BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

THÁI LƯƠNG THIỆN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN
TƯƠNG DƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Mã số: 60 1401 14
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS: NGÔ SỸ TÙNG

Nghệ An, năm 2015

LỜI CẢM ƠN


Vấn đề làm sao để quản lý tốt chất lượng cán bộ quản lý các trường THCS là
vấn đề tôi luôn trăn trở, suy nghĩ trong suốt quá trình công tác, học tập bởi chỉ khi
có một đội ngũ cán bộ quản lý thực sự đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, mạnh về
chuyên môn nghiệp vụ, tâm huyết, tận tình với học sinh, cán bộ giáo viên nhà
trường thì chất lượng giáo dục huyện nhà mới phát triển xứng tầm, đáp ứng mong
mỏi đồng bào các dân tộc huyện Tương Dương, góp phần phát triển kinh tế - xã
hội địa phương.
Với tình cảm chân thành, tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Ngô Sỹ Tùng đã
giúp tôi nghiên cứu và thực hiện Luận văn này. Cảm ơn các thầy giáo, cô giáo
trường Đại học Vinh đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập.
Xin cảm ơn các đồng chí Lãnh đạo, Chuyên viên Phòng GD&ĐT, Cán bộ quản lý,

XHCN

:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

Ban chấp hành
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá
Cán bộ quản lý
Giáo dục và Đào tạo
Hội đồng nhân dân
Uỷ ban nhân dân
Khoa học công nghệ
Khoa học tự nhiên
Khoa học xã hội
Quản lý giáo dục
Nhà xuất bản

Nhiệm vụ nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Đóng góp của luận văn
Cấu trúc luận văn
Chương 1
Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý chất lượng đội ngũ CBQL
trường THCS
1.1
Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.2
Một số khái niệm cơ bản
1.2.1
Khái niệm về quản lý
1.2.2
Quản lý giáo dục
1.2.3
Quản lý trường học
1.2.4 Chất lượng
1.2.5
Chất lượng cán bộ quản lý.
1.2.6
Đội ngũ, chất lượng đội ngũ.
1.3
Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân
1.3.1
Vị trí của trường THCS
1.3.2
Mục tiêu đào tạo của trường THCS
1.3.3
Nhiệm vụ của trường THCS

5
6
6
7
8
9
10
11
12
14
14
14
15
16
16
17
19
21
26
26
28


Chương 2
Cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý chất lượng CBQL các trường
THCS huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
2.1
Khái quát về điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế xã hội và tình hình giáo dục THCS huyện Tương Dương, tỉnh
Nghệ An.
2.2

3.2.4
Giải pháp 4
3.2.5
Giải pháp 5
3.2.6
Giải pháp 6
3.2.7
Giải pháp 7
3.2.8
Giải pháp 8
3.3
Tổ chức thực hiện các giải pháp
3.4
Thăm dò tính khả thi của các giải pháp:
Kết luận và kiến nghị

35

35
43
43
43
44
52
57
60
60
60
60
63

công nghệ cao, đáp ứng xu thế hội nhập quốc tế trong thế kỷ XXI. Với xu hướng cải
cách và phát triển của ngành giáo dục hiện nay, vai trò của đội ngũ CBQL có tính chất
quyết định đến chất lượng tổ chức giảng dạy, học tập, quản lý và thúc đẩy sự phát
triển toàn diện của nhà trường.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai BCH Trung ương khóa VIII đã khẳng định:
“Muốn tiến hành CNH, HĐH thắng lợi phải phát triển giáo dục - đào tạo, phát
huy nguồn nhân lực con người, yếu tố cơ bản phát huy nguồn lực con người, yếu
tố cơ bản phát triển nhanh chóng bền vững và khâu then chốt để thực hiện thắng
lợi chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt quan tâm chăm lo đào tạo và
tiêu chuẩn hóa đội ngũ giáo viên cũng như đội ngũ CBQL giáo dục cả về chính trị,
tư tưởng, đạo đức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ”. [10]
Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ X đã khẳng định nhiệm
1


vụ trong những năm tới của giáo dục và đào tạo là: “Nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện, đổi mới cơ cấu tổ chức, nội dung phương pháp dạy và học, thực
hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam”. [12]
Để có nguồn nhân lực chất lượng cao giáo dục phổ thông nói chung và giáo
dục THCS nói riêng phải thực sự là nền tảng, trong đó đội ngũ CBQL có vai trò
hết sức quan trọng không những phục vụ cho việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực và bồi dưỡng nhân tài mà còn là cơ hội tốt để nền giáo dục của nước ta tiếp cận
nhanh chóng với nền giáo dục tiên tiến của thế giới.
Để đáp ứng được những yêu cầu trên cần phải xây dựng đội ngũ CBQL đủ
về số lượng, đảm bảo về chất lượng, nhất là trình độ và năng lực quản lý đáp ứng
được yêu cầu của nhiệm vụ giáo dục nói chung và ở trường THCS nói riêng.
Quản lý tốt chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý đảm bảo việc thực hiện đầy
đủ, có hiệu quả các chính sách giáo dục từ trung ương đến địa phương góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nhà trường.
1.2. Lý do về mặt thực tiễn

