THUỐC
Lỗ Tấn
I.Về tác giả:
*Lai lịch:
-Lỗ Tấn(1881-1936), tên khai sinh Chu Chương Thọ sau đổi thành Chu Thụ Nhân, bút
danh Lỗ Tấn, quê Thiệu Hưng ,Chiết Giang, Trung Quốc. Là nhà văn cách mạng Trung
Quốc.Bóng dáng của ông bao trùm cả văn đàn Trung Quốc thế kỉ XX
*Cuộc đời:
-Năm 13 tuổi , chứng kiến cảnh người cha bị bệnh không thuốc mà chết , ông ôm ấp
nguyện vọng học thuốc từ đó.
-Ông là một trí thức yêu nước có tư tưởng tiến bộ, học nhiều nghề: hàng hải, khai mỏ, nghề
thuốc . Đang học nghề y, một lần xem phim thấy người Trung Quốc khoẻ mạnh, hăm hở
xem quân Nhật chém một người Trung Quốc làm gián điệp cho Nga.Ông giật mình nhận ra
rằng “ Chữa bệnh về thể xác không quan trọng bằng tinh thần”. Thế là ông chuyển sang
làm nghề văn nghệ, quyết tâm làm văn nghệ với mong muốn cứu nước cứu dân.
*Sự nghiệp:
-Toàn bộ sáng tác của Lỗ Tấn chủ yếu là 3 tập truyện ngắn:Gào thét, Bàng hoàng, Chuyện
cũ viết theo lối mới và nhiều tạp văn.
-Lỗ Tấn chủ trương dùng ngòi bút để phanh phui căn bệnh tinh thần cho quốc dân với chủ
đề “Phê phán quốc dân tính”, nhằm làm thay đổi căn bệnh tinh thần cho nhân dân Trung
Hoa.
*Đánh giá chung:
-Lỗ Tấn xứng đáng là nhà văn hiện thực xuất sắc của Trung Quốc.
-Nhà thơ Trung Quốc nổi tiếng là Quách Mạc Nhược từng nói “Trước Lỗ Tấn, chưa hề có
Lỗ Tấn; sau Lỗ Tấn có vô vàn Lỗ Tấn”. Bác Hồ ngay từ tuổi thanh niên đã thích đọc Lỗ
Tấn bằng tiếng Trung Quốc.Năm 1981 cả thế giới kỉ niệm 100 năm năm sinh và tôn vinh
ông là danh nhân văn hoá thế giới.
II.Tác phẩm:
1.Hoàn cảnh sáng tác:
Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, Trung Quốc bị các nước đế quốc xâu xé.Xã hội
Trung Hoa bị biến thành nửa phong kiến, nửa thuộc địa, thế nhưng nhân dân lại cam phận
ra vấn đề bốc thuốc cho xã hội mà chỉ muốn “lôi hết bệnh tật của quốc dân làm cho mọi
người lưu ý và tìm cách chữa chạy”vì thế tên truyện chỉ có thể dịch là “thuốc”(Trường
Chinh),hay “Vị thuốc”(Nguyễn Tuân) chứ không thể dịch là “đơn thuốc”(Phan Khôi)
-Thuốc là một nhan đề nhiều nghĩa:
+Trước hết đó là thứ thuốc chữa bệnh lao của những người dân u mê, lạc hậu.Một cách
chữa bệnh đầy mê tín-lấy máu người để chữa bệnh lao.Rốt cục con bệnh vẫn chết oan khốc
trong không khí ẩm mốc hôi tanh mùi tanh của nước Trung Hoa lạc hậu.
+Mọi người phải ngộ ra rằng đó là thứ thuốc độc, phản khoa học.
+Không chỉ có vậy “Thuốc”đề cập đền một vấn đề khác sâu xa hơn và khái quát hơn, đó là
sự u mê, đớn hèn, ngu muội về chính trị-xã hội của quần chúng và bi kịch không được
hiểu, không được ủng hộ của những người cách mạng đi tiên phong
Từ cách đặt tên cho cách dẫn truyện toát lên đầy đủ đặc điểm thi pháp của Lỗ Tấn: dung
dị, trầm lắng, sâu xa.
4. Những chi tiết và hình tượng đặc sắc trong tác phẩm:
a.Hình tượng chiếc bánh bao tẩm máu:(có quan hệ mật thiết với nhan đề)
+Tầng nghĩa thứ nhất : Nghĩa đen:Thuốc chữa bệnh lao, thứ mà ông bà Hoa Thuyên xem là
“tiên dược” cứu mạng con nhưng cuối cùng nó đã chết->thứ thuốc mê tín.
+Trong truyện ,bố mẹ bé Thuyên áp đặt cho nó một phương thuốc quái gỡ.Và cả đám
người trong quán trà cũng cho rằng là thứ thuốc tiên. Như vậy tên truyện còn có hàm nghĩa
sâu xa hơn, mang tính khai sáng: Đây là một thứ thuốc độc, với mọi người phải giác ngộ ra
rằng cái gọi là thứ thuốc chữa bệnh lao là thứ thuốc độc. Người Trung Quốc phải tỉnh giấc
không được “ngủ say trong một cái nhà hộp bằng sắt không có cửa sổ ”.
