MỤC LỤC

A/ PHẦN MỞ ĐẦU
Để phát triển kinh tế bền vững, bất kì nhà nước nào cũng đều phải quan tâm
bảo vệ người tiêu dùng – được xem là một bên yếu thế trong tương quan với các
chủ thể kinh doanh trên thị trường. Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được
Quốc hội Việt Nam thông qua năm 2010 đã góp phần đảm bảo quyền lợi hợp pháp
của người tiêu dùng bằng việc bổ sung nhiều quy định quan trọng, đặc biệt là việc
quy định cụ thể các trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa dịch vụ
đối với người tiêu dùng tại Chương II. Trong đó, trách nhiệm thu hồi hàng hóa có
khuyết tật được xem là một trách nhiệm cần thiết và tiến bộ, phù hợp với quy định
chung của pháp luật các nước trên thế giới.
Để tìm hiểu sâu hơn về loại trách nhiệm này, em xin chọn đề tài: “Trách
nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết tật của tổ chức, cá nhân kinh doanh với
người tiêu dùng theo Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010”. Do vốn
hiểu biết của em còn hạn chế nên bài làm khó tránh khỏi những thiếu sót, em rất
mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô để bài làm của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!

1


B/ PHẦN NỘI DUNG
I/ Khái quát chung về trách nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết tật của tổ
chức, cá nhân kinh doanh đối với người tiêu dùng
Theo Khoản 3 Điều 3 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 thì:
“Hàng hóa có khuyết tật là hàng hóa không đảm bảo an toàn cho người tiêu
dùng, có khả năng gây thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu
dùng, kể cả trường hợp hàng hóa đó được sản xuất theo đúng tiêu chuẩn hoặc quy
chuẩn kỹ thuật hiện hành nhưng chưa phát hiện được khuyết tật tại thời điểm hàng
hóa được cung cấp cho người tiêu dùng, bao gồm:

đều phải có trách nhiệm thu hồi hàng hóa để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng
và cộng đồng.
Hai là, trách nhiệm thu hồi hàng hóa chỉ áp dụng đối với hàng hóa hữu hình
vì vấn đề “khuyết tật” không đặt ra đối với hàng hóa vô hình hoặc dịch vụ.
Ba là, trách nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết tật không phụ thuộc vào hậu
quả mà hàng hóa đó gây ra cho người tiêu dùng. Bởi có nhiều trường hợp, hàng
hóa phát sinh khuyết tật nhưng khuyết tật đó không ảnh hưởng nhiều đến tính
năng, công dụng của hàng hóa nhưng việc thu hồi vẫn là trách nhiệm của tổ chức,
1 Trường Đại học Luật Hà nội, Giáo trình Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tr 125.
2 Theo quan điểm của Giáo trình Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Trường Đại học luật Hà nội.

3


cá nhân kinh doanh. Quy định này nhằm nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá
nhân kinh doanh, buộc họ hướng tới cung cấp những hàng hóa hoàn thiện nhất.
Bốn là, trách nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết tật không chỉ là trách nhiệm
của nhà sản xuất mà còn có thể là trách nhiệm của nhà nhập khẩu. Trong nền kinh
tế hội nhập hiện nay, hàng hóa nhập khẩu từ các nước ngày càng nhiều, nhưng vấn
đề đặt ra là: khi những hàng hóa này phát sinh khuyết tật thì ai sẽ là người chịu
trách nhiệm thu hồi? Để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng, Luật đã quy định
các tổ chức, cá nhân kinh doanh nhập khẩu hàng hóa đó có trách nhiệm thu hồi.
II/ Quy định của pháp luật về trách nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết
tật của tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với người tiêu dùng
Trước khi Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010 được ban hành
và có hiệu lực ở Việt Nam thì vấn đề thu hồi hàng hóa có khuyết tật vẫn còn là một
khoảng trống pháp lý, khiến cho nhiều vụ việc trên thực tế không thể giải quyết
được, làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng. Nhận rõ được
điều đó, Luật bảo vệ người tiêu dùng năm 2010 ra đời đã quy định riêng vấn đề
này trong Điều 22 để làm cơ sở pháp lý điều chỉnh. Theo đó, khi phát hiện hàng

lợi người tiêu dùng ở trung ương. Trong đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại địa
phương là cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở địa
phương, có Sở Công thương là cơ quan giúp chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh
thực hiện quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương.
Còn Bộ Công thương là cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu
dùng ở trung ương, có Cục quản lý cạnh tranh là cơ quan giúp Bộ trưởng Bộ Công
thương thực hiện quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.3
Đồng thời, bên cạnh việc quy định các trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân
kinh doanh, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng quy định các mức xử
phạt vi phạm hành chính đối với những vi phạm của họ trong việc thu hồi hàng hóa
3 Điều 34 Nghị định 99/2011/NĐ-CP Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng.

