BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

BÙI QUANG PHÚ

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN YÊN LẬP, TỈNH PHÚ THỌ
TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

BÙI QUANG PHÚ

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN YÊN LẬP, TỈNH PHÚ THỌ
TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Quốc Bảo


giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích
dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Học viên

Bùi Quang Phú


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ATK

An toàn khu

CBQL

Cán bộ quản lý

CNH, HĐH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

CNTT

Công nghệ thông tin

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐBKK


NXB

Nhà xuất bản

PCGDTHĐĐT

Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi

PCGDMNTNT

Phổ cập giáo dục mầm non trẻ năm tuổi

PCGDTHCS

Phổ cập giáo dục trung học cơ sở

QLGD

Quản lý giáo dục

SL

Số lượng

TB

Trung bình

TCCB


Bảng 2.9. Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ CBQL trường THCS huyện
Yên Lập ..............................................................................................................51
Bảng 2.10. Kết quả xếp loại đội ngũ CBQL các trường THCS huyện Yên Lập
theo Chuẩn Hiệu trưởng trường THCS ..............................................................53
Bảng 2.11. Kết quả điều tra đánh giá công tác quy hoạch phát triển đội ngũ
CBQL trường THCS ...........................................................................................60
Bảng 2.12. Đánh giá về thực trạng công tác lựa chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm và
luân chuyển CBQL trường THCS ......................................................................62
Bảng 2.13. Kết quả điều tra đánh giá công tác đào tạo, bồi dưỡng CBQL đương
chức và cán bộ nguồn .........................................................................................64
Bảng 2.14. Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra và đánh giá các hoạt động
quản lý của CBQL.............................................................................................. 66
Bảng 2.15. Thực trạng thực hiện các chế độ chính sách đối với CBQL các
trường THCS ......................................................................................................67
Bảng 3.1. Mức độ cấp thiết của các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các
trường THCS ....................................................................................................107
Bảng 3.2. Mức độ khả thi của các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các
trường THCS ....................................................................................................108
SƠ ĐỒ:
Sơ đồ 1.1. Mô hình quản lý..................................................................................9


Sơ đồ 3.2. Sơ đồ mối quan hệ giữa các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các
trường THCS ....................................................................................................106


MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN



1.5.1. Quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trường THCS …………......... 24
1.5.2. Tổ chức lựa chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm và luân
chuyển CBQL trường THCS ….……………………………………....…. 26
1.5.3. Chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng CBQL đương chức và cán bộ nguồn
theo chuẩn Hiệu trưởng trường THCS…………….………………...…... 27
1.5.4. Thanh tra, kiểm tra và đánh giá các hoạt động quản lý của CBQL
trường THCS ………………………………..………………….….….. 29
1.5.5. Thực hiện các chế độ chính sách đối với CBQL trường THCS … 30
1.6. Những yếu tố tác động đến phát triển đội ngũ CBQL trường THCS . 31
1.6.1. Yếu tố luật pháp, chính sách và cơ chế quản lý giáo dục …..…….. 31
1.6.2. Yếu tố con người và tổ chức …………………………………….. 32
1.6.3. Yếu tố cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động phát triển đội ngũ …. 33
1.6.4. Yếu tố môi trường của hoạt động phát triển đội ngũ …………..…. 33
Tiểu kết chương 1 .……….......………………………...………...…...... 35
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝCÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN LẬP,
TỈNH PHÚ THỌ…....................................................................................................... 36
2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển KT - XH,
giáo dục huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ ……………………………......… 36
2.1.1. Điều kiện tự nhiên huyện Yên Lập ………………...……………. 36
2.1.2. Tình hình phát triển KT - XH huyện Yên Lập ……...…………… 36
2.1.3. Tình hình phát triển giáo dục huyện Yên Lập ……...…………… 39
2.2. Thực trạng giáo dục THCS huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ ……….. 41
2.2.1. Quy mô trường, lớp và học sinh THCS …………………………. 41
2.2.2. Đội ngũ CBQL và giáo viên THCS …………………...………… 42
2.2.3. Cơ sở vật chất, thiết bị và tài chính giáo dục THCS ……………. 44
2.2.4. Chất lượng giáo dục THCS …………………………………….. 45
2.3. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS huyện Yên Lập,

3.1. Đổi mới giáo dục và các nguyên tắc chọn lựa biện pháp …………. 77
3.1.1. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ……..…………... 77
3.1.2. Các nguyên tắc lựa chọn biện pháp …….…………………..…….. 79
3.2. Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS huyện Yên Lập,
tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục…………………………… 81
3.2.1. Cụ thể hóa và vận dụng Chuẩn CBQL trường THCS cho phù hợp
với huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ….………………….………………….. 81
3.2.2. Hoàn thiện quy hoạch đội ngũ CBQL các trường THCS huyện
Yên Lập theo chuẩn .………………………………………………..…... 85
3.2.3. Tổ chức công tác bổ nhiệm, miễn nhiệm và luân chuyển CBQL
các trường THCS .……………………………………………………….. 89
3.2.4. Chỉ đạo hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhằm chuẩn hóa đội ngũ


