BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
_____________
______________
LÊ THỊ HẢI YẾN
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO NGHỀ
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG XÂY DỰNG SỐ 1
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60140101
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐẶNG THỊ THANH HUYỀN
HÀ NỘI - 2016
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài: “Quản lý hoạt động đào tạo nghề tại Trường Cao
đẳng Xây dựng số 1” đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu là trung
thực, kết quả nghiên cứu trong đề tài luận văn chưa từng được công bố ở bất cứ
công trình nghiên cứu nào khác.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan ở trên.
Hà Nội, tháng 06 năm 2016
Tác giả
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC VIẾT TẮT ........................................................................................ vi
DANH MỤC CÁC BẢNG ..................................................................................... vii
DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ .................................................................. viii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Lý do lựa chọn đề tài ...............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ...............................................................................................2
3. Đối tượng và khách thế nghiên cứu ........................................................................2
4. Giả thuyết khoa học: ...............................................................................................2
5.Nhiệm vụ nghiên cứu ...............................................................................................3
6. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................................3
7. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................3
8. Đóng góp mới của luận văn ....................................................................................4
9. Cấu trúc luận văn ....................................................................................................4
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO TẠI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ...............................................................................5
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ..............................................................................5
1.1.1. Ở nước ngoài ................................................................................................. 5
1.1.2. Ở Việt Nam ................................................................................................... 6
1.2.Một số khái niệm cơ bản .......................................................................................7
1.2.1. Nghề, đào tạo nghề ....................................................................................... 7
1.2.2. Quản lý, Quản lý đào tạo nghề ................................................................... 10
1.3. Quan điểm đổi mới đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện
2.2.4. Đối tượng khảo sát ...................................................................................... 47
2.2.5. Thời gian khảo sát....................................................................................... 47
2.3. Thực trạng hoạt động đào tạo nghề tại trường cao đẳng xây dựng số 1 ............47
2.3.1. Về tình hình phát triển đội ngũ ................................................................... 47
2.3.2. Về tình hình đào tạo của nhà trường........................................................... 50
2.3.3. Về cơ sở vật chất ......................................................................................... 53
2.4. Thực trạng về quản lý hoạt động đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng Xây
dựng số 1 ...................................................................................................................54
2.4.1. Thực trạng quản lý việc xác định nhu cầu đào tạo ..................................... 54
2.4.2. Thực trạng quản lý việc lập kế hoạch đào tạo ............................................ 56
2.4.3. Thực trạng quản lý việc triển khai đào tạo ................................................. 59
2.4.4. Thực trạng quản lý việc đánh giá đào tạo ................................................... 72
2.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lý đào tạo nghề tại trường cao đẳng xây
dựng số 1 ...................................................................................................................73
2.5.1. Thành tựu và nguyên nhân.......................................................................... 73
2.5.2. Hạn chế và nguyên nhân ............................................................................. 75
Tiểu kết chương 2 ....................................................................................................79
v
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG XÂY DỰNG SỐ 1 HIỆN NAY .....................................80
3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp.......................................................................80
