MỘT SỐ BIỆN PHÁP LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
1. Lý do chon đề tài:
Giáo dục học sinh đòi hỏi sự tham gia của cả gia đình, nhà trường và xã hội.
Đặc biệt là sự quan tâm nòng cốt của người giáo viên chủ nhiệm.
Trong hoạt động giáo dục thì giáo viên chủ nhiệm là người chịu trách nhiệm
thực hiện mọi quyết định của hiệu trưởng đối với cả lớp và các thành viên trong
lớp. Giáo viên chủ nhiệm là người vạch kế hoạch, tổ chức cho lớp mình thực
hiện các chủ đề theo kế hoạch đồng thời theo dõi, đánh giá việc thực hiện của
học sinh. Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học có một vị trí vô cùng
quan trọng trong việc hình thành ở học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng
sống cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở.
2 . Thực trạng vấn đề:
Ngoài việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh, giáo viên
chủ nhiệm lớp còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi,
trong các buổi sinh hoạt, giao lưu tập thể... phải luôn nắm bắt tình hình học sinh
qua phụ huynh. Công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất
nặng nề, rất vất vả và vô cùng phức tạp. Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm
lớp, tôi luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Liên tục nhiều năm học
qua, lớp tôi chủ nhiệm luôn duy trì sĩ số 100%, chất lượng học tập cũng như
năng lực phẩm chất của học sinh luôn dẫn đầu trong khối và trong toàn trường.
Bản thân tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm nhỏ trong công tác chủ nhiệm
lớp. Đó là lí do tôi chọn để viết sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp làm
tốt công tác chủ nhiệm lớp”.Mong được chia sẻ và nhận được những đóng góp
chân tình từ các thầy giáo, cô giáo.
3. Các biện pháp tôi đã thực hiện
3.1.Trước hết mỗi giáo viên cần hiểu rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của mình
trong công tác chủ nhiệm
Mỗi giáo viên chủ nhiệm cần nắm chắc 6 nhiệm vụ của giáo viên nói chung
và 5 nhiệm vụ của giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp nói riêng theo điều lệ
trường tiểu học qui định.

c. Tổ chức bầu Hội đồng tự quản của lớp :
Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ HĐTQ lớp là một công việc rất quan
trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận
lớp mới. Hội đồng tự quản được bầu nhiều lần trong năm học để đảm bảo
nhiều em trong lớp đều được có cơ hội trải nghiệm, được hình thành các năng
lực, phẩm chất khi đứng trong Hội đồng tự quản. Qua việc các em được bỏ
phiếu, được thể hiện quyền “Dân chủ’ của mình, tôi thấy các em rất vui, rất hào
hứng, và 3 em được bầu chọn cũng cảm thấy tự hào.
Tiếp theo các em họp phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, từng
ban trong HĐTQ của lớp và phát huy tốt vai trò tự quản của các em.
Ví dụ: Nhiệm vụ của mỗi em, ban HĐTQ ghi rõ ràng trong một cuốn sổ,
sau đó phát cho các em. Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép trong sổ một cách
khoa học, cụ thể, rõ ràng. Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình. Ngoài ra,
chủ tịch và 2 phó Chủ tịch phải đoàn kết và hợp tác chặt chẽ với nhau trong
công việc chung trưởng các ban phải bao quát, nhắc nhở các thành viên trong
lớp tích cực trong các hoạt động thuộc ban của mình phụ trách. ( Ví dụ nhắc nhở
các bạn vệ sinh, động viên, giúp đỡ các bạn học tập....)
Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, Chủ tịch HĐTQ báo
cáo các mặt hoạt động của lớp, trưởng các ban như ban lao động, ban học tập,
ban văn thể, ban thư viện đánh giá hoạt động và kết quả của ban đó. Căn cứ vào
báo cáo của từng em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của từng em. Và cứ
cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban HĐTQ lớp 1 lần để tổng kết các mặt làm
được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em đã làm tốt, đồng thời chỉ
rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục.
Hội đồng tự quản là một đội ngũ có trách nhiệm cao trong công việc. Do
đó trong các Hoạt động giáo dục NGLL đây là các thành viên tích cực trong mọi
phong trào. Mặt khác chính các em là người tự quản và lập chương trình cho các
hoạt động của lớp. Để hoạt động NGLL có hiệu quả phải phát huy tốt năng lực
của HĐTQ của lớp. Qua các hoạt động đó không chỉ rèn được cho các em nhiều
kỹ năng sống mà còn có tác dụng giáo dục đạo đức cho các em rất hiệu quả.

