BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

-----

 -----

NGUYỄN THỊ KIM LIÊN

PHƯƠNG PHÁP THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC
THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC
ĐỊA LÍ 12 – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC

HÀ NỘI, 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

-----

 -----

NGUYỄN THỊ KIM LIÊN

PHƯƠNG PHÁP THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC
THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC
ĐỊA LÍ 12 – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Địa lý

cán bộ khoa Địa lí, trường Đại học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh ñã ñộng viên,
khích lệ và tạo mọi ñiều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong suốt quá trình học tập và
nghiên cứu.
Xin chân thành cám ơn các thầy cô giáo Địa lí ở các tỉnh, thành như: TP Hồ
Chí Minh, Cần Thơ, Gia Lai, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Lâm Đồng, Sóc
Trăng và các học sinh các trường thực nghiệm ñã tham gia trả lời các phiếu hỏi ý
kiến giúp chúng tôi có cơ sở thực tiễn ñể nghiên cứu và thực hiện luận án này.
Xin chân thành cám ơn các Ban Giám hiệu cùng các thầy cô giáo Địa lí của
các trường thực nghiệm ñã tạo ñiều kiện thuận lợi và hợp tác cùng chúng tôi trong
suốt quá trình thực nghiệm ñề tài. Đó là các trường: THPT Trần Đại Nghĩa, Nguyễn
Chí Thanh, Tân Bình – TP. Hồ Chí Minh, THPT Long Thành – Long Thành - Đồng
Nai, THPT Lương Thế Vinh – Tân Biên – Tây Ninh, THPT Phù Cát 2 – Phù Cát –
Bình Định.
Cuối cùng, xin cám ơn gia ñình, quí bằng hữu và ñồng nghiệp ñã quan tâm,
chia sẻ, ñộng viên chúng tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.
Hà Nội, tháng 5, năm 2014
Tác giả

Nguyễn Thị Kim Liên


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam ñoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1

1.4.1. Khái quát chương trình Địa lí 12 .................................................................. 39
1.4.2. Cấu trúc và nội dung chương trình Địa lí 12 ................................................ 40
1.4.3. Khả năng ứng dụng dạy học dự án qua chương trình Địa lí 12 ..................... 41
1.5. Thực trạng vận dụng dạy học dự án trong dạy học Địa lí 12 THPT ..................... 43
1.5.1. Phương thức tiến hành khảo sát ................................................................... 43
1.5.2. Kết quả ñiều tra khảo sát .............................................................................. 44
TIỂU KẾT CHƯƠNG I ...................................................................................... 50
CHƯƠNG 2. THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN TRONG
DẠY HỌC ĐỊA LÍ 12 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................... 51
2.1. Xác lập hệ thống chủ ñề dự án trong chương trình Địa lí 12............................ 51
2.2. Nguyên tắc thiết kế và thực hiện các dự án trong dạy học Địa lí 12 THPT ...... 55
2.2.1. Đảm bảo phù hợp với nhu cầu của HS và do chính HS thực hiện ....................... 55
2.2.2. Đảm bảo nội dung chương trình, SGK môn Địa lí 12 và mối quan hệ liên môn......... 56
2.2.3. Đảm bảo gắn kết chặt chẽ với thực tiễn ñịa phương và linh hoạt theo ñiều
kiện của từng trường ........................................................................... 57
2.2.4. Đảm bảo thể hiện giá trị sống và kĩ năng sống ............................................. 58
2.3. Phương pháp thiết kế các dự án Địa lí 12 ........................................................ 58
2.3.1. Phương pháp thiết kế các thành phần cơ bản của dự án Địa lí 12 ................. 58
2.3.2. Thiết kế một số dự án Địa lí 12 .................................................................... 92
2.4. Tổ chức thực hiện các dự án Địa lí 12 ............................................................. 97


2.4.1. Qui trình tổ chức: ......................................................................................... 97
2.4.2. Ví dụ minh họa .......................................................................................... 106
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 .................................................................................... 113
CHƯƠNG 3 . THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM..................................................... 115
3.1. Mục ñích, nguyên tắc, phương pháp thực nghiệm ......................................... 115
3.1.1. Mục ñích thực nghiệm ............................................................................... 115
3.1.2. Nguyên tắc tiến hành thực nghiệm ............................................................. 115
3.1.3. Phương pháp thực nghiệm ......................................................................... 117


