THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến:
“Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn học hát cho
học sinh lớp 5”
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Âm nhạc ở trường Tiểu học
3. Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Trang

Nam (nữ): Nữ

Ngày/ tháng/năm sinh: 27/03/1989
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm âm nhạc
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên Âm nhạc trường Tiểu học Văn Đức
Điện thoại: 0973.837.685
4. Đồng tác giả: Không có
5. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường Tiểu học Văn Đức – Thị xã Chí
Linh – Tỉnh Hải Dương

Điện thoại: 03203.930.485

6. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường Tiểu học Văn Đức – Thị xã
Chí Linh - Tỉnh Hải Dương

Điện thoại: 03203.930.485

7. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
+ Học sinh
+ Trang thiết bị dạy học môn Âm nhạc: Đàn giáo viên, bộ gõ, thiết bị âm
thanh…
8. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ năm học 2013 – 2014; Đang
áp dụng trong năm học 2014 - 2015

- Đối tượng áp dụng sáng kiến: Dùng cho giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc
tại trường Tiểu học và áp dụng đối với học sinh lớp 5.
3. Nội dung sáng kiến: Sơ lược điểm mới của sáng kiến:
Qua việc nghiên cứu , tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp hướng dẫn các
em học sinh lớp 5 học hát, xây dựng được phương pháp có sự sáng tạo đổi mới
trong phân môn học hát khá hiệu quả mà tôi đã thực hiện tại trường Tiểu học. Đây
2


chính là những điểm mới tôi đã trình bày trong sáng kiến mà chưa có một tài liệu
nào ghi chép lại.
Với một số biện pháp giảng dạy phân môn học hát cho học sinh lớp 5 tôi
muốn từng bước giúp các em có được sự tự tin, chủ động nắm được các kiến thức,
các kỹ năng cơ bản của ca hát từ đó giúp các em phát triển tai nghe và khả năng
thể hiện các tính chất Âm nhạc qua từng bài hát và sẽ giúp cho các em học sinh
thấy thích thú khi được học bộ môn này.
4. Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:
Mục đích của sáng kiến là để nâng cao chất lượng giảng dạy phân môn học
hát cho học sinh lớp 5 trong nhà trường Tiểu học. Sau khi áp dụng các biện pháp
giảng dạy này, các em học sinh cảm thấy yêu thích phân môn học hát trong bộ
môn Âm nhạc đặc biệt là các em thích hát hơn không còn ngại ngùng như trước.
Bên cạnh đó, kết quả học tập cũng như chất lượng của công tác phong trào văn
hóa văn nghệ trong nhà trường được nâng lên rõ rệt, các em mạnh dạn, tự tin hơn
khi tham gia các hoạt động trong nhà trường.
5. Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng sáng kiến:
5.1. Đối với giáo viên:
Mỗi giáo viên cần có lòng yêu nghề, nhiệt tình với công tác giảng dạy, luôn
tích cực đổi mới phương pháp, tổ chức nhiều hoạt động âm nhạc để học sinh được
tham gia thể hiện và tự khẳng định mình.
Mỗi thầy, cô giáo cần gần gũi, yêu thương, luôn lắng nghe, thấu hiểu các em,