nhiệm, tôi sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về bản thân,
động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ
tương lai cũng như mong muốn của tôi với các em. Đây là hoạt động giúp cô trò
hiểu nhau, đồng thời muốn tạo một môi trường học tập thân thiện - Nơi
" Trường học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các em, các thầy cô
giáo là những người thân trong gia đình". Đây cũng là một điều kiện theo tôi
là rất quan trọng để phát triển khả năng giao tiếp của học sinh. Bởi học sinh
không thể mạnh dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viên luôn gò bó và áp
đặt hay quá nghiêm khắc.
b.Trang trí lớp học xanh- sạch- đẹp
Lớp học thân thiện phải có cây xanh, phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được
trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao. Nhìn vào lớp các em
thấy thích, thấy gần gũi. Do vậy, tôi hướng dẫn và cùng với học sinh thực hiện
các công việc sau đây:
Ngay từ đầu năm học đã tổ chức cho HS trang trí lớp học thân thiện. Để
tạo không gian lớp học thân thiện, trong lớp, tôi cho các em trồng cây xanh bên
cửa sổ, trên bục giảng. Tôi giao cho mỗi tổ chịu trách nhiệm chăm sóc một vài


cây. Mặt khác, tôi cho các em trang trí các góc học tập, trưng bày các bài viết,
bài làm hay, làm tốt của chính các học sinh trong lớp. Đó là bài học thiết thực
cho các em khác nhận thức giá trị bản thân của mình mà noi theo những gương
tốt trong lớp. Trong lớp còn có góc học tập, góc thư viện thân thiện, có ảnh của
các em, ngày tháng năm sinh của từng em ở góc sinh nhật để các em nhớ ngày
sinh nhật của bạn, biết động viên bạn bè. Nhịp cầu bè bạn là nơi có các hòm thư
riêng giúp các em trao đổi với nhau những ý kiến giúp nhau cùng tiến bộ, cây
xanh giúp các em có ý thức chăm sóc bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp... Để
tạo không gian lớp học thân thiện, tôi cho các em sưu tầm và vẽ tranh ảnh bằng
chính đôi tay của mình tuyên truyền về chăm sóc cây xanh, góc an toàn giao
thông, góc bảo vệ môi trường. Tranh ảnh phòng chống ma tuý, rượu, thuốc lá,

tại lớp, điểm các em làm lại vẫn có thể là điểm khá, điểm giỏi. Bởi tôi quan
niệm rằng đối với học sinh tiểu học chấm điểm không phải để bắt lỗi, để la
mắng học sinh mà chấm điểm để nhằm phát hiện những chỗ chưa đúng của học
sinh, giúp các em làm lại cho đúng, cho hoàn thiện hơn. Với cách nói đúng, làm


đúng trong học tập, các em trở thành những con người tự tin, trung thực, không
gian dối.
- Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tôn
trọng học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ
các em sửa chữa. Tôi không bao giờ có những lời nói, cử chỉ xúc phạm các em.
Ở tuổi này, lòng tự trọng của các em rất cao, chỉ một lời nói xúc phạm sẽ làm tan
nát tâm hồn trẻ thơ. Thậm chí có em sẽ oán hận, căm ghét thầy cô, bỏ học và
không bao giờ trở lại lớp học nữa cho dù có nhiều người đến nhà vận động.
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi biết rằng có những em
học yếu hoặc có hôm không học bài, làm bài nhưng lỗi không phải hoàn toàn là
do các em. Có em ham chơi nên quên học bài, có em do bị mất căn bản từ các
lớp dưới. Nhưng cũng có em học yếu, hoặc không học bài làm bài là do những
điều kiện khách quan. Gia đình của các em đâu phải lúc nào cũng đầm ấm, hạnh
phúc; đâu phải em nào cũng may mắn dược bố mẹ, ông bà động viên trong mỗi
bước học tập.Và có biết bao nhiêu bố mẹ phải lo làm thuê, làm mướn kiếm sống
hoặc vì ăn chơi cờ bạc hay ốm đau bệnh hoạn,...nên không ngó ngàng gì đến
việc học của con cái, thậm chí các em còn bị mắng chửi, bị đánh đập ... Những
sóng gió đó đã tác động đến tâm lí trẻ thơ, cản trở việc học tập của các em. Nếu
như giáo viên không biết được những nguyên nhân đó thì rất dễ nổi giận đùng
đùng, rồi la mắng, trừng phạt các em. Điều đó rất bất lợi cho quan hệ thầy- trò
sau này. Vì vậy, đứng trước một học sinh quậy phá, hay lơ đãng không học bài,
làm bài, tôi không phê bình ngay mà bình tĩnh chờ đến hết buổi học gặp riêng
các em để hỏi cho rõ nguyên nhân. Lần đầu các em vi phạm, tôi nhẹ nhàng nhắc
nhở. Nếu lần thứ hai, các em vẫn tái phạm, tôi phải đến nhà tìm hiểu nguyên

