ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN THỊ TUYẾT ÁNH

XÂY DỰNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN
CHI PHÍ CHẤT LƢỢNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN
GẠCH MEN COSEVCO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Đà Nẵng - Năm 2018


ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN THỊ TUYẾT ÁNH

XÂY DƢNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN
CHI PHÍ CHẤT LƢỢNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN
GẠCH MEN COSEVCO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
Mã số: 60.34.03.01

Ngƣời hƣớng

n ho họ : PGS. TS. ĐƢỜNG NGUYỄN HƢNG

Đà Nẵng - Năm 2018

1.3.3. Mô hình chi phí quá trình ........................................................... 24
1.3.4. Mô hình phân bổ chi phí của ABC ............................................. 26
1.4. VAI TRÒ VỊ TRÍ CỦA KÊ TOÁN CHI PHÍ CHẤT LƢỢNG ĐỐI VỚI
CÔNG TY ....................................................................................................... 30
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................................................................ 31


CHƢƠNG 2. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN GẠCH MEN
COSEVCO ..................................................................................................... 32
2.1. GIỚI THIỆU CÔNG TY .......................................................................... 32
2.2. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN ................................... 32
2.3. LĨNH VỰC HOẠT ĐỘNG ...................................................................... 33
2.4. SẢN PHẨM CHÍNH................................................................................ 33
2.5. CƠ CẤU TỔ CHỨC ................................................................................ 34
2.6. CHIẾN LƢỢC KINH DOANH ............................................................... 34
2.6.1 Tầm nhìn ...................................................................................... 34
2.6.2 Sứ mệnh ....................................................................................... 34
2.6.3. Định hƣớng phát triển ................................................................. 34
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2................................................................................ 37
CHƢƠNG 2. XÂY DỰNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN CHI PHÍ CHẤT
LƢỢNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN GẠCH MEN COSEVCO .............. 38
3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN CHI
PHÍ CHẤT LƢỢNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN GẠCH MEN COSEVCO 38
3.2. GIAI ĐOẠN 1 - NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SẢN PHẨM, THỊ
TRƢỜNG VÀ QUY TRÌNH SẢN XUẤT GẠCH MEN CỦA CÔNG TY CỔ
PHẦN GẠCH MEN COSEVCO .................................................................... 41
3.2.1 Đặc điểm sản phẩm ...................................................................... 41
3.2.2. Thị trƣờng ................................................................................... 42
3.2.3. Quy trình sản xuất gạch men tại công ty cổ phần Cosevco ........ 43
3.3. GIAI ĐOẠN 2 - XÁC ĐỊNH MÔ HÌNH KẾ TOÁN CHI PHÍ CHẤT


bảng
1.1.
1.2.
1.3.
3.1.

3.2.

3.3.

Chất lƣợng sản phẩm
Quyết định và hƣớng hoạt động của công ty theo 05
lĩnh vực chuỗi cung ứng
So sánh giữa các mô hình kế toán chi phí chất lƣợng
Chi phí chất lƣợng PAF theo hình mẫu tham khảo
Irajpour
Các chi phí liên quan đến chất lƣợng của mô hình PAF
tại công ty cổ phần gạch men Cosevco
Mô hình PAF đo lƣờng chi phí chất lƣợng tại Công ty
Cổ phần gạch men Cosevco

Trang
11
14
28
56

61


1.2.

Chức năng mất mát của Taguchi

19

1.3.

Mô hình Cổ điển về Chi phí Chất lƣợng Tối ƣu

20

1.4.

Chi phí mới của mô hình chất lƣợng

22

1.5.

Cấu trúc mô hình chi phí quá trình

25

1.6.

Mô hình hai chiều ABC

28


Jamal Fathollahi (2014) đã nhận định việc tăng chi phí chất lƣợng sẽ làm tỷ
lệ chi phí bán hàng. Do đó, các nhà quản lý ngày càng quan tâm đến việc
nhận diện, ghi nhận, đo lƣờng, phân tích các chi phí để đạt đƣợc chất lƣợng
một cách phù hợp. Và mô hình kế toán chi phí chất lƣợng là nền tảng cơ sở lý
thuyết hỗ trợ hữu ích cho các nhà quản lý.
Mô hình kế toán chi phí chất lƣợng sẽ chỉ ra cơ hội thực hiện các hoạt
động cải tiến chất lƣợng hiệu quả. Đó là, nhà quản lý sẽ biết đƣợc đâu là chi
phí để đảm bảo chất lƣợng của công ty, đồng thời biết đƣợc cần tăng cƣờng
hay cắt giảm nguồn lực ở đâu để chi phí đảm bảo chất lƣợng là thấp nhất. Tuy
nhiên, chi phí doanh nghiệp thƣờng cao hơn khi mức chi phí bỏ ra để đảm bảo
chất lƣợng thấp hơn yêu cầu (Sörqvist 1998). Chính điều này đã bắt đầu thôi
thúc nhiều cộng đồng học thuật trên thế giới quan tâm hơn về việc nghiên cứu
mô hình kế toán chi phí chất lƣợng. Tuy nhiên phần lớn những nghiên cứu
trên thế giới cho thấy việc áp dụng các phƣơng pháp mô hình kế toán chi phí