thẩm mĩ, bỗi dưỡng tâm hồn, giúp các em có thêm nhiều hứng thú cho mọi hoạt
động khác…Do vậy, để giúp các em học tốt và có hứng thú học tập bộ môn này,
đòi hỏi người thầy phải có một phương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút, tạo
sự hứng thú cho các em với môn học. Mặt khác, đại bộ phận các em do ít được
tiếp xúc với các loại hình nghệ thuật nên còn nhược điểm rất phổ biến là hát theo
thói quen, hát tự do, tuỳ tiện không theo một giai điệu cụ thể. Vì vậy người giáo
viên phải từng bước giúp các em có được sự tự tin, chủ động nắm được các kiến
thức, các kỹ năng cơ bản của ca hát từ đó giúp các em phát triển tai nghe và khả
năng thể hiện các tính chất Âm nhạc sao cho đúng với ý đồ của tác giả. Chính vì lẽ
đó, tôi đã nghiên cứu và tìm ra một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học
phân môn học hát cho học sinh lớp 5 với mong muốn sẽ giúp cho học sinh thấy
thích thú khi được học bộ môn này và đặc biệt các em có thể được tiếp cận và lĩnh
hội các kiến thức âm nhạc một cách có chiều sâu hơn.
2. Cơ sở lý luận:
Có câu nói: “Nếu như không có một thứ ngôn ngữ nào tồn tại trên Thế Giới
thì âm nhạc sẽ là ngôn ngữ duy nhất thay thế cho tất cả ngôn ngữ của loài
người”…
Thực tế đã chứng minh từ khi con người còn sống trong xã hội hoang sơ, tiền
sử thời nguyên thuỷ, khi mà xã hội chưa có ngôn ngữ để giao tiếp thì người
nguyên thủy đã biết ăn mừng chiến thắng bằng những điệu nhảy múa, những tiếng
hò, tiếng hú… là nguồn gốc đầu tiên của một nền âm nhạc phong phú, giàu có
đậm đà ngày nay và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống
5


bởi âm nhạc thể hiện tiếng nói của trái tim và đặc biệt có sức mạnh lớn lao trong
việc thể hiện thế giới nội tâm của con người.
Trong những năm gần đây, việc định hướng thẩm mĩ, thị hiếu về văn hóa nói
chung và âm nhạc nói riêng cho học sinh được Bộ Giáo Dục đặc biệt quan tâm.
Thông qua việc giảng dạy bộ môn âm nhạc, đặc biệt là phân môn học hát nhằm

giá, nên phần nào sao nhãng việc học môn âm nhạc. Chính vì lẽ đó, Đại bộ phận
các em còn nhược điểm rất phổ biến là hát theo thói quen, hát tự do, tuỳ tiện
không theo một giai điệu cụ thể.
Mặt khác, hiện nay một số xu hướng Âm nhạc thị trường đã ảnh hưởng
không nhỏ đến tâm hồn tình cảm của các em. Đặc biệt, ở lứa tuổi của học sinh
Tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng – đây là giai đoạn đang trong quá
trình bước đầu hình thành và phát triển những cảm xúc và tình cảm âm nhạc nên
các em rất dễ bị ảnh hưởng bởi sự tác động của các xu hướng khác nhau. Vì vậy
đòi hỏi người giáo viên Âm nhạc cần phải có sự định hướng đúng đắn trong cách
truyền đạt kiến thức cũng như kĩ năng, thái độ qua quá trình giảng dạy cho các em
nhất là trong phân môn học hát.
Là một giáo viên được đào tạo về chuyên ngành sư phạm Âm nhạc, qua thời
gian trực tiếp giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề mến trẻ và sự nỗ lực học hỏi
của mình, bản thân tôi đã ít nhiều đúc rút được một số kinh nghiệm trong công tác,
tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học, đặc biệt
là các kĩ năng khi thể hiện giai điệu, sắc thái, tình cảm của bài hát đối với các em
học sinh lớp 5 là chưa cao. Đứng trước những hạn chế thực tại, tôi mạnh dạn đưa
ra một số biện pháp hướng dẫn các em học hát khá hiệu quả mà tôi đã thực hiện
tại trường.
4. Các giải pháp, biện pháp thực hiện
4.1. Điều tra thực trạng việc học tập phân môn học hát của học sinh lớp
5:

7


Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường Tiểu học,
tôi đã tìm hiểu khả năng học tập phân môn học hát của học sinh hai lớp 5A và 5B
cuối năm học 2012 - 2013. Bằng việc quan sát thực tế và việc kiểm tra cá nhân
qua các giờ học tôi nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích

Huy Trân
3. Em có thích các bài hát dân ca không?

