CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
GIẢI PHÁP HỮU ÍCH
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
PHÂN MÔN VĂN BẢN LỚP 9 THÔNG QUA TÍCH HỢP KIẾN THỨC
LIÊN MÔN
(Đề nghị công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh năm học 2017 - 2018)

1. Họ và tên tác giả:
2. Chức vụ: Giáo viên
3. Đơn vị công tác: Trường THCS xã
4. Lí do chọn đề tài.
Trong thời đại hội nhập hiện nay, khoa học công nghệ đang có những
bước phát triển vượt bậc. Giáo dục và đào tạo đóng vai trò là nhân tố chìa
khóa, động lực thúc đẩy sự phát triển xã hội. Chính vì vậy, Đảng và Nhà
nước ta luôn xem giáo dục là quốc sách hàng đầu. Việc đổi mới giáo dục
trong giai đoạn hiện nay đang là mối quan tâm của các ngành, các cấp, các
nhà khoa học và toàn xã hội. Chọn giáo dục làm tiền đề, làm xương sống của
phát triển bền vững là xác định đúng đắn và khoa học.
Để đạt được mục tiêu giáo dục, năm học 2017 - 2018, ngành giáo dục
tỉnh Lâm Đồng đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục thực hiện Chương
trình hành động của Tỉnh ủy Lâm Đồng về thực hiện Nghị quyết số 29 NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 8 khóa
XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh; thực
hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ X nhiệm kì 2015 2020; thực hiện Chỉ thị số 05 - CT/TW, ngày 15/05/2016 của Bộ Chính trị về
tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí
Minh.
Năm học 2017 - 2018, ngành giáo dục tỉnh Lâm Đồng chú trọng thực
hiện đổi mới dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực học sinh, dạy học theo chủ đề,…Dạy học tích hợp kiến thức liên môn là
một trong những phương pháp dạy học hiện đại, tinh gọn, đảm bảo chất
lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên.

Bản thân là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn Ngữ văn 9, tôi
luôn trăn trở tìm ra các giải pháp giảng dạy phù hợp và hữu hiệu để nâng cao
chất lượng dạy học phân môn Văn bản. Từ đó tạo hứng thú cho học sinh, giúp
các em tiếp thu kiến thức sâu sắc hơn và biết vận dụng kiến thức vào thực
tiễn. Chính vì lẽ đó, tôi quyết định nghiên cứu và mạnh dạn trình bày, chia sẻ
với các đồng nghiệp giải pháp hữu ích: Một số giải pháp nâng cao chất
lượng dạy học phân môn Văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên
môn.
5. Nội dung giải pháp hữu ích.
5.1- Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của giải pháp hữu ích.
5.1.1- Khó khăn.
* Giáo viên
Giữa sách giáo khoa và tài liệu Chuẩn kiến thức kĩ năng có một số tiết,
một số nội dung kiến thức chưa đồng nhất nên bản thân gặp nhiều khó khăn khi
soạn giảng.
Một số ít giáo viên trong quá trình giảng dạy ở các khối lớp 6, 7, 8 đôi
khi chưa đầu tư đúng mức cho bộ môn Ngữ văn; chưa chú trọng dẫn dắt,
hướng dẫn học sinh để các em hiểu về cuộc sống xung quanh; giúp các em
góp nhặt vốn sống, tăng khả năng sáng tạo và biết vận dụng kiến thức vào
thực tiễn. Khả năng hiểu biết, nắm bắt các vấn đề thực tiễn có liên quan đến
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

