ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LÊ THỊ NGỌC THẢO

ĐÁNH GIÁ HÀM LƢỢNG CÁC KIM LOẠI ĐỘC
TRONG NƢỚC, TRẦM TÍCH VÀ NGHÊU (Meretrix lyrata)
Ở VÙNG CỬA SÔNG TIỀN, TỈNH TIỀN GIANG
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ HÓA HỌC

Thừa Thiên Huế, năm 2016


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LÊ THỊ NGỌC THẢO

ĐÁNH GIÁ HÀM LƢỢNG CÁC KIM LOẠI ĐỘC
TRONG NƢỚC, TRẦM TÍCH VÀ NGHÊU (Meretrix lyrata)
Ở VÙNG CỬA SÔNG TIỀN, TỈNH TIỀN GIANG
Chuyên ngành: Hóa phân tích
Demo Version - Select.Pdf SDK

Mã số: 60440118

LUẬN VĂN THẠC SĨ HÓA HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. NGUYỄN VĂN HỢP

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô cũng nhƣ các anh chị cán bộ thực hiện
công tác hỗ trợ giảng dạy của khoa Hóa Trƣờng Đại học Sƣ phạm và Trƣờng Đại
học Khoa học đã tận tình giảng dạy và tạo điều kiện cho tôi thực hiện tốt luận văn.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn các thành viên trong đại gia đình đã động viên, ủng
hộ, chia sẻ và
là chỗVersion
dựa tinh thần
giúp tôi tậpSDK
trung nghiên cứu và hoàn thành bản
Demo
- Select.Pdf
luận văn củamình.

Thừa Thiên Huế, năm 2016
Lê Thị Ngọc Thảo

iii


MỤC LỤC

Trang
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan .................................................................................................................. ii
Lời cảm ơn ..................................................................................................................... iii
Mục lục ........................................................................................................................... 1
Danh mục các chữ viết tắt ............................................................................................... 3
Danh mục các bảng ......................................................................................................... 4
Danh mục các hình vẽ ..................................................................................................... 5
MỞ ĐẦU ........................................................................................................................ 6

Chƣơng 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .................................................................... 35
3.1. Kiểm soát chất lƣợng phƣơng pháp phân tích ....................................................... 35
3.1.1. Giới hạn phát hiện (LOD) và giới hạn định lƣợng (LOQ) của phƣơng pháp phân
tích................................................................................................................................. 35
3.1.2. Khoảng tuyến tính ............................................................................................... 35
3.1.3. Độ lặp lại và độ đúng của phƣơng pháp phân tích .............................................. 36
3.2. Các thông số chất lƣợng nƣớc cơ bản và nồng độ các kim loại trong nƣớc ở vùng
cửa sông Tiền ................................................................................................................ 39
3.2.1. Các thông số chất lƣợng nƣớc cơ bản ................................................................. 39
3.2.2. Nồng độ kim loại trong nƣớc vùng cửa sông Tiền.............................................. 40
3.3. Hàm lƣợng kim loại trong trầm tích ở vùng cửa sông Tiền .................................. 42
3.4. Hàm lƣợng kim loại trong nghêu Meretrix lyrata nuôi ở vùng cửa sông Tiền ...... 45

Select.Pdf
SDK lyrata ở vùng cửa sông Tiền .......48
3.5. Mức tíchDemo
lũy các Version
kim loại độc- trong
nghêu Meretrix
KẾT LUẬN................................................................................................................... 49
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................ 50
PHỤ LỤC .................................................................................................................... P1
PHỤ LỤC 1 .................................................................................................................. P1
PHỤ LỤC 2 .................................................................................................................. P2
PHỤ LỤC 3 .................................................................................................................. P3
PHỤ LỤC 4 .................................................................................................................. P4

2



BSAF

Biota - Sediment
Accummulation Factor

Hệ số tích lũy sinh học trầm tích

BTNMT

Bộ Tài nguyên môi trƣờng

BYT

Bộ Y tế

CLN

Chất lƣợng nƣớc

Demo Version - Select.Pdf SDK

CRM

Certified Reference Material

ĐVHMV

Mẫu vật liệu so sánh đƣợc
cấp chứng chỉ
Động vật hai mảnh vỏ


World Health Organization

3

Tổ chức Y tế Thế giới


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng

Tiêu đề

Trang

Bảng 1.1

Các nghiên cứu trên con nghêu Bến Tre tại Việt Nam

16

Bảng 2.1

Vị trí và ký hiệu của các địa điểm lấy mẫu

28

Bảng 2.2

Các phƣơng pháp phân tích

khảo sát
Bảng 3.7
Hàm lƣợng kim loại (mg/kg khô) trong trầm tích vùng
cửa sông Tiền
Kết quả phân tích ANOVA 1 yếu tố (vị trí lấy
Bảng 3.8
mẫu/hay không gian) đối với các thông số trong trầm
tích ở các vị trí lấy mẫu khác nhau
Độ lệch nhỏ nhất có ý nghĩa thống kê (∆) và nhận xét
Bảng 3.9
đối với mỗi kim loại trong trầm tích
Bảng 3.3