CHKQ

Câu hỏi khái quát

CHND

Câu hỏi nội dung

DHDA

Dạy học dự án/Dạy học theo dự án/Dạy học dựa trên dự
án

DHNTB

Duyên hải Nam Trung Bộ

ĐHSP

Đại học Sư phạm

ĐHSP TP HCM Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
ĐNB

Đông Nam Bộ

GDPTBV

Giáo dục vì sự phát triển bền vững

Kế hoạch bài dạy/Unit Plan


KTĐG

Kiểm tra ñánh giá

MC

Master of Ceremonies: Người dẫn chương trình

MT

Môi trường

NCS

Nghiên cứu sinh

PBA

Dạy học tiếp cận dự án/Project Based Approaching

PBL

Dạy học theo dự án/Project Based Learning

PP

Phương pháp


Trung học phổ thông

TP HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

TTSP

Thực tập sư phạm

XH

Xã hội


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1.

Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án ........................ 27

Bảng 1.2.

Bảng so sánh 2 Mẫu kế hoạch bài dạy ................................................ 29

Bảng 1.3.

Cấu trúc chương trình Địa lí 12 .......................................................... 40

Bảng 2.1.


Bảng 2.9.

Tiến trình thực hiện mô hình dự án bài học......................................... 94

Bảng 2.10. Tiến trình thực hiện mô hình dự án tích hợp ....................................... 95
Bảng 2.11. Tiến trình thực hiện mô hình dự án kết hợp ........................................ 96


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1.

Sơ ñồ phân loại hình thức tổ chức dạy học Địa lí ................................ 17

Hình 1.2.

Sơ ñồ phân loại các dự án học tập ....................................................... 25

Hình 2.1.

Sơ ñồ xác ñịnh chủ ñề dự án của giáo viên ......................................... 60

Hình 2.2.

Sơ ñồ xác ñịnh tiểu chủ ñề dự án của học sinh .................................... 62

Hình 2.3.

Sơ ñồ phân loại sản phẩm học sinh trong dạy học dự án ..................... 64


sẽ tạo ñiều kiện thể hiện tốt ñặc trưng khoa học của môn học, giúp hoàn thành hiệu
quả mục tiêu tổng quát và cụ thể của chương trình, SGK Địa lí 12, THPT.
4. HS cuối cấp THPT sau khi tốt nghiệp sẽ trở thành các công dân thực thụ,
ñứng trước những vấn ñề cấp bách của Việt Nam và thế giới cần có nhận thức và
hành vi ñúng ñắn, nhiều ngả ñường nghề nghiệp cần có sự lựa chọn chính xác,
nhiều khó khăn, tồn tại của ñất nước cần có sự nỗ lực tham gia góp phần giải quyết,
ñồng thời nhận thức ñược tiềm năng, thế mạnh của ñất nước ñể tìm cách phát


2

huy,… DHDA có khả năng góp phần hình thành các giá trị trên. Ngược lại, HS 12,
lứa tuổi cuối cấp THPT có ñủ ñiều kiện và năng lực nhất ñể thực hiện các dự án học
tập Địa lí.
5. Giáo dục Việt Nam thực sự tiếp cận với DHDA thông qua các chương
trình Việt Bỉ, Microsoft, Intel gần 10 năm. Một bộ phận GV Việt Nam ñã tiếp cận
ñược cơ sở lí thuyết và thực tiễn về DHDA. Tuy nhiên, lí thuyết về DHDA từ các
chương trình trên chỉ mới dừng lại ở mức ñộ ñại cương – Lí luận dạy học chung: ñó
là một trong những nguyên nhân làm hạn chế sự phổ biến DHDA trong các môn
học cụ thể ở trường phổ thông, trong ñó có môn Địa lí, dù tính ưu việt của nó luôn
ñược thừa nhận. Do ñó, việc nghiên cứu sâu hơn về lí thuyết cũng như thực tiễn về
DHDA cho từng môn học là ñiều cần thiết và cấp bách.
Xuất phát từ những phân tích về thực tiễn trên ñây, chúng tôi chọn ñề tài
nghiên cứu “Phương pháp thiết kế và tổ chức thực hiện các dự án trong dạy học
Địa lí 12 - Trung học Phổ thông” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng
dạy học Địa lí 12 – Địa lí Việt Nam.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Xác ñịnh phương pháp thiết kế và tổ chức thực hiện các dự án trong dạy học
Địa lí lớp 12 nhằm góp phần ñổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy

