I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG
I H C NÔNG LÂM
---------------------

PH M TH H O

Tên

tài:
ÁNH GIÁ
HI HI
U QUU QU
S D NG
N XU TT
NÔNG
ÁNH
GIÁ
S DT SNG
S NNGHI
XU PT

TRÊN

A BÀN XÃ HÙNG AN HUY N B C QUANG, T NH HÀ GIANG

NÔNG NGHI P TRÊN

A BÀN XÃ HÙNG AN

Tài Nguyên
:: Qu
2011n- lý
2015
: 2011 - 2015

Thái
Thái Nguyên
Nguyên –– 2015
2015


I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG
I H C NÔNG LÂM
---------------------

PH M TH H O

Tên

tài:
ÁNH GIÁ HI U QU S D NG

TRÊN

T S N XU T NÔNG NGHI P


a chính Môi tr

ng

CMT (N02)

ng d n : ThS. GVC. D

Thái Nguyên – 2015

ng Thanh Hà


i

L IC M

N

Trong th i gian th c hi n nghiên c u khóa lu n “ ánh giá hi u qu
s d ng

t s n xu t nông nghi p trên

Quang, t nh Hà Giang”. Tôi ã nh n
t p th cá nhân trong và ngoài tr

a bàn xã Hùng An, huy n B c
c s quan tâm, giúp



trình th c t p.
Tôi xin chân thành c m n gia ình và b n bè ã

ng viên, giúp

tôi

trong su t quá trình tôi ti n hành nghiên c u và hoàn thành khóa lu n này.
Trong th i gian th c t p em ã c g ng h t s c mình, nh ng do kinh
nghi m và ki n th c còn h n h p nên bài khóa lu n c a em không tránh kh i
nh ng thi u sót và khuy t i m. Em r t mong các th y, cô giáo và các b n
sinh viên óng góp thêm ý ki n

bài khóa lu n này

c hoàn thi n h n

Em xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, ngày tháng 05 n m 2015
Sinh viên

Ph m Th H o


ii
DANH M C B NG
Trang
B ng 2.1: Di n tích



B ng 4.3. Hi n tr ng s d ng

t nông nghi p c a xã Hùng An ................... 36

B ng 4.4: Di n tích, n ng su t m t s cây tr ng c a xã n m 2014 ................ 37
B ng 4.5: Các lo i hình s d ng

t c a xã .................................................... 38

B ng 4.6: Hi u qu kinh t c a các lo i cây tr ng chính................................ 42
B ng 4.7. Hi u qu kinh t c a LUT .............................................................. 43
B ng 4.8. Hi u qu xã h i c a LUT ............................................................... 48
B ng 4.9. Hi u qu môi tr

ng c a LUT ....................................................... 51


iii
DANH M C HÌNH
Trang
Hình 2.1: C c u s d ng
Hình 4.1: S

t ai huy n B c Quang ...................................... 12

v trí xã Hùng An, huy n B c Quang, t nh Hà Giang .......... 21

Hình 4.2: C c u s d ng


Nguyên ngh a

ANTT

An ninh tr t t

ATGT

An toàn giao thông

BCA

Ban Công an

BVTV

B o v th c v t

DQTV

Dân quân t v

FAO

VI T T T

Food and Agricuture Ogannization - T ch c nông l
Liên hi p qu c

GDP


a

ng nhân dân

t

i nhân dân

Sloping Agricutural Land Technology - k thu t canh tác
nông nghi p trên

TDTT

Th d c th thao

UBND

U ban nhân dân

td c


v
M CL C
Trang
Ph n 1

.......................................................................................... 1


2.3.1. Tình hình s d ng

t s n xu t nông nghi p trên th gi i ...........................8

2.3.2. Tình hình s d ng

t s n xu t nông nghi p t i Vi t Nam .......................10

2.3.3. Tình hình s d ng

t t i huy n B c Quang, t nh Hà Giang .....................11

2.4. Hi u qu s d ng

t và các ch tiêu ánh giá hi u qu s d ng

2.5. M t s kinh nghi m s d ng

t có hi u qu

t ...........13

Vi t Nam ...........................15

2.5.1. Luân canh, xen canh ...................................................................................15
2.5.2. Mô hình SALT ...........................................................................................16
2.5.3. Liên t c che ph
Ph n 3

IT

t nông nghi p c a xã Hùng An n m 2014 ..............18

3.3.3. Các lo i hình s d ng

t nông nghi p t i xã Hùng An ............................18

3.3.4. ánh giá hi u qu s d ng
3.3.5.