5


có khuyết tật nhằm tạo sự trừng phạt, răn đe và ngăn chặn hành vi vi phạm. Vấn đề
này được quy định cụ thể tại Điều 76 của Nghị định 185/2013/NĐ-CP quy định xử
phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả,
hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng như sau:
“1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với thương nhân
sản xuất, nhập khẩu hàng hóa có khuyết tật có một trong các hành vi vi phạm sau
đây:
a) Không tiến hành biện pháp cần thiết để ngừng việc cung cấp hàng hóa có
khuyết tật trên thị trường;
b) Không thực hiện đúng việc thu hồi hàng hóa có khuyết tật theo nội dung
đã thông báo công khai hoặc không thanh toán các chi phí phát sinh trong quá
trình thu hồi.
2. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với thương nhân
sản xuất, nhập khẩu hàng hóa có khuyết tật có một trong các hành vi vi phạm sau

mọi biện pháp để ngăn chặn việc cung cấp sản phẩm có khuyết tật ra thị trường
như ngừng sản xuất hàng hóa có khuyết tật; thông báo cho các đại lý, cơ sở phân
phối, bán buôn bán lẻ ngừng bán hàng hóa;... Đồng thời họ thường chủ động thông
báo về chương trình tới Cục Quản lý cạnh tranh và báo cáo tiến độ theo từng mốc
thời gian thực hiện của chương trình. Sự chủ động phối hợp này từ phía các tổ
chức, cá nhân không chỉ tăng cường hiệu quả của chương trình thu hồi mà còn góp
phần nâng cao hình ảnh thương hiệu của tổ chức, cá nhân trong suy nghĩ của người
tiêu dùng. Cùng với đó, các tổ chức cá nhân kinh doanh cũng tiến hành thông báo
về việc thu hồi hàng hóa khuyết tật trên báo, trên đài phát thanh và kết hợp với việc
đăng tải trên các trang thông tin điện tử. Đặc biệt, với những tổ chức, cá nhân kinh
doanh đã xây dựng hệ thống thông tin (website, hệ thống thông tin nội bộ...) trong
hoạt động của tổ chức, cá nhân và hình thành mạng lưới phân phối, chăm sóc
4 Các vụ việc được lấy trên trang thông tin http://bvntd.vca.gov.vn.

7


khách hàng thì một trong những kênh truyền tin quan trọng và hiệu quả chính là
thông qua website của tổ chức, cá nhân và mạng lưới đại lý phân phối sản phẩm.
Cách thức này hiện đã được các công ty Toyota Việt Nam, Công ty Honda Việt
Nam...thực hiện hiệu quả trong các chương trình thu hồi đã diễn ra.
2/ Hạn chế
Bên cạnh những tổ chức, cá nhân kinh doanh đã thực hiện đúng trách nhiệm
trong việc thu hồi hàng hóa có khuyết tật thì vẫn còn không ít những trường hợp
các tổ chức, cá nhân kinh doanh trốn tránh hoặc thực hiện không đúng trách nhiệm
mà pháp luật quy định. Điển hình là vụ việc sản phẩm nước giải khát của công ty
Tân Hiệp Phát bị người tiêu dùng phản ánh là có hiện tượng đóng cặn màu trắng
đục, xuất hiện nhiều bọt sủi và có dị vật ở bên trong. 5 Người tiêu dùng trên cả nước
đã rất nhiều lần mua phải những sản phẩm này của công ty và cũng đã phản hồi
đến công ty để yêu cầu công ty phải giải thích. Nhưng trước những sự cố đó, Tân