2

chất lƣợng vẫn còn hạn chế, theo O'Guin (1991) điều này ngăn cản các nhà
quản lý xác định vị trí của các cơ hội cải tiến chất lƣợng.
Thấy đƣợc tầm quan trọng của kế toán chi phí chất lƣợng trong nền
kinh tế cạnh tranh quốc tế, các nhà quản lý Việt Nam bắt đầu quan tâm các
chỉ tiêu tài chính phát sinh liên quan đến chất lƣợng. Tuy nhiên, khái niệm mô
hình kế toán chi phí chất lƣợng đƣợc xem nhƣ là một khái niệm khá mới với
các công ty Việt Nam. Qua nghiên cứu trên các trang thông tin, tác giả có thể
nói rất ít hoặc gần nhƣ không có nghiên cứu xác thực đƣợc công bố, thậm chí
nếu có chỉ dừng lại ở các bài viết thống kê lại các lý thuyết đã đƣợc công bố
trên thế giới mà chƣa có những bài viết áp dụng thực tiễn tại các doanh
nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó, theo Malmi et al. (2004) cho rằng mô hình kế
toán chi phí chất lƣợng đƣợc thể hiện rõ nét trong các tổ chức sản xuất với các


mới-2001), Hàng Việt Nam chất lƣợng cao nhiều năm liền, giải thƣởng Top
100 cúp vàng thƣơng hiệu Việt hòa nhập WTO và giải thƣởng Thƣơng hiệu
xanh do Hiệp hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam trao tặng. Nhƣ vậy có thể
thấy công ty cổ phần gạch men Cosevco có các yếu tố đặc trƣng của ngành.
Tuy nhiên, hiện tại công ty chƣa có mô hình để nhận diện, ghi nhận, đo lƣờng,
từ đó đƣa ra các phân tích tác động của các chi phí liên quan đến chất lƣợng.
Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn, khoản trống nghiên cứu nêu trên, tác giả
quyết định thực hiện đề tài: “Xây ựng mô hình ế toán hi phí hất lƣợng
tại Công ty Cổ phần Gạ h men Cosevco”.
2. Mụ tiêu nghiên ứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là Xây dựng mô hình kế toán chi phí chất
lƣợng tại công ty cổ phần gạch men Cosevco. Để đạt đƣợc điều này, nghiên
cứu xác định cần thực hiện đƣợc các mục tiêu thành phần sau:
1. Xác định mô hình kế toán chi phí chất lƣợng phù hợp áp dụng cho
công ty Cosevco.
2. Xác định các chi phí chất lƣợng trong mô hình kế toán chi phí chất
lƣợng của công ty Cosevco dựa trên đặc điểm của công ty.
3. Đo lƣờng đƣợc các chi phí chất lƣợng đã xác định một cách hợp lý.
4. Cụ thể hóa cách thức áp dụng mô hình kế toán chi phí chất lƣợng tại
công ty cổ phần gạch men Cosevco.


4

3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên ứu
 Đối tƣợng nghiên cứu: Cách thức xây dựng mô hình kế toán chất
lƣợng của Công ty cổ phần gạch men Cosevco
 Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi về mặt không gian: Luận văn nghiên cứu thực tiễn Công ty


(1998) dựa trên phƣơng pháp tính giá theo hoạt động ABC (Activity Based
Costing) của Robert Kaplan (1992). Theo mô hình này, các hoạt động liên
quan đến kế toán chi phí chất lƣợng của mô hình PAF hoặc theo mô hình quá
trình đƣợc đƣa vào trong khối "các hoạt động" của mô hình ABC. ABC sử
dụng thủ tục hai giai đoạn để đạt đƣợc chi phí chính xác của các đối tƣợng chi
phí khác nhau (nhƣ phòng ban, sản phẩm, khách hàng và các kênh), theo dõi
chi phí tài nguyên (bao gồm chi phí đầu vào) đến hoạt động, và sau đó theo
dõi các chi phí của các hoạt động đến chi phí mục tiêu. Ủng hộ mô hình ABCCOQ còn có SerdarÖzkan và YaseminZenginKar aibrahimoğlu (2012).
Trong hầu hết các mô hình đã đƣợc đƣa ra, Andrea Schiffauerova, Vince
Thomson (1991) đã nghiên cứu các mô hình kế toán chi phí chất lƣợng, kết quả
chỉ ra rằng mô hình kế toán chi phí chất lƣợng P-A-F đƣợc áp dụng phổ biến
nhất. Ủng hộ quan điểm trên, nghiên cứu của N.M. Vaxevanidi (2009) cho
rằng cách ghi nhận chi phí chất lƣợng theo mô hình ABC có thể đo lƣờng
đƣợc các chi phí chất lƣợng chính xác thông qua phân bổ chi phí theo hoạt
động và theo quá trình. Tuy nhiên, cuối cùng nghiên cứu nhận định các hoạt
động theo quá trình, xác định chi phí và phân bổ chi phí cho các hoạt động là
khó có thể thực hiện đƣợc do cần nhiều thời gian và đòi hỏi phải có một năng
lực quản lý tốt.
Nhƣ vậy có thể thấy rằng mô hình kế toán chi phí chất lƣợng PAF là
mô hình có thể đƣợc áp dụng thực tiễn trong môi trƣờng Việt Nam nhất bởi
tính đơn giản, dễ áp dụng với các công ty mà trình độ quản lý còn hạn chế so
với các nƣớc trong khu vực, đang trong giai đoạn đầu hình thành mô hình kế
toán chi phí chất lƣợng. Để hiểu thêm về các chỉ tiêu tài chính của mô hình
PAF, các nhà nghiên cứu đã đi nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận, đo lƣờng,
phân tích các chi tiêu chi phí chất lƣợng trên các công ty cụ thể nhƣ:
Nghiên cứu về kế toán chi phí chất lƣợng ở các công ty sản xuất
Penang, Malaysia của Lee HoonTye (2011) bằng cách sử dụng bảng câu hỏi





