BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

ĐỖ THỊ LAN CHI

NGHI N CỨU S T N LƯU VÀ RỦI RO MÔI TRƯỜNG
CỦ CÁC CHẤT H U C TH M Đ V NG P Hs TRONG
ĐẤT RỪNG NG P M N
Đ NG RUI HUYỆN TI N Y N
TỈNH QUẢNG NINH

LU N ÁN TIẾN SĨ KỸ THU T

HÀ NỘI, NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

ĐỖ THỊ LAN CHI

NGHI N CỨU S T N LƯU VÀ RỦI RO MÔI TRƯỜNG
CỦ CÁC CHẤT H U C TH M Đ V NG P Hs TRONG
ĐẤT RỪNG NG P M N
Đ NG RUI HUYỆN TI N Y N
TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành:


Tác giả xin b y tỏ lời cám ơn chân th nh đối với PGS TS V Đức To n, TS Nguy n
Th Thu Hi n đã tận tình hƣớng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện bản luận án
này.
Tác giả xin b y tỏ lời cám ơn chân th nh đối với Giáo sƣ Minoru Yoneda và các cán
bộ của Lab Environmental Rick Analysis, khoa Environmental Systems Engineering,
Trƣờng đại học Kyoto, Nhật Bản đã chấp nhận v giúp đ tác giả sang nghiên cứu tại
Lab.
Tác giả xin cám ơn các thầy c ở Khoa M i trƣờng, Ph ng Đ o tạo Đại học v Sau đại
học, Ban Giám Hiệu - Trƣờng đại học Thủy Lợi, Viện Khoa học v c ng nghệ m i
trƣờng- Trƣờng đại học Bách khoa H Nội, ph ng Th nghiệm m i trƣờng v h a
chất- Trung tâm QUATEST - T ng cục tiêu chu n đo lƣờng, chất lƣợng Việt Nam,
Ủy ban nhân dân xã Đồng Rui, Sở T i nguyên m i trƣờng t nh Quảng Ninh, Khoa Đ a
lý- Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên- Đại học Quốc Gia H Nội v một số chuyên
gia khác đã giúp đ tác giả rất nhi u trong quá trình l m luận án
Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu- Trƣờng Đại học C ng đo n v Lãnh
đạo Khoa Bảo hộ lao động, c ng nhƣ bạn bè đồng nghiệp đã ủng hộ v tạo mọi đi u
kiện thuận lợi giúp tác giả ho n th nh luận án
Tác giả xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, ủng hộ tác giả trong suốt quá trình
làm luận án.

ii


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH.....................................................................................vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ......................................................................................... viii
DANH MỤC CÁC TỪ VI T TẮT VÀ GIẢI TH CH THUẬT NG ...........................x
MỞ ĐẦU .........................................................................................................................1
Tính cấp thiết của đ t i...............................................................................................1
2 Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................................2


1.2.2

Các nghiên cứu sự tồn lƣu PAHs ở trong nƣớc ........................................20

1.3 Các nghiên cứu trong v ngo i nƣớc v rủi ro m i trƣờng do tồn lƣu PAHs
trong đất .....................................................................................................................23
1.3.1

Các nghiên cứu ở nƣớc ngo i v rủi ro m i trƣờng ..................................23

1.3.2

Các nghiên cứu ở trong nƣớc v rủi ro m i trƣờng ..................................27

1.4

Các nghiên cứu v m hình phân bố PAHs trong m i trƣờng .........................29

1.4.1

Các nghiên cứu ngo i nƣớc v m hình phân bố ......................................29

1.4.2

Các nghiên cứu trong nƣớc v m hình phân bố .....................................32

1.5

Giới thiệu v đ a điểm nghiên cứu [2] [3] [70] [7 ] ........................................32

Kết luận Chƣơng ...........................................................................................38

CHƢƠNG 2
2.1

PHƢƠNG PHÁP NGHI N CỨU .....................................................40

Phƣơng pháp khảo sát, lấy mẫu, bảo quản mẫu ...............................................40

2.1.1

Lấy mẫu đất ...............................................................................................40

2.1.2

Lấy mẫu bụi trong kh ng khí ....................................................................41

2.1.3

Mẫu nƣớc ..................................................................................................43

2.1.4

Mẫu trầm tích ............................................................................................43

2.2

Phƣơng pháp x lý v phân tích mẫu ..............................................................44

