N II
T NG QUAN V V N

NGHIÊN C U

2.1. C s khoa h c
Nh chúng ta ã bi t thì ph n l n các loài th c v t
con

u sinh s n b ng

ng sinh s n h u tính, tuy nhiên chúng ta v n b t g p các hình th c

sinh s n vô tính: Chi t, ghép, nuôi c y mô t bào, giâm hom. Nh có ph

ng

th c sinh s n vô tính mà th c v t có th tái t o l i mình t các ph n c a c

ng nh h n cây sinh s n h u tính b ng h t.

2.1.1. C s t bào c a s hình thành r b t
*R b t

c tr ng hình thái gi i ph u

c i m di truy n mong mu n c a cây m .

giúp gi các tính tr ng t t
có h s bi n

c các

nh là r sinh ra

nó. Có 2 lo i r b t

nh

b t k b ph n nào c a cây ngoài h r c a

nh là r ti m n và r m i sinh.

+ R ti m n là r có ngu n g c t nhiên trong thân, cành cây nh ng
ch phát tri n khi o n thân, o n cành tách kh i thân cây.


+ R m i sinh là lo i r ch hình thành khi


ngay d

c.

i l p t bào b o v , l p t bào b o v

u phân chia sau khi v t c t

ób t

c vài ngày và có th hình thành m t l p mô

m m (Callus).
Các t bào lân c n c a vùng t
thành r b t

ng t ng m ch và libe g b t

nh. Chính vì v y vi c giâm hom cành

là quan tr ng nh t, sau ó là s l

hình thành b r m i

ng r /hom và chi u dài r .

2.1.2. C s sinh lý c a s hình thành ch i và r b t
Có r t nhi u nhân t

u hình

c i m ra r khác nhau. Các tác gi này ã d a vào kh n ng ra r , (theo

Qujada,1985 và Nauda,1970)

chia ra các lo i cây g thành 3 nhóm:


- Nhóm d ra r , bao g m: Các lo i không c n x lý b ng ch t kích
thích ra r v n ra r v i t l cao, nhóm này g m các loài nh :
hoxb), Sung (F.glonerala) r t d

ra r . M t s

loài khác nh

a (Ficus
D

ng

(Populus), Li u (Salix), Lõi th thu c nhóm d ra r . M t s lo i thu c h
Bambusaccac nh tre, v u, lu ng

c tr ng b ng hom thân không c n x lý

ch t kích thích ra r .
- Nhóm ra r trung bình: bao g m các loài ch c n x lý b ng ch t kích
thích ra r v i n ng

th p c ng có th ra r v i t l cao. Nhóm này g m

ình Kh ,

oàn Th Bích, 1997[2]).
+

c i m cá th : Trong m t xu t x các cá th khác nhau c ng có t

l ra r khác nhau.
Trong s 15 cây Phi lao (Casuarina equisetifolia) 1 tu i có 9 cây ra r
100%, 5 cây ra r t 53-87%.
Thí nghi m v i Keo lai lá tràm (Acacia auriculiformis) cho 5 cây m
khác nhau có t l ra r nh sau:


T l ra r
Cây m

Hom ch i b t

nh

Hom cành

1

100

80

2


n t l ra r c a hom, nh t là

i

v i các loài khó ra r . Nhìn chung, tu i cây m càng già thì t l ra r c a
hom càng gi m.
Cây M (Manglietia conifera) 1 tu i có t l ra r 98%, M 3 tu i
47%, M 20 tu i không ra r .
Cây Sao en (Hopea odorata) 1 tu i 70% ra r , 2 tu i 50% ra r .
Hom t cây già không nh ng có t l ra r th p có th i gian ra r dài
h n. Ví d hom M 1 tu i th i gian ra r là 80 ngày, trong lúc ó hom ch i
b t