27HS = 44,3%

34HS = 55,7%

1. Em có yêu thích các bài hát thiếu nhi
được học trong chương trình âm nhạc lớp 5
không?
2. Em hãy nêu nội dung, ý nghĩa bài hát

Qua kết quả khảo sát trên cho thấy môn âm nhạc trong nhà trường chưa thực
sự gây được hứng thú học tập cho các em đặc biệt là phân môn học hát – phân
môn cơ bản nhất trong chương trình âm nhạc. Ngoài việc khảo sát thực tế qua
phiếu điều tra trắc nghiệm, tôi còn thực hiện kiểm tra xác suất một số em qua việc
8


thể hiện hát bài hát “Reo vang bình minh” (Sáng tác: Lưu Hữu Phước) thì thấy
rằng vẫn còn đa số các em chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉ hát với tính chất
thuộc lòng gần đúng giai điệu. Việc thể hiện tính chất của bài hát là rất hạn chế.
* Cụ thể kết quả trình bày bài hát “Reo vang bình minh”:
Lớp

Sĩ số

5A

30

Ở bước này, tôi hướng dẫn các em tư thế đứng, cách lấy hơi và mở khẩu hình
sao cho giọng hát của các em được thoát ra dễ dàng và tròn trịa nhất. Đây cũng là
kĩ năng các em cần áp dụng khi đứng hát. Sau khi hướng dẫn tư thế đứng tôi
9


hướng dẫn các em thực hiện bài tập thay đổi cao độ, tiết tấu đơn giản, dễ thực
hiện. (Các âm hình có thể thay đổi từ dễ đến khó tùy thuộc vào đối tượng học
sinh)
Ví dụ:

Giáo viên thực hiện đàn và làm mẫu các mẫu âm rồi hướng dẫn học sinh thể
hiện lại theo chiều đi lên và đi xuống của các giọng cách nhau ½ cung.
4.2.2. Giới thiệu bài
Sau khi giúp các em thực hiện xong bước khởi động giọng, tôi giới thiệu và
dẫn dắt bài hát một cách sinh động, gây sự chú ý, tò mò cho học sinh. Giới thiệu
bài hát có thể thực hiện bằng một trong hai cách: Gián tiếp và trực tiếp.
Ngoài những từ ngữ ngắn gọn, súc tích dùng để mô tả những hình ảnh sinh
động trong bài hát ra, tôi cho các em được quan sát các hình ảnh liên quan đến tác
giả, nội dung bài hát qua các phương tiện như máy chiếu, tivi, tranh ảnh để giúp
các em có sự liên tưởng đến bài hát được chuẩn xác hơn.
Ví dụ: Giới thiệu bài hát “Mùa hoa phượng nở”
GV đưa 2 bức ảnh lên màn hình máy chiếu:
+ Các em quan sát được hình ảnh gì trong 2 bức ảnh? Những hình ảnh đó gợi
cho e liên tưởng tới mùa nào trong năm? (Hình ảnh hoa phượng, con ve. Liên
tưởng tới mùa hè).
GV thuyết trình: Các em ạ! Khi những cánh phượng đua nhau khoe sắc đỏ,
khi những tiếng ve rạo rực vang lên cũng là lúc báo hiệu mùa hè, mùa thi tới. Chắc
hẳn trong mỗi chúng ta ai cũng còn nhớ như in cảm giác bồi hồi, xúc động khi
10