t nông nghi p t i xã ....................................18

xu t các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu c a các lo i hình s d ng

t b n v ng .........................................................................................................18
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u ...............................................................................18

3.4.1. Ph

ng pháp i u tra s li u th c p .........................................................18

3.4.2. Ph

ng pháp i u tra s li u s c p ..........................................................19

3.4.3. Ph

ng pháp tính hi u qu c a các lo i hình s d ng


a m o ....................................................................................22

4.1.1.3. i u ki n khí h u ....................................................................................22
4.1.1.4. Th y v n ..................................................................................................22
4.1.1.5. Các ngu n tài nguyên thiên nhiên ch y u .............................................22
4.1.2. i u ki n kinh t - xã h i c a xã Hùng An, huy n B c Quang, t nh Hà Giang ......23
4.1.2.1. Tình hình dân s , lao

ng và vi c làm ..................................................23

4.1.2.2. C c u kinh t và t ng tr

ng kinh t .....................................................28

4.1.2.3. Th c tr ng phát tri n kinh t c a xã .......................................................28


vii
4.1.3.
s d ng

ánh giá nh h

ng c a i u ki n t nhiên, kinh t - xã h i

n hi u qu

t c a xã Hùng An ................................................................................30

4.1.3.1. ánh giá chung v


4.3.1. Hi u qu kinh t .........................................................................................42
4.3.2 Hi u qu xã h i ...........................................................................................47
4.3.3 Hi u qu môi tr

ng ...................................................................................50

4.3.4 ánh giá và l a ch n LUT cho s d ng

t nông nghi p hi u qu ............52

4.3.4.1. Nguyên t c l a ch n LUT .......................................................................52
4.3.4.2. Tiêu chu n l a ch n LUT .......................................................................53
4.3.4.3. L a ch n LUT .........................................................................................53
4.4.

xu t các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu c a các lo i hình s d ng

t

b n v ng ...............................................................................................................54
4.4.1. Gi i pháp chung .........................................................................................55
4.4.2. Gi i pháp c th .........................................................................................55
Ph n 5 K T LU N VÀ KI N NGH ..............................................................59
5.1. K t lu n .........................................................................................................59
5.2. Ki n ngh .......................................................................................................60
TÀI LI U THAM KH O ................................................................................62


1

ng

c ng làm thay

ns nl

ng th c, th c ph m c a c n

i c c u kinh k và

Tình hình th c t
còn nhi u b t c p.

n

i s ng c a ng

c,

ng th i

i dân.

c ta cho th y vi c qu n lý và s d ng

t ai nói chung và

nông nghi p nói riêng
c a ng


ng s n xu t hàng hóa ang

c chú tr ng quan tâm nghiên c u.
Là m t xã vùng I c a huy n B c Quang, cách trung tâm huy n 7km v
phía Nam, xã Hùng An là m t xã ang trên à phát tri n c a huy n B c
Quang. Tuy nhiên n n kinh t c a xã ch y u v n d a vào s n xu t nông
nghi p. Do

t ai có

phì th p hi u qu s n xu t không cao nên

ng nhu c u ngày càng cao v l
t

c coi là v n

nhiên, n u
nhi m môi tr

n v di n tích

quan trong trong s n xu t nông nghi p c a xã. Tuy

t ai không
ng

ng th c th c ph m trên m t

áp


ng Thanh Hà, tôi ti n hành th c hi n

tài “ ánh giá hi u

qu s d ng

t s n xu t nông nghi p trên

a bàn xã Hùng An, huy n

B c Quang, t nh Hà Giang”
1.2. M c ích nghiên c u
-

ánh giá hi u qu s d ng

t s n xu t nông nghi p xã Hùng An,

huy n b c Quang, t nh Hà Giang
-

nh h

ng và

xu t m t s gi i pháp kinh t - k thu t nh m

nâng cao hi u qu s d ng



th c t s n xu t.
1.4. Ý ngh a
- C ng c

c ki n th c ã

c ti p thu trong nhà tr

ng và b sung

nh ng ki n th c th c t cho sinh viên trong quá trình th c t p t i c s .
- Nâng cao kh n ng ti p c n, thu th p và x lý thông tin c a sinh viên
trong quá trình làm
- Trên c s
ó

xu t

tài.
ánh giá hi u qu s d ng

c nh ng gi i pháp s d ng

t

t c a s n xu t nông nghi p t
t hi u qu cao.