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu ............................................................. 80
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ............................................................. 80
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ................................................................ 80
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ .............................................................. 81
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ............................................................. 81
3.2. Các yêu cầu, nhiệm vụ của công tác quản lý hoạt động đào tạo nghề tại
Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 ..............................................................................81
Cán bộ quản lý
CĐ
Cao đẳng
CNH - HĐH
Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
CTĐT
Chương trình đào tạo
ĐH
Đại học
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
GDTX
Giáo dục thường xuyên
GV
Giáo viên
Thị trường lao động
UBND
Uỷ ban nhân dân
vii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Cơ cấu các ngành nghề đào tạo ................................................................45
Bảng 2.2: Danh mục các đối tượng tham gia khảo sát..............................................47
Bảng 2.3: Đội ngũ giảng viên các Khoa từ năm 2012 đến năm 2015 ......................48
Bảng 2.4: Cơ cấu độ tuổi của cán bộ quản lý, giảng viên và nhân viên năm 2015 ..48
Bảng 2.5: Trình độ chuyên môn giảng viên từ năm 2012 đến năm 2015 .................49
Bảng 2.6: Thống kê kết quả giáo viên dạy giỏi các cấp năm 2015...........................49
Bảng 2.7: Thống kê số lượng sinh viên theo hệ đào tạo từ năm 2010 đến 2015 ......50
Bảng 2.8: Thống kê số lượng sinh viên theo ngành đào tạo của hệ cao đẳng từ
năm 2013 đến năm 2015 .......................................................................51
Bảng 2.9: Thống kê tỷ lệ sinh viên/01 giảng viên từ năm 2013 đến năm 2015 .......52
Bảng 2.10: Thống kê chất lượng sinh viên tốt nghiệp ra trường từ năm 2013
đến 2015 ................................................................................................52
Bảng 2.11: Thống kê số lượng cơ sở vật chất của Nhà trường năm 2015 ................54
Bảng 2.12: Mức độ quản lý việc xác định nhu cầu đào tạo ......................................55
Bảng 2.13: Mức độ thực hiện việc lập kế hoạch đào tạo ..........................................57
Bảng 2.14: Thống kê tuyển sinh mới hàng năm .......................................................60
Bảng 2.15: Mức độ thực hiện quản lý hoạt động giảng dạy của Giảng viên ............63
Bảng 2.16: Mức độ đánh giá việc quản lý hoạt động học tập của SV ......................65
Bảng 2.17: Cơ sở tiến hành hiệu chỉnh CTĐT ..........................................................67
Bảng 2.18: Mức độ đánh giá về sự phù hợp của CTĐT ...........................................68
Trong hệ thống các cơ sở giáo dục thì trường Cao đẳng Xây dựng số 1 được xem là
cái nôi đào tạo nguồn nhân lực ngành xây dựng và là đơn vị anh hùng duy nhất
trong khối đào tạo của ngành xây dựng Việt Nam. Hoạt động đào tạo nghề tại nhà
trường đã có những đóng góp to lớn trong việc đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng
cho ngành xây dựng nói riêng và cho đất nước nói chung.
Trong những năm gần đây do yêu cầu xã hội hoá giáo dục, trước nhu cầu của
cơ chế thị trường và xu thế phát triển của khoa học công nghệ xây dựng trong nước
cũng như hội nhập quốc tế, càng đòi hỏi ở công nhân sự lành nghề và có chuyên môn
kỹ thuật cao đáp ứng với nhu cầu của các nhà tuyển dụng. Hoạt động đào tạo đã được
nhà trường tiến hành tổ chức theo qui trình, với sự tham gia của nhiều yếu tố như: nội
dung, chương trình đào tạo, công tác quản lý, đội ngũ CBQL, GV, SV, công tác tổ
chức đào tạo, phương pháp và phương tiện dạy học…. Nhưng muốn hoạt động đào
tạo được tổ chức một cách bài bản, có chất lượng và đạt được mục tiêu đào tạo đặt ra
thì nó cần được quản lý một cách khoa học. Tuy nhiên, về phương diện quản lý giáo
dục, so với yêu cầu đổi mới và nhiệm vụ phát triển của nhà trường thì hoạt động
quản lý đào tạo vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra cần phải được giải quyết như: nội dung,
CTĐT, chất lượng đào tạo chưa bám sát vào yêu cầu thực tiễn của sản xuất; SV ra
trường không đáp ứng được yêu cầu của công việc, khó xin việc, phải đào tạo lại,
2
thiếu kỹ năng thực hiện, lúng túng trong việc tiếp nhận và vận dụng khoa học, công
nghệ vào sản xuất…
Với những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động đào tạo
nghề tại Trường Cao đẳng Xây dựng số 1” làm đề tài luận văn thạc sĩ với mong
muốn đóng góp các giải pháp quản lý đào tạo nghề để nâng cao chất lượng và hiệu
quả công tác đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng Xây dựng Số 1.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đào tạo nghề tại Trường Cao đẳng
Xây dựng số 1 để quản lý một cách khoa học hoạt động quản lý đào tạo nghề, góp
6. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đào tạo trình độ Trung
cấp nghề Xây dựng tại Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 trong khoảng 5 năm trở lại
đây (2010-2015).
7. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập thông tin, phân tích, tổng
hợp, so sánh, đánh giá và vận dụng vào việc xây dựng cơ sở lý luận của luận văn.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phân tích hoạt động quản lý đào tạo
nghề của nhà trường để nhận thức được thực trạng hoạt động quản lý đào tạo nhằm
xác định mặt yếu kém, tồn tại, nguyên nhân, làm cơ sở để đưa ra các giải pháp quản
lý hoạt động đào tạo. Trong đó, sử dụng một số phương pháp như: Phương pháp
quan sát, Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
thực tiễn giáo dục; Phương pháp chuyên gia; Phương pháp thống kê toán học,
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm.
+ Phương pháp quan sát: là phương pháp trực tiếp tìm hiểu thực trạng hoạt
động quản lý đào tạo của Trường CĐ Xây dựng số 1.
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Điều tra, khảo sát đối với CBQL,
GV, SV của Trường CĐ Xây dựng số 1 để có thông tin làm cơ sở cho công tác phân
tích, đánh giá thực trạng về tình hình đào tạo và quản lý hoạt động đào tạo nghề của
nhà trường.
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn giáo dục: Tổng kết kinh
nghiệm thực tiễn hoạt động đào tạo nghề tại Trường CĐ Xây dựng số 1, phân tích
4
các số liệu thống kê để đánh giá thực trạng hoạt động đào tạo của nhà trường.
+ Phương pháp chuyên gia: Sử dụng phương pháp chuyên gia để thăm dò ý
kiến của các chuyên gia, các nhà lãnh đạo, quản lý, giảng viên lâu năm về một số vấn
đề về quản lý hoạt động đào tạo nghề tại Trường CĐ Xây dựng số 1 để phân tích, đối
chiếu với những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý đào tạo nghề đặt ra.
1.1.1. Ở nước ngoài
Quản lý đào tạo nghề là lĩnh vực đã được nhiều chuyên gia, nhà khoa học
nghiên cứu với nhiều góc độ, cách thức tiếp cận khác nhau ứng với từng thể chế
quốc gia, từng giai đoạn phát triển. Gần đây, quản lý đào tạo nghề đang được
nghiên cứu theo hướng tiếp cận thị trường và được các chuyên gia về quản lý
quan tâm.
Theo Carnevale A.p., Gainer L.J và Villet J, ở Hoa Kỳ, các trường dạy nghề
đã sớm sử dụng mô-đun trong đào tạo công nhân, đó là việc đào tạo bổ túc tức thời
cho công nhân làm trong các dây chuyền sản xuất ô tô của các hãng General Motor
Ford vào những năm 20 của thế kỷ trước.
Năm 1996, tác giả Heinz Weihrich và đồng nghiệp trong một báo cáo dự án
khoa học “Quản lý đào tạo nghề như một công ty liên doanh - cách tiếp cận hợp tác
đào tạo của Đức như một mô hình cho Mỹ và các nước khác” đã giới thiệu các
phương pháp đào tạo nghề truyền thống của Đức và mô hình quản lý đào tạo nghề
cần phải được bổ sung hướng tới một mức độ cao hơn, đào tạo theo hệ thống kép
được tích hợp lý thuyết và thực hành, lấy năng lực người học làm trung tâm của
hoạt động quản lý đào tạo.
Theo cuốn sách “Mô đun kỹ năng hành nghề - Một phương pháp tiếp cận
trong đào tạo nghề” của ILO đã đề xuất đào tạo nghề theo Mô - đun kỹ năng hành
nghề MES (Module of Employable Skills) gắn với việc làm và trên cơ sở đó đã tổ
chức biên soạn ngân hàng chương trình đào tạo nghề theo Mô - đun kỹ năng hành
nghề để phổ biến cho nhiều nước trên thế giới.[19]
Năm 2000, tác giả V.Gasskov trong cuốn sách “Managing vocational
training systems” (tạm dịch là: Quản lý hệ thống đào tạo nghề) đã trình bày một hệ
6
thống khoa học và nghệ thuật về quản lý và tổ chức đào tạo nghề trong cơ sở công
lập, bao gồm: quản lý cơ cấu tổ chức, thiết lập mục tiêu, kế hoạch, tài chính, quản lý
đào tạo; đồng thời đưa ra biện pháp phát triển năng lực quản lý của các quản trị viên
hội nhập quốc tế.
