NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CỦA CÁN BỘ, ĐẢNG
VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG TÁC PHẨM “SỬA
ĐỔI LỐI LÀM VIỆC”
Tác phẩm Sửa đổi lối làm việc ra đời cách đây 65 năm, nhưng nó vẫn còn
giữ nguyên giá trị.. Những nội dung của tác phẩm vẫn là những lời chỉ huấn cơ
bản và mang tính thời sự đối với Đảng, Nhà nước ta; đặc biệt, những tư tưởng
về: phẩm chất đạo đức của cán bộ, đảng viên; tính đảng, năng lực, tác phong
công tác của cán bô, đảng viên và công tác cán bộ; vấn đề xây dựng Đảng trong
thời kỳ mới... được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập sâu sắc. Tác phẩm này luôn là
kim chỉ nam cho mỗi cán bộ, đảng viên phấn đấu, học tập, loi theo trong suốt
hơn sáu thập kỷ qua. Đặc biệt trong trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới, chúng
ta càng thấy ý nghĩa to lớn về lý luận và giá trị thực tiễn của những tư tưởng của
Người. Với ý nghĩa to lớn trên, tác giả lựa chọn : “Nâng cao trình lý luận cho
cán bộ, Đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong tác phẩm sửa đổi lối làm
việc.” làm nội dung viết thu hoạch.
Sự ra đời tác phẩm này vào thời điểm chính quyền mới được thành lập,
còn non trẻ đang bề bộn “trăm công nghìn việc”, vừa phải đối phó với các loại
thù trong, giặc ngoài, tiến hành kháng chiến chống xâm lược; vừa phải quản lý,
tổ chức xây dựng xã hội mới, càng cho thấy mối quan tâm to lớn của Người về
việc xây dựng “lối làm việc” mới khoa học, lối làm việc của người cách mạng
khi đã có chính quyền nhà nước. Những vấn đề về phẩm chất đạo đức của cán
bộ, đảng viên; về tính đảng, năng lực, tác phong công tác của đảng viên; về cán
bộ và công tác cán bộ; vấn đề xây dựng Đảng trong thời kỳ mới... được Người
đề cập sâu sắc trong tác phẩm này, là kim chỉ nam, là chỉ dẫn cụ thể cho sự phấn
đấu, học tập, rèn luyện của mỗi cán bộ, đảng viên trong suốt hơn sáu thập kỷ
qua. Trong nhiều vấn đề, nhiều khía cạnh xoay quanh chủ đề xây dựng, chỉnh
đốn Đảng, tác phẩm Sửa đổi lối làm việc đã tập trung làm nổi bật vấn đề mà Hồ
Chí Minh mong mỏi và dành sự quan tâm của mình đối với cán bộ, đảng viên là
vấn đề lý luận, học tập lý luận chính trị; Bởi vì, theo Người: “không có lý luận



1
2

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 234.
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 232.


3
hội. Với tầm quan trọng như vậy, Hồ Chí Minh cho rằng: công tác giáo dục lý
luận chính trị của Đảng tiên phong phải đạt trình độ tiên phong: “Đảng muốn
vững phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo
chủ nghĩa ấy. Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn,
tàu không có bàn chỉ nam”3. Bên cạnh đó giáo dục lý luận chính trị cần phải
định hướng cho nhận thức tư tưởng, mục tiêu và con đường đi lên của các dân
tộc trên thế giới. Trước đó, trong tác phẩm “Đường cách mệnh” Hồ Chí Minh
khẳng định: “Không có lý luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vận động...
Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, đảng mới làm nổi trách nhiệm cách
mệnh tiên phong”4.
Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng; người
cách mạng không thể làm tròn nhiệm vụ của người chiến sĩ tiên phong, người
lãnh đạo, dẫn dắt phong trào nếu như không được vũ trang bởi lý luận tiên
phong. Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển luận điểm mácxít- lêninít ấy
vào thực tiễn cách mạng Việt Nam ở giai đoạn cán bộ, đảng viên đã là người có
chức có quyền, nhân dân lao động đã là người làm chủ xã hội. Cán bộ, đảng
viên không biết lý luận, kém lý luận thì “không biết xem cho rõ, cân nhắc cho
đúng, xử trí cho khéo” mọi công việc, do đó “kết quả thường thất bại”.
Trong quá trình bôn ba tìm đường cứu nước, sau khi đã được nghiên cứu,
được chứng kiến và qua phân tích, tổng kết các học thuyết chính trị, Hồ Chí
Minh đi đến kết luận phải đi theo chủ nghĩa Mác. Bởi đặc trưng của chủ nghĩa
Mác là tính cách mạng, tính khoa học. Nó thể hiện lập trường tư tuởng của giai