2.2.1


2.5.1

Phƣơng pháp m hình phân bố chất

nhi m trong m i trƣờng ........58

nhi m trong m i trƣờng ...............59

2.5.2 Phƣơng pháp m phỏng sự tích l y chất nhi m trong m i trƣờng theo
thời gian. ................................................................................................................68
CHƢƠNG 3

K T QUẢ VÀ BÀN LUẬN .............................................................71

3.1 Sự tồn lƣu của PAHs trong đất rừng ngập m n xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên,
t nh Quảng Ninh ........................................................................................................71
3.1.1

Sự tồn lƣu của PAHs trên b m t đất ........................................................71

3.1.2

Sự tồn lƣu của PAHs theo thời gian ..........................................................80

3.1.3

Sự tồn lƣu của PAHs theo độ sâu phân bố ................................................85

3.1.4

3.3.2
Rui.

M phỏng sự tích l y BaP trong m i trƣờng đất rừng ngập m n xã Đồng
123

K T LUẬN VÀ KI N NGHỊ .....................................................................................129
1.

Kết quả đạt đƣợc của luận án ..............................................................................129

2.

Nh ng đ ng g p mới của luận án .......................................................................130

3.

Nh ng tồn tại v hƣớng nghiên cứu tiếp .............................................................131

4.

Kiến ngh .............................................................................................................131

TÀI LIỆU THAM KHẢO ...........................................................................................133

v


DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
Hình1.1 Công thức cấu tạo của 16 PAHs [9] ..................................................................6

Hình 3.17 Nồng độ Ace v Phe trong đất theo độ sâu phân bố v o 20 5..................88
Hình 3.18 Nồng độ trung bình các PAHs trong đất theo độ sâu phân bố v độ lệch
chu n trong tháng 20 5 ..............................................................................................89
Hình 3.19 Nồng độ các PAHs trong đất tại v trí ĐR5 ở độ sâu 0- 5 cm theo thời gian
.......................................................................................................................................90

vi


Hình 3.20 Nồng độ các PAHs trong đất tại v trí ĐR5 ở độ sâu 5- 10 cm theo thời gian
.......................................................................................................................................90
Hình 3.21 Nồng độ các PAHs trong đất tại v trí ĐR5 ở độ sâu 10- 15 cm theo thời
gian ................................................................................................................................91
Hình 3.22 Nồng độ các PAHs trong đất tại v trí ĐR5 ở độ sâu 15- 20 cm theo thời
gian ................................................................................................................................91
Hình 3.23 Biểu đồ mối quan hệ gi a Ʃ16PAHs v TOC trong đất rừng ngập m n .......93
Hình 3.24 Biểu đồ mối quan hệ gi a Ʃ16PAHs và pH trong đất rừng ngập m n ..........94
Hình 3.25 T lệ BaA (BaA Chyr) v Ind (Ind BghiP) trong đất ...........................96
Hình 3.26 T lệ Ant (Ant Phe) v Flt/ (Flt + Pyr) trong đất ......................................97
Hình 3.27 Giá tr RQ trung bình của các PAH theo thời gian.....................................101
Hình 3.28 Nồng độ BaP tích l y theo thời gian ..........................................................127

vii


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng
Một số tính chất vật lý của PAHs [12] .............................................................8
Bảng 2 Một số tính chất h a học của PAHs [12] .........................................................9
Bảng 3 Khả n ng gây ung thƣ v đột biến gen của các PAHs [12] ...........................12

Bảng 3.5 Hệ số tƣơng quan Pearson gi a TOC và Ʃ16PAHs.........................................92
Bảng 3.6 Hệ số tƣơng quan Pearson gi a độ pH và Ʃ16PAHs .......................................94
Bảng 3.7 Giá tr RQ trong các đợt lấy mẫu ...................................................................99
Bảng 3.8 Giá tr RQ trong các đợt lấy mẫu .................................................................100
Bảng 3.9 Các giá tr của ch số trong công thức tính ch số rủi ro ung thƣ (CR) ........103
viii