Những cuốn sách trên đã góp phần định hướng phương thức quản lý đào tạo
theo cách tiếp cận mới hướng tới chất lượng và tiếp cận thị trường.
Cũng đã có một số luận án tiến sĩ liên quan đến công tác quản lý đào tạo
như: luận án của Phan Chính Thức (2003) về “Những giải pháp phát triển đào tạo
nghề góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá”; luận án của Nguyễn Ngọc Hùng (2006) với đề tài “Quản lý dạy học thực
hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật”; luận án của
Nguyễn Đức Tĩnh (2007) về “Quản lý nhà nước về đầu tư phát triển đào tạo nghề ở
nước ta - thực trạng và giải pháp”; luận án của Nguyễn Thị Hằng (2013) về “Quản
lý đào tạo nghề ở các trường dạy nghề theo hướng đáp ứng nhu cầu xã hội”...
Những luận án này đã trình bày cơ sở lý luận và thực trạng của quản lý đào
tạo nhân lực nói chung và quản lý đào tạo nghề nói riêng, phân tích các yếu tố ảnh
hưởng đến công tác dạy nghề và đưa ra một số giải pháp góp phần đổi mới công tác
quản lý nhà nước, quản lý đào tạo và quản lý dạy học nghề, với mục đích làm cho
sản phẩm của quá trình đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường
lao động và xã hội. Tuy nhiên qua khái quát các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
và ở trong nước cho thấy việc nghiên cứu liên quan đến vấn đề này, đặc biệt khi
nghiên cứu thực tế tại Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 còn có ít công trình nghiên
cứu và vẫn còn một số vấn đề mà tác giả cần phải tiến hành nghiên cứu.
1.2.Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Nghề, đào tạo nghề
1.2.1.1. Nghề
Nghề là một hiện tượng xã hội có tính lịch sử rất phổ biến gắn chặt với sự
phân công lao động, với tiến bộ khoa học kỹ thuật và văn minh nhân loại. Bởi vậy,
mỗi đất nước, mỗi ngành khoa học khác nhau sẽ đưa ra khái niệm nghiên cứu từ
những góc độ khác nhau.
Ở một số nước, nghề được hiểu là một loại hoạt động lao động đòi hỏi có sự
9
Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp có viết: “Dạy nghề là hoạt động dạy và học
nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học
nghề để có thể tìm được việc làm hoặc từ tạo việc làm sau khi hoàn thành khoá
học” [ 21].
Như vậy, đào tạo nghề là những hoạt động nhằm mục đích nâng cao tay nghề
hay kỹ năng, kỹ xảo của mỗi cá nhân đối với công việc hiện tại và cả trong tương
lai, đào tạo nghề gồm hai quá trình có quan hệ hữu cơ với nhau. Đó là:
- Dạy nghề: Là quá trình giảng viên truyền bá những kiến thức về lý thuyết
và thực hành để người học có được một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự khéo léo,
thành thục nhất định về nghề nghiệp.
- Học nghề: Là quá trình tiếp thu những kiến thức về lý thuyết và thực hành
của người lao động để đạt được một trình độ nghề nghiệp nhất định.
Nhờ có nền tảng giáo dục - đào tạo, trong đó có đào tạo nghề, người lao động
có thể nâng cao được kiến thức và kĩ năng nghề của mình, qua đó nâng cao năng
suất lao động, góp phần phát triển kinh tế. Như vậy, có thể thấy, đào tạo nghề là
một thành tố và là thành tố quan trọng nhất, có ý nghĩa quyết định phát triển nguồn
nhân lực.