trị là phương pháp giảng dạy và học tập theo chương trình nhất định nhằm
làm cho nguời học nắm được một cách cơ bản lý luận Mác - Lênin, đường lối
quan điểm, chủ trương, chính sách, Nghị quyết của Đảng và của Nhà nước.
Chỉ sau hai năm tiến hành tổ chức, xây dựng xã hội mới, những cán bộ,
đảng viên đã từng đi tiên phong, lãnh đạo nhân dân làm nên Cách mạng Tháng
Tám vĩ đại, đã sớm bộc lộ những hạn chế về mặt lý luận trước yêu cầu, nhiệm
vụ của cách mạng trong giai đoạn mới. Cách mạng càng phát triển, yêu cầu,
nhiệm vụ ngày càng cao, thì sự kém lý luận ở cán bộ, đảng viên càng trở nên
nguy hại. Sự “thất bại” do thiếu lý luận mà Hồ Chí Minh nói đến, không cân
đong, đo đếm được, nhưng nguy hại khó lường, có thể dẫn đến mất “phương
hướng”, lạc hướng. Cán bộ ở cương vị càng cao mà thiếu lý luận thì mức độ
nguy hại càng lớn. Từ đó, Hồ Chí Minh nhấn mạnh sự cần thiết cán bộ, đảng
5

Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 2, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 268.


5
viên phải học tập lý luận, “nghiên cứu thêm lý luận”, và Người chỉ rõ đây là yêu
cầu để họ trở thành người cán bộ.
Theo Người, lý luận không phải chỉ có biết lý thuyết mà phải biết vận
dụng vào thực tiễn công tác, không chỉ ở nhận thức, mà còn biểu hiện ở tác
phong công tác, “lối làm việc” khoa học. Kém lý luận, khinh lý luận, lý luận
suông là những “cái bệnh” của cán bộ, đảng viên, cần phải sửa chữa.
Kém lý luận là bệnh thuộc về trình độ nhận thức, thiếu sự học tập lý luận.
Cán bộ, đảng viên kém lý luận thì trình độ nhận thức không đáp ứng được yêu
cầu mới của cách mạng, do đó, bị lạc hậu so với sự phát triển. Có thể ở giai đoạn
trước, họ không phải là người kém lý luận, nhưng họ thiếu khả năng thích ứng
với tình hình, lại ngại học tập nên họ bị “tụt hậu” về lý luận. Có thể ngay khi
tham gia cách mạng, khi đã là cán bộ, đảng viên, họ vẫn là người kém lý luận so

báu” ấy ở họ lại trở thành vật cản chính trên con đường phát triển của bản thân
họ. Vì vậy, để cho hai mắt đều sáng, thì những cán bộ, đảng viên này “cần phải
nghiên cứu thêm lý luận”.
Lý luận suông là “lý luận... không áp dụng vào thực tế... dù xem được
hàng ngàn hàng vạn quyển lý luận, nếu không biết đem ra thực hành, thì khác
nào một cái hòm đựng sách”7. Theo Người, những cán bộ, đảng viên này “xem
nhiều sách để mà loè, để làm ra ta đây”. Như một “cái hòm đựng sách”, họ
tưởng mình là người hiểu biết nhiều, là trí thức, nên họ “thiếu khiêm tốn”, “kiêu
ngạo”. Đối với họ, có lý luận không phải để vận dụng vào thực tiễn, mà là như
vật trang sức, cốt để làm oai “loè thiên hạ”. Theo Hồ Chí Minh, kiểu có lý luận
ấy như “có tên mà không bắn, hoặc bắn lung tung, cũng như không có tên” 8, thì
lý luận ấy “cũng vô ích”. Người nhấn mạnh, những cán bộ, đảng viên đó muốn
trở thành “người trí thức hoàn toàn, thì phải đem cái trí thức đó áp dụng vào
thực tế”, “phải gắng học, đồng thời học thì phải hành”.
6