Nếu xác lập ñược phương pháp thiết kế và tổ chức thực hiện các dự án Địa lí
12 theo một quy trình và ñảm bảo các nguyên tắc sư phạm hợp lí sẽ góp phần nâng
cao chất lượng dạy học Địa lí 12 ở trường THPT.
6. Tổng quan vấn ñề nghiên cứu
Trên thế giới
Learning by doing – Học qua làm/Học tập thông qua thực hành – hoạt ñộng
là xuất phát ñiểm của Dạy học dự án (Project Based Learning – PBL). Theo Suzie
Boss [116], ý tưởng Learning by Doing khởi nguồn từ thời cổ ñại (Khổng Tử,
Aristotle và Socrates) và sau này (thế kỉ 20) ñược tái sinh và phát triển bởi các triết
gia và các nhà giáo dục châu Âu và châu Mỹ mà tiêu biểu là John Deway [52]. Ông
quan niệm “Giáo dục không phải ñể chuẩn bị cho cuộc sống mà giáo dục chính là
cuộc sống” (Tín ñiều sư phạm của tôi, 1987). Ngày nay, Dạy học dự án ñược áp
dụng phổ biến và thành công trong hầu hết các bậc học ở các nước phát triển. Lí
thuyết về Dạy học dự án, vì vậy, cũng rất phong phú và ña dạng mà phần tổng quan
này chỉ ñiểm qua một số công trình ñại diện gần ñây nhất.


4

* Các công trình lí thuyết ñại cương về DHDA
+ John W. Thomas, Ph.D (2000), “A Review of Research on Project Based
Learning”[110]. Là công trình tổng quan về các nghiên cứu DHDA trong thập niên
cuối cùng của TK 20 về 8 vấn ñề chính: Diễn giải Khái niệm DHDA; Cơ sở lí luận
và thực tiễn về DHDA; Đánh giá về hiệu quả của DHDA; Vai trò và ñặc ñiểm của
HS/SV trong DHDA; Khó khăn, thách thức trong ứng dụng DHDA vào thực tế dạy
học; Nâng cao hiệu quả của DHDA; Các kết luận chính; Định hướng cho các
nghiên cứu tiếp theo về DHDA.
Trên cơ sở phân tích các nghiên cứu lí thuyết và thực nghiệm từ các trường
Đại học và phổ thông với hầu hết các chuyên ngành (y tế, tài chính, kiến trúc, pháp
luật, giáo dục …) và các môn học (toán, văn, công nghệ, ñịa lí …) tác giả ñã ñúc kết

