SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

MÃ SKKN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN LỚP 2

Lĩnh vực/ Môn : Tiếng Việt
Cấp học
: Tiểu học

NĂM HỌC : 2016 – 2017


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2

MỤC LỤC
A- PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................... 2
3. Đối tượng nghiên cứu khảo sát, thực nghiệm ................................................ 2
4. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 2
5. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu .................................................................... 3
B - PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................ 4
I. Cơ sở lí luận ................................................................................................... 4
1. Căn cứ vào mục tiêu của môn học, của cấp học ......................................... 4
2. Căn cứ vào việc dạy Tiếng Việt theo các quan điểm .................................. 4
3. Căn cứ vào nội dung và phương pháp dạy môn Tiếng Việt........................ 5
4. Căn cứ vào nhiệm vụ của phân môn Kể chuyện ở lớp 2 ............................. 5
II. Thực trạng.................................................................................................... 6

người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Giáo dục Tiểu học phải đảm bảo cho học sinh nắm vững các kĩ năng nói,
đọc, viết, tính toán có những hiểu biết cần thiết về thiên nhiên, xã hội và con
người; có lòng nhân ái, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, yêu quý anh chị em; kính
trọng thầy giáo, cô giáo; lễ phép với người lớn tuổi; giúp đỡ bạn bè; yêu lao
động; có kỉ luật, có nếp sống văn hóa; có thói quen rèn luyện thân thể và giữ vệ
sinh, yêu quê hương đất nước, yêu hòa bình...
Mục tiêu của môn Tiếng Việt là hình thành và phát triển các kĩ năng sử
dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi
trường hoạt động của lứa tuổi.
Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt, góp phần rèn luyện các thao tác của
tư duy. Môn Tiếng Việt cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng
Việt và những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa, văn
học của Việt Nam.
Môn Tiếng Việt còn bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen
giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách cho
học sinh.
Các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết Tiếng Việt của học sinh được hình thành và
phát triển thông qua các nội dung dạy học như Tập đọc, Chính tả, Kể chuyện,
Luyện từ và câu, Tập làm văn...... Mỗi nội dung này đều hướng tới rèn luyện cho
học sinh những kĩ năng nhất định để dần dần các em có được năng lực sử dụng
Tiếng Việt tốt nhất phục vụ cho sinh hoạt hằng ngày và học tập trong nhà trường.
Phân môn Kể chuyện là một nội dung quan trọng trong chương trình Tiếng
Việt Tiểu học nhằm giúp cho các em biết thể hiện lời kể tự nhiên và phối hợp

- 1/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
được lời kể với nét mặt, điệu bộ; biết thay đổi giọng kể cho phù hợp với từng

- 2/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
- Phương pháp gợi mở
- Phương pháp tưởng tượng
- Phương pháp thi đua
- Phương pháp đối thoại
- Phương pháp khen thưởng
5. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
- Địa bàn nghiên cứu: Lớp 2C.
- Thời gian nghiên cứu: Bắt đầu từ tháng 9/ 2016, kết thúc tháng 3/ 2017.

- 3/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2

B - PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận
1. Căn cứ vào mục tiêu của môn học, của cấp học
Tiếng Việt thể hiện mục tiêu giáo dục xuyên suốt của môn học là hình thành
và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt. Cung cấp cho học sinh
những kiến thức sơ giản; bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen
giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt.
Tiếng Việt còn có nhiệm vụ hình thành và phát triển 4 kĩ năng (nghe, đọc,
nói, viết); trang bị kiến thức văn học và nhiều kiến thức kĩ năng khác. Học sinh
được hướng dẫn để bước đầu khám phá vẻ đẹp và ý nghĩa các hình tượng văn
học, đặt nền móng cho sự phát triển năng lực cảm thụ văn học và tư tưởng, tình
cảm, nhân cách của các em. Tiếng Việt còn giúp các em tiếp thu kiến thức ở các