Bảng 3.10 Giá tr TEQ của 3 đợt lấy mẫu đầu ............................................................104
Bảng 3.11 Giá tr TEQ của 3 đợt lấy mẫu sau .............................................................105
Bảng 3.12 Ch số CR trong tháng 8/ 2014...................................................................106
Bảng 3.13 Ch số CR trong tháng 1/ 2015...................................................................106
Bảng 3.14 Ch số CR trong tháng 7/ 2015...................................................................107
Bảng 3.15 Ch số CR trong tháng 1/ 2016...................................................................107
Bảng 3.16 Ch số CR trong tháng 7/ 2016...................................................................107
Bảng 3.17 Ch số CR trong tháng 1/ 2017...................................................................108
Bảng 3.18 Thể tích các khoang m i trƣờng ................................................................110
Bảng 3.19 Thể tích các tiểu khoang m i trƣờng .........................................................110
Bảng 3.20 Kết quả tính toán thông số độ tập trung (Z) ...............................................112
Bảng 3.21 Kết quả tính toán thông số độ tập trung (Z) ...............................................113
Bảng 3.22 Các giá tr trong các công thức tính giá tr Z .............................................113
Bảng 3.23 Khối lƣợng thể tích của hạt trong các khoang m i trƣờng và thủy sản ρi .114
Bảng 3.24 Phần khối lƣợng cacbon h u cơ c trong các tiểu khoang m i trƣờng фi
[62]...............................................................................................................................114
Bảng 3.25 Kết quả tính toán giá tr tải lƣợng cho quá trình chuyển động đối lƣu ......116
Bảng 3.26 Giá tr tải lƣợng D cho quá trình phân hủy ................................................117
Bảng 3.27 Giá tr các quá trình vận chuyển chất ô nhi m từ khí v o nƣớc ................117
Bảng 3.28 Giá tr các quá trình vận chuyển chất ô nhi m từ khí v o đất ...................118
Bảng 3.29 Giá tr các quá trình vận chuyển chất ô nhi m từ nƣớc vào trầm tích .......120
Bảng 3.30 Kết quả tính toán phân bố BaP trong các khoang m i trƣờng ...................122

:
:
:
:
:
:

Flt
Flu
Ind
Nap
PAHs

:
:
:
:
:

Acenaphthen
Acenaphthylen
Anthracen
Cơ quan đ ng ký các h a chất độc
hại v d ch bệnh của Mỹ
Benzo(a)anthracen
Benzo(a)pyren
Benzo(b)fluoranthen
Benzo(g,h,i)perylen
Benzo(k)fluoranthen
Chrysen

(Acenaphthene)
(Acenaphthylene)
(Anthracene)
(Agency for Toxic Substances and
Disease Registry)
(Benzo(a)anthracene)
(Benzo(a)pyrene)
(Benzo(b)fluoranthene)
(Benzo(g,h,i)perylene)
(Benzo(k)fluoranthene)
(Chrysene)
(Dibenzo(a,h) anthracene)
(Environmental Protection
Agency)
(Fluoranthene)
(Fluorene)
(Indeno(1,2,3-cd)pyrene)
(Naphthalene)
(Policyclic Acromatic
Hydrocarbons)
(Phenanthrene)
(Pyrene)
(Soil Organic Matter)
(Toxic Equivalent Factor)
(Concentration of Toxic
Equivalent)

2. Giải th ch thuật ng
TEF: Hệ số độc tƣơng đƣơng l hệ số s dụng để so sánh độ độc của một chất so với
chất lấy l m chu n Trong nh m hợp chất PAHs, lấy TEF của BaP l


Hiện rừng ngập m n ở nƣớc ta đang b phá hủy nghiêm trọng,

với tốc độ bình quân khoảng 3% n m l m t ng diện tích đất hoang, t ng xâm nhập
m n, x i lở bờ biển v sông, gây nhi m v suy thoái m i trƣờng [1] [2].
Quảng Ninh l t nh c rất nhi u lợi thế đối với quá trình phát triển kinh tế do hoạt
động khai thác than rất lớn từ tr m n m trƣớc v m i trƣờng nơi đây đã phải ch u
nh ng tác động n ng n của các loại chất thải. Rừng ngập m n v ng c a s ng Tiên
Yên ở các xã Đồng Rui, Hải Lạng đƣợc coi l hệ sinh thái rừng ngập m n điển hình
của khu vực phía bắc Việt Nam Hệ sinh thái rừng ngập m n ở đây rất đa dạng v
phong phú v số lƣợng lo i cây, v hệ sinh thái, v nơi cƣ trú của các lo i thủy sinh c
1