nh

cây 8 tu i là 120 ngày.
gi i thích t l ra r th p c a hom giâm

ski (1957) cho r ng:
cây quy t
song có ng

cây nhi u t l

cây có tu i cao thì Liubin

ng t ng s trên

nh. Nói cách khác là do hàm l

c l i hom quá già

khó ra r .
+V trí l y hom trên cây và trên cành
- Hom l y t cành

các v trí khác nhau, trên tán cây c ng có t l ra r

khác nhau, v i Vân sam lá nh n (Picea) hom t ph n trên c a tán lá ra r t t
nh t, nh ng v i Vân sam Châu âu (P.excelga) thì ng
(Populus) khi hom hóa g y u t t nh t là c t hom
n a hóa g c t hom

c l i, Phong tr ng

ph n d

i tán, khi hom

ph n gi a. Nh v y v i m i loài cây v trí l y hom khác

nhau có t l ra r khác nhau.
- Trên m t cành hom

cl y

khác nhau, v i B ch àn m t cành

các v trí khác nhau c ng có t l ra r
c chia làm 4 ph n: Ng n, sát ng n,


ph n khác nhau c a cây.
- Theo thuy t phát tri n giai o n thì g c là ph n non nh t c a m t cây
vì v y l y hom

ph n này cho t l ra r cao nh t.

+ S t n t i c a lá trên hom
Ánh sáng là nhân t không th thi u

c trong quá trình ra r c a

hom. Lá là c quan h p thu ánh sáng trong quang h p

t o ra ch t h u c


c n thi t cho cây d tr ch t dinh d
và hút n

c

ng,

khu ch tán tác d ng ch t kích thích ra r

hom. Vì v y, nh t thi t giâm hom ph i
tích lá quá l n s h n ch s l

c


ng

n t l ra r c a hom

giâm
Các th c nghi m v i B ch àn, các loài Keo tai t

ng và Keo lá tràm

c a Trung tâm nghiên c u gi ng cây r ng c ng cho th y: sau khi ch t g c 2
tháng r i l y hom em giâm cho t l cao nh t.
Nh v y, tu i g c c ng nh h
B ch àn, Keo

Vi t nam th

n t l ra r c a hom. V i lo i

ng ch t cây l y hom

(P.caribe) có th ch t cây l y ch i
K t qu thu

ng

d

d


ng

n quá trình ra r c a hom giâm. Nh ng ch t quan tr ng nh t là Zhizocalin,
ng nhân t ra r , kích thích ra r và ch t kìm hãm ra r .
Ch t
c a cây.

c bi t Zhizocalin

c coi là c n thi t cho s hình thành r


Nhi u công trình nghiên c u ã nêu lên s t n t i c a ch t kích thích ra
r trong các loài cây d ra r nh Sesquite peniclacton
H

ng d

ng là ch t kích thích ra r cho

c chi t tách t

u xanh. M t s tác gi còn nêu

lên s t n t i c a ch t kìm hãm ra r nh : Xanthoxin, Axít abscosis (ABA)
c chi t tách t hom khó ra r . Các ch t kích thích và kìm hãm ra r c a
hom giâm

c xác


ng ra r .
+ Th i v giâm hom: T l ra r c a hom ph thu c vào tr ng thái sinh

lý trong th i k l y hom, vì v y vi c xác

nh th i k l y hom r t có ý ngh a

i v i vi c giâm hom. T l ra r c a hom r t có ý ngh a

i v i vi c giâm

hom. T l ra r c a hom ph thu c vào th i k l y hom và th i v giâm hom,
m t s loài cây có th giâm hom quanh n m, song

nhi u loài cây có tính

th i v rõ r t.
Th i v giâm hom
ti t, khí h u, mùa sinh tr

t k t qu t t hay x u th

ng g n li n v i th i

ng c a cây, tr ng thái sinh lý c a cành. Th i

v giâm hom có ý ngh a quan tr ng quy t

nh


Th i gian ra r (ngày)