-2-


bộ môn Ngữ văn của một số giáo viên còn hạn chế nên kĩ năng lồng ghép các
câu hỏi, tình huống tích hợp vào bài học còn gượng ép, chưa phù hợp dẫn đến
hiệu quả giảng dạy chưa cao.
Bên cạnh đó khi tiến hành viết giải pháp, bản thân cũng gặp nhiều khó
khăn bởi thiết bị dạy học và nguồn sách tham khảo rất ít mặc dù nhà trường

mạng Internet và sự giúp đỡ của các đồng nghiệp cùng chuyên môn.
Trường có nhiều giáo viên lâu năm, có kinh nghiệm trong giảng dạy là
điều kiện thuận lợi để giáo viên trao đổi học tập trên nhiều lĩnh vực, góp phần
nâng cao tay nghề và kinh nghiệm sống.
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

-3-


Giáo viên được đào tạo chính quy, có trình độ trên chuẩn, được tham gia
các đợt bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ do Sở Giáo dục và Phòng Giáo dục
tổ chức; được cung cấp tương đối đầy đủ sách giáo khoa, tài liệu Chuẩn kiến
thức kĩ năng, chương trình giảm tải, các tài liệu tích hợp; thường xuyên tham
khảo các nguồn tài liệu từ thư viện trường và trên các phương tiện thông tin
đại chúng nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy.
Bản thân đã từng đạt giải cấp quốc gia cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích
hợp năm học 2016 - 2017 nên đã có kinh nghiệm trong soạn giáo án tích hợp,
lồng ghép câu hỏi tích hợp kiến thức liên môn trong bài dạy. Ngoài ra các
phòng học lớp 9 đều được trang bị ti vi nên thuận lợi cho giáo viên ứng dụng
công nghệ thông tin trong giảng dạy góp phần tạo hứng thú học tập, rèn kĩ
năng sống cho học sinh.
* Học sinh
Năm học 2017 - 2018, lãnh đạo các ngành, các cấp luôn chú trọng chỉ
đạo công tác huy động học sinh bỏ học ra lớp. Sự phối hợp chặt chẽ, có hiệu
quả giữa nhà trường, gia đình và địa phương xã Mađaguôi, huyện Đạ Huoai
đã góp phần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ nâng cao nhận thức của các em, gia
đình về tầm quan trọng của việc học. Do đó các em đến lớp thường xuyên,
đầy đủ hơn. Đặc biệt là học sinh dân tộc ở thôn 8 trên địa bàn xã.
Đa số các em học sinh chăm ngoan, biết vâng lời, có ý thức học tập, có
tinh thần vượt khó, ham học hỏi và mong muốn kết quả học tập của mình

đáp ứng mục tiêu giáo dục. Từ đó khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức
của các môn học khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn, tăng cường
khả năng vận dụng tổng hợp, khả năng tự nghiên cứu tự học; bồi đắp lòng yêu
thích bộ môn; tạo thói quen, tiền đề tốt giúp các em hình thành phẩm chất,
nhân cách, năng lực của người lao động đáp ứng nhu cầu xã hội và sự tiến bộ
của khoa học kỹ thuật.
Với tư cách là một giáo viên trực tiếp giảng dạy Ngữ văn 9, bản thân còn
nhiều nỗi niềm, nhiều khao khát tìm cách cải tiến phương pháp dạy học phù
hợp với đối tượng học sinh Trường THCS xã Mađaguôi, huyện Đạ Huoai
nhằm nâng cao chất lượng bộ môn. Đó cũng chính là nguồn động viên không
nhỏ giúp tôi đầu tư và quyết định thực hiện giải pháp này; nhằm góp phần
nâng cao chất lượng dạy học phân môn Văn bản lớp 9 thông qua dạy học tích
hợp kiến thức liên môn trong giảng dạy.
5.2- Phạm vi áp dụng của giải pháp hữu ích:
Giải pháp áp dụng trong khối lớp 9 Trường THCS xã Mađaguôi, huyện
Đạ Huoai đồng thời có thể áp dụng cho các trường THCS khác trong toàn tỉnh
Lâm Đồng.
5.3- Thời gian áp dụng:
Giải pháp hữu ích này đã được triển khai áp dụng trong năm học 20162017 và cả những năm học tiếp theo.
5.4- Giải pháp thực hiện.
5.4.1- Tính mới của giải pháp hữu ích.
Tính mới của giải pháp là: Trong quá trình giảng dạy, giáo viên vận dụng
dạy học tích hợp kiến thức liên môn. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo phương
pháp dạy học Ngữ văn truyền thống và phương pháp dạy học tích cực bằng
cách tích hợp kiến thức liên môn trong phân môn Văn bản lớp 9. Thông qua
việc đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng
tạo của học sinh, giúp các em khắc sâu kiến thức, hứng thú, biết vận dụng
kiến thức vào thực tiễn. Tích hợp liên môn qua hoạt động kiểm tra bài cũ, giới
thiệu bài mới; giảng bài mới; hoạt động tổng kết và hướng dẫn tự học; hoạt
động kiểm tra đánh giá; tích hợp thông qua tổ chức hoạt động ngoại khóa góp