tiến hành báo cáo kết quả thu hồi cho cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền
lợi người tiêu dùng sau khi hoàn thành việc thu hồi. Như vậy, hành vi của Công ty
này đã không tuân theo đúng các trình tự mà pháp luật yêu cầu khi thu hồi hàng
hóa có khuyết tật, chưa làm hết trách nhiệm của mình đối với người tiêu dùng.
Ngoài ra, một thực tế hiện nay xảy ra khá phổ biến là việc các tổ chức, cá
nhân kinh doanh mặc dù có thực hiện thu hồi hàng hóa có khuyết tật nhưng chỉ thu
hồi được một số lượng rất nhỏ sản phẩm lỗi đang lưu thông trên thị trường. Trước
đây, cơ quan chức năng đã phát hiện hơn 100.000 sản phẩm ô tô có khuyết tật và
yêu cầu nhà sản xuất thu hồi. Tuy nhiên, kết quả doanh nghiệp chỉ thu hồi được
hơn 1.000 chiếc. Riêng mặt hàng xe gắn máy, cơ quan chức năng cũng đã phát hiện
2.500 vít bình xăng gây chập điện (nguyên nhân gây cháy xe) nhưng bên có trách
nhiệm chỉ thu hồi được 1.000 sản phẩm…7 Bởi chỉ làm như vậy vừa có thể đáp
6 Vụ việc được lấy từ báo VTC News
7 Số liệu được lấy từ Công truyền thông Chống hàng giả Việt Nam CHG.VN

9


ứng đúng yêu cầu mà pháp luật đặt ra nhưng lại vừa có thể giảm bớt chi phí sửa
chữa, thay thế hàng hóa có khuyết tật. Tuy vậy, hành vi này trong pháp luật hiện
hành không được quy định thành một hành vi vi phạm nên không có cơ sở pháp lý
để có thể xử phạt các tổ chức, cá nhân kinh doanh.
IV/ Kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật và quá trình thực thi
pháp luật về trách nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết tật của tổ chức, cá nhân
kinh doanh đối với người tiêu dùng
Từ những quy định pháp luật và thực trạng thực thi pháp luật hiện nay, em
xin được đưa ra một số ý kiến mà em cho rằng hợp lý để góp phần hoàn thiện pháp
luật và giúp cho quá trình thực thi pháp luật được hiệu quả hơn. Cụ thể là:
1/ Hoàn thiện pháp luật
Hiện nay, pháp luật mới chỉ quy định trách nhiệm báo cáo với các cơ quan

truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho người dân thông qua các hình thức hội
nghị, hội thảo, treo biểu ngữ khẩu hiệu, tổ chức mit tinh, tuần hành...
Về phía cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đội
ngũ cán bộ quản lý còn ít, thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn cao nên chưa đáp
ứng được yêu cầu thực tiễn đề ra. Hầu hết các Sở công thương chưa có một bộ
phận, thậm chí là một cán bộ chuyên trách thực hiện chức năng bảo vệ người tiêu
dùng. Bên cạnh đó, các địa phương cũng chưa chủ động giành nguồn kinh phí hợp
lý cho hoạt động này, hoạt động của các tổ chức xã hội tham gia vào bảo vệ quyền
lợi của người tiêu dùng còn chưa được hiệu quả. Vì thế, trong thời gian tới, chúng
ta cần mở rộng đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ người tiêu dùng tại các địa
phương, các tổ chức, xã hội và tiến hành những khóa đào tạo huấn luyện để nâng
cao trình độ nghiệp vụ cho độ ngũ cán bộ. Đồng thời, tạo lập và phát triển các quỹ

11


bảo vệ người tiêu dùng ở các địa phương để có đủ kinh phí cho hoạt động tiêu
dùng.8

C/ PHẦN KẾT THÚC
Trách nhiệm thu hồi hàng hóa có khuyết tật là một trách nhiệm bắt buộc mà
các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải thực hiện theo quy định của pháp luật bảo vệ
quyền lợi người tiêu dùng hiện hành. Thực tế mấy năm trở lại đây, đã có rất nhiều
các tổ chức, cá nhân kinh doanh khi phát hiện hàng hóa có khuyết tật đã chủ động
thực hiện thu hồi hàng hóa vừa đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng vừa làm
cho uy tín của họ trên thị trường được nâng cao. Nhưng bên cạnh đó, trong vấn đề
này vẫn còn tồn tại không ít những sai phạm từ phía các tổ chức, cá nhân kinh
doanh cũng như sự thiếu trách nhiệm của cơ quan nhà nước và sự thiếu hiểu biết
của người tiêu dùng. Vì vậy, để góp phần đưa Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu
dùng vào thực thi hiệu quả cần phải có sự góp sức của tất cả mọi thành viên trong