Vai trò của đào tạo nghề: Đào tạo nghề có vai trò rất quan trọng trong
việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực tác động
không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nhu cầu phát triển của
nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏi phải phát triển đội
ngũ lao động có kiến thức, có kỹ năng nghề nghiệp cao, có khả năng làm chủ được
các phương tiện, máy móc, làm chủ được công nghệ. Đây có thể nói là nhu cầu
khách quan của nền kinh tế, đòi hỏi phải đầu tư cho đào tạo nghề.
Mục tiêu của đào tạo nghề: là trang bị cho người học (người lao động có
nhu cầu học nghề) những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo lao động nhằm thực hiện thành
thạo một công việc nào đó trong thực tiễn theo yêu cầu của từng cấp học, bậc học.
Nội dung đào tạo nghề: là hệ thống những kiến thức trên tất cả các lĩnh
Theo Từ điển giáo dục học, “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ định
của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong
một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”.
11
Trong luận văn này, khái niệm quản lý được hiểu: Quản lý là sự tác động
liên tục, có tổ chức, có tính hướng đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý lên đối
tượng quản lý trong một môi trường cụ thể bằng hệ thống các phương pháp, công
cụ quản lý phù hợp để đạt được mục tiêu đề ra.
1.2.2.2. Quản lý đào tạo nghề
Theo cách tiếp cận dưới góc độ chức năng quản lý, quản lý hoạt động đào tạo
nghề là hành động mang tính chủ quan của các chủ thể đào tạo thông qua các chức
năng quản lý của mình (lập kế hoạch đào tạo, tổ chức thực hiện, chỉ đạo, kiểm tra và
đánh giá việc thực hiện) để đưa ra các chủ trương, biện pháp, nhằm tác động tới đối
tượng quản lý: con người, cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ dạy học. Đó còn là
quá trình các chủ thể quản lý không ngừng nắm bắt thời cơ, phát huy tối đa điều
kiện, cơ hội hiện có, các nguồn lực cả bên trong và bên ngoài, qua đó phát huy vai
trò tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của đối tượng quản lý vào thực hiện thắng
lợi nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của nhà trường.
Trong luận văn này, tác giả sẽ tiếp cận và sử dụng khái niệm về quản lý đào
tạo nghề như sau: Quản lý đào tạo nghề là quá trình hoạt động có tổ chức, có mục
đích, định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý bằng hệ thống các chính
sách, quy định, qui chế, nguyên tắc, phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm làm
cho hệ thống đào tạo nghề vận hành, phát triển có chất lượng, đáp ứng những yêu
cầu của xã hội trong những giai đoạn nhất định.
1.3. Quan điểm đổi mới đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước
1.3.1. Văn bản chỉ đạo
1.3.1.1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020
Quyết định phê duyệt số 630/QĐ-TTg ngày 29 tháng 5 năm 2012 của Thủ tướng
Chính phủ.
Mục tiêu tổng quát: Đến năm 2020, dạy nghề đáp ứng được nhu cầu của thị
trường lao động cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu nghề và trình độ đào tạo; chất
lượng đào tạo của một số nghề đạt trình độ các nước phát triển trong khu vực
ASEAN và trên thế giới; hình thành đội ngũ lao động lành nghề, góp phần nâng cao
năng lực cạnh tranh quốc gia; phổ cập nghề cho người lao động, góp phần thực hiện
13
chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập, giảm ngh o vững chắc, đảm bảo
an sinh xã hội.[6]
1.3.1.4. Nghị quyết 29 - NQ/TW về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và
đào tạo.
Ngày 4 tháng 11 năm 2013, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Mục tiêu cụ thể đổi mới căn bản toàn diện giáo dục nghề nghiệp là: “Tập
trung đào tạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp. Hình
thành hệ thống giáo dục nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ
năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, đảm bảo đáp ứng nhu cầu nhân
lực kĩ thuật công nghệ của thị trường lao động trong nước và quốc tế”.[8]
1.3.1.5. Quy hoạch phát triển nhân lực ngành Xây dựng giai đoạn 2011-2020
Quy hoạch phát triển nhân lực ngành Xây dựng giai đoạn 2011-2020 được
ban hành - kèm theo Quyết định phê duyệt số 838/QĐ-BXD ngày 13 tháng 9 năm
2012 của Bộ Xây dựng.