CBQL các trường THCS ….…………………………………….…….… 94
3.2.5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và đánh giá công tác quản lý
nhà trường của CBQL các trường THCS………………..…….………… 99
3.2.6. Thực hiện các chính sách và cung ứng điều kiện làm việc thuận lợi
và phát huy năng lực của đội ngũ CBQL các trường THCS ………........ 102
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ……………………...……………. 105
3.4. Kết quả khảo nghiệm mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
đề xuất. …………………………………………………...……………….
106
3.4.1. Nội dung, phương pháp và đối tượng khảo nghiệm …………… 106
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................ 107
Tiểu kết chương 3 ……………………………....…………………........110
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ……………………………….…....111
1. Kết luận ………………………………………………………….… 111
2. Khuyến nghị ……………………………………………………….. 113
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………...116

chốt" và "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn
nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây
dựng nền văn hóa và con người Việt Nam" [ 12 ].
Hiện nay, toàn ngành GD&ĐT đang đứng trước bước ngoặt to lớn đó là
thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH,


2
HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập
quốc tế theo nội dung cơ bản của Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành
Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Trong nhiệm vụ, giải pháp
của Nghị quyết số 29-NQ/TW có nêu: "Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo,
bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát
triển KT-XH, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế" [ 13].
Quản lý nhà nước về GD&ĐT là vấn đề bao trùm, liên quan đến hầu hết các
lĩnh vực thuộc phạm vi ngành giáo dục. Nghị quyết của Đảng, Nhà nước về giáo
dục và đào tạo đều coi đổi mới quản lý giáo dục là yêu cầu tiên quyết của đổi mới
giáo dục nói chung. Đối với giáo dục và đào tạo, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý giáo dục là lực lượng nòng cốt quyết định sự nghiệp phát triển giáo dục và đào
tạo. Vì vậy, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nói chung và phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý trường học nói riêng luôn là nhiệm vụ quan trọng trong chiến
lược phát triển giáo dục và đào tạo.
Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục nước ta được xây dựng ngày càng đông đảo, phần lớn có bản lĩnh
chính trị, phẩm chất đạo đức trong sáng và lối sống lành mạnh, trình độ chuyên
môn nghiệp vụ ngày càng nâng cao. Đã góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu
nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần vào thắng lợi của
sự nghiệp cách mạng nước ta.

“Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Trung học cơ sở huyện Yên
Lập, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn, đề xuất một
số biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS huyện Yên Lập, tỉnh
Phú Thọ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL, phù hợp với tình hình phát
triển giáo dục THCS ở địa phương, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện
của giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu


4
Đội ngũ CBQL các trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS.
- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS.
- Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS huyện Yên
Lập, tỉnh Phú Thọ nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục
và đào tạo trong giai đoạn hiện nay.
5. Giả thuyết khoa học
Đội ngũ CBQL các trường THCS huyện Yên Lập trong những năm gần đây
đã có sự phát triển đáng kể, góp phần vào sự phát triển chung của ngành giáo
dục; tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn những hạn chế, bất cập gây ảnh hưởng
không nhỏ đến hiệu quả công tác quản lý và chất lượng giáo dục THCS nói
riêng và chất lượng giáo dục của huyện nói chung. Nếu đội ngũ CBQL các
trường THCS huyện Yên Lập được phát triển trên cơ sở một hệ thống các biện
pháp có căn cứ khoa học và phù hợp với thực tiễn, thì đội ngũ CBQL các trường

khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương với nội dung như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận phát triển đội ngũ CBQL trường THCS.
Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS huyện
Yên Lập, tỉnh Phú Thọ.
Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS huyện
Yên Lập, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục.


6
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Các tư tưởng quản lý xuất phát từ các tư tưởng triết học cổ Hy Lạp và Trung
Hoa cổ đại. Sự đóng góp ban đầu của các nhà triết học cổ Hy Lạp về quản lý rất
đáng ghi nhận. Điển hình là tư tưởng của Xô-crát (469-399 Tr.CN), Platôn (427347 Tr.CN), Arixtốt (384-322 Tr.CN). Đặc biệt, các nhà tư tưởng lớn là Khổng
Tử (551-478 Tr.CN), Thương Ưởng (390-338 Tr.CN) đã nêu lên tư tưởng quản
lý bằng "đức trị" với việc lấy chữ tín là đầu và quản lý bằng "pháp trị" vẫn có
ảnh hưởng khá sâu sắc đến quản lý xã hội trong thời đại ngày nay.
Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự hợp tác, phân công lao động. Chính sự
hợp tác, phân công lao động ấy đòi hỏi phải có người đứng đầu chỉ huy, điều
hành, kiểm tra, quản lý nhằm nâng cao hiệu quả và năng suất trong lao động.
Đây là một hoạt động giúp người đứng đầu phối hợp nỗ lực của các thành viên
trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức đạt được mục tiêu đề ra.
Các nhà kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lê nin đã để lại những tư tưởng
quản lỹ xã hội qua các tác phẩm về kinh tế và chính trị - xã hội. Trong bộ Tư
bản, Các Mác đã coi vai trò của nhà quản lý giống như vai trò của nhạc trưởng
trong dàn nhạc với nhận định: "… Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển
lấy mình, còn dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng" [ 20; tr480].
Ngày nay trong sự nghiệp đổi mới đất nước, quản lý nói chung, quản lý