Đọc lời ca của bài hát là việc làm không thể thiếu, ở bước này giáo viên cần
hướng dẫn học sinh tự chia câu cho bài hát rồi thực hiện việc giải nghĩa và luyện
đọc những từ khó sẽ giúp các em hiểu được ý nghĩa của lời ca. Đặc biệt, với đặc
thù của học sinh nằm trong địa bàn tỉnh Hải Dương rất hay mắc phải lỗi nói
ngọng. Để tránh việc hát ngọng, giáo viên cần chú ý phát hiện và hướng dẫn học
sinh tập phát âm cho chuẩn các tiếng chứa phụ âm l – n.
Việc đọc lời ca theo tiết tấu sẽ giúp các em cảm nhận được rõ nhất tính chất,
nhịp điệu của bài. Ngoài ra, đây cũng là lúc để giáo viên hướng dẫn học sinh cách
lấy hơi khi hát sao cho chuẩn xác.
Ví Dụ: Trong bài “ Tre ngà bên Lăng Bác” (Nhạc và lời: Hàn Ngọc Bích).
Khi hướng dẫn đọc lời ca, phải giúp các em thể hiện được tiết tấu nốt móc đơn có
chấm dôi, móc kép cần lướt qua và các nốt ngân dài trong bài bằng cách đọc, vỗ
tay theo tiết tấu như sau:
3
8
Gõ:
Đọc:
3
8
Gõ:
Đọc:
Để các em đọc đúng tiết tấu và ngắt cuối câu, tôi chỉ bảng phụ và đọc mẫu
hướng dẫn các em đọc theo mẫu.
4.2.5. Học hát từng câu
Trong tất cả các tiết học âm nhạc thì việc lấy giọng một bài hát sao cho phù
hợp đúng tầm cữ cho người học hát là hết sức quan trọng. Nếu lấy giọng không
phù hợp sẽ dẫn đến việc giọng hát cao quá hoặc thấp quá làm người tập hát không
tự tin thể hiện bài hát và sẽ không thích học hát. Qua thực thế tìm hiểu thì tôi được

sử dụng các nhạc cụ để gõ đệm như thanh phách, song loan, trống, mõ khi
13


hát làm cho bài hát sinh động, gây hứng thú và tránh được sự nhàm chán đơn
điệu của tiết học. Tuy nhiên, luôn phải có sự quản lý sát sao vì học sinh Tiểu
học rất hiếu động. Thông thường, có 3 cách gõ đệm để luyện tập củng cố bài
hát đó là: Hát kết hợp gõ đệm theo nhịp, theo phách và theo tiết tấu lời ca.
Tuy nhiên, tuỳ theo từng bài hát cụ thể mà vận dụng cho phù hợp. Và đặc
biệt nên dựa theo chuẩn kiến thức kĩ năng môn học để có cách hướng dẫn
học sinh hát kết hợp gõ đệm cho phù hợp với bài hát.
4.2.7. Củng cố, kiểm tra
Để tạo điều kiện cho các em được thể hiện khả năng năng khiếu của
mình, sau khi nắm được giai điệu của bài hát tôi đã tổ chức cho các em trình
bày bài hát theo các hình thức đơn ca, song ca hoặc tốp ca (Với những học
sinh có năng khiếu có thể hát kết hợp nhún chân, vận động nhịp nhàng….). Ở
giai đoạn này việc động viên, khuyến khích các em là hết sức quan trọng cho
dù các em có thể chưa thực hiện được bài hát một cách chính xác và tốt nhất
vì đây mới là tiết học đầu tiên.
Bên cạnh việc tổ chức lên lớp theo phương pháp truyền thống, tôi thay đổi
hình thức dạy – học phong phú hơn như: Tổ chức lớp học như một hội diễn văn
nghệ, sắm vai dựa vào nội dung bài hát hay tổ chức trò chơi âm nhạc (Hát theo các
nguyên âm A,U,I,O; Hát to hát nhỏ…..), hướng dẫn các em hát theo hình thức đối
đáp hòa giọng, hát có lĩnh xướng, hát nối tiếp…. để các em tự thể hiện mình, phát
huy sự sáng tạo, và cách cảm thụ riêng của từng em để từ đó nắm rõ được tâm lí,
tình cảm, khả năng cảm thụ âm nhạc của nhiều đối tượng khác nhau mà đưa ra
hướng phát triển cho từng em.
Ví dụ: Với lời 1bài hát “Mùa hoa phượng nở”
Giáo viên hướng dẫn học sinh hát theo hình thức đối đáp, hòa giọng:
Nam: Tu hú kêu, tu hú kêu, hoa gạo nở hoa phượng đỏ đầy ước mơ hy vọng.

nghiệp dự giờ góp ý thường xuyên, tôi thấy kết quả học tập của học sinh đã nâng
lên rõ rệt.