Quan điểm phát triển nhân lực ngành Xây dựng giai đoạn 2011-2020 cũng
đưa ra các nội dung trọng tâm để phát triển nhân lực ngành Xây dựng đáp ứng yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế nói chung, đảm bảo
1.3.2.2. Đào tạo đáp ứng nhu cầu thị trường lao động
Giáo dục đào tạo đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng, phát triển
nguồn nhân lực con người trở thành động lực quan trọng để thúc đẩy nền kinh tế
phát triển. Trước những yêu cầu ngày càng cao của quá trình CNH-HĐH đất nước,
giáo dục đang đứng trước những cơ hội và thách thức không nhỏ để đáp ứng và
cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cho xã hội. Xác định, dự báo nhu cầu của
TTLĐ và đẩy mạnh đào tạo đáp ứng nhu cầu đang là mục tiêu và xu hướng phát
triển giáo dục và đào tạo của các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam.
Việc xác định và dự báo nhu cầu thị trường lao động, từ đó có kế hoạch đào
tạo các ngành nghề phù hợp, cân đối, tránh tình trạng sinh viên thất nghiệp cao,
thừa thầy thiếu thợ, làm việc trái ngành hay mất cân đối trên thị trường lao động
15
đang là vấn đề tồn tại của toàn giáo dục.
Để giải quyết được những tồn tại trên và đẩy mạnh đào tạo theo nhu cầu xã
hội thì các cơ sở giáo dục cần chú ý các điểm mấu chốt như sau:
- Trước khi mở các ngành đào tạo mới và đa dạng hóa các ngành nghề đào
tạo cần chủ động gắn với doanh nghiệp để xác định nhu cầu, xây dựng chương trình
đào tạo, chuẩn bị đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính. Không
để tình trạng mở ngành đào tạo mà chưa xác định rõ được nhu cầu đào tạo và các
điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo.
- Thực hiện việc công bố công khai chuẩn đầu ra cho các ngành đào tạo của
nhà trường và xây dựng lộ trình để thực hiện chuẩn đầu ra.
- Thường xuyên đánh giá việc triển khai đào tạo theo nhu cầu xã hội như:
đánh giá khó khăn, thuận lợi, nguyên nhân, kết quả đạt được, bài học kinh nghiệm,
những giải pháp đưa ra, điều kiện thực hiện và những vướng mắc cần thao gỡ.
Như vậy, thông qua các văn bản chỉ đạo trên của Đảng và Nhà nước, các chủ
trương, đường lối phát triển về mọi mặt của đất nước đã được hoạch định, phổ biến
và trở thành kim chỉ nam dẫn lối hành động cho các cấp, các ban ngành, đoàn thể và
- Đào tạo nghề gắn với sản xuất, doanh nghiệp, việc làm, đặc biệt trong điều
kiện kinh tế thị trường. Đào tạo người học hình thành kỹ năng trở thành người lao
động trong các doanh nghiệp.
1.4.1.2. Tính chất xã hội của đào tạo nghề
- Trong đào tạo thực hành nghề tính chất của sự lĩnh hội nhận thức của học
sinh đã từng bước chuyển biến từ hoạt động có tính chất học tập thuần tuý sang tính
chất học tập lao động rồi đến tính chất lao động - học tập và cuối cùng trong giai
đoạn thực tập ở vị trí người công nhân hoạt động của học sinh hầu như hoàn toàn
mang tính chất lao động. Trong đào tạo nghề, nguyên lý giáo dục: “Học đi đôi với
hành, giáo dục kết họp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” thể
hiện rất rõ nét, đồng thời cũng có điều kiện khách quan thuận lợi để thực hiện một
cách triệt để.
- Trong dạy học thực hành nghề lao động học tập có tính chất phân hoá cao
do sự đa dạng phong phú của các yêu cầu đặc trưng của hàng trăm nghề đào tạo
khác nhau của các loại hình và con đường đào tạo khác nhau.