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 234.
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 234.
8
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 235.
7


7
Như vậy, theo Hồ Chí Minh cả ba căn bệnh trên đều cần phải sửa, nhưng
để sửa cho tốt trước hết cần có sự nhận thức đúng đắn về lý luận, và vai trò của
lý luận. Hồ Chí Minh đã đưa ra quan niệm của mình về lý luận hết sức khoa
học nhưng thật dễ hiểu: “Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh
nghiệm, trong các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng,
làm thành kết luận. Rồi đem nó chứng minh với thực tế. Đó là lý luận chân

bệnh về lý luận. Nhưng, học để làm gì? học cái gì? học như thế nào? Người chỉ
rõ:
Mục đích của học tập:
- Học để sửa chữa tư tưởng: hăng hái theo cách mạng điều đó rất hay.
Nhưng tư tưởng chưa thật đúng là tư tưởng cách mạng, vì thế phải học tập để
sửa chữa cho đúng. Tư tưởng đúng thì hành động cho khỏi sai lạc và mới làm
tròn được nhiệm vụ cách mạng.
- Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng thì mới hy sinh tận tụy với cách
mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa cách mạng đến thắng lợi hoàn toàn.
- Học để tin tưởng: tin tưởng vào đoàn thể, tin tưởng vào tương lai dân
tộc. Tin tưởng vào tương lai cách mạng. Có tin tưởng thì lúc ra thực hành mới
vững chắc, hăng hái, lúc gặp khó khăn mới kiên quyết hy sinh.
- Học để hành: Học với hành phải đi đôi với nhau. Học mà không hành
thì hành không trôi chảy"10.
Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc học tập nâng cao trình độ của cán bộ,
đảng viên. Người đã chỉ rõ mục đích của việc học tập và những biện pháp cơ
bản để đạt mục đích đó: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để
phụng sự đoàn thể, “giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại”. Muốn đạt
mục đích, thì phải "cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô tư” 11. Từ nhận thức
đúng đắn mục đích của việc học tập mà cán bộ, đảng viên phấn đấu không
ngừng trong học tập rèn luyện để hoàn thành nhiệm vụ được Đảng và nhân dân
giao cho.
Hồ Chí Minh xác định cách mạng cũng là một nghề, làm nghề gì cũng
phải học, vậy làm cách mạng thì cần phải học nhiều hơn. Nếu không giáo dục
cho đảng viên làm cách mạng mà yêu cầu họ làm cách mạng thì không thể hoàn
thành được nhiệm vụ. Vì vậy, xây dựng đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội, mỗi
10
11

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb. CTQG, H. 2000, tr. 50.

tập nâng cao trình độ chính trị, văn hoá, khoa học, kỹ thuật và quân sự để cống
hiến ngày càng nhiều cho Tổ quốc, cho nhân dân” 13. Người cán bộ cách mạng
12
13

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, Nxb. CTQG, H.2000, t.r 95.
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 11, Nxb. CTQG, H.2000, tr. 505.