15


5.1. Kết quả khảo sát và đánh giá chất lượng trước và sau khi áp dụng
sáng kiến:
* Trên cơ sở đặt câu hỏi qua phiếu điều tra:
1. Em có yêu thích các bài hát thiếu nhi được học trong chương trình âm
nhạc lớp 5 không?
2. Em hãy nêu nội dung, ý nghĩa bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”Sáng tác: Huy Trân
3. Em có thích các bài hát dân ca không?
Kết quả thu được như sau: Tổng số học sinh hai lớp là 61 học sinh:

Hệ thống câu hỏi

Trước khi áp dụng sáng kiến

Sau khi áp dụng sáng kiến

(Năm học: 2012 - 2013)

(Năm học: 2013 - 2014)

Thích

Không thích

Thích

nghĩa bài hát “Hãy giữ cho
em bầu trời xanh”- Sáng 30HS = 49,2%
tác: Huy Trân
3. Em có thích các bài hát
dân ca không?

27HS = 44,3%

31HS = 50,8%

34HS = 55,7%

* Kết quả trình bày bài hát “Reo vang bình minh”:
Lớp

Sĩ số

Trước khi áp dụng sáng kiến
(Năm học: 2012 - 2013)
Hát đúng giai điệu
Hát chưa đúng
16

Sau khi áp dụng sáng kiến
(Năm học: 2013 - 2014)
Hát đúng giai điệu Hát chưa đúng


5A
5B

100%
+ Số tiết mục được đánh giá xuất sắc: 10/24 = 41,7 %
Tham gia các hoạt động văn nghệ trong dịp lễ lớn, trong các buổi hoạt động
ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp đều được ban giám hiệu nhà trường, các
ban ngành đánh giá cao.
5.2.2. Hội thi các cấp:
- Tháng 1/2014: Khi áp dụng các biện pháp trên để tham gia hội thi giáo
viên dạy giỏi môn chuyên cấp Thị xã trong phần thi thực hành, tôi đã được ban
giám khảo cùng bạn bè đồng nghiệp đánh giá cao tiết dạy. Kết quả tôi đã đạt giải
Nhất hội thi cấp Thị xã và đạt giải Ba cấp Tỉnh.
- Tháng 1/2015: Tham gia hội diễn văn nghệ các cấp trong toàn xã: Đạt giải
Nhất; tham gia thi “Tiếng hát dân ca” cấp Thị xã đạt giải Ba.
6. Điều kiện để sáng kiến được nhân rộng:
17


- Về nhân lực: Tất cả giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc trong các trường
Tiểu học.
- Về trang thiết bị, kĩ thuật: Cần phải có phòng nghệ thuật, các dụng cụ
cần thiết như đàn organ, tranh ảnh, máy chiếu, nhạc cụ gõ thanh phách, song loan,
trống, mõ…

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Sau khi áp dụng các biện pháp đã nêu ở trên. Bản thân tôi thấy các tiết dạy
hát của mình đạt hiệu quả cao hơn rất nhiều: Học sinh tỏ ra yêu thích tiết học, môn
học. Không khí lớp học diễn ra sôi nổi, thoải mái đã kích thích được lòng say mê
18



+ Tạo cơ hội tốt nhất cho giáo viên Âm nhạc được tham gia các hoạt động
văn hóa văn nghệ trong nhà trường để nâng cao kĩ năng dạy học và tổ chức hoạt
động.
+ Tổ chức thường xuyên các hội thi Văn nghệ, hội thi Giáo viên dạy giỏi
môn chuyên để các đồng chí giáo viên có cơ hội giao lưu, học tập kinh nghiệm của
đồng nghiệp.
Tất cả những điều trên sẽ góp phần giúp việc giảng dạy học tập môn Âm
nhạc ở bậc tiểu học nói chung và trong mỗi nhà trường được tốt hơn.