a ra

l a ch n (A.Young)

nh ngh a v

ánh giá

i chi u nh ng tính ch t v n có c a v t/khoanh

giá v i nh ng tính ch t

t ai cho

t ai mà lo i hình s d ng

t ai là quá
t c n ánh

t yêu c u s d ng c n

ph i có.
- Vi c ánh giá

t ai cho các vùng sinh thái ho c các vùng lãnh th

khác nhau là t o ra m t m c s n xu t m i n
t ai

c nhìn nh n nh là: m t v t


a lý trên m t
nh ho c thay

c c a môi tr

ng bên trên, bên

t, i u ki n

a ch t, th y v n,

c và nay c a con ng
ng áng k

i,

ch ng

n vi c s d ng v t

t

ng lai

- Nh v y, ánh giá

t ai ph i

c xem xét trên ph m vi r t r ng,

nhiên có xem xét t i nh ng i u ki n kinh t - xã h i và ánh giá

t kinh t

có xem xét t i nh ng i u ki n t nhiên. Dù là ph

ng pháp nào thì c ng ph i

l y

ánh giá, k t qu

t ai làm n n và lo i s d ng

hi n b ng các b n
*

ánh giá

t c th

c th

, báo cáo và các s li u th ng kê

t theo phân lo i

C s c a ph

nh l


T i M hi n nay ang ng d ng r ng rãi hai ph
- Ph

nh tên c a t ng

ng pháp

ng pháp t ng h p: phân chia ph c h lãnh th t nhiên và ánh

t ai theo n ng su t trong nhi u n m (10 n m tr lên). Trong khi ti n

hành ánh giá

t ai, các nhà nông h c ã chú ý i vào phân h ng

t ai

cho t ng lo i cây tr ng.
- Ph

ng pháp y u t : B ng các th ng kê các y u t t nhiên, xác

nh tính ch t

t ai và ph

ng h

ng c i t o.


a

xói mòn và y u t khí h u.
ng pháp

+) Dùng nh ng ch tiêu
t và các tính ch t hi n t i c a

nh l
t

ng và các d u hi u
phân lo i

c tr ng c a t ng

t

+) Mang tính ch t chuyên ngành sâu, tính h th ng cao và h th ng
m d dàng b sung nh ng

tm i

+) S d ng thuât ng m i g n v i b n ch t và tính ch t

t


5


m c

mu i

c trong

Trên c s

ó

ng

i ra lúa m . Trong ánh

c l u ý là thành ph n c gi i, c u trúc

t,

t, xói mòn và á l n.
t

Canada

c chia làm 7 nhóm:

- Nhóm 1: Thích h p v i nhi u lo i cây h n c , ít và không có
h n ch
- Nhóm 2: Kh n ng thích h p v i m t s ít cây tr ng, có h n ch
chính là xói mòn, khí h u không thu n l i, nghèo dinh d


ánh giá
T i

t ai
n

n

, m t s bang ã ti n hành ánh giá

t ai, áp d ng các

ph

ng pháp tham bi n, bi u th m i quan h gi a các y u t d

ph

ng trình toán h c sau:

i d ng các


6
Y= F(A).F(B).F(C).F(X)
Trong ó:
Y bi u th s c s n xu t c a
A



c th hi n d

i d ng (%) ho c i m.M i y u

c phân thành nhi u c p và tính b ng (%).
B ng ph

ng pháp này,

- Nhóm 1: th

t ai

n

c chia thành 6 nhóm

ng h o h ng, 80% - 100%

t có th tr ng b t k lo i

cây nào c ng cho n ng su t cao
- Nhóm 2: 60 – 70%,

t có th tr ng b t k cây tr ng nào nh ng cho

n ng su t th p h n
- Nhóm 3: nhóm trung bình, 40 – 59%,


ng th c th c ph m ngày càng t ng nhanh. M t

tr ng c a hàng hóa l

c i m quan

ng th c, th c ph m là không th thay th b ng b t k


7
m t lo i hàng hóa nào khác.Nh ng hàng hóa này dù cho trình

khoa h c –

công ngh phát tri n nh hi n nay, v n ch a có ngành nào có th thay th
c.L

ng th c, th c ph m là y u t

t i, phát tri n c a con ng

i và phát tri n kinh t - xã h i c a

Nh ng hàng hóa có ch a ch t dinh d
có th có

u tiên có tính ch t quy t

c thông qua ho t



nghi p và các ngành kinh t khác.
- Ngu n thu ngân sách quan tr ng c a nhà n

c

Nông nghi p là ngành kinh t s n xu t có quy mô l n nh t n
T tr ng giá tr t ng s n l
ngân sách trong n
c th c hi n d

c ta.