T l ra r

Tháng 11/1991

35

63,6%

Tháng 01/1992

57

65,5%

Tháng 3/1992

27

92%

B ng 2.2: Thí nghi m v i B ch àn tr ng t i ông Nam b cho k t qu
Th i gian giâm hom

T l ra r %

Th i gian giâm hom

T l ra r %


14,8

Nh v y, v i B ch àn
tháng 5

ông Nam b th i k giâm hom thích h p t

n tháng 7. Nhìn chung trong i u ki n khí h u Vi t Nam th i k

giâm hom thích h p là các tháng xuân, hè, thu [2].
+ Nhi t
Nhi t

không khí và giá th hom:
không khí là 1 y u t quy t

c a hom. Nhìn chung nhi t
nhi t

< 25oC c n s

nt c

nm tn

hình thành r

thích h p cho nhi u loài cây t 25-30oC,


c

khi hom giâm ra r .
Các loài cây nhi t

i th

ng yêu c u nhi t

cao h n các loài cây ôn

kho ng 26-30oC là thích h p.

i, nhi t

Song nhi t
hom, m c

thích h p cho ra r còn ph thu c vào m c

hóa g c a

hóa g c a hom y u ra r t t h n trong i u ki n nhi t

th p (20-22oC) so v i nhi t

gi m

(27-30oC).



m cao h n. Lúc hom

m cao h n sau khi ã ra r . Vì v y khi g p th i

n ng nóng c n ph i t ng c

ng cung c p n

c cho cây nhi u h n, hom ch a

ra r c n cung c p m nhi u nhi u h n lúc hom ã ra r . Cây lá r ng yêu c u
m l n h n cây lá kim, hom có di n tích lá l n yêu c u
hom có di n tích lá nh . T t nh t duy trì
s

m cao h n

m không khí b ng cách t o 1 l p

ng mù trong nhà kính ho c nhà giâm hom, phun mù v a làm t ng

v a làm gi m nhi t

không khí, gi m t c

thoát h i n

c c a lá. Trong


và

m, áng sáng là y u t không th thi u

c trong quá trình giâm

hom, áng sáng tán x c n thi t cho hom. ánh sáng thích h p kho ng 40-50 ánh
sáng toàn ph n, ánh sáng

y

, th i gian ra r ng n h n và t l ra r c ng

cao h n. Tuy nhiên, các loài khác nhau yêu c u ánh sáng khác nhau. Cây a
sáng yêu c u ánh sáng nhi u h n cây ch u bóng. Trong bóng t i, hom c a các
loài cây a sáng hoàn toàn không ra r . Yêu c u ánh sáng còn ph thu c vào
m c
c

ng

hóa g và ch t d tr trong hom, hom hóa g y u ch t d tr

ít,

ánh sáng tán x cao h n so v i hom hóa g hoàn toàn. ánh sáng là

y u t c n thi t cho hom ra r , i u ó lý gi i t i sao các nhà kính
d ng giâm hom ho c các nhà giâm hom t m th i th


m, oxi,

n m nh Benlat, Seraslix … tr

t giâm hom không nh t thi t

ng hoàn ch nh nh t mà ch c n
thông thoáng, không b úng n

ch ng n m b nh hom th

c là nh

ng

t

c

y

c, không ch a

c x lý b ng các ch t di t

c khi x lý thu c kích thích ra r .

Trong k thu t giâm cành trên th gi i ng

i ta s d ng nhi u n n


n

m.

ng c a giá th giâm hom B ch àn tr ng
ông Nam b c a Lê

ình Kh , Tr n C ,

oàn Th Bích cho th y:
- N u ru t b u là 50% cát vàng + 50% s d a thì t l ra r c a hom là
74,1%
- N u ru t b u là 50% cát vàng + 50% than tr u thì t l ra r c a hom
là 72,1%
- N u ru t b u là 50% s d a + 50% than tr u thì t l ra r c a hom là
69,3%
- N u ru t b u là 100% cát vàng thì t l ra r c a hom là 67,3%
- N u ru t b u là 100% s d a thì t l ra r c a hom là 48,3%
- N u ru t b u là than tr u thì t l ra r c a hom là 62,5% [2].
Nh v y trong cùng 1 loài cây, các i u ki n nh nhau nh ng giá th
khác nhau c ng cho t l ra r khác nhau.
* nh h

ng c a ch t kích thích ra r

+ Các ch t i u hòa sinh tr

ng có vai trò quan tr ng trong quá trình


ng ng là: 74,1%; 93,8%; 53,3%.