10
phải được đào tạo rèn luyện về phẩm chất và năng lực để hoàn thiện nhân cách
trong tình hình mới. Người xác định nội dung học tập gắn với thực hiện nhiệm
vụ mà mỗi cán bộ, đảng viên đảm nhiệm. Đối với cán bộ quân đội, Người đặt ra
yêu cầu phải tích cực học tập nâng cao trình độ chính trị, quân sự, lòng trung
thành với Đảng với Tổ quốc, nhân dân… Theo Hồ Chí Minh, quân đội ta trước
hết phải là đội quân tuyên truyền vận động nhân dân làm cách mạng, do vậy,
mỗi quân nhân phải thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chính sách
của Đảng, vận động nhân dân để nhân dân tin theo Đảng, thực hiện sự nghiệp
cách mạng vẻ vang.
Học tập suốt đời, lấy tự học làm cốt
Theo Người, mỗi cán bộ, đảng viên có vị trí nhất định trong bộ máy nhà
nước, do đó phải không ngừng học tập để nâng cao trình độ hiểu biết mọi mặt,
có tư duy độc lập và sáng tạo, cải tiến phương pháp làm việc, nâng cao chất
lượng công tác. Theo Người, vấn đề học tập là “suốt đời” chứ không phải chỉ là
lớp học, khoá học hoặc mang tính “thời vụ”, rồi sau đó lại “đâu vào đấy”. Người
chống thói qua loa đại khái, lười học, lười suy nghĩ dẫn đến tình trạng khi giải
quyết công việc thì “được chăng hay chớ”, “gặp đâu làm đấy”, chất lượng công
việc thấp, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Người chỉ rõ: “Cán bộ và đảng
viên ta, vì bận việc hành chính hoặc quân sự, mà xao nhãng việc học tập. Đó là
một khuyết điểm rất to. Khác nào người thày thuốc chỉ đi chữa người khác, mà

học quý”, do đó, cán bộ, đảng viên phải chịu khó học hỏi ở nhân dân “Học ở
trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân, không học nhân dân là
một thiếu sót rất lớn” 18. Và chính thông qua học tập, tiếp xúc với nhân dân mà
cán bộ, đảng viên có điều kiện gần gũi, nắm được tâm tư nguyện vọng của nhân
dân, từ đó tổng kết được tình hình, nguyện vọng của dân. Từ đó, tham mưu, đề
xuất tiếp tục bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sách
đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân, tạo niềm tin, đồng thuận của
dân và toàn xã hội tiến hành sự nghiệp cách mạng. Người kiên quyết chống thói
quan liêu, xa dân, không chịu học hỏi nhân dân, coi khinh dân và coi đây là
những quan niệm, hành vi đối lập với phẩm chất của người cán bộ cách mạng
cần phải được lên án, xử lý.
Trong cách học, là học ở mọi nơi, mọi lúc, học suốt đời coi trong việc tự
học, bởi Người đã chỉ rõ: “Cách mạng tiến lên mãi, Đảng ta tiến lên mãi”. Cho
nên cán bộ đảng viên phải thường xuyên trau dồi lý luận chính trị, vì cán bộ là
gốc của mọi công việc “công việc thành hay bại là do cán bộ tốt hay xấu”. Sự
phát triển của tư duy, nhận thức, học vấn, trình độ văn hoá của cán bộ, đảng viên
là quá trình khổ công rèn luyện, tích luỹ kiến thức, đó chính là con đường phát
triển của tư duy khoa học và tư duy lý luận chính trị. Người căn dặn: “Học tập
18

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb. CTQG, H.2000, tr. 50.


12
chủ nghĩa Mác - Lênin là học tập cái tinh thần xử trí mọi công việc đối với mọi
người và đối với bản thân mình”.
Như vậy, trong quan điểm của Hồ Chí Minh thì chủ nghĩa Mác - Lênin
không chỉ là vũ khí lý luận để cải tạo thế giới, mà còn là vũ khí để cải tạo bản
thân mình. Lý luận Mác - Lênin là khoa học làm người, góp phần hình thành đạo
đức mới, nếp sống mới của người cách mạng. Người xem học tập chủ nghĩa