và học hỏi các dân tộc khác”. Tôi đã sử dụng câu hỏi sau để kiểm tra bài cũ
với đối tượng học sinh khá giỏi: Suy nghĩ của em về trách nhiệm của thế hệ
trẻ đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập và
phát triển?
Điều bất ngờ là các em tích hợp kiến thức môn Giáo dục công dân 8 rất
linh hoạt, sáng tạo. Học sinh đã trình bày trách nhiệm của thế hệ trẻ là cần có
nhận thức đúng về bản sắc văn hóa dân tộc trong mọi mặt của đời sống (lịch
sử, văn học, phong tục tập quán, trang phục, ăn uống, ứng xử,…) với những
mặt mạnh và mặt yếu ở từng lĩnh vực. Từ đó, các em đã trình bày được những
cách thức để phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu. Đồng thời tiếp thu có
chọn lọc nét hay, nét đẹp của văn hóa thế giới. Bản thân phải có trách nhiệm
bảo vệ, giữ gìn nét đẹp của văn hóa phương Đông như thờ cúng tổ tiên, hiếu
thảo với cha mẹ, tôn sư trọng đạo, thương người như thể thương thân,... Đồng
thời các em cũng nêu được cần phải cố gắng vượt khó vươn lên trong học tập,
phải sống gương mẫu, không vi phạm pháp luật, luôn rèn luyện để thành một
công dân tốt.

GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

-6-


Cũng với văn bản trên, khi kiểm tra bài cũ đối với học sinh trung bình,
yếu, tôi tích hợp với môn Giáo dục công dân 7 - Bài “Sống giản dị”. Tôi lồng
ghép giáo dục học sinh về lối sống giản dị, tiết kiệm của Bác thông qua câu
hỏi: Từ tấm gương sống giản dị của Bác Hồ, theo em, học sinh chúng ta cần
làm gì để thể hiện đức tính giản dị?
Các em đã trả lời rất tốt câu hỏi giáo viên đưa ra. Giản dị là phẩm chất
đạo đức cần có ở mỗi người. Vì thế ngay từ khi còn là học sinh, chúng ta phải
biết rèn luyện mình trong học tập, trong hành vi cư xử, trong quan hệ giao

nhau đầy thuyết phục và đắm say lòng người, tình đời.
Dưới đây là trò chơi ô chữ với 8 câu hỏi không quá khó, phù hợp với
tất cả đối tượng học sinh trong lớp học. Tôi nhận thấy không khí giờ học trở
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

-7-


nên thoải mái, dễ chịu, việc ghi nhớ kiến thức của học sinh sẽ trở nên nhẹ
nhàng và hiệu quả hơn.
Câu 1: Nhà thơ Thanh Hải Quê ở đâu?
Câu 2: Cử chỉ “Tôi đưa tay tôi hứng” thể hiện thái độ gì của tác giả?
Câu 3: Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời?
Câu 4: Từ “xôn xao” trong câu thơ “Tất cả như xôn xao” bộc lộ tâm
trạng gì của tác giả?
Câu 5: Ước nguyện của nhà thơ được biểu hiện ra sao?
Câu 6: Em hãy tìm từ láy trong câu thơ “Một mùa xuân nho nhỏ”.
Câu 7: Làn điệu dân ca Huê được nhắc tới trong bài thơ?
Câu 8: Một trong những nét nghệ thuật nổi bật của bài thơ là gì?