+Chiếc bánh bao-liều thuốc độc được pha chế bằng máu của một người cách mạng- một
người xả thân vì nghĩa, đổ máu cho sự nghiệp giải phóng dân tộc… nhưng dân chúng lại
dửng dưng mua máu người cách mạng để chữa bệnh.Với hình tượng chiếc bánh bao tẩm
máu, Lỗ Tấn đã đặt ra vấn đề hết sức hệ trọng là ý nghĩa của sự hy sinh. Tên truyện vì thế
mang tầng nghĩa thứ ba: Phải tìm một phương thuốc khác làm cho quần chúng giác ngộ
cách mạng và làm cho cách mạng gắn bó với quần chúng.
b. Ý nghĩa các chi tiết: Nghĩa địa người chết chém bên trái; nghĩa địa người chết vì bệnh,
chết nghèo bên phải, chia cắt bởi một con đường mòn.
phong.Tác giả trân trọng nhưng ngầm phê phán Hạ Du xa rời quần chúng.
-Hạ Du là hình ảnh tượng trưng của cuộc cách mạng Tân Hợi.
5.Đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn “thuốc”:
-Thuốc là truyện ngắn nhưng có kích thước truyện dài chứa đựng sự quan sát, suy ngẫm
của nhà văn về con người xã hội Trung Quốc, về con đường giải phóng dân tộc.
-Tác phẩm dung dị, trầm lắng, sâu xa:
+Cốt truyện ngắn gọn.
+Lựa chọn các chi tiết .
+Sắp xếp thời gian nghệ thuật, không gian nghệ thuật.
+Khả năng tạo ra tính đa nghĩa của ngôn từ và hình tượng.
SỐ PHẬN CON NGƯỜI
Sôlôkhốp
1.Những nét chủ yếu về cuộc đời và sự nghiệp thơ văn của Sôlôkhốp?
Yêu cầu HS nắm được 4 ý chính:
*Lai lịch: Sôlôkhốp( 1905-1984), sinh trong 1 gia đình nông dân ở vùng thảo nguyên
sông Đông, thuộc tỉnh Rôxtôp của Liên Xô. Ông là nhà văn Nga nổi tiếng thế giới thế kỉ
XX.
*Cuộc đời:
-Ông tham gia công tác cách mạng từ khá sớm: thư kí uỷ ban trấn, nhân viên thu mua
lương thực…
-Cuối năm 1922: lên thủ đô Mát-xcơ-va, làm nhiều nghề để kiếm sống( đập đá, khuân vác,
kế toán…) và tự học cách viết văn.
-Năm 1925 : trở về sông Đông, viết tác phẩm “Sông Đông êm đềm”.
-Năm 1926: in 2 tập truyện ngắn : “Truyện sông Đông” và “ Thảo nguyên xanh”
-Năm 1932: Ông là Đảng viên Đảng cộng sản Liên Xô.
-Năm 1939: được bầu làm viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Liên Xô.
-Trong thời gian chiến tranh vệ quốc, ông theo sát Hồng quân trên nhiều chiến trường với
tư cách là phóng viên báo Sự thật.
bố đẻ mình.Xôcôlôp yêu thương chăm sóc chú bé thật chu đáo và xem nó như một nguồn
vui lớn. Tuy vậy, Xôcôlôp vẫn ám ảnh bởi một nỗi đau buồn, nhiều đêm “thức giấc thì
gối ướt đẫm nước mắt”. Vì nỗi đau buồn mất vợ, mất con cho nên anh thường phải thay
đổi chỗ ở. Dù thế, Xôcôlôp luôn cố giấu không cho bé Vania thấy tâm trạng đau khổ của
mình.
-Chủ đề:
Tác phẩm lên án chiến tranh tàn khốc, đồng thời nó là tiếng nói tâm tình thiết tha
cảm thông với những rủi ro quá sức chịu đựng của con người.Mặt khác, nó biểu dương
phẩm chất nhân hậu đẹp đẽ, nghị lực vững vàng của người lính Xô Viết.
4.Tựa đề “ Số phận con người” gợi lên cho anh (chị) suy nghĩ gì?
Có 3 ý chính:
-Mỗi người thường có số phận riêng, số phận con người thường không bằng phẳng mà
luôn gập ghềnh, trắc trở.
-Con người cần phải có lòng nhân hậu và nghị lực vững vàng để vượt qua số phận, hướng
tới một tương lai tốt đẹp hơn.
-Bài học cho bản thân : làm thế nào để con người vượt lên khó khăn để làm chủ số phận?
5.Lòng nhân hậu Anđrây Xôcôlôp được thể hiện như thế nào trong đoạn trích “ Số
phận con người” (Ngữ Văn 12 tập 2) của M.Sôlôkhốp?
làm rõ 3 ý:
-Anđrây Xôcôlôp đau khổ vô hạn vì những mất mát lớn lao trong chiến tranh.
-Anh nhận bé Vania mồ côi làm con, anh yêu thương chăm sóc bé như con đẻ của mình.
-Anh giấu chưa cho Vania biết nhiều sự thật vì không muốn chú bé buồn.
6.Qua hình tượng Xôcôlôp nhà văn gửi gắm suy nghĩ gì?
-Xôcôlôp là biểu tượng của tính cách Nga, tâm hồn Nga, biểu tượng của con người thế kỉ
XX: kiên cường, dũng cảm, giàu lòng nhân ái, nhân vật mang tầm sử thi.
-Sôlốkhốp suy nghĩ sâu sắc về phận con người tin tưởng vào nghị lực phi thường của con
người cách mạng có thể vượt qua số phận.
7. Hãy cho biết nghệ thuật viết truyện ngắn đặc sắc của Sôlôkhốp qua Số phận con
người?