13
của nhân dân, phải tổng kết phong trào của quần chúng để phải triển thành lý
luận.
Trong quan điểm giáo dục lý luận chính trị, Người luôn yêu cầu phải tuân
thủ phương châm lý luận phải gắn liền với thực tiễn. Phương châm này đã trở
thành thói quen, nếp sống trong hoạt động cách mạng. ở đâu nói về vấn đề gì,
làm việc gì, lời nói và việc làm của Người cũng hoà làm một, gắn kết với nhau
chặt chẽ. Bởi, Người đã tiếp thu sâu sắc mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và
thực tiễn - một nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin. Đối với Người
những vấn đề lý luận trừu tượng được diễn đạt rất giản dị, dễ hiểu. Chẳng hạn
khi nói về sở hữu tập thể, Người chỉ rõ: “Chủ nghĩa xã hội là nhà máy, trường
học là của chung”. Hay khi định nghĩa về chủ nghĩa xã hội “là mọi người được
ăn no, mặc ấm, sung sướng, tự do”22.
Gắn học tập và làm việc
Theo Người học tập nâng cao trình độ của cán bộ, đảng viên là phải thiết
thực, bổ ích, hiệu quả, sát với với công việc của mỗi người; nếu không đạt được
như vậy là “phí công, phí của, vô ích”. Bác nhấn mạnh “học để vận dụng chứ
không phải học lý luận vì lý luận”23. Tri thức, lý luận của cán bộ, đảng viên tích
lũy được trong học tập phải nhằm giải quyết nhiệm vụ thực tiễn, làm cho hoạt
động thực tiễn ngày càng đạt hiệu quả và chính thông qua hoạt động thực tiễn để
sáng tạo, khái quát, tổng kết kinh nghiệm, phát hiện, bổ sung hoàn thiện đường
lối cách mạng của Đảng. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, trong học tập người học phải
sáng tạo, biết kế thừa tinh hoa tri thức của dân tộc và nhân loại. Phương pháp
học tập là kết hợp chặt chẽ giữa học với hành, lý luận gắn liền với thực tế, tích
luỹ tri thức với rèn luyện đạo đức cách mạng. Đối với nghiên cứu chủ nghĩa
Mác - Lênin là học tập “phương pháp biện chứng” chứ không rập khuôn, máy
móc. Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ tránh lối học thuộc lòng từng câu chữ, hiểu
một cách máy móc lý luận Mác – Lênin, bởi vì lý luận Mác – Lênin là nền tảng
tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động, nó đầy tính sáng tạo. Hồ Chí Minh cho
22

gọn, cô đọng, hàm xúc, sinh động thì quần chúng mới hiểu được. Đặc trưng của
giáo dục lý luận chính trị là tính khái quát cao. Nhiều câu nói của Người có nội
dung bao quát cả nguyên lý, một chiến lược, nhưng Người thâu tóm trong một câu

24

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb. CTQG, HN. 1995, tr.247.
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, Nxb. CTQG, HN. 1996, tr.554.
26
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG, H.2000, tr. 632.
25


15
nói dễ hiểu, dễ nhớ, càng ngẫm càng thấm thía. Chính vì vậy, trong công tác giáo
dục lý luận chính trị phải quán triệt nguyên tắc này.
Thấm nhuần tư tưởng của Hồ Chí Minh, Đảng ta khẳng định: “học tập
là nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của mỗi cán bộ đảng viên. Cán bộ đảng
viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp phải thường xuyên có kế
hoạch học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức chuyên môn và
năng lực hoạt động thực tiễn” 27. Như vậy, Đảng ta coi “học tập là công việc
suốt đời của cán bộ, đảng viên”, mọi cán bộ, đảng viên phải có kế hoạch
thường xuyên để học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức
chuyên môn nghiệp vụ và năng lực hoạt động thực tiễn. Học tập vừa là quyền
lợi vừa là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi cán bộ, đảng viên và phải được quy
định thành nền nếp, chế độ. Thực tiễn cho thấy còn không ít cán bộ, đảng
viên còn “học vì bằng cấp”, “cốt để tiêu chuẩn hoá chức danh”… Những biểu
hiện đó là trái với tư tưởng của Bác về mục đích học tập cần được phê bình,
sửa chữa, để mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng thực sự là tấm gương về học tập
cho quần chúng noi theo, góp phần đưa cả nước trở thành một “xã hội học