môi trường học tập thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được
nâng
cao.
Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng
giúp đỡ nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự
hợp tác của nhiều học sinh.
Ví dụ: Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những điều em chưa đồng ý về
việc làm, cách cư xử của các bạn trong HĐTQ của lớp hoặc của một bạn nào đó
trong lớp chứ không nói xấu, không xa lánh bạn. Căn cứ vào những điều các em
viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi đọc cho cả lớp nghe rồi tuyên dương ngay
trước lớp. Còn những điều các em phê bình thì tôi phải điều tra nắm rõ đúng hay
sai. Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn phê bình, yêu cầu các em
phải xin lỗi bạn và phải sửa chữa.
- Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp
không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn. Tôi gặp gỡ trao
đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi. Sau đó phân
tích rõ ai đúng, ai sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó giảng hòa và
bắt tay nhau vui vẻ trở lại.
- Đầu năm học, tôi thỏa thuận với cả lớp rằng nếu trong lớp mình có bạn
nào đau ốm phải nằm viện thì cả lớp sẽ quyên góp tiền để mua quà đến thăm
bạn, động viên bạn an tâm chữa bệnh; những em ở gần nhà sẽ thay nhau chép
bài cho bạn. Khi bạn khỏi bệnh, những học sinh giỏi sẽ giúp đỡ những học sinh
giỏi sẽ giúp đỡ bạn học tập để theo kịp chương trình. Để tạo dựng cho các em
một tình bạn bền đẹp với những kỉ niệm sâu sắc của tuổi học trò, tôi tổ chức sinh
nhật cho học sinh ngay tại lớp học trong giờ ra chơi. Những em có ngày sinh
trùng vào ngày thứ bảy, chủ nhật thì sẽ được tổ chức vào sáng thứ bảy. Hình
thức tổ chức do các em trong ban HĐTQ quyết định. Nhưng chủ yếu chỉ là múa
hát, là những lời chúc mừng và một món quà nhỏ do cả lớp đóng góp có ý nghĩa
sâu sắc. Vì vậy, khi được cả lớp tổ chức sinh nhật, nhiều em rất xúc động.
4. Giáo viên chủ nhiệm phải luôn chú trọng rèn kĩ năng sống cho học

chải tóc, cọ dép,... dù nhỏ nhưng trên lớp tôi luôn quan tâm chỉ dẫn. Tôi luôn
nhắc nhở các em là trong mọi hoạt động phải biết mình đang làm gì, mục đích
gì, biết mình có khả năng làm đến đâu. Tóm lại làm sao cho tự các em phải quản
lí được bản thân mình, kiểm soát được mọi hành động của mình ở mọi lúc, mọi
nơi.
Mặt khác kỹ năng tiết kiệm điện, nước, giấy viết ...kỹ năng tham gia giao
thông luôn được tôi chú trọng. Ví dụ: Tôi chỉ dẫn các em rót nước vừa phải khi
uống, nếu thiếu lại rót thêm, tránh rót một lúc quá đầy, thừa phải đổ đi rất lãng
phí. Tôi giao cho các em mỗi em lần lượt đều phải tham gia đóng ngắt điện trên
lớp một hôm, hoặc phải cọ cốc uống nước hàng ngày để các em đều được rèn kỹ
năng tiết kiệm điện, nước, ý thức vệ sinh chung. Tôi đưa ra các tình huống tham
gia giao thông cho học sinh xử lí...Chính cách làm này mà tôi đã giáo dục được
các em các kỹ năng đạt theo yêu cầu cần đạt của nhóm kỹ năng này.
Nhóm kỹ năng xã hội: Tôi rất chú trọng dạy học sinh kỹ năng này. Ví dụ:
Tôi đưa ra các cuộc thi trong tuần “Nói lời hay ý đẹp, cử chỉ đẹp”. Tạo cho các
em ý thức khi giao tiếp, các em biết xin lỗi bạn khi sai lầm, biết cám ơn khi bạn
giúp đỡ...Trong giờ học không để học sinh nói leo, nói trống không. Trong giao
tiếp kỹ ra quyết định cũng rất quan trọng. Tôi thường khuyến khích các em cùng
có các giải pháp cho tình huống này hoặc tình huống kia, có nhiều lời giải, nhiều
cách trả lời cho cùng một câu hỏi chẳng hạn, đó cũng là rèn cho các em kỹ năng
ra quyết định.
Tóm lại từng nhóm kỹ năng tôi phải khéo léo lựa chọn, gắn nó vào những
bài học, những môn học và những tình huống khác nhau trong cuộc sống sao
cho phù hợp, hiệu quả giáo dục cao.
Đặc biệt tôi chú ý dạy tích hợp kỹ năng sống cho học sinh qua các môn
học.