- Cùng 1 lo i thu c nh ng n ng
n t l ra r c a hom, n ng
bào

50

hình thành r , n ng

khác nhau có nh h

ng khác nhau

x lý quá th p không có tác d ng phân hóa t
quá cao làm cho hom th i r a tr

c khi ra r .

Hom B ch àn tr ng (E.Cameldunensis) 4 tháng tu i x lý b ng IAA n ng
25 ppm; 50 ppm; 75 ppm; 100 ppm trong 3 gi có t l ra r t
64,5%; 71,4%; 77,4% và 45,1%. Nh v y khi n ng
nh ng khi n ng

ng ng là

t ng t l ra r t ng,

t ng quá cao (100 ppm) t l ra r l i gi m xu ng. Hom


x lý v i n ng

th p và th i gian ng n; còn nhi t

và

không khí

không khí th p

cao và th i gian dài.

Tóm l i, trong quá trình th c hi n giâm hom thì c n ph i th c hi n
và

ng b các bi n pháp k thu t c n thi t t ch m sóc cây m

y

nl y

hom giâm, ch n giá th , thao tác k thu t khi giâm hom, ch m sóc hom giâm
thích h p cho m i vùng ( i u ki n ngo i c nh) thì m i
nh mong mu n.

t

c t l ra r



t t ng

ng bình quân 35m3/ha/n m [12].

tr

Theo tài li u c a Trung tâm Gi ng cây r ng Asean - Canada (g i t t là
ACFTSC), nh ng n m g n ây, nghiên c u và s n xu t cây hom
hành

các n

c ti n

c ông Nam Á[13].

Thái Lan, Trung tâm Gi ng cây r ng Asean - Canada ã có nh ng
nghiên c u nhân gi ng b ng hom t n m 1988, nhân gi ng v i các h th ng
phun s

ng mù t

ng không liên t c

m c a Trung tâm, ã thu
v i 1 ha v
455

c xây d ng t i các chi nhánh v



c ti n hành

ut

i h c T ng h p Pertanian, Trung tâm

ng cây h D u. Tuy nhiên, t l ra r c a các cây h

D u còn ch a cao, sau khi thay

i các ph

ng ti n nhân gi ng nh : các bi n

pháp v sinh t t h n, che bóng hi u qu h n, phun x
cây m ,... thì t l ra r

ng mù, k thu t tr hóa

c c i thi n (ví d : Hopea odorata có t l ra r là

86%, Shorea Leprosula 71%, Shorea Parvifolia 70%...)


Indonesia, các nghiên c u giâm hom cây h D u
tr m nghiên c u cây h D u Wanariset ã áp d ng ph
m i “T m bong bóng” [11], s d ng ph

c ti n hành t i


nghiên c u nguyên li u gi y s i Phù Ninh - Phú Th .
s khai nh ng ã m

ây là m t nghiên c u

u cho hàng lo t các nghiên c u th c nghi m sau này

t i Vi t Nam [12].
Nh ng n m 1983- 1984 các th c nghi m nhân gi ng b ng hom
ti n hành t i vi n khoa h c lâm nghi p Vi t Nam,
M , Lát Hoa, B ch
ph u c a hom, nh h

it

ng nghiên c u là

àn. N i dung nghiên c u t p trung vào
ng c a nhi t

, m

c a môi tr

c

c i m gi i

ng và x lý hom