thành và phát triển bằng con đường thụ động. Muốn phát triển những kĩ năng này
học sinh phải được hoạt động trong môi trường giao tiếp dưới sự hướng dẫn của
thầy. Các kiến thức về ngôn ngữ, văn học, văn hóa, tự nhiên và xã hội có thể tiếp
thu qua lời giảng, nhưng học sinh chỉ làm chủ được những kiến thức này khi các
em chiếm lĩnh chúng bằng chính hoạt động có ý thức của mình. Cũng như vậy,
những tư tưởng, tình cảm và nhân cách tốt đẹp chỉ có thể hình thành chắc chắn
thông qua sự rèn luyện trong thực tế. Đây chính là phương pháp tích cực hóa hoạt
động của người học.
4. Căn cứ vào nhiệm vụ của phân môn Kể chuyện ở lớp 2
Nhiệm vụ của phân môn Kể chuyện ở bậc tiểu học nói chung và lớp 2 nói
riêng là:
- Giúp học sinh phát triển các kĩ năng nói và nghe:
+ Phát triển kĩ năng độc thoại.
+ Phát triển kĩ năng đối thoại.
- Củng cố, mở rộng và tích cực hóa vốn từ ngữ, phát triển tư duy hình tượng
và tư duy lô- gíc cho học sinh, nâng cao sự hiểu biết của các em về đời sống qua
những câu chuyện có nội dung phong phú và phức tạp hơn so với lớp 1.
- Bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp, trau dồi hứng thú đọc và kể chuyện, đem lại
niềm vui tuổi thơ cho học sinh trong hoạt động học tập.
Tương ứng với các nhiệm vụ trên là những loại bài tập cơ bản để giúp học
sinh giải quyết các nhiệm vụ này.

- 5/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
II. Thực trạng
1. Thuận lợi:
- Giáo viên đạt trình độ trên chuẩn, yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình công tác, có
tinh thần trách nhiệm cao với công việc được giao.

Học kì I

Học kì 2

+ Có công mài sắt, có ngày nên kim

+ Chuyện bốn mùa

+ Phần thưởng

+ Ông Mạnh thắng Thần Gió

+ Bạn của Nai Nhỏ

+ Chim sơn ca và bông cúc trắng

+ Bím tóc đuôi sam

+ Một trí khôn hơn trăm trí khôn

+ Chiếc bút mực

+ Bác sĩ Sói

+ Mẩu giấy vụn

+ Quả tim khỉ

+ Người thầy cũ


+ Con chó nhà hàng xóm

+ Người làm đồ chơi

+ Tìm ngọc
ơ

Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 tập hợp một số truyện để học sinh kể thông
qua các kiểu bài tập kể chuyện từ mức độ đơn giản đến khó dần.
Sau khi nắm chắc mục tiêu, nội dung chương trình của phân môn Kể
chuyện, tôi đã rút ra được một số giải pháp cho bản thân về phương pháp, hình
thức tổ chức và cách sử dụng đồ dùng dạy học để đạt hiệu quả nhất như sau:
2. Giáo viên phải nắm được các biện pháp dạy học chủ yếu áp dụng cho
phân môn Kể chuyện
- Sử dụng triệt để tranh minh họa trong sách giáo khoa (hoặc tranh trong
bộ TBDH Kể chuyện lớp 2) để gợi mở, hướng dẫn học sinh kể từng đoạn của
câu chuyện.
- Sử dụng câu hỏi gợi ý hoặc dàn ý để hướng dẫn học sinh kể từng đoạn
của câu chuyện.

- 7/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
- Sử dụng câu hỏi gợi trí tưởng tượng hoặc gợi nhận xét – cảm nghĩ, hướng
dẫn học sinh tập kể bằng lời của mình.
- Hướng dẫn học sinh tập phân vai, dựng lại câu chuyện theo hình thức đối
thoại và dẫn truyện.
3. Thực hiện đúng quy trình giảng dạy
Để hướng dẫn học sinh trong giờ kể chuyện, GV cần thực hiện 2 nội dung sau:

chính cho từng đoạn truyện để học sinh tái hiện nội dung và tập kể chuyện được
dễ dàng.
- Đối với yêu cầu kể sáng tạo, phân vai giáo viên nên cho các em đọc lại
văn bản truyện theo lối phân vai. Sau khi đã nhớ vai, nhớ nội dung truyện cùng
lời thoại của mình, học sinh sẽ tập kể được dễ dàng, có cơ sở để sáng tạo lời
diễn đạt.
Mỗi một kiểu bài, tôi chọn cho mình hình thức giảng dạy khác nhau.
4.1. Kiểu bài tập 1: Kể từng đoạn và toàn bộ câu chuyện theo tranh
Trong sách giáo khoa có các dạng bài kể chuyện theo tranh như sau:
a. Kể theo tranh và câu gợi ý: Đây là hình thức luyện tập dễ nhất vì học
sinh có hai chỗ dựa là hình và lời để kể.
Ví dụ: Dựa vào tranh, kể lại từng đoạn câu chuyện Có công mài sắt, có
ngày nên kim.

- 9/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
*Cách tiến hành:
- Với bài tập này trước tiên tôi cho 4 học sinh có khả năng nối tiếp nhau kể 4
đoạn theo nội dung 4 bức tranh và lời gợi ý. Việc làm này giúp cho học
sinh cả lớp nhớ lại nội dung câu chuyện và bước đầu bước cách kể.
- Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh kể theo nhóm. Giáo viên có thể gợi ý
cho học sinh bằng hệ thống câu hỏi như sau:
Tranh 1:
- Cậu bé đang làm gì?
- Cậu còn đang làm gì nữa?
- Cậu có chăm học không?
- Thế còn viết thì sao? Cậu có chăm viết bài không?
Tranh 2:


c. Sắp xếp lại các tranh đã bị đảo lộn thứ tự cho đúng với nội dung câu
chuyện, sau đó kể lại.
Ví dụ: Xếp lại thứ tự các tranh sau theo đúng nội dung câu chuyện Ông
Mạnh thắng Thần Gió. Kể lại toàn bộ câu chuyện.

- 11/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2

*Cách tiến hành: Với dạng bài tập Kể theo tranh không có câu gợi ý và Sắp
xếp lại các tranh đã bị đảo lộn thứ tự cho đúng với nội dung câu chuyện, tôi
hướng dẫn học sinh kể lại toàn bộ câu chuyện theo cách độc thoại hoặc phân vai
dựng lại câu chuyện.
- Kể độc thoại: Gọi 1 học sinh kể lại câu chuyện từ đầu đến cuối.
- Phân vai dựng lại câu chuyện: Thường một câu chuyện gồm có vai người
dẫn chuyện và các nhân vật. Lần 1, giáo viên làm người dẫn chuyện, học sinh có
thể nhìn vào sách. Lần 2, học sinh đóng vai không nhìn sách.
Với cách làm trên, học sinh đã biết thay đổi giọng kể phù hợp với từng nhân vật,
từng nội dung của chuyện, đảm bảo về nội dung, cách thể hiện và cách diễn đạt.
4.2. Kiểu bài tập 2: Kể theo dàn ý hoặc câu hỏi gợi ý.
Đây là loại bài tập đòi hỏi học sinh nhớ truyện hơn và huy động trí tưởng
tượng nhiều hơn.

- 12/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
Ví dụ1:

- Na còn làm những việc tốt gì nữa?
- Vì sao Na buồn?
4.3. Kiểu bài tập 3: Tự tóm tắt nội dung và kể lại từng đoạn truyện.
Ví dụ: Bài tập 1:
a. Hãy tóm tắt nội dung mỗi đoạn của câu chuyện Những quả đào bằng một
cụm từ hoặc một câu.
M: Đoạn 1: Chia đào
Đoạn 2: Chuyện của Xuân
b. Dựa vào kết quả bài tập 1, kể lại từng đoạn.
*Cách tiến hành
Dựa vào cách tóm tắt nội dung như sách giáo khoa, giáo viên yêu cầu học
sinh tóm tắt nội dung từng đoạn bằng lời của mình mà không bắt buộc học sinh
phải theo như mẫu. Nội dung mỗi đoạn truyện có thể tóm tắt bằng một cụm từ
hoặc một câu.
Cụ thể là:
Đoạn 1: Chia đào / Quà của ông ...
Đoạn 2: Chuyện của Xuân / Xuân làm gì với quả đào?/ Xuân ăn đào như thế nào?/...
Đoạn 3: Chuyện của Vân / Vân ăn đào như thế nào? / Cô bé ngây thơ. / ...
Đoạn 4: Chuyên của Việt / Việt đã làm gì với của đào? / Tấm lòng nhân hậu./...
4.4. Kiểu bài tập 4: Kể một đoạn truyện bằng lời của mình.
Trước tiên giáo viên giúp học sinh hiểu Kể bằng lời của mình nghĩa là như
thế nào? (Nghĩa là không kể nguyên văn như sách giáo khoa)
*Cách tiến hành
Yêu cầu của bài tập này là không lặp lại nguyên văn từng từ ngữ trong
truyện. Học sinh có thể dùng từ, đặt câu theo cách khác, diễn đạt rõ thêm một
vài ý qua sự tưởng tượng của mình.
Học sinh chỉ có thể kể bằng lời của mình khi các em đã nắm vững câu
chuyện. Do đó, trước hết, GV cần giúp các em nhớ truyện, thuộc truyện thông
qua tranh minh họa hoặc những lời gợi ý.
Trong những giờ kể đầu tiên, GV có thể kể một đoạn hoặc mời một học


- Thật không ạ?

ngạc nhiên hỏi lại: “Thật thế không ạ?”

- Thật chứ!

Thầy bảo: “Thật chứ!” Thế là Hà hết

Nghe thầy nói thế, Hà nín hẳn....

cả buồn tủi, nín hẳn...

- Ví dụ 2: Kể lại đoạn 1 câu chuyện Sự tích cây vú sữa bằng lời của em.
(Tiếng Việt 2, tập 1/96)
Đoạn truyện trong SGK

Đoạn kể bằng lời của học sinh

Ngày xưa, có một cậu bé ham chơi. Ngày xưa có một cậu bé rất lười biếng
Một lần bị mẹ mắng, cậu vùng vằng bỏ và ham chơi. Cậu ở cùng mẹ trong một
đi. Cậu la cà khắp nơi, chẳng nghĩ đến ngôi nhà nhỏ, có vườn rộng. Mẹ cậu
mẹ ở nhà mỏi mắt chờ mong.

luôn vất vả. Một lần, do mải chơi, cậu
bị mẹ mắng. Giận mẹ, cậu bỏ nhà đi
biền biệt mãi không quay về. Người
mẹ thương con cứ mòn mỏi đứng ở
cổng đợi con về.


cúc đại đóa màu tím rất đẹp. Bố cảm
động nói với cô: “Cảm ơn cô đã cho
phép cháu Chi hái những bông hoa quý
trong vườn trường. Nhờ bông hoa, tôi
đã khỏi bệnh nhanh hơn. Gia đình tôi
xin được tặng nhà trường một khóm
cúc đại đóa”.