ng và thu nh p qu c dân kho ng 25% t ng thu

c. Vi c huy

ng m t ph n thu nh p t nông nghi p

i nhi u hình th c: thu nông nghi p, các lo i thu kinh

doanh khác…. Bên c nh ngu n thu ngân sách cho nhà n

c vi c xu t kh u

s n ph m nông nghi p làm t ng ngu n thu ngo i t góp ph n thi t l p cán
cân th

ng m i



l c h u và phát tri n không có k ho ch c ng d n
phì

t ai gi m sút, các y u t t khí h u thay

tri n

t r ng b thu h p,

i b t l i. M t khác, s phát

n chóng m t c a thành th , c a công nghi p làm cho ngu n n

b u không khí b ô nhi m tr m tr ng.
có s c g ng c a c ng
ph

n

ng tr

ng qu c t nh m

c và

c th m h a này òi h i ph i
y lùi th m h a ó b ng nhi u

ng pháp, trong ó nông nghi p gi m t v trí c c kì quan tr ng trong

il c

t các

i l c trên th gi i
Di n tích

Châu Á

43.998.920 km2

Châu Phi

29.800.540 km2

B cM

24.320.100 km2

Nam M

17.599.050 km2

Châu Âu

9.699.550 km2

Châu Úc

7.687.120 km2


t

t trên th gi i
Di n tích (ha)

t quá d c

2,682 t (18%)

t quá khô

2,533 t (17%)

t quá l nh

2,235 t (15%)

t óng b ng

1,490 t (10%)

t quá nóng

1,341 t (9%)

t quá nghèo

0,745 t (5%)


t có n ng su t cao l i quá ít. M t khác, m i n m

trên th gi i b m t 12 tri u hecta
chuy n thành

t

t tr ng tr t cho n ng su t cao b

t phi nông nghi p và 100 tri u hecta

t tr ng tr t b nhi m

c do vi c s d ng phân bón và các lo i thu c sát trùng. [14]
t nông nghi p phân b không
nghi p so v i

t t nhiên trên các l c

u trên th gi i, t l gi a
a theo b ng 2.3:

t nông


10
B ng 2.3: T l

t t nhiên và


13

15,8

6

Châu

iD

ng

(Ngu n: http://websrv1.ctu.edu.vn/coursewares/ [14])
Nh v y, trên toàn th gi i di n tích

t s d ng cho nông nghi p

ngày càng gi m d n trong khi ó dân s càng ngày càng t ng. Vì v y,
l

ng th c và th c ph m cung c p cho nhân lo i trong t

khai thác s
c

t có kh n ng nông nghi p còn l i

có

ng lai thì vi c

t nuôi tr ng th y s n 710 ha chi m 2,7% di n tích

-

t làm mu i 17,90 ha chi m 0,07% di n tích

-

t nông nghi p khác 27,0 ha chi m 0,10% di n tích
c th hi n

b ng 2.4:

t nông nghi p.
t nông nghi p

t nông nghi p.
t nông nghi p.


11
B ng 2.4: Hi n tr ng s d ng
STT
1

t nông nghi p

M c ích s d ng
T ng di n tích



1.1.1

t tr ng cây hàng n m

CHN

6422,8

24,36

1.1.1.1

t tr ng lúa

LUA

4097,1

15,54

1.1.1.2

t c dùng vào ch n nuôi

COC

42,7

0,16


1.2.1

t r ng s n xu t

RSX

7391,8

28,02

1.2.2

t r ng phòng h

RPH

5851,8

22,19

1.2.3

t r ng

RDD

2162,2

8,20


c d ng

(Ngu n: T ng c c th ng kê)
2.3.3. Tình hình s d ng

t t i huy n B c Quang, t nh Hà Giang

Huy n B c Quang có 109873,69 ha t ng di n tích t nhiên, trong ó:
-

t nông nghi p có 97612,68 ha, chi m 88,85% t ng di n tích t nhiên

-

t phi nông nghi p có 4541,83 ha chi m 4,13% t ng di n tích t nhiên

-

t ch a s d ng có 7719,18 ha chi m 7,02 % t ng di n tích

t t nhiên.