Hiện nay nội dung giáo dục kĩ năng sống đã được lồng ghép vào các môn
học ở bậc tiểu học.Ví dụ : Khi dạy các môn học một trong các phương pháp mới

hoạt động tự học của học sinh trong các giờ học và học tập cộng tác trong giờ
học. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh. Rèn
và tạo cho học sinh một số kĩ năng để hỗ trợ tốt cho việc học tập
6. Chú trọng tổ chức tốt các tiết sinh hoạt lớp.
Để nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm, tiết sinh hoạt cuối tuần vô
cùng quan trọng. Bởi sau một tuần học đây là lúc cô trò ngồi nhìn và đánh giá lại
các hoạt động. Các em sẽ rút ra được các điểm tồn tại mà mình cần khắc phục.
Trong tiết sinh hoạt lớp tôi còn cho các em học các bài về đạo đức. Ví dụ: Tôi
cho các em đóng vai một tình huống rồi cho cả lớp thảo luận tìm ra cách giải
quyết tốt nhất hoặc tổ chức các trò chơi hái hoa dân chủ trong đó có nội dung
các câu hỏi về rèn đạo đức cho các em trả lời, thảo luận. hảo luận về phòng tránh
tai nạn giao thông, thi ứng xử, thi văn nghệ, kể chuyện người tốt, việc tốt...


Những việc làm đơn giản đó tôi lại thấy có hiệu quả rất cao trong mục tiêu cần
dạy về dạy đạo đức cho học sinh.
Như vậy bằng nhiều hình thức khác nhau, tôi luôn cố gắng rèn cho học sinh
những hành vi đạo đức cơ bản có hiệu quả, thể hiện rõ nét ở sự tiến bộ của học
sinh trong nhận thức, trong cư xử, đối xử tốt với bạn bè, người lớn và linh hoạt
xử lí trong mọi trường hợp.
7. Nâng cao tính tích cực, chủ động, sáng tạo nhằm rèn cho học sinh
một số kĩ năng sống và phẩm chất năng lực qua một số hoạt động tập thể và
ngoài giờ lên lớp.
- Tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động
giáo dục ở trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động, có sáng tạo.
- Muốn có hiệu quả giáo dục đạo đức cao với học sinh thì hình thức hoạt
động giáo dục rất quan trọng và các bước tổ chức giúp học sinh hứng thú, không
nhàm chán. Đặc biệt sau mỗi hoạt động ngoài giờ lên lớp các em được tham gia
giáo viên cần cho học sinh viết thu hoạch của bản thân, tổ chức cho các em trao
đổi rút ra ý nghĩa của hoạt động đó. Việc tạo được sân chơi bổ ích cho các em

như:
- Làm báo tường
- Cắm trại kỉ niệm ngày thành lập Đội TNTP


- Hội diễn văn nghệ
- Sinh hoạt văn nghệ trong các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt đầu tuần
- Tổ chức các câu lạc bộ thể dục thể thao: cờ vua, bóng bàn…
- Tổ chức các trò chơi dân gian giữa giờ ra chơi, trong các ngày lễ.
* Thích sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi bổ ích là nhu cầu, là sở
thích của hầu hết các học sinh tiểu học. Vì vậy, khi tổ chức cho các em sinh hoạt
tập thể và tham gia các trò chơi là giáo viên đã giúp các em “học mà chơi, chơi
mà học”, kiến thức và kĩ năng ở mỗi em sẽ được hình thành và rèn luyện một
cách nhẹ nhàng, tự nhiên, không gây căng thẳng, gò bó đối với các em. Ngoài
ra, tổ chức sinh hoạt tập thể và vui chơi còn giúp các em phát triển và hoàn thiện
nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo. Mặt khác, việc tổ chức
các hoạt động tập thể còn là sợi dây gắn bó, kết nối, đoàn kết các em lại với
nhau.
Các hoạt động sinh hoạt tập thể và một số trò chơi đơn giản, gọn nhẹ, tôi
có thể tổ chức ngay trong mỗi buổi học chính khóa và cả các buổi sinh hoạt
ngoài giờ lên lớp.
Ví dụ: Trong các tiết Khoa học, Đạo đức, tôi tổ chức cho các em chơi các
trò chơi như: làm phóng viên; sắm vai xử lí các tình huống phòng tránh bị xâm
hại, từ chối các chất gây nghiện, bày tỏ thái độ đối với người bị nhiễm
HIV/AIDS,...và đóng vai xử lí các tình huống trong môn Đạo đức. Thông qua
các hoạt động này, các em còn được hình thành và rèn luyện nhiều kĩ năng sống
cần
thiết.
8. Tổ chức cho học sinh tham gia tốt các hoạt động từ thiện, hoạt động
nhân đạo.