giá tr kinh tế cao, c tác dụng lớn trong việc ph ng hộ, chống bão, l , đi u h a khí
hậu, nu i dƣ ng các nguồn hải sản v đem lại nguồn lợi v sinh kế tốt cho ngƣời dân
đ a phƣơng
Rừng ngập m n (RNM) Đồng Rui đƣợc bao quanh bởi 3 con s ng Voi Lớn, Voi Bé,
Ba Chẽ v khu vực c a biển, đã đƣợc các chuyên gia, nh khoa học chú ý, nghiên cứu
nhƣ: T chức KVT (H Lan), t chức ACTMANG (Nhật Bản), Viện Khoa học Lâm
nghiệp Việt Nam, Cục M i trƣờng (Bộ T i nguyên v M i trƣờng), Trung tâm Nghiên
cứu t i nguyên m i trƣờng, Đại học Quốc gia H Nội… v đƣợc bảo tồn từ các cơ
quan chức n ng N m 2007, RNM Đồng Rui đƣợc xác đ nh l một trong 2 hệ sinh
thái đ c th b suy thoái nghiêm trọng nhất [3]. Trong quyết đ nh v việc phê duyệt
Quy hoạch m i trƣờng t nh Quảng Ninh đến n m 2020, tầm nhìn đến n m 2030 khu
vực RNM Ba Chẽ thuộc v ng bảo tồn Đ án th nh lập khu bảo tồn ngập nƣớc Đồng
Rui- Tiên Yên- Quảng Ninh đã đƣợc phê duyệt v bƣớc đầu triển khai. Ngoài ra, RNM
Đồng Rui c n thuộc danh sách các dự án trồng rừng ven biển trong quyết đ nh số
20 QĐ- TTg ng y 22 0 20 5 v việc phê duyệt đ án bảo vệ v phát triển rừng ven
biển ứng ph với biến đ i khí hậu giai đoạn 20 5- 2020. Một số nghiên cứu gần đây

benzo(a)anthracene (BaA), chrysene (Chr), pyrene (Pyr), fluoranthene (Flt),
benzo(b)fluoranthene (BbF), benzo(k)fluoranthene (BkF), benzo(a)pyrene (BaP),
indeno(1,2,3-cd)pyrene (Ind), benzo(g,h,i)perylene (BghiP), dibenzo(a,h) anthracene
(DahA). V m i trƣờng đất rừng ngập m n ở khu vực xã Đồng Rui
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Khu vực rừng ngập m n xã Đồng Rui trong khoảng thời gian l m luận án (

20 3-

11/2017).
4. Cách ti p cận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cách tiếp cận
Để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu, tác giả đã chọn hƣớng tiếp cận c hệ thống vừa
mang tính kế thừa, vừa mang tính t ng hợp v ph hợp với đi u kiện Việt Nam.
4.2 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp t ng h p th ng

: T ng hợp v thống kê các kết quả nghiên cứu đã

c ;
- Phương pháp i u tr

hảo sát hiện trường: T chức đi u tra v đi u kiện tự nhiên,

xã hội ở khu vực nghiên cứu v khảo sát thực tế để xác đ nh khả n ng, mức độ
nhi m của PAHs tại khu vực;

3



điển hình trong m i trƣờng v xu thế tích l y PAHs điển hình trong đất rừng ngập m n
theo thời gian

4


Kết quả nghiên cứu của đ t i l t i liệu khoa học cho đ o tạo v nghiên cứu các lĩnh
vực liên quan.
6. Cấu trúc luận án
Ngo i phần Mở đầu v Kết luận, luận án đƣợc trình b y trong 3 chƣơng:
Chƣơng : T ng quan vấn đ nghiên cứu.
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu
Chƣơng 3: Kết quả v b n luận

5


CHƯ NG 1

T NG QU N VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Khái quát chung về PAHs
1.1.1 Một số tính chất hóa lý của PAHs
PAHs l một nh m các hợp chất h u cơ ch chứa cacbon v hydro, cấu th nh bởi hai
hay nhi u v ng hydrocarbon thơm liên kết giáp cạnh với nhau, kh ng chứa các d tố
ho c mang theo nh m thế hợp nhất với nhau. PAHs đƣợc coi l các chất

nhi m h u

cơ b n Rất nhi u PAHs l nh ng chất c khả n ng gây ung thƣ v đột biến gen [6] [7]

Độ h a tan của PAHs trong nƣớc thấp sẽ dẫn đến các PAHs c xu hƣớng hấp phụ
trong b n c n, đất v trầm tích, do đ ảnh hƣởng rất nhi u tới khả n ng chúng b phân
hủy sinh học bởi vi sinh vật PAHs tƣơng tác mạnh với cacbon h u cơ trầm tích, có
biến động tƣơng đối thấp, d d ng tích l y sinh học v gây độc đối với một số sinh vật
dƣới nƣớc PAHs c n tham gia phản ứng quang h a trong kh ng khí Th ng thƣờng,
PAHs hấp thụ yếu tia hồng ngoại c bƣớc s ng n m trong khoảng 7- 14 µm [10] [11].
Áp suất hơi bão h a v nhiệt độ s i của các PAHs c ng c vai tr quan trọng do sự
ảnh hƣởng đến khả n ng bay hơi của mỗi PAHs Một số tính chất vật lý v h a học
của 6 PAHs đƣợc trình b y trong Bảng

1 v Bảng

7

2.


