ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

KIỀU THỊ LIÊN

HÌNH TƢỢNG TÁC GIẢ
TRONG THƠ LƢU QUANG VŨ

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

Thái Nguyên - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc-tnu.edu.vn/
i


Lời cam đoan
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn khoa học: “Hình tượng tác giả trong
thơ Lưu Quang Vũ” với các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung
thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất cứ công trình nào khác, hoàn toàn
là công trình nghiên cứu của tôi.

Tác giả luận văn
Kiều Thị Liên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ii


Mc lc ........................................................................................................... iii
M U ......................................................................................................... 01
1. Lớ do chn ti .......................................................................................... 01
2. Lch s vn ............................................................................................. 02
3. Phm vi nghiờn cu .................................................................................... 05
4. Mục đích nghiên cứu ...................................................................... 05
5. Phng phỏp nghiờn cu ............................................................................ 05
6. úng gúp ca lun vn ................................ 06
7. Cu trỳc ca lun vn ................................................................................. 06
NộI DUNG ...................................................................................................... 07
Chng 1: KHáI NIệM HìNH TƯợNG TáC GIả Và HàNH TRìNH
SáNG TáC CủA LƯU QUANG Vũ ............................................................. 07
1.1. Khái niệm hình t-ợng tác giả

........................................... 07

1.2. Hành trình sáng tác và hình t-ợng tác giả trong
thơ L-u Quang Vũ ................................. 10
1.2.1. Vài nét về cuộc đời L-u Quang Vũ ............. 10
1.2.2. Hành trình sáng tác của L-u Quang Vũ ....... 12
S húa bi Trung tõm Hc liu - HTN

http://www.lrc-tnu.edu.vn/
iv


1.2.3. Hình t-ợng tác giả trong thơ L-u Quang Vũ . 20
Chng 2: các cấp độ thể hiện hình t-ợng tác giả trong
thơ L-u Quang Vũ .................................. 24
2.1. Con ng-ời cá nhân .............................. 24

3.4.1. ThÓ th¬ tù do ................................ 82
3.4.2. Mét sè thÓ th¬ kh¸c ....................... 85
KẾT LUẬN..................................................................................................... 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 92

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc-tnu.edu.vn/
vi


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lƣu Quang Vũ một tác giả thành công trên nhiều thể loại nhƣ làm thơ,
viết truyên ngắn và sáng tác kịch. Hầu nhƣ ở lĩnh vực nào trong hoạt động nghệ
thuật ông cũng gặt hái đƣợc nhiều thành công nhất định. Ngay từ thời niên
thiếu ông đã sớm bộc lộ năng khiếu hội họa, đồng thời cũng bộc lộ cốt cách của
một thi sĩ tài hoa. Con đƣờng sự nghiệp của ông đã khởi đầu từ thơ và kết thúc
là kịch. Từ năm 1980, ông đã đƣợc biết đến với tƣ cách là một nhà viết kịch nói
Việt Nam. Tháng 9 năm 2000, Lƣu Quang Vũ đã đƣợc tặng giải thƣởng Hồ Chí
Minh về văn học nghệ thuật. Bên cạnh thơ và kịch, truyện ngắn của ông đã
tạo đƣợc nét riêng để lại dấu ấn khó quên trong lòng ngƣời đọc.
Dù đạt đƣợc vinh quang trên lĩnh vực sân khấu, nhƣng với Lƣu Quang
Vũ thơ cũng có một vị trí quan trọng trong cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của
ông. Lƣu Quang Vũ là một tài thơ “thuộc loại bẩm sinh”, ông đến với thơ ở độ
tuổi đẹp nhất trong cuộc đời. Từ Hƣơng cây - Bếp Lửa (1968), Mây trắng
của đời tôi (1989), Bầy ong trong đêm sâu (1993), đến tuyển thơ Gió và
tình yêu thổi trên đất nƣớc tôi (2013), thơ của ông đã chiếm đƣợc biết bao
trái tim ngƣời đọc. Trong các sáng tác Lƣu Quang Vũ viết nhiều về quê hƣơng,
đất nƣớc, nhân dân, tình yêu, ở đề tài nào thơ ông cũng gợi sức quyến rũ. Nên

danh tiếng. Hoài Thanh bằng một dự cảm tinh tƣờng đã gọi Lƣu Quang Vũ là
“Một cây bút nhiều triển vọng” [49, tr.57].
Lý Hoài Thu đã nhận định về Lƣu Quang Vũ trong bài Sức sáng tạo của
một tài năng : “Một hiện tượng nghệ thuật độc đáo của văn học Việt Nam chặng
cuối thế kỷ XX. Ông là hình mẫu nghệ thuật tiêu biểu về tài năng và sức sáng tạo”
[49, tr.54].
Khi tập thơ đầu tay Hƣơng Cây - Bếp Lửa in chung cùng Bằng Việt ra
đời năm 1968, đã thu hút sự chú ý của các nhà phê bình. Lƣu Quang Vũ đã