- 16/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2

- Ví dụ 2: Nói ý nghĩ của hai anh em (truyện Hai anh em) khi gặp nhau trên
cánh đồng. (Tiếng Việt 2, tập 1/120)
Câu chuyện kết thúc khi hai anh em ôm nhau trên cánh đồng. Mỗi người
trong họ có một ý nghĩ. Các em hãy đoán xem mỗi người nghĩ gì?
4.6. Kiểu bài tập 6: Phân vai, diễn lại một đoạn hoặc cả câu chuyện.
Học sinh Tiểu học rất thích đóng kịch, dù đó không phải là những vở kịch
có xung đột kịch, có diễn biến phức tạp. Sử dụng hình thức này để rèn kĩ năng
nói, kĩ năng kể cho học sinh, đồng thời giúp các em hiểu sâu hơn tính cách,
tình cảm của nhân vật trong câu chuyện đã học. Phân vai dựng lại câu chuyện
là chia cho mỗi học sinh một vai và diễn lại câu chuyện theo lời của vai đó,
nhân vật đó. Phân vai dựng lại câu chuyện không phải là yêu cầu khó với trẻ. So
với yêu cầu một học sinh phải kể lại toàn bộ câu chuyện thì việc phân công mỗi
học sinh nói lời của một nhân vật làm giảm độ khó đi rất nhiều. Ngược lại yêu
cầu này rất phù hợp với học sinh lớp 2 vì đó là một hoạt động thỏa mãn nhu cầu
chơi trò đóng vai hình thành ở trẻ ngay từ trước tuổi đến trường. Trẻ thường rất
hào hứng đóng vai cô giáo, vai chú lái xe, chú công an, cô bán hàng ... Do vậy
yêu cầu phân vai dựng chuyện vừa không khó, vừa không lạ với học sinh lớp 2.

- Tự nghiên cứu và tìm hiểu tâm lí học sinh.
- Soạn bài cẩn thận, hiểu đúng dụng ý sách giáo khoa.
- Tạo hứng thú cho học sinh yêu thích học phân môn Kể chuyện bằng cách
khởi động đầu tiết học.
- Thường xuyên tổ chức hoạt động nhóm trong mỗi tiết kể chuyện.
- Thực hiện sắm vai phải thường xuyên và tổ chức có khoa học.
- Thực hiện tốt cách tiến hành dạy mỗi kiểu bài.
- Khai thác triệt để kênh hình trong sách giáo khoa.
- Cần có hệ thống câu hỏi gợi mở từ dễ đến khó.
- Luyện kể kết hợp hài hòa giữa cử chỉ, động tác, điệu bộ, ánh mắt.
- Kết hợp sử dụng đồ dùng trực quan, ứng dụng công nghệ thông tin vào
các bài giảng, tạo hứng thú cho học sinh học tập và nhớ nhanh nội dung bài học.
- Coi trọng và phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ học.
- Khen ngợi đúng và kịp thời, khẳng định thành công, tiến bộ của từng học
sinh, nhất là đối với học sinh có ít tiến bộ trong học tập.
- Giáo viên có thể khai thác một cách nhẹ nhàng để học sinh nhớ lại câu
chuyện nếu đang kể bỗng lúng túng vì quên chuyện.

- 18/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2
- Nếu kể thiếu chính xác cũng không nên ngắt lời thô bạo, chỉ có thể nhận
xét khi các em đã kể xong.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận xét lời kể của bạn, tránh chăm chăm
chê bạn nhiều hơn là đi tìm cái đáng học, đáng khen.
- Vận dụng kiến thức phân môn Kể chuyện vào các môn học, trong giao
tiếp... để khắc sâu kiến thức.
IV. Kết quả.
Qua một năm áp dụng những giải pháp rút ra từ bản thân trong quá trình dạy

25

CHK I

55

17

30

8

CHK II

55

23

28

4

Bảng số liệu trên đã phần nào cho thấy kết quả dạy học môn Tiếng Việt nói
chung trong đó có phân môn Kể chuyện của tôi trong năm học 2016 – 2017 đã
được nâng lên rõ rệt. Kết quả từ giáo viên và học sinh tuy chưa được như mong
muốn nhưng đã thể hiện được sự cố gắng nỗ lực của thầy và trò.

- 19/20 -



sáng kiến của mình góp phần ngày càng nâng cao hiệu quả chất lượng dạy
học phân môn Kể chuyện lớp 2.
2. Khuyến nghị.
- Các cấp lãnh đạo cần tiếp tục quan tâm, tổ chức các chuyên đề các cấp
cho giáo viên rút kinh nghiệm và học tập.
- Bổ sung, trang bị thêm tài liệu cho giáo viên tham khảo.
Hà Nội, ngày ....... tháng ...... năm 2017
Tôi xin cam đoan sáng kiến này do tôi viết, không sao chép của ai.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

- 20/20 -


Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn Kể chuyện lớp 2

Ý KIẾN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................