PHỤ LỤC
Giáo án minh họa tiết học hát lớp 5
Âm nhạc
Tiết 32: HỌC HÁT BÀI: MÙA HOA PHƯỢNG NỞ
20


Nhạc và lời: Hoàng Vân
I. MỤC TIÊU:
- HS biết hát theo giai điệu và lời ca bài Mùa hoa phượng nở.
- HS biết hát kết hợp gõ đệm theo phách, nhịp.
- Giáo dục HS có tình cảm yêu mái trường, thầy cô, bạn bè. HS có ý thức bảo
vệ môi trường.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN:
- Đàn organ.
- Thanh phách.
- Máy chiếu.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ: GV đàn 1 nét giai điệu bất kì, yêu cầu HS nghe và đoán
nét giai điệu đó có trong bài hát nào? Bài hát do nhạc sĩ nào sáng tác? (Bài
hát Em vẫn nhớ trường xưa – Nhạc và lời: Thanh Sơn).

- GV đưa lên màn hình bản nhạc bài “Mùa hoa

- HS chú ý lắng nghe.

phượng nở” và hát mẫu bài hát.
21


HS nêu cảm nhận về bài hát:
+ Tiết tấu của bài hát có vui nhộn không?

- HS trả lời.

Hướng dẫn HS tìm hiểu về bản nhạc:
+ Bài hát được viết ở nhịp bao nhiêu?
GV giới thiệu thêm 1 số kí hiệu âm nhạc: Dấu

- HS trả lời.
- HS nghe và ghi nhớ.

nhắc lại, khung thay đổi, dấu luyến, dấu nối.
- GV cho HS chia lời và chia câu của bài hát. (bài

- HS ghi nhớ.

hát có 2 lời ca và được chia làm 8 câu hát ở cả 2
lời).
GV cho HS đọc lời ca.

- HS thực hiện cả lớp.

GV cho HS hát ghép toàn bộ lời 1 theo nhạc đệm.

- HS nghe nhạc đệm và

GV bắt nhịp, sửa sai cho HS.

nhẩm lời 1 theo nhạc đệm.
HS hát lời 1 theo nhạc
đệm.
22


* Lời 2: GV đưa lên màn hình lời 2.

- HS quan sát.

GV cho HS nhẩm lời 2 theo nhạc đệm.

- HS thực hiện.

Yêu cầu HS hát lời 2 theo nhạc đệm.

- HS thực hiện.

GV bắt nhịp, sửa sai cho HS.
- Dạy hát cả bài: Gv đưa lên màn hình toàn bộ bài

- HS quan sát.

hát.

- Nhắc nhở HS có tình cảm yêu mái trường, thầy

- HS ghi nhớ.

cô, bạn bè. HS có ý thức bảo vệ môi trường.
GV dặn dò – Nhận xét tiết học.

- HS chú ý nghe.

23


Âm nhạc
Tiết 9: HỌC HÁT BÀI: NHỮNG BÔNG HOA NHỮNG BÀI CA
Nhạc và lời: Hoàng Long
I. MỤC TIÊU:
24


- HS biết hát theo giai điệu và lời ca bài Những bông hoa những bài ca.
- HS biết tác giả của bài hát là nhạc sĩ Hoàng Long.
- HS biết hát kết hợp gõ đệm theo nhịp, phách bài hát.
- Giáo dục HS thêm yêu mến mái trường và các thầy cô giáo.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN:
- Đàn organ
- Thanh phách.
- Máy chiếu.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ: GV đàn 1 nét giai điệu bất kì, yêu cầu HS nghe và đoán
nét giai điệu đó có trong bài hát nào? Bài hát do nhạc sĩ nào sáng tác? (Bài


- GV đưa lên màn hình bản nhạc bài “Những

- HS chú ý lắng nghe.

bông hoa những bài ca” và hát mẫu bài hát.
HS nêu cảm nhận về bài hát:
25