MỘT SỐ GIẢI PHÁP DẠY HỌC NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG HỌC MÔN HÌNH HỌC Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn Toán là môn học có tính thực tế rất cao .Nó ảnh hưởng lớn đến đời sống con
người , ảnh hưởng đối với các môn học khác .Một nhà tư tưởng Anh đã nói : “Ai
không hiểu biết Toán học thì không thể hiểu biết bất cứ một khoa học nào khác và
cũng không thể phát hiện ra sự dốt nát của bản thân mình”.Và trong thời đại ngày nay
khi nền Công Nghệ Thông Tin phát triển như vũ bảo thì môn Toán càng trở nên cấp
thiết hơn bao giờ hết .Chính vì những lí do đó mà ngành giáo dục đặt ra mục tiêu cho
môn toán trong nhà trường THCS là :
* Về kiến thức:
- Cung cấp cho học sinh những kiến thức về số ( từ số tự nhiên đến số thực ) ,về
các biểu thức đại số ,về phương trình bậc nhất ,bậc hai ,về hệ phương trình và hệ bất
phương trình bậc nhất ,về tương quan hàm số ,về một vài dạng hàm số đơn giản và đồ
thị của chúng
- Một số hiểu biết ban đầu về thống kê
- Những kiến thức mở đầu về hình học phẳng ,quan hệ bằng nhau và quan hệ
đồng dạng giữa hai hình phẳng ,một số yếu tố của lượng giác ,một số vật thể trong
không gian
- Những hiểu biết ban đầu về một số phương pháp Toán như : Dự đoán và chứng
minh ; quy nạp và suy diễn ; phân tích và tổng hợp . . .
* Về kĩ năng : Hình thành và rèn luyện các kĩ năng tính toán và sử dụng bảng số
,máy tính bỏ túi ;thực hiện các phép biến đổi các biểu thức ;giải phương trình và bất
phương trình bậc nhất một ẩn ,giải phương trình bậc nhất hai ẩn ;giải hệ phương trình
bậc nhất hai ẩn ;vẽ hình ,đo đạc , ước lượng .Bước đầu hình thành khả năng vận dụng
kiến thức Toán vào trong đời sống và các môn học khác .
* Về thái độ : Hình thành cho học sinh khả năng quan sát ,dự đoán ,phát triển trí
tưởng tượng không gian ;khả năng suy luận lôgíc ;khả năng sử dụng ngôn ngữ chính
xác ,bồi dưỡng các phẩm chất của tư duy như linh hoạt ,độc lập và sáng tạo ;bước đầu
hình thành thói quen tự học ,diễn đạt chính xác và sảng sủa ý tưởng của mình và hiểu
được ý tưởng của người khác .Góp phần hình thành các phẩm chất lao động khoa học

trong lịch sử .Do đó PPDH môn Toán phải được tiến hành từ quy nạp phân tích đến
suy diễn tổng hợp .Tuy nhiên PPDH cũng coi trọng việc giảng giải trình bày kiến thức
có hệ thống ,khái quát và làm mềm mại tư duy bằng nhiều hoạt động đa dạng ,độc
đáo , tạo tiền đề cho sáng tạo .
- GV cần nắm vững kiến thức trọng tâm ,xây dựng hệ thống câu hỏi ,bài tập dẫn
dắt HS giải quyết tình huống học tập và áp dụng các biện pháp sư phạm để giáo dục và
hình thành tác phong của con người toán học cho học sinh .
Hình học là môn học được coi là có tính trừu tượng cao ,hệ thống kiến thức rộng
,các kiến thức liện hệ chặt chẽ với nhau .Môn hình học có rất nhiều ứng dụng trong
thực tế và việc học tốt môn hình sẽ hình thành ở học sinh tính cẩn thận ,phán đoán
chính xác ,suy luận lôgíc.
II. Thực trạng
Qua quá trình dạy học môn Toán nhiều năm tôi nhận thấy việc học môn hình của
học là rất khó khăn ,các em không biết nên bắt đầu từ đâu để chứng minh một bài toàn
hình ,và trong quá trình chứng minh nên vận dụng những kiến thức nào ,nên trình bày
lời giải như thế nào cho đúng trình tự . . .Chính những khó khăn đó đã ảnh hưởng
không nhỏ đến chất lượng môn Toán nói chung và môn Hình nói riêng ,các em lơ là
trong việc học cũng như chuẩn bị bài.Cụ thể theo kết quả điều tra một số lớp trong
trường ở cuối học kì I năm học 2006 – 2007 thu được kết quả như sau :
1. Làm bài tập ở nhà :
Tự giải : 35 %
Trao đổi với bạn bè để giải: 13,21%
Chép bài giải từ sách : 51,79%
2. Chuẩn bị dụng cụ học tập ( compa ,êke ,thướt thẳng ,thướt đo độ )
2
Đầy đủ : 42.27 % Thiếu dụng cụ : 57,73%
3. Học sinh hứng thú học môn hình
Hứng thú : 25% Bình thường : 33,21% Không thích : 41,79%
4. Kết quả học sinh làm được câu hình trong đề kiểm tra học kì I lớp 9 là :
Đề bài :Cho nửa đường tròn (O) đường kính AB ,AC là một dây cung của đường tròn