Bảng 1.1 Một số tính chất vật lý của PAHs [12]
Nhiệt độ Nhiệt
n ng chảy độ s i
(oC)
(oC)

Tên gọi

C ng thức
phân t

M u


279

2,9.10-1

Acy

C12H8

-

152

92-93

-

8,9.10-1

Phe

C14H10

Kh ng m u

178

100,5

340


BaA

C18H12

Kh ng m u

228

167,0

400

2,8.10-5

Chr

C18H12

Kh ng m u

228

253,8

448

8,4.10-5 (200C)

Pyr


Kh ng m u

252

168,3

481

6,7.10-5 (200C)

BkF

C20H12

V ng nhạt

252

215,7

480

1,3.10-8 (200C)

BaP

C20H12

Hơi v ng


278,3

545

1,4.10-8

DahA

C22H14

Kh ng m u

278

266,6

524

1,3.10-8 (200C)

1.1.2 Nguồn phát thải PAHs
PAHs đƣợc hình th nh từ hai nguồn: nguồn tự nhiên v nguồn nhân tạo Một số PAHs
trong m i trƣờng c nguồn gốc từ các nguồn tự nhiên nhƣ hỏa hoạn (cháy rừng tự
nhiên, núi l a hoạt động …), các quá trình hình th nh đất đá, quá trình tạo trầm tích,
sự r r của dầu mỏ ho c các mỏ than [13] [14]. Tuy nhiên, nguồn tự nhiên kh ng phải
l nguồn chính gây nên các vấn đ m i trƣờng

8



Phe

4,6

1,29 x 103

3,98 x 10-3

Flu

4,18

1,98 x 103

1,01 x 10-2

Ant

4,5

73

7,3 x 10-2

BaA

5,61

14


1,2

5,1 x 10-5

BkF

6,84

0,76

4,4 x 10-5

BaP

6,50

3,8

3,4 x 10-5

Ind

6,58

62

2,9 x 10-5

BghiP


hấp phụ lên bụi Ở đi u kiện bình thƣờng lƣợng PAHs trên pha bụi c thể chiếm đến
90% [12] [17]. Nhờ quá trình lan truy n m PAHs đƣợc phát tán đi xa trong m i
trƣờng kh ng khí, sau đ chúng lắng đọng v tích tụ trong đất, nƣớc, trầm tích v sinh
vật Do vậy, việc xác đ nh chính xác nguồn phát thải PAHs ở các th nh phần m i
trƣờng trong thực tế rất kh kh n Trong nghiên cứu, các nh khoa học thƣờng dựa
trên t lệ nồng độ các PAHs th nh phần để c nh ng dự đoán v đ c điểm nguồn thải,
từ đ truy tìm các nguồn phát thải
Theo c ng bố của ATSDR n m 2010, PAHs c m t trong khí thải của nhi u hoạt động
nhƣ đốt gỗ, chạy động cơ

t , diesel, l đốt rác đ th v y tế, đốt than, đốt khí gas

PAHs c n đƣợc phát hiện trong kh i thuốc lá, trong khí thải của quá trình chiên rán
thực ph m … [16] Các nghiên cứu ch ra r ng, PAHs tích tụ trong nhi u m i trƣờng
khác nhau nhƣ đất đ th , đất gần khu c ng nghiệp, đất gần sân bay, đất rừng, đất rừng
ngập m n, nƣớc s ng, hồ, biển v trong kh ng khí [ [18] [19] [20]. Ngo i ra một số
nghiên cứu cho thấy PAHs c n tích tụ trong sinh vật (thực vật v động vật nhƣ chim,
cá …) [21] [22] [23].
1.1.3 Độc tính của PAHs
PAHs c m t ở mọi nơi con ngƣời sinh sống nhƣ ở nh , bên ngo i, ho c tại nơi l m
việc Th ng thƣờng, con ngƣời sẽ kh ng ch tiếp xúc với một PAHs th nh phần m sẽ
tiếp xúc với hỗn hợp của PAHs
Con ngƣời tiếp xúc với PAHs qua 3 con đƣờng: qua tiêu h a, qua h hấp v qua qua
da Con ngƣời b phơi nhi m PAHs khi hít phải kh ng khí c chứa PAHs, bụi bám trên
da v

n uống các thực ph m c chứa PAHs Trong thực ph m, phần lớn PAHs đƣợc

hình th nh do sự nấu ở nhiệt độ cao nhƣ hun kh i, nƣớng v rán Thực ph m nhƣ ng
cốc, bánh mì hay các loại thủy sinh lớp đáy, c ng nhƣ trái cây v rau quả đƣợc trồng