12

t nông nghi p
t phi nông nghi p
t ch a s d ng



t trong n i b

t phi nông nghi p còn ch a h p lý nhóm

chuyên dùng

t s d ng vào m c ích s n xu t kinh doanh phi nông nghi p

còn th p có 95,77 ha chi m 0,08% t ng di n tích t nhiên.

t


13
B ng 2.5: Tình hình s d ng
STT

Lo i

t nông nghi p huy n B c Quang n m 2013
t

1
T ng di n tích t nông nghi p
1.1
t s n xu t nông nghi p
1.1.1
t tr ng cây hàng n m
t tr ng lúa

117,29
3.540,21
8.494,13
79.058,25
61.841,05
17.217,20

Mã

NNP
SXN
CHN
LUA
COC
HNK
CLN
LNP
RSX
RPH
RDD
NTS 611,74
LMU
NHK
ng huy n B c Quang)

t và các ch tiêu ánh giá hi u qu s d ng

T l
(%)
100


ng các ho t

ng s n xu t

kinh doanh t o ra s n ph m ó. Theo các nhà khoa h c kinh t Smuel –
norhuas: “Hi u qu không có ngh a là lãng phí. Nghiên c u hi u qu s n xu t
ph i xét

n chi phí c h i” (V Th Ph

S d ng

ng Th y, 2000) [6]

t nông nghi p có hi u qu cao thông qua vi c b trí c c u

cây tr ng, v t nuôi phù h p là m t trong nh ng v n
h u h t các n

b c xúc hi n nay c a

c trên th gi i (Nguy n Th Vòng và các c ng s , 2001) [5]


14
Khi ánh giá hi u qu s d ng

t ng i ta th ng ánh giá trên ba m t:


i

u ph i tuân th theo

quay lu t ti c ki m th i gian
+ Hai là hi u qu kinh t ph i

c xem xét trên quan i m lý thuy t h th ng

+ Ba là hi u qu kinh t là m t ph m trù ph n ánh m t ch t l
các ho t

ng kinh t b ng quá trình t ng c

l i ích c a con ng

ng ngu n l c s n có ph v cho

i

Lo i hình s n xu t canh tác Nông nghi p ph i h
ninh l

ng th c, thu nh p n

canh, b o v
b n

n



ng kinh t c a con ng

i. Ph n ánh m i

c v m t xã h i mà s n xu t mang l i v i các

chi phí s n xu t xã h i b ra. Các ch tiêu ph n ánh v m t xã h i nh t o
công n vi c làm cho lao

ng, xóa ói gi m nghèo,

b ng xã h , nâng cao m c s ng toàn dân

nh canh,

nh c , công


15
Các mô hình và quy ho ch s d ng

t nông nghi p ph i tính toán k

không nh ng a d ng hóa các lo i hình kinh t mà ph i t o ra nhi u vi c
làm th

ng xuyên và

u

i

ng

Hi u qu môi tr
ho t

ng n

ng không nh

ng th i có th là nh h

Các lo i hình s d ng
ch n s thoái hóa

ng s n xu t,
n môi tr

ng

iv i

c bi t là s n xu t nông

ng.

ó có th là nh h

ng

c l i, không có hi u qu xã h i và môi tr

ng thì

hi u qu kinh t s không b n v ng. (Nguy n Duy Tính,1995) [4]
2.5. M t s kinh nghi m s d ng

t có hi u qu

Vi t Nam

2.5.1. Luân canh, xen canh
- Luân canh là m t h th ng canh tác cây trông luân phiên các lo i cây
tr ng khác nhau trên cùng m t khu
ch t dinh d

ng có trong

su t cây tr ng cao
h i

t nh m s d ng h p lý ngu n n

t và ngu n phân bón a vào

ng th i nó có th t o ra m t môi tr

t

c, các


t. Xen canh không nh ng là bi n pháp t t nh t

ng th i s d ng t i u hóa các i u ki n
d

ng th i nhi u lo i cây

t, ánh sang, n

c, ch t dinh

ng làm t ng n ng su t mà còn có th gi m thi t h i do các lo i d ch h i

gây ra cho cây tr ng. Nguyên t c là ph i ch n nh ng cây tr ng xen thích h p
sao cho chúng em l i l i ích cho c hai ho c ít nh t c ng không gây nh
h

ng x u cho nhau. Cây tr ng xen ph i h tr phòng tr d ch h i chính trên

các cây tr ng xen, t o i u ki n thu n l i cho vi c b o v , duy trì qu n th
thiên

ch t nhiên ho c h p d n và khích l ho t

ng h u ích c a thiên

ch

t nhiên trong sinh qu n cây tr ng xen. (http://kiemtra.wap.sh/) [6]

ng

u vì ngoài ng n dòng ch y gi l i

t, còn cung c p cho

ng thân xanh làm phân bón ngay t i ch cho cây tr ng trên chính

t d c. B ng cây xanh
nhau 4 – 10m tùy
th c hi n b i th

c gieo tr ng hàng kép theo

d c. Cách xác

c ch A.

nh b ng theo

ng
ng

ng m c cách
ng m c

c