3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề quản lý chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS.
3.2. Đối tương nghiên cứu
Giải pháp quản lý chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS trên
địa bàn huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
4. Giả thuyết khoa học
Có thể nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS ở
huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An nếu đề xuất được các giải pháp hợp lý, có cơ
sở khoa học và có tính khả thi.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận của vấn đề quản lý chất lượng đội
ngũ cán bộ quản lý giáo dục nói chung, đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS
nói riêng.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá và mô tả thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS và công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường
THCS huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm quản lý chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
5.2. Phạm vi nghiên cứu
3


Đề tài nghiên cứu vấn đề trong phạm vi các trường THCS thuộc huyện
Tương Dương tỉnh Nghệ An.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng nhóm phương pháp này để thu thập thông tin mang tính lý luận để
xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài, có các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu.

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý chất lượng đội ngũ cán bộ
quản lý các trường THCS huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
Chương 3: Một số giải pháp quản lý chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các
trường THCS huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.

5


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG THCS
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Quản lý là một hoạt động mang tính lịch sử xã hội, nhờ có hoạt động quản lý
mà xã hội loài người không ngừng vận động và phát triển. Theo Mác-Ănghen
trong quá trình nghiên cứu nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã rút ra kết luận, một
trong những yếu tố quyết định đối với sự phát triển của nền sản xuất tư bản là nhờ
có vai trò của hoạt động quản lý.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về
vai trò của hoạt động quản lý, Người đã khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã
hội phải có con người xã hội chủ nghĩa”, cán bộ cách mạng phải là người “vừa
hồng, vừa chuyên”, đó chính là mối quan hệ giữa tài và đức trong nhân cách người
cán bộ quản lý, trong đó đức là gốc, còn năng lực của con người không phải tự
nhiên mà có mà phần lớn là do qua quá trình lao động, rèn luyện mà nên.
Xuất phát từ quan điểm “Coi con người là động lực trực tiếp của sự phát
triển, cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Để thực
hiện có hiệu quả sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo Đảng và Nhà nước ta đã có Chỉ thị
số 40-CT/TW của Ban bí thư “Về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà
giáo và cán bộ quản lý giáo dục”, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X cũng đã nêu
rõ: “...Coi trọng công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức, trước hết là cán bộ
lãnh đạo, cán bộ quản lý về đường lối, chính sách, về kiến thức và kỹ năng quản lý

- Đặng Quốc Bảo: “Đào tạo bồi dưỡng CBQL giáo dục cho thế kỷ XXI”. Kỷ
yếu hội thảo về công tác đào tạo bồi dưỡng CBQL và công chức ngành giáo dục
trong thời kỳ mới (2000).
- Hồ Kỳ Nam: Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các
trường THPT tỉnh Vĩnh Long. Luận văn Thạc sĩ khoa học GD, Đại học Vinh năm
2008.
- Phạm Văn Thành: Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL
các trường THCS huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Tạp chí GD số 204, năm 2008.
- PGS.TS. Thái Văn Thành, ThS. Nguyễn Như An: Một số giải pháp nâng
cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lí các trường phổ thông tỉnh Bình Dương.
Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý trong các trường THCS trên địa bàn
huyện Tương Dương đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phát triển của giáo dục và
đào tạo. Sau một thời gian tìm tòi và nghiên cứu chúng tôi nhận thấy đề tài: Một số
giải pháp quản lý chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS huyện
Tương Dương, tỉnh Nghệ An cần được quan tâm nghiên cứu đặc biệt là ở một
huyện miền núi vùng cao, biên giới như huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
7


1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Khái niệm về quản lý
Quản lý là một chức năng xuất hiện cùng với việc hình thành xã hội loài
người. Khi xuất hiện sự phân công lao động trong xã hội loài người thì đồng thời
cũng xuất hiện sự hợp tác lao động. Để gắn kết các lao động của cá nhân tạo thành
sản phẩm hoàn chỉnh thì cần có sự điều khiển chung đó là quản lý.
Trong quá trình xây dựng lý luận quản lý, khái niệm quản lý đã được nhiều
nhà nghiên cứu lý luận cũng như thực hành quản lý đưa ra, sau đây là một số định
nghĩa đã được đưa ra:
- Quản lý là các hoạt động nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc qua
những nổ lực của người khác.