9

mô hình kế toán chi phí chất lƣợng, qua đó, giúp doanh nghiệp Việt Nam
nhận diện, ghi nhận, đo lƣờng, phân tích các chỉ tiêu chi phí chất lƣợng trong
quá trình sản xuất kinh doanh từ đó cải tiến doanh nghiệp một cách hiệu quả.
Từ các nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam, tác giả nhận thấy rằng
xây dựng mô hình kế toán chi phí chất lƣợng ngày càng trở thành một yếu tố
chiến lƣợc trong kinh doanh, tuy nhiên ở Việt Nam mô hình kế toán chi phí
chất lƣợng là một khái niệm mới, chỉ dừng lại tổng hợp những kiến thức cơ
bản, chƣa đi sâu vào việc nhận diện, ghi nhận, đo lƣờng, phân tích trên thực
tiễn. Đây chính là một khoảng trống nghiên cứu lớn ở Việt Nam, bài luận văn
này của tác giả sẽ xây dựng một mô hình kế toán chi phí chất lƣợng thực tiễn
tại một công ty điển hình cho ngành sản xuất đó là công ty cổ phần gạch men
Cosevco dựa trên mô hình kế toán chi phí chất lƣợng lý thuyết PAF, đƣợc
đánh giá là một mô hình phù hợp với bối cảnh của công ty cổ phần gạch men
Cosevco khi bƣớc đầu tiếp cận kế toán chi phí chất lƣợng. Việc xây dựng mô
hình kế toán chi phí chất lƣợng lại công ty cổ phần gạch men Cosevco sẽ giúp
công ty cái tiến chất lƣợng một cách hiệu quả từ đó nâng cao tính cạnh tranh
của sản phẩm, tăng khách hàng trung thành và cuối cùng đạt đƣợc mục tiêu
tăng lợi nhuận doanh nghiệp.


10

CHƢƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ CHẤT LƢỢNG
1.1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ CHẤT LƢỢNG

Độ dài của cuộc đời sản phẩm

Khả năng phục vụ

Tốc độ mà sản phẩm có thể đƣợc đƣa vào sử dụng khi
nó bị hỏng

Tính thẩm mỹ

Mang tính chủ quan cho biết loại phản ứng mà ngƣời
sử dụng cảm thấy chất lƣợng đối với sản phẩm hoặc
dịch vụ dựa trên các biện pháp gián tiếp

1.1.2. Kế toán hi phí hất lƣợng
a. Lịch sử hình thành kế toán chi phí chất lượng
Một trong những ấn phẩm đầu tiên về ảnh hƣởng tài chính của chất
lƣợng, Kiểm soát tính kinh tế về chất lƣợng sản phẩm đƣợc sản xuất, đƣợc
viết bởi Shewhart năm 1931 (Tervonen (1992)). Sau đó năm 1951, Tiến sĩ J.
M. Juran đã đề cập đến kế toán chi phí chất lƣợng trong Chƣơng I, 'Kinh tế về
Chất lƣợng', Cuốn sổ tay Quản lý Chất lƣợng. Hầu hết các báo cáo và các bài
báo khác của thời đại đó đã đề cập đến các ứng dụng kinh tế hẹp, tuy nhiên đã
bƣớc đầu đề cập đến việc các nhà quản lý cần quan tâm đến kế toán chi phí
chất lƣợng.


12

Trong số những bài báo sớm nhất về các mô hình kế toán chi phí chất
lƣợng là bài viết của WJ Messer năm 1957, "Quản lý Chất lƣợng và kế toán
chi phí chất lƣợng"; bài báo của Harold Freeman năm 1960, "Cách phân tích