Bảng 3.10
Bảng 3.11
Bảng 3.12
Bảng 3.13

Hệ số tƣơng quan Pearson (R) giữa các kim loại trong
trầm tích vùng cửa sông Tiền
Hàm lƣợng kim loại (mg/kg khô) trong nghêu vùng
cửa sông Tiền
Kết quả phân tích ANOVA 1 yếu tố (vị trí lấy
mẫu/hay không gian) đối với các kim loại độc trong
nghêu ở vùng khảo sát
Mức tích lũy sinh học đối với các kim loại độc ở vùng
cửa sông Tiền

4


Hình 1.2

Bộ tạo sol khí

20

Hình 1.3

Sự biến thiên thế theo thời gian (a) và đƣờng vonampe hoà tan trong phƣơng pháp DP – ASV (b)

23

Hình 1.4

Nghêu Meretrix lyrata

25

Hình 2.1

Vùng cửa sông Tiền

29

Hình 2.2

Các điểm lấy mẫu

29


học thƣờng phân tích hàm lƣợng các chất ô nhiễm có trong những sinh vật sinh sống
trong vùng khảo sát. Tuy nhiên, chỉ có những sinh vật với những đặc tính nhƣ dễ hấp
thu chất ô nhiễm, mức độ chống chịu với chất ô nhiễm cao, có đời sống tĩnh, số
lƣợng lớn và đời sống dài thì mới có thể phản ánh đúng đƣợc mức độ ảnh hƣởng của
các chất ô nhiễm đến hệ sinh thái. Tại vùng cửa sông thì các loài động vật thân mềm
hai mảnh vỏ là những sinh vật thoả mãn hoàn hảo những yêu cầu nhƣ trên, do đó
chúng trở thành đối tƣợng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học.
Hiện nay trên thế giới và ở nƣớc ta, các nghiên cứu về sự tích tụ kim loại độc
trong động vật thân mềm hai mảnh vỏ (ĐVHMV) thƣờng tập trung vào xác định các
mối liên quan giữa hàm lƣợng kim loại độc tích luỹ trong sinh vật và trong môi trƣờng
bao quanh (nƣớc, trầm tích) [35], [40], [59], [61]. Trong những năm gần đây, tại Việt
Nam đã có nhiều nhà khoa học thực hiện các đề tài nghiên cứu về hàm lƣợng kim loại
độc và khả năng hấp thu kim loại độc của các loài ĐVHMV [12], [16].
6


Loài nghêu (Meretrix lyrata) phân bố tự nhiên nhiều nhất là ở tỉnh Bến Tre và
Tiền Giang và có lẽ do vậy, loài nghêu này còn đƣợc gọi là nghêu Bến Tre. Chúng là
một trong những mặt hàng thuỷ sản xuất khẩu quan trọng và đƣợc tiêu thụ nhiều ở
nƣớc ta. Trong nhiều năm qua, loài nghêu này đƣợc nuôi với quy mô lớn ở nhiều
vùng cửa sông và ven biển của nhiều tỉnh thành trong cả nƣớc, trong đó có vùng cửa
sông Tiền thuộc xã Tân Thành, huyện Gò Công Đông (gọi tắt là vùng cửa sông Tiền)
– một trong những vùng cửa sông quan trọng ở tỉnh Tiền Giang nói riêng và ở vùng
châu thổ sông Cửu Long nói chung. Hàng năm, khoảng 20.000 tấn nghêu Bến Tre
đƣợc thu hoạch từ vùng nuôi ở cửa sông Tiền để phục vụ cho tiêu thụ nội địa và xuất
khẩu [17]. Song, cho đến nay hầu nhƣ chƣa có thông tin gì về sự tích lũy các kim loại
độc trong nƣớc, trầm tích và loài nghêu nuôi ở vùng cửa sông Tiền.
Xuất phát từ các vấn đề trên, đề tài “ Đánh giá hàm lƣợng các kim loại độc
trong nƣớc, trầm tích và nghêu (Meretrix lyrata) ở vùng cửa sông Tiền, tỉnh Tiền
Giang” đƣợc thực hiện nhằm mục đích:Xác định đƣợc hàm lƣợng các kim loại độc