Từ trước đến nay có nhiều đề tài nghiên cứu về việc phát triển đội ngũ
CBQL trường học nói chung và CBQL các trường THCS nói riêng. Tuy nhiên,
trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, huyện Yên Lập chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu
về biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS.
Việc nghiên cứu đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường
THCS huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ có ý nghĩa to lớn về mặt lý luận và thực
tiễn trong việc đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục THCS của địa phương trong
bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT.
1.2. Khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý và các chức năng quản lý
1.2.1.1. Khái niệm quản lý
Xuất phát từ nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, thuật ngữ "quản lý" có nhiều
khái niệm khác nhau:
Theo Từ điển Tiếng Việt thuật ngữ "quản lý" được định nghĩa là: "Tổ chức,
điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan" [ 29].


8
Tác giả F.W.Taylor cho rằng: "Quản lý là biết chính xác điều muốn người
khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và
rẻ nhất" [ 30; tr112].
Các tác giả Harold Koontz, Cyril odnneill Weihrich cho rằng: "Quản lý là
thiết kế một môi trường mà trong đó con người làm việc với nhau trong các
nhóm có thể hoàn thành mục tiêu" [15; tr29].
Tác giả Nguyễn Minh Đạo cho rằng: "Quản lý là sự tác động liên tục có tổ
chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên
khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh
tế,… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương
pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát
triển của đối tượng" [14; tr7].

Với các chức năng đó, quản lý có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát
triển xã hội. Nó nâng cao hiệu quả hoạt động, đảm bảo trật tự, kỷ cương trong
bộ máy và nó là nhân tố tất yếu của sự phát triển.
Cơ chế quản lý là phương thức mà nhờ nó hoạt động quản lý được diễn ra,
quan hệ tương tác giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý được thực hiện (vận


11
hành và phát triển). Để thực hiện quá trình quản lý phải có các điều kiện,
phương tiện quản lý. Đó không chỉ là máy móc, kỹ thuật mà còn là nhân cách
của nhà quản lý (phẩm chất, năng lực). Còn hiệu quả quản lý là sản phẩm kép,
nghĩa là trong quá trình quản lý, đối tượng quản lý phát triển và phẩm chất, năng
lực của nhà quản lý cũng phát triển.
1.2.2. Quản lý giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm quản lý giáo dục
Một số nhà khoa học nghiên cứu về giáo dục dựa trên cơ sở khái niệm
"quản lý" đã đưa ra khái niệm về quản lý giáo dục như sau:
- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là
điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ
theo yêu cầu phát triển của xã hội. Ngày nay, với xứ mệnh phát triển giáo dục
thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn cho thế hệ trẻ mà cho mọi
người. Cho nên, quản lý giáo dục còn được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo
dục quốc dân" [3].
- Tác giả Trần Kiểm cho rằng: "Quản lý giáo dục cấp vĩ mô là quản lý một
nền/hệ thống giáo dục; còn quản lý giáo dục cấp vi mô xem như quản lý trường
học/tổ chức giáo dục cơ sở" [17;tr10].
- Theo tác giả Kôn đa cốp: "Quản lý giáo dục là một tập hợp những biện
pháp tổ chức, cán bộ, kế hoạch hóa, tài chính, cung tiêu, … nhằm đảm bảo vận
hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, để tiếp tục phát
triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng lẫn chất lượng" [18].

ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục, tiêu
chuẩn nhà giáo, tiêu chuẩn CSVC, thiết bị trường học; tổ chức bộ máy quản lý
giáo dục; tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng CBQL, giáo viên; huy động,
quản lý sử dụng các nguồn lực...
1.2.2.2. Chức năng quản lý giáo dục
Cũng như các hoạt động quản lý KT - XH, QLGD có hai chức năng tổng
quát sau:
- Chức năng ổn định, duy trì quá trình đào tạo đáp ứng nhu cầu hiện hành
của nền KT - XH.
- Chức năng đổi mới, phát triển quá trình đào tạo đón đầu tiến bộ KT - XH.
Như vậy, QLGD là hoạt động điều hành các nhà trường để giáo dục vừa là sức
mạnh, vừa là mục tiêu của nền kinh tế.
Từ hai chức năng tổng quát trên, QLGD phải quán triệt, gắn bó với bốn
chức năng cụ thể là:
- Kế hoạch hoá.
- Tổ chức.


13
- Chỉ huy điều hành.
- Kiểm tra.
Hệ thống QLGD nhà trường hoạt động trong động thái đa dạng, phức tạp.
LGD là quản lý các mục tiêu vừa tường minh, vừa trong mối tương tác của các
yếu tố chủ đạo:
- Mục tiêu đào tạo.
- Nội dung đào tạo.
- Phương pháp đào tạo.
- Lực lượng đào tạo.
- Đối tượng đào tạo.
- Hình thức tổ chức đào tạo.