Như vậy, thông qua tích hợp liên môn vào kiểm tra bài cũ, giáo viên có
thể theo dõi quá trình học tập của học sinh. Từ đó, giáo viên đưa ra các giải
pháp phù hợp, kịp thời nhằm điều chỉnh phương pháp dạy của cô, phương
pháp học của trò giúp học sinh tiến bộ, đạt được mục tiêu giáo dục và biết vận
dụng linh hoạt những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống. Tuy nhiên,
khi kiểm tra bài cũ giáo viên có thể sử dụng một hoặc hai câu hỏi tùy vào thời
gian tiết học và đối tượng học sinh. Tuyệt đối không lạm dụng thời gian của
bài học mới.
b. Tích hợp liên môn thông qua hoạt động giới thiệu bài mới.
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.



cảnh quan mà còn bởi sự hội tụ của nhiều sắc tộc cùng chung sống; thời tiết
một ngày có đủ bốn mùa, khí hậu mang sắc thái ôn đới và cận nhiệt đới,
không khí mát mẻ quanh năm. Đến nơi đây vào ngày chợ phiên, du khách sẽ
không khỏi thích thú với đủ mọi váy áo rực rỡ của các dân tộc Mông Đen,
Dao Đỏ, Tày, Giáy,... Mỗi dân tộc là một sự khác biệt về trang phục, lối sống,
tập tục, phương thức canh tác,…cùng những bản sắc văn hóa riêng biệt,
phong phú và bí ẩn. “Lặng lẽ Sa Pa” của nhà văn Nguyễn Thành Long là một
truyện ngắn đặc sắc, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc. Tác phẩm không chỉ khắc
hoạ vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên Sa Pa mà còn nêu lên vẻ đẹp của con
người ở chốn Sa Pa lặng lẽ đó.
Ví dụ: Khi giới thiệu văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của
nhà thơ Phạm Tiến Duật, giáo viên có thể tích hợp với môn Lịch Sử trình
chiếu video tư liệu lịch sử cảnh những đoàn xe vận tải quân sự chạy trên
tuyến đường Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mĩ để giới
thiệu bài mới.

Giáo viên có thể giới thiệu như sau: Những năm tháng chống Mỹ hào
hùng của dân tộc đã để lại biết bao hồi ức và những dấu ấn khó phai mờ. Hình
ảnh những người chiến sĩ lái xe trên con đường chiến lược Trường Sơn là một
trong những hình ảnh đẹp nhất, lãng mạn và anh hùng nhất trong kháng chiến.
Đó không chỉ là hình tượng nghệ thuật tiêu biểu trong nhiều tác phẩm mà còn
là biểu tượng đẹp nhất của con người Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh, là niềm
tự hào lớn của dân tộc. “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của nhà thơ Phạm
Tiến Duật chính là một trong những minh chứng tiêu biểu cho nét tinh nghịch
cũng như tinh thần bất khuất, hiên ngang hào hùng của người chiến sĩ lái xe
trên đường Trường Sơn thời đánh Mĩ: dũng cảm, ngoan cường, lạc quan yêu
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.