Giá trị và sức sống của “lý luận tiền phong” chính là ở chỗ đó. Vì thế, cần
thực hiện tốt yêu cầu cơ bản trong công tác nghiên cứu lý luận mà Đảng ta đã
xác định là “Thường xuyên tổng kết thực tiễn, bổ sung và phát triển lý luận, giải
quyết đúng đắn những vấn đề do cuộc sống đặt ra”30.
Sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nước ta đang diễn ra
trong sự vận động của lịch sử thế giới đương đại với nhiều diễn biến phức tạp,
khó lường. Nhiều vấn đề thực tiễn bức thiết đòi hỏi phải được làm sáng tỏ; nhiều
vấn đề lý luận cần được bổ sung, phát triển và hoàn thiện. Trong khi đó, “Công
tác tư tưởng còn nhiều bất cập và thiếu tính thuyết phục, tính chiến đấu. Công
tác lý luận chưa làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng trong công
cuộc đổi mới”31. Muốn “làm sáng tỏ được một số vấn đề lý luận quan trọng của
công cuộc đổi mới” thì nhất thiết chúng ta phải nắm chắc hơn những nguyên lý
cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, những tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí
Minh.

28

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. CTQG, H. 2006, tr. 131.
V.I.Lênin, Toàn tập, tập 6, Nxb. Tiến Bộ, M. 1975, tr. 32.
30
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb.CTQG, H.2006, tr. 131.
31
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb.CTQG, H. 2006, tr. 48
29


17
Bản chất của chủ nghĩa Mác - Lê-nin là cách mạng và khoa học. Bản chất
cách mạng, khoa học đó đòi hỏi các chủ thể nghiên cứu vừa phải đứng vững trên
lập trường cách mạng, lập trường của giai cấp công nhân vừa phải thực hiện việc

mình mà còn có thể mắc sai lầm trong hoạt động thực tiễn, thậm chí dẫn đến
hậu quả nguy hại cho cách mạng. Ý nghĩa vai trò của “lý luận tiền phong” đối
với mọi đảng viên chính là ở chỗ đó. Vì vậy, học tập, tự học tập trong sách
vở, trong thực tiễn, trong phong trào cách mạng để nắm chắc và hiểu sâu hơn
lý luận, biết vận dụng sáng tạo lý luận trong thực tiễn phải là yêu cầu cơ bản,
thường xuyên của mọi đảng viên. Đảng viên giữ vị trí, trọng trách càng lớn
thì yêu cầu này càng cao và càng phải được đặt ra cấp bách. Đại hội X của
Đảng nhấn mạnh: “Đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng
trong Đảng, trước hết là cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý chủ chốt các
cấp”32.
Phải kiên quyết khắc phục tình trạng xem thường lý luận, “dị ứng” với lý
luận, chạy theo mục đích thực dụng trong hoạt động thực tiễn; đồng thời phải
khắc phục tình trạng xa rời thực tiễn, không bám chắc vào thực tiễn cách mạng
sôi động của đất nước trong hoạt động lý luận.
Phải kiên quyết khắc phục căn bệnh lười học lý luận trong một số cán bộ,
đảng viên. Lười học lý luận, hoặc học lý luận một cách hình thức, mang tính chất
“trang trí”, “cốt có chứng chỉ” để thuận lợi cho con đường công danh, thì không thể
trở thành cán bộ thực sự có trí tuệ, thực sự có năng lực. Không thể vin cớ do “quá
bận rộn”, “quá nhiều việc” mà không chịu học tập, không tự bồi dưỡng chủ nghĩa
Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà
nước, cũng như những vấn đề về tình hình thế giới, đất nước, nhiệm vụ cách mạng.
Lười học lý luận là một biểu hiện suy thoái, và từ sự suy thoái này dẫn đến suy
thoái về tư tưởng chính trị không phải là không thể xảy ra. Lý luận chủ nghĩa Mác Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh bị xem nhẹ, “bị bỏ qua”, thì sẽ tạo cơ hội, điều kiện
thuận lợi cho sự xuất hiện và phát triển trong xã hội những lý thuyết, những quan
điểm cơ hội, thực dụng, phi mác-xít.
32

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. CTQG, H. 2006, tr. 131.