Nh ng động vật b phơi nhi m PAHs c biểu hiện ung thƣ, sinh non, sinh con d dạng
v một số vấn đ v thần kinh [8].
Con ngƣời v động vật b phơi nhi m bởi PAHs thƣờng sau một thời gian tiếp xúc d i
với li u lƣợng nhỏ Rất nhi u PAHs l nh ng chất gây ung thƣ v gây đột biến gen
Th ng thƣờng, nh ng PAHs trong phân t c từ 2 đến 3 v ng benzen thì khả n ng gây
ung thƣ v đột biến gen yếu Ch nh ng PAHs c 4 đến 5 v ng thơm trở lên mới bắt
đầu xuất hiện khả n ng gây ung thƣ v đột biến gen mạnh Các PAHs c cấu trúc phân
t g c cạnh c hoạt tính ung thƣ v biến đ i gen nguy hiểm hơn cấu trúc th ng [25].
Khả n ng gây ung thƣ v đột biến gen của PAHs đƣợc biểu th qua hệ số độc tƣơng
đƣơng (TEF) Trong đ , hệ số độc tƣơng đƣơng biểu th khả n ng gây ung thƣ tƣơng

11


đối của một PAHs so với BaP (BaP l chất đại diện cho nh m PAHs). Khả n ng gây
ung thƣ v đột biến gen của các PAHs đƣợc t m tắt qua Bảng

3

Bảng 1.3 Khả n ng gây ung thƣ v đột biến gen của các PAHs [12]

PAHs

Khả n ng gây đột biến

Khả n ng gây ung thƣ

1.

Nap

5.

Phe

?

?

6.

Ant

-

-

7.

Pyr

?

?

8.

Flt

+


+

+

13.

BaP

+

+

14.

Ind

+

+

15.

BghiP

+

-

16.




PAHs c thể tích l y sinh học PAHs với nồng độ

nhi m cao trong đất gây tác động

bất lợi cho động vật kh ng xƣơng sống trên cạn bao gồm khối u, sinh sản, phát triển v
mi n d ch Động vật c vú c thể hấp thụ các PAHs theo các tuyến khác nhau M t
khác, cây trồng c thể hấp thụ các PAHs từ đất th ng qua r của chúng v chuyển
chúng sang các bộ phận cây khác Nồng độ các PAHs trong cá v động vật c vỏ đƣợc
cho l cao hơn nhi u so với m i trƣờng m chúng sống Sự tích tụ sinh học c ng đã
đƣợc thể hiện trong động vật kh ng xƣơng sống trên cạn Một số PAHs, bao gồm
BaA, BaP, BbF, BjF, BkF, Chr, DahA, v Ind đã gây hại cho sức khỏe động vật thí
nghiệm khi chúng hít thở, n, ho c khi đã c thời gian d i tiếp xúc qua da [24].
Tác động của các PAHs đối với sức kho con ngƣời phụ thuộc chủ yếu v o chi u d i
v lộ trình tiếp xúc, số lƣợng ho c nồng độ của các PAHs, c ng nhƣ mức độ độc hại
tƣơng đối của các PAHs [13].
1.2 Các nghiên cứu trong và ngoài nư c về sự t n lưu của P Hs trong đất.
1.2.1 Các nghiên cứu

nư c ngo i v

ự tồn ưu

Các nghiên cứu v PAHs trong đất l ph biến bởi khả n ng tích tụ cao và việc truy
tìm dấu vết PAHs trong đất d thực hiện hơn so với các m i trƣờng th nh phần khác.
Các nghiên cứu v tồn lƣu PAHs trong đất trên thế giới khá đa dạng, từ tồn lƣu trên b
m t, tồn lƣu theo độ sâu phân bố, xác đ nh nguồn phát thải đến mối quan hệ gi a nồng
độ PAHs với th nh phần cơ giới đất đến khả n ng phân hủy sinh học của PAHs.
 Sự tồn lƣu của PAHs trong đất b m t