Khi tìm hiểu Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm thuộc phần giới thiệu
chung, tôi tích hợp với kiến thức môn Lịch sử 9: Bài 28 “Xây dựng CNXH ở
miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam
(1954 - 1965)”. Bài thơ được viết vào giữa năm 1958, khi cuộc kháng chiến
chống Pháp đã kết thúc thắng lợi. Miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào
công cuộc xây dựng cuộc sống mới. Niềm vui dạt dào tin yêu trước cuộc sống
mới đang hình thành, đang thay da đổi thịt đã trở thành nguồn cảm hứng lớn
của thơ ca lúc bấy giờ. Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” ra đời sau chuyến đi
thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh của nhà thơ Huy Cận.
Qua đó, học sinh sẽ nắm vững về hoàn cảnh sáng tác bài thơ, tình hình
và nhiệm vụ cách mạng nước ta thời bấy giờ. Đất nước bị chia cắt làm hai
miền với hai chế độ chính trị - xã hội khác nhau, nhiệm vụ cách mạng Việt
Nam lúc này là miền Bắc phải nhanh chóng lo hàn gắn vết thương chiến
tranh, khôi phục kinh tế, tiến lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội để trở thành hậu
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 11 -


phương vững chắc cho cách mạng miền Nam tiếp tục cuộc đấu tranh giải
phóng dân tộc, thống nhất nước nhà.
Khi tìm hiểu nội dung thứ nhất Cảnh đoàn thuyền ra khơi thuộc phần
tìm hiểu văn bản, tôi tích hợp với kiến thức môn Địa lí 9 - Bài 17 “Vùng trung
du miền núi Bắc Bộ” để giới thiệu vài nét về vị trí địa lí, giới hạn lãnh thổ,
điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm dân cư xã hội của vùng
trung du và miền núi Bắc Bộ. Vùng biển Quảng Ninh có vịnh Hạ Long là một
danh lam thắng cảnh nổi tiếng - di sản văn hóa thế giới và cuộc sống, sinh
hoạt của con người nơi đây.
Khi tìm hiểu nội dung thứ hai Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển, tôi
tích hợp với kiến thức môn Sinh học 9 - Tiết 56 “Tác động của con người đối


- 12 -


hợp sẽ góp phần không nhỏ vào lộ trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục
Việt Nam với mục tiêu: phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học
mà Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Ban
chấp hành Trung ương Đảng đã đề ra.Tuy nhiên khi vận dụng tích hợp liên
môn, giáo viên lưu ý cần vận dụng một cách linh hoạt, phù hợp với mức độ
tiếp thu kiến thức của từng lớp, từng đối tượng học sinh. Giáo viên không
được lạm dụng nội dung tích hợp làm mất đi đặc thù của tiết học Văn bản.
Dưới đây là giáo án thể hiện chi tiết tiến trình dạy học với hệ thống câu
hỏi tích hợp kiến thức liên môn cụ thể tôi đã vận dụng khi dạy văn bản “Đoàn
thuyền đánh cá” của nhà thơ Huy Cận.
Ngày dạy: 22/10/2017
Ngày dạy: 25/10/2017
TIẾT 48

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận A- MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Giúp HS:
- Thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về
cuộc sống của người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng chủ
nghĩa xã hội.
- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh, bút pháp nghệ
thuật, ngôn ngữ trong một sáng tác của nhà thơ thuộc thế hệ trưởng thành
trong phong trào Thơ mới.
B- TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1- Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Huy Cận và hoàn cảnh ra đời của
bài thơ.

Thơ mới trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Sau Cách mạng, ông nhanh
chóng hòa nhập vào công cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc chống thực dân
Pháp. Hòa bình lập lại, từng trang thơ Huy Cận ấm áp hơi thở của cuộc sống
mới đang lên. Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác sau một chuyến đi thực tế
dài ngày, được đánh giá là một trong những bài hay của thơ ca Việt Nam hiện
đại. Để hiểu rõ hơn chúng ta cùng tìm hiểu bài mới ngày hôm nay.
b. Giảng bài mới.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
NỘI DUNG BÀI DẠY
SINH
* Hoạt động 1: Giới thiệu chung về tác giả, tác I. Giới thiệu chung
phẩm.
- Giáo viên đặt câu hỏi, kết hợp trình chiếu hình
ảnh.
1. Tác giả:
- Em hãy giới thiệu vài nét về tác giả Huy Cận?
Huy Cận (1919 - 2005) là nhà thơ
nổi tiếng trong phong trào Thơ
mới.

GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 14 -


- Em hãy giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ ?

2. Tác phẩm:
Hoàn cảnh ra đời bài thơ: Giữa
năm 1958, trong chuyến đi thực tế

nhất nước nhà.
- Giáo viên chốt lại: Bài thơ được viết vào giữa
năm 1958, khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết
thúc thắng lợi, miền Bắc được giải phóng và bắt
tay vào công cuộc xây dựng cuộc sống mới, xây
dựng CNXH; là hậu phương vững chắc cho miền
Nam kháng chiến chống đế quốc Mĩ. Niềm vui dạt
dào tin yêu trước cuộc sống mới đang hình thành,
đang thay da đổi thịt đã trở thành nguồn cảm hứng
lớn của thơ ca lúc bấy giờ. Huy Cận có chuyến đi
thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh. Từ
chuyến đi ấy, hồn thơ của ông mới thực sự nảy nở
trở lại và dồi dào cảm hứng về thiên nhiên đất
nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống
mới.
- Mạch cảm xúc: theo trình tự
- Theo em, mạch cảm xúc trong bài thơ theo trình thời gian đoàn thuyền của ngư
tự nào?
dân ra khơi đánh cá và trở về.
Gợi ý: Mạch cảm xúc trong bài thơ là theo trình tự
thời gian đoàn thuyền của ngư dân ra khơi đánh cá
vào lúc hoàng hôn và trở về lúc trời gần sáng.

GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 16 -


- Giáo viên chuyển ý: Vậy bài thơ có những nét
nổi bật nào về nội dung và nghệ thuật? Chúng ta

cánh cửa khổng lồ mà những lượn sóng là chiếc
then cài. Các hình ảnh nhân hóa, so sánh đặc sắc
đã miêu tả chân thực về thời khắc chuyển giao
giữa ngày và đêm, câu thơ cũng gợi được sự gần
gũi, thân quen và bình yên giữa thiên nhiên và con
người, qua đó ta thấy được một khung cảnh hoàng

a- Cảnh đoàn thuyền ra khơi (2
khổ đầu)
- Thời gian: hoàng hôn
- Thiên nhiên:
Mặt trời … như hòn lửa.
Sóng … cài then - đêm sập cửa.
--> So sánh, nhân hoá, liên tưởng
thú vị.
à Hoàng hôn trên biển đẹp, tráng
lệ. Vũ trụ đang đi vào trạng thái
nghỉ ngơi.

GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 17 -


hôn trời nước bao la, trăng sao mây gió lồng lộng
thật huy hoàng và tráng lệ.
- Hoạt động của con người có gì khác với cảnh
thiên nhiên ở hai câu thơ trên?
- Em hãy xác định nghệ thuật nổi bật trong câu thơ
trên.

khao đánh bắt được thật nhiều tôm
Giáo viên bình giảng: Từ con cá bạc báo biển lặng, cá.
biển hiện lên trong đêm như một khung cửi lớn và
đẹp, cá thu từng đoàn rẽ nước toả sáng, di chuyển
như những con thoi là sự liên tưởng độc đáo. Qua
sự liên tưởng ấy, biển không còn xa lạ mà trở nên
gần gũi, trong lời hát của người ngư dân, chúng ta
thấy được nguồn tài nguyên của biển thật giàu có.
Câu hát của những người đi biển không những thể
hiện được tâm hồn lạc quan và khí thế khẩn trương
mà còn nói lên niềm mong ước của họ.
* Tích hợp với kiến thức môn Địa lí 9 Bài 17
Vùng trung du miền núi Bắc Bộ Kết hợp trình
chiếu hình ảnh Lược đồ tự nhiên vùng trung du và
miền núi phía Bắc.

GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 18 -


- Giáo viên giới thiệu vài nét về thế mạnh tài
nguyên thiên nhiên, của vùng trung du và miền núi
Bắc Bộ, là vùng biển có nhiều tiềm năng để phát
triển nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản, du lịch (vịnh
Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới).
- Giáo viên chuyển ý: Cảnh đoàn thuyền đánh cá b- Cảnh đoàn thuyền đánh cá
trên biển được miêu tả như thế nào chúng ta cùng trên biển trong đêm trăng: (4
khổ tiếp)
chuyển qua nội dung tiếp theo.

* Tích hợp kiến thức môn Sinh học 7 Bài 34
Sự đa dạng và đặc điểm chung của các lớp cá
- Kết hợp trình chiếu hình ảnh về một số loài cá
được nhắc đến trong bài, qua đó nhấn mạnh sự
đa dạng về thành phần loài.

* Tích hợp với kiến thức môn GDCD 7 Bài 15
Bảo vệ di sản văn hóa.
- Ở môn GDCD 7, các em đã được học về Bảo vệ
di sản văn hóa, vậy di sản văn hóa được chia làm
mấy loại? Vịnh Hạ Long thuộc loại di sản văn hóa
nào?
+ Di sản văn hóa được chia làm 2 loại: Di sản văn
hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể; vịnh Hạ
Long thuộc di sản văn hóa vật thể.
- Giáo viên giới thiệu hình ảnh về vẻ đẹp của vịnh
Hạ Long, giá trị độc đáo của di sản văn hóa thế
giới vịnh Hạ Long; vị trí, tiềm năng kinh tế và du
lịch của vùng biển Quảng Ninh. Qua đó cần bảo vệ
tài nguyên biển đảo, di sản văn hóa thế giới:

GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 20 -


* Cảnh đoàn thuyền đánh cá
trên biển:
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển được miêu tả
... lái gió với buồm trăng

luôn cất vang tiếng hát đã thể hiện tâm trạng gì?
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
- Giáo viên bình giảng: Người dân gọi cá bằng --> Bút pháp lãng mạn
tiếng hát và trăng tạo ra nhịp gõ. Động tác lao à Lao động say mê, phấn khởi.
động bình thường: gõ nhịp vào mạn thuyền để xua
cá vào lưới, qua lăng kính cảm xúc bỗng trở nên
đẹp đẽ lạ thường. Trăng lên cao dần, trăng tan vào
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 21 -


nước biển, con thuyền đang lướt dập dềnh, bồng
bềnh giữa biển khơi như chạm vỡ ánh trăng tạo
thành nhịp. Công việc đánh bắt cá từ nặng nhọc
bỗng trở nên thi vị, lãng mạn.
- Tình cảm của ngư dân với biển cả như thế nào?

Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào
- Em hãy phân tích giá trị của biện pháp nghệ thuật --> So sánh.
so sánh.
à Sự biết ơn chân thành của ngư
dân với biển cả.
- Hình ảnh “Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng” nói
...kéo xoăn tay ... nặng
lên điều gì?
Vẩy bạc đuôi vàng ánh rạng đông
Giáo viên bình giảng: Nhà thơ đã đặc tả người lao
động: Kéo xoăn tay - kéo mạnh, kéo bằng tất cả

lao động, biết quý trọng thành quả lao động, luôn
có tinh thần lạc quan trong lao động, trong cuộc
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 22 -


sống hàng ngày.
Giáo viên chuyển ý: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở
về lúc bình minh là một bức tranh tuyệt đẹp, cụ thể
như thế nào chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nội dung
tiếp theo.
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá khi ra khơi và khi trở
về có điểm nào giống và khác nhau?
- Em hãy tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả cảnh
đoàn thuyền trở về.
- Để miêu tả cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về, tác
giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì?
- Cảm nhận của em về hình ảnh “Đoàn thuyền
chạy đua cùng mặt trời”?
Giáo viên bình giảng:
Đoàn thuyền ở đây sánh ngang với mặt trời.
Không còn là sự nối tiếp của nhịp sống thiên
nhiên, con người mà là quan hệ song song, đua
tranh. Chạy đua với mặt trời cũng là chạy đua với
thời gian. Con người đang cố gắng từng giây, từng
phút để tạo của cải cho cuộc sống mới, để cống
hiến thật nhiều cho tổ quốc.
- Cảnh đoàn thuyền trở về hiện lên như thế nào
qua nghệ thuật đặc sắc của tác giả?