20
Trong nhiều biện pháp, thì biện pháp đánh vào cái gốc, đánh vào nền tảng tư
tưởng, vào yếu tố tinh thần, vào giá trị văn hóa, vào lãnh tụ của sự nghiệp cách mạng
Việt Nam… là biện pháp thâm hiểm nhất. Cho nên, những kẻ xấu không từ một thủ
đoạn nào, một hành vi nào, tận dụng tất cả mọi diễn đàn có thể có được trong công
nghệ thông tin hiện đại để bôi xấu, xuyên tạc về Hồ Chí Minh.
Sự tiến công của các thế lực thù địch đối với Đảng ta cùng với tình trạng
suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ,
đảng viên đang tạo nên “hợp lực” nhằm làm suy yếu và thủ tiêu sự lãnh đạo
của Đảng, xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta. Tình hình đó làm
cho cuộc đấu tranh tư tưởng - lý luận vốn đã phức tạp lại càng trở nên phức tạp
hơn. Vì thế, nâng cao trình độ trí tuệ, trình độ lý luận cho cán bộ, đảng viên để
đủ sức giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - lý luận là
vấn đề đặt ra rất cấp thiết và gay gắt hiện nay. Không có trình độ lý luận, nắm
không chắc, không vững, không thực chất lý luận chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng thì chúng ta không thể
giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh này. Có nâng cao trình độ lý luận của
đội ngũ cán hộ, đảng viên mới có thể làm cho công tác tư tưởng lý luận thực sự
“đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Ðảng, làm cho hệ tư tưởng của
Ðảng, của giai cấp công nhân, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, những giá trị tốt đẹp
trong truyền thống văn hóa dân tộc, những tinh hoa văn hóa thế giới chiếm vị trí
chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội” như Nghị quyết Trung ương Năm khoá
X của Đảng đã chỉ rõ.
Do vậy, để nâng cao trình độ lý luận của cán bộ, đảng viên, hơn lúc nào
hết chúng ta phải quán triệt sâu sắc những tư tưởng của Hồ Chí Minh, vận dụng
và thực hiện nghiêm túc việc “Đổi mới nội dung, phương pháp học tập và giảng
dạy trong hệ thống trường chính trị, nâng cao tính thiết thực và hiệu quả của

mạnh thực hiện cuộc vận động lớn: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh”. Theo đó, cần nâng cao tính tích cực, chủ động, tự học tập lý luận của
mỗi cán bộ, đảng viên trong quân đội. Cùng với quá trình giáo dục, mỗi cá nhân
chủ động lấy tự học tập, tự rèn luyện bản thân để tiếp nhận và chuyển hóa hệ thống
tri thức lý luận khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh thành hành động cách mạng trong thực tiễn học tập, công tác và rèn luyện


22
nhằm đáp ứng những yêu cầu mới trong xây dựng và phát triển con người mới
trong quân đội hiện nay; đặc biệt mỗi người phải phấn đấu để “Tự giáo dục mình
thành người cộng sản”34.
Mặc dù tác phẩm Sửa đổi lối làm việc ra đời cách đây 65 năm, nhưng
đến nay vẫn còn nguyên giá trị, mang tính thời sự, là những bài học kinh
nghiệm quý báu được tổng kết từ thực tiến đấu tranh cách mạng. Trong cuộc
vận động lớn: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”,
chúng ta cần làm sống lại và vận dụng tốt những quan điểm, tư tưởng giáo
dục lý luận cho cán bộ, đảng viên được chỉ dẫn trong tác phẩm: “ Sửa đổi lối
làm việc”.

34

V.I. Lênin, Toàn tập, tập 41, Nxb. Tiến bộ, M. 1978, tr. 60.