2


đƣợc ghi nhận là “một trong những đỉnh cao của thơ ca chống Mỹ, và vẫn là
một hồn thơ được nhiều người ưu ái nhất”.
Tác giả Nguyễn Việt Chiến đánh giá về Lƣu Quang Vũ: “Tôi coi anh
là một nhà thơ “sáng giá” nhất trong thế hệ các nhà thơ những năm bảy
mươi” [49, tr.201].
Qua các bài nghiên cứu, đánh giá nhận xét về cuộc đời cũng nhƣ nghệ
thuật thơ ca Lƣu Quang Vũ. Chúng tôi thấy rằng, các tác giả đã có những đóng
góp nhất định trong việc phát hiện ra những nét tiểu biểu, đặc sắc trong con
ngƣời Lƣu Quang Vũ. Đây chính là những gợi dẫn đầy quý báu, góp phần định
hƣớng cho chúng tôi nghiên cứu đề tài “Hình tượng tác giả trong thơ Lưu
Quang Vũ”.
2.2. Những bài nghiên cứu về thơ Lƣu Quang Vũ.
Mỗi tác phẩm của Lƣu Quang Vũ ra đời, đã gây đƣợc sự chú ý không
chỉ bạn đọc mà cả giới phê bình, và các bài viết của các nhà nghiên cứu đã
đánh giá cao tài năng và những đóng góp của Lƣu Quang Vũ với thơ ca Việt
Nam hiện đại.
Thơ Lƣu Quang Vũ, thể hiện sâu sắc diện mạo tâm hồn ông cũng nhƣ
mọi sự đƣợc mất trong cuộc đời ông. Qua thơ ông ngƣời đọc phát hiện ra một

thiết muốn vượt lên trên mọi mệt mỏi, hoài nghi để sống, để tồn tại. Hai chặng
khác nhau nhưng đều là của một con người thống nhất” [48, tr.64].
Khi đọc tập thơ Mây trắng của đời tôi ,Vũ Quang Vinh trong bài viết Đọc
Mây trắng của đời tôi nhớ Lƣu Quang Vũ, đã khẳng định Lƣu Quang Vũ là một
nhà thơ tài năng. Vũ Quang Vinh nhận xét: “Điều đáng quý nhất trong thơ Lưu
Quang Vũ không nằm trong kĩ xảo trau chuốt ngôn từ mà chính là một hồn thơ
chân thành, da diết. Sức nói, sức gợi, sức cảm của thơ anh chính bắt nguồn từ đó”
[48, tr.96].
Nguyễn Thị Minh Thái đã rất tinh tế sau khi đọc thơ Lƣu Quang Vũ và
nhận ra: “Thơ là nơi ẩn náu cuối chót của chàng thi sĩ buồn này. Thơ Lưu
Quang Vũ là tất cả sự hàm ơn và trang trải riêng tư của tâm hồn chàng với đời
sống” [49, tr.108].

4


Mặc dù đã có nhiều bài viết, nghiên cứu về thơ Lƣu Quang Vũ nhƣng
vẫn chƣa có đề tài nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về “Hình
tượng tác giả trong thơ Lưu Quang Vũ”. Do vậy, chúng tôi chọn và nghiên cứu
đề tài này mong muốn chỉ ra những nét đặc trƣng tiêu biểu trong thơ ca Lƣu
Quang Vũ với thế hệ các nhà thơ cùng thời. Khẳng định Lƣu Quang Vũ nhƣ
một gƣơng mặt tiêu biểu của thời kì thơ ca kháng chiến chống Mỹ, cũng nhƣ
thơ ca của thế kỉ XX.
3. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu “Hình tượng tác giả trong thơ Lưu Quang Vũ” luận vặn tập
chung khảo sát chủ yếu trong các tập thơ:
Hƣơng cây - Bếp lửa, in chung với Bằng Việt - Nxb Văn học, 1968.
Mây trắng của đời tôi - Nxb. Tác phẩm mới, 1989.
Bầy ong trong đêm sâu - Nxb. Hội nhà văn, 1993.
Gió và tình yêu thổi trên đất nƣớc tôi - Nxb. Hội nhà văn, 2013.