* Giáo viên liên hệ thực tế: Giúp học sinh thấy
được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường và
tài nguyên biển đảo. Từ đó có những suy nghĩ và
hành động tích cực về xử lí rác thải sinh hoạt ở
trường, ở địa phương xã Mađaguôi nơi các em
sinh sống.
- Ý nghĩa văn bản?
d- Ý nghĩa: Bài thơ thể hiện
+ Hướng dẫn học sinh rút ra ý nghĩa văn bản nguồn cảm hứng lãng mạn ngợi ca
(Theo chuẩn kiến thức kĩ năng).
biển cả lớn lao, giàu đẹp, ngợi ca
nhiệt tình lao động vì sự giàu đẹp
của đất nước của những người lao
động mới.
* Hoạt động 3: Tổng kết
3-Tổng kết.
- Nghệ thuật đặc sắc của văn bản?
a- Nghệ thuật.
+ Hướng dẫn học sinh rút ra nét đặc sắc về nghệ - Sử dụng bút pháp lãng mạn với
thuật của văn bản (Theo chuẩn kiến thức kĩ năng). các biện pháp nghệ thuật đối lập,
so sánh, nhân hóa, phóng đại:
+ Khắc họa những hình ảnh đẹp
về mặt trời, hình ảnh biển cả và
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 24 -


- Nội dung chính của văn bản?
+ Hướng dẫn học sinh rút ra nội dung chính của

tập theo SGK.

d. Tích hợp thông qua hoạt động tổng kết và hướng dẫn tự học.
Trong các tiết học phù hợp, tôi thường xuyên tích hợp ở phần tổng kết
để học sinh liên hệ thực tế, rút ra bài học cho bản thân sau khi tìm hiểu văn
bản. Tôi nhận thấy tích hợp liên môn ở hoạt động này sẽ giúp các em tiếp thu
bài học sâu sắc hơn. Sau đó, ở phần hướng dẫn tự học các em sẽ có ý thức vận
dụng kiến thức liên môn để hoàn thành bài tập mà thầy cô giao như: vẽ sơ đồ
tư duy, vẽ tranh, sáng tác nhạc, thơ văn, kịch, tiểu phẩm.
Tuy nhiên, giáo viên cần lưu ý khi tích hợp phải tìm kiến thức ở những
môn học phù hợp với nội dung của bài học thì mới tạo ra hiệu quả của tiết
dạy. Từ đó khơi gợi được không khí sôi nổi, hứng thú; có thể truyền đạt đầy
đủ những nội dung kiến thức đa dạng, phong phú trong nội dung của các văn
bản tới học sinh.
Ví dụ: Khi tìm hiểu văn bản “Lặng lẽ Sa Pa” của nhà văn Nguyễn
Thành Long, ở hoạt động tổng kết, giáo viên có thể tích hợp môn Giáo dục
công dân 9 - Bài 8 “Năng động sáng tạo”, bài 9 “Làm việc có năng suất,
chất lượng, hiệu quả”. Học sinh sẽ liên hệ trách nhiệm của bản thân và
nhận thấy cần phải có ý thức xây dựng và sống theo lí tưởng cao đẹp. Thanh
niên học sinh phải nỗ lực học tập, rèn luyện, chuẩn bị hành trang để lập thân,
lập nghiệp góp phần xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
GPHI: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn văn bản lớp 9 thông qua tích hợp kiến thức liên môn.

- 25 -