- Thường xuyên kiểm tra dụng cụ của học sinh trước khi vào bài học mới
- Chỉ ra những điều cần thiết phải có dụng cụ khi học môn hình
- Hướng dẫn HS sử dụng dụng cụ một cách có hiệu quả
- Tổ chức các cuộc thi đố vui toán học để tặng những em nghèo học giỏi những
dụng cụ của bộ môn toán.
- Thường xuyên trao đổi với cán sự bộ môn Toán để theo dõi ,khắc phục những
khó khăn trong quá trình chuẩn bị của HS .
- Kết hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp để có biện pháp xử lí đối với những em
không có dụng cụ .
2. Giải pháp dạy học môn hình :
Tùy vào từng bài học mà chúng ta xây dựng kế hoạch hoạt động khác nhau ,phù hợp
với nội dung của bài và đồng thời đảm bảo học sinh hiểu và vận dụng được kiến thức
bài học một cách thành thạo .Căn cứ vào thực trạng học sinh trong trường ,căn cứ vào
3
tình hình thực tế của trường học ,căn cứ vào tình hình chung của địa phương ,theo tôi
thì dạy môn hình học nên chia ra làm hai kiểu bài lên lớp : Một là lên lớp cho một tiết
lí thuyết ;Hai là lên lớp cho một tiết giải bài tập
a. Đối với tiết lí thuyết
Để học sinh nắm được hệ thống kiến thức của bài và vận dụng kiến thức vào giải bài
tập đây là một quá trình rất khó khăn ,đòi hỏi cả người dạy lẫn người học phải cố gắng
nỗ lực .Để cho việc cung cấp kiến thức lí thuyết được nhẹ nhàng mà học sinh hứng thú
học thì GV cần thực hiện các bước sau :
Bước 1: Tổ chức cho học sinh quan sát ,tiếp thu
Để thực hiện bước này thì GV cần phải chuẩn bị đồ dùng trực quan một cách chu
đáo ,có tính thẩm mỹ( bảng phụ cần phải đẹp,máy chiếu cần phải rõ ràng ….) để khơi
dậy hứng thú ,trí tò mò toán học của HS để cho các em chủ động tiếp thu kiến thức
.Một số vấn đề cần giải quyết khi tiến hành bước này là :
- GV cần kết hợp vừa quan sát ,vừa giảng ,vừa luyện ,phân tích chi tiết ,cụ thể
giúp HS khắc sâu khái niệm
- Đồng thời với việc cung cấp kiến thức mới là củng cố khắc sâu thông qua các ví

A
C
xB
H
A
y
K
* Đối với GV : - Cần phân chia nhóm một cách có chọn lọc để đảm bảo làm saok
trong nhóm có đầy đủ các đối tượng ,số lượng từ 2 đến 8 HS
- Khi giao nhiệm vụ cho nhóm có thể giao cùng một nhiệm vụ hoặc
giao cho mỗi nhóm một nhiệm vụ khác nhau
- Nội dung câu thảo luận phải rõ ràng ,kích thích được sự ham hiểu
biết của HS ,liên quan trực tiếp đến nội dung bài học
- Thời gian làm việc của nhóm phải duy trì từ 7 đến 10 phút
- Khi gọi HS trả lời nội dung câu hỏi cần phải gọi một cách ngẫu
nhiên để kích thích tất cả các đối tượng trong nhóm phải nổ lực tìm hiểu và mang vinh
quang về cho nhóm
- Đánh giá câu trả lời của các nhóm cần phải đảm bảo sự công bằng
,đảm bảo khích lệ được các em trong học tập
* Đối với HS : - Trong quá tình thảo luận các thành viên trong nhóm cần chú ý ,giữ
trật tự ,tập trung suy nghĩ
- Đưa ra ý kiến của bản thân mình để cùng thảo luận (cho dù ý kiến đó
thiếu sự chính xác ) để cho học biết được cái sai của bản thân mà kịp thời sửa chửa
- Trong nhóm thỏa luận các thành viên trong nhóm phải tôn trọng ý
kiến của nhau có như vậy các bạn học yếu mới có cơ hội bộc lộ kiến thức của bản thân
- Trong khi thảo luận cần chú ý giúp đỡ những bạn học yếu hiểu rõ
vấn đề
Ví dụ :Tiết học Định Lí – toán 7 – tập 1
Giáo viên cho học sinh thảo luận hóm theo phiếu học tập sau
Cho hình vẽ