quản lý thể hiện bằng sơ đồ:
Sơ đồ 1:

Kiểm tra
đánh giá

Kế hoạch hoá

Thông tin

Tổ chức
thực hiện

Chỉ đạo

1.2.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là một loại hình quản lý xã hội. các nhà nghiên cứu lý luận
giáo dục cho rằng: Quản lý giáo dục ( QLGD ) là sự tác động có ý thức, có mục đích
của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống
giáo dục đạt tới kết quả mong muốn một cách có hiệu quả nhất.
“Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách
thể quản lý theo những qui luật khách quan nhằm đưa hoạt động giáo dục tới kết
quả mong muốn” [38].
Theo PGS - TS Trần Kiểm: "Quản lý giáo dục thực chất là những tác động
của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và
học sinh với sự hỗ trợ đắc lực của lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển
toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường"[36].
Quản lý giáo dục trong phạm vi một quốc gia, một địa phương thì chủ thể
quản lý là bộ máy quản lý giáo dục từ Bộ Giáo dục & Đào tạo đến nhà trường.
9

dục” [29].
Cũng có thể coi quản lý trường học là quản lý một hệ thống bao gồm sáu
thành tố [6]:
1. Mục tiêu giáo dục

(MT).

2. Nội dung giáo dục

(ND).
10


3. Phương pháp giáo dục

(PP).

4. Thầy giáo.

(Th).

5. Học sinh.

(Tr).

6. Trường sở và thiết bị trường học

(CSVC).

Ngoài ra, người cán bộ quản lý trường học cần có những quan hệ với môi

là có thể thực hiện được một cách thành thục và chắc chắn -một hay một số dạng
hoạt động nào đó” [32].
Năng lực gắn liền với phẩm chất tâm lý, phẩm chất trí tuệ, phẩm chất ý chí và
phẩm chất sức khoẻ thể chất và tâm trí của cá nhân. Năng lực có thể được phát triển

13


trên cơ sở kết quả hoạt động của con người và kết quả phát triển của xã hội (đời sống xã
hội, sự giáo dục và rèn luyện, hoạt động của cá nhân, ...).
Tóm lại:
- Để phù hợp với phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài, chúng tôi tiếp
cận chất lượng CBQL trường THCS theo hai mặt chính là phẩm chất và năng lực
của người CBQL giáo dục.
- Khi tiếp cận chất lượng của người CBQL giáo dục thì phải gắn với nhiệm
vụ, chức năng và quyền hạn đã được quy định cho họ. Cụ thể: chất lượng đội ngũ
CBQL trường THCS phải gắn với hoạt động quản lý nhà trường của họ.
- Chất lượng của một lĩnh vực hoạt động nào đó của người CBQL giáo dục
thể hiện ở hai mặt phẩm chất và năng lực cần có để đạt tới mục tiêu của lĩnh vực
hoạt động đó với kết quả cao. Cụ thể: chất lượng đội ngũ CBQL trường THCS
được biểu hiện ở phẩm chất và năng lực cần có của họ, để họ tiến hành hoạt động
quản lý của họ đạt tới mục tiêu quản lý đã đề ra.
1.2.6. Đội ngũ, chất lượng đội ngũ.
1.2.6.1. Đội ngũ.
Đội ngũ được hiểu là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng,
nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt động trong một hệ thống (tổ
chức).
1.2.6.2. Chất lượng đội ngũ.
Chất lượng đội ngũ được hiểu là những phẩm chất và năng lực cần có của
từng cá thể và của cả đội ngũ để có một lực lượng lao động người đủ về số lượng,

tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. [19]
Mục tiêu của Giáo dục THCS là: “Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng
cố và phát triển những kết quả của giáo dục Tiểu học có trình độ học vấn phổ thông
cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật, hướng nghiệp để tiếp tục học THPT,
THCN, Trung học nghề, hoặc đi vào cuộc sống lao động” [19].
Do đó THCS là điểm tựa của giáo dục phổ thông, là cơ sở của bậc Trung
học, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN.
1.3.3. Nhiệm vụ của trường THCS
Trường THCS có nhiệm vụ thực hiện các hoạt động giáo dục theo mục tiêu,
chương trình, kế hoạch giáo dục của Bộ Giáo dục & Đào tạo tổ chức hướng
nghiệp và tham gia lao động chuẩn bị nghề cho học sinh, tổ chức cho giáo viên và
học sinh tham gia các hoạt động văn hoá, thể thao, phổ biến kiến thức khoa học.
Bảo vệ môi trường, vận động nhân dân và các tổ chức cộng đồng xây dựng
môi trường giáo dục lành mạnh, tham gia thực hiện mục tiêu giáo dục. Cụ thể là:
Giáo dục toàn diện nhằm hình thành và phát triển nhân cách XHCN cho học sinh,
chuẩn bị đội ngũ sẵn sàng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phát triển bồi dưỡng học
sinh có năng khiếu góp phần đào tạo nhân lực cho đất nước, tạo nguồn cho PTTH,
THCN và Đào tạo nghề.
1.3.4. Vị trí, vai trò của người CBQL trường THCS
Hiệu trưởng nhà trường “là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động
của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận”[19].
Với tư cách pháp nhân đó, họ có các vai trò chủ yếu và cần có các phẩm chất, năng
lực tương xứng với các vai trò của họ như sau:
- Là người đại diện cho chính quyền về mặt thực thi luật pháp, chính sách
giáo dục nói chung, các quy chế giáo dục và điều lệ trường THCS nói riêng trong
trường THPT. Để đảm đương vai trò này, đội ngũ CBQL trường THCS cần có
phẩm chất và năng lực về pháp luật (hiểu biết và vận dụng đúng đắn luật pháp,
chính sách, quy chế giáo dục và điều lệ trường học vào quản lý các mặt hoạt động
của trường THCS).


Nói một cách cụ thể thì chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của CBQL trường
THCS như sau:
1) Về mặt chức năng quản lý

17


Thực hiện các chức năng cơ bản của quản lý quản lý trường THCS theo một
chu trình quản lý, đó là:
- Xây dựng kế hoạch thực hiện các hoạt động của trường THCS;
- Tổ chức thực hiện các kế hoạch;
- Chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch;
- Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch.
2) Nhiệm vụ và quyền hạn
- Luật giáo dục qui định: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các
hoạt động của nhà trường” [19].
- Điều lệ trường Trung học cũng quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu
trưởng, Phó Hiệu trưởng:
a) Hiệu trưởng có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường.
- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học.
- Quản lý giáo viên, nhân viên, học sinh; quản lý chuyên môn; phân công
công tác, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, nhân viên, thực
hiện công tác thi đua khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên và học sinh theo quy
định của nhà nước, quản lý hồ sơ cán bộ, giáo viên
- Quản lý và tổ chức giáo dục học sinh, xét duyệt kết quả đánh giá xếp loại
học sinh.
- Quản lý hành chính, tài chính, tài sản của trường.
- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân
viên, học sinh; Tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường,

trường THCS
Nghị quyết Hội nghị lần thứ III, BCH Trung ương Đảng khoá VIII về chiến
lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước đã nêu rõ: “Cán bộ là nhân tố
quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của Đất
nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng” và “Xây dựng
đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực là yếu tố quyết định chất
lượng bộ máy Nhà nước ” [9].
Nội dung của Nghị quyết nêu lên vị trí, vai trò rất quan trọng và then chốt
của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đối với việc xây dựng Đảng, xây dựng
Nhà nước trong sạch vững mạnh; Đề cao trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ, công
chức, viên chức phải phấn đấu vươn lên hơn nữa để đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp
cách mạng.
Cán bộ quản lý giáo dục là một bộ phận quan trọng trong đội ngũ cán bộ của
Đảng và Nhà nước ta. Việc nâng cao chất lượng cán bộ quản lý nói chung, cán bộ
19


quản lý giáo dục nói riêng đã trở thành nhiệm vụ hết sức quan trọng của các cấp,
các ngành.
Trong những năm qua, công tác giáo dục đào tạo của nước ta đã thu được
những thành tựu to lớn. Nhưng hiện nay sự nghiệp giáo dục đào tạo đang đứng
trước mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển nhanh về quy mô lớn, với việc nâng cao
chất lượng trong khi khả năng và điều kiện còn hạn chế. Nghị quyết cũng nêu:
“Đối mới cơ chế quản lý, bồi dưỡng cán bộ, sắp xếp chấn chỉnh và nâng cao năng
lực của bộ máy quản lý giáo dục - đào tạo” [9] là một trong những giải pháp chủ
yếu cho sự phát triển giáo dục - đào tạo.
Trường THCS nằm trong hệ thống giáo dục phổ thông, nó đảm bảo sự liên
thông giữa giáo dục tiểu học với THPT, THCN và học nghề, góp phần đào tạo
nhân lực. Vì vậy nâng cao chất lượng cán bộ quản lý trường THCS là góp phần
nâng cao chất lượng cán bộ quản lý giáo dục nói chung nhằm phát triển GD & ĐT.