án học tập. Ngoài phần lí luận, tài liệu còn cung cấp các Mẫu lập kế hoạch, các
Phiếu ñánh giá, các Tài liệu phát tay cho HS, các Dự án tham khảo cho khá nhiều
bộ môn từ THCS ñến THPT và những chỉ dẫn thiết thực cho việc thiết kế và quản lí
các dự án học tập thành công. Tiếp theo, Kathy Baron (2010), “Six Steps for
planning a Successful Project”[113] ñã ñề xuất một qui trình 6 bước ñể thực hiện
một dự án hiệu quả và minh họa cho ý tưởng của mình bằng một ví dụ cụ thể.
+ Diane Curtis (2001, 2011)“Project Based learning: Real – World Issues
Motivate Students”[107]: Tác giả ñã tập hợp các ví dụ thật cụ thể và sinh ñộng sản
phẩm các dự án học tập của HS của các môn học tại khu vực khác nhau ở Mỹ ñể
minh chứng rằng: kiến thức HS thu ñược từ các dự án học tập sâu sắc và thực tế
hơn so với cách học truyền thống; cách học này không chỉ mang lại giá trị to lớn
ñối với HS mà trong chừng mực nhất ñịnh, HS cũng ñóng góp ñược ít nhiều lợi ích
cho xã hội, DHDA có thể cải thiện ñiểm số của HS và giảm số lượng HS vắng
mặt… Cũng cùng ñưa ra nhận ñịnh tương tự nhưng với cách làm khác, Suzie Boss,
“Project – Based Learning: What Experts Say” [117] ñã nghiên cứu các trang Web,
Blog, các tác phẩm của các chuyên gia về DHDA tại các viện nghiên cứu, các
trường Đại học, các trường phổ thông ở Canada và Mỹ. Tác giả ñã tổng hợp ý kiến
của các chuyên gia (Sylvia Chard, Vicki Davis, Chris Lehmann, John Mergendoller,
Bob Perman, Eva Reeder) về những tiện ích trong ứng dụng DHDA trong giảng dạy
ở nhiều ngành khoa học và nhiều môn học.
Các nghiên cứu lí thuyết và thực tiễn trên ñây dù hầu như chỉ dừng lại ở mức
ñộ lí thuyết ñại cương, DHDA trong từng môn học, cấp học cụ thể chỉ ñược ñề cập
ở góc ñộ ví dụ minh họa, vẫn tạo căn cứ quan trọng ñể khẳng ñịnh hiệu quả của dạy
học dự án, và là các cơ sở ñể NCS viết phần lí thuyết, ñồng thời phần nào xác lập


6

các nguyên tắc, PP thiết kế và tổ chức thực hiện các dự án Địa lí 12 - THPT.
* Dạy học dự án trong môn Địa lí


7

2. Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, 3. Thư viện trường học thân thiện…
Dạy học dự án (DHDA) là một trong 6 phương pháp dạy và học tích cực
trong tài liệu 1. Tài liệu ñã trình bày một cách tường minh về Khái niệm, Các bước
học theo dự án, Qui trình tổ chức cho học sinh học theo dự án, Ưu và hạn chế của
học theo dự án và xác ñịnh ñược Điều kiện ñể thực hiện dự án hiệu quả. Tài liệu còn
nêu cách thức hướng dẫn cho HS một số kĩ năng cần thiết tiến hành dự án. Có ví dụ
rõ ràng cụ thể. Nhìn chung, lí thuyết về dạy học dự án trong tác phẩm Dạy và học
tích cực … của Dự án Việt Bỉ tương ñối ñơn giản, dễ thực hiện, phù hợp với ñối
tượng của dự án là HS Tiểu học và THCS. [5]
+ Dạy học dự án trong Chương trình Partners in Learning Microsoft
Corporation:
Chương trình Partners in Learning ở Việt Nam giai ñoạn 2005 – 2010 chủ
yếu nhằm tập huấn cho khoảng 50.000 GV phổ thông và SV năm cuối của các
trường sư phạm các kiến thức về CNTT. Từ ñó GV và SV sư phạm vận dụng ñược
CNTT trong quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy. Trong hệ
thống PPDH lấy học sinh làm trung tâm ñược sử dụng ñể hỗ trợ việc HS sử dụng
CNTT, DHDA là hình thức dạy học ñược ưu tiên lựa chọn.
Trong các tài liệu chính của chương trình Partners in Learning Microsoft
Corporation, lí thuyết dạy học theo dự án ñược biên soạn chi tiết về khái niệm, về
ưu thế, về nguồn gốc, về sự thay ñổi vai trò của GV và HS trong DHDA so với cách
học thông thường, về mối quan hệ liên môn trong DHDA, về lợi ích cũng như thách
thức của DHDA, hướng dẫn cách thức ứng dụng công nghệ thông tin và chứng
minh giá trị của việc ứng dụng CNTT trong DHDA, ñưa ra cách thức ñánh giá và
qui chuẩn ñánh giá khá cụ thể, hệ thống dự án học tập mẫu ña dạng - nội dung
‘ñóng vai” ñược lưu ý khá thích ñáng với các ví dụ rõ ràng, cụ thể. [63], [64]
+ Dạy học dự án trong chương trình Intel Teach:
Có thể nói, DHDA vừa là phương pháp vừa là hình thức dạy học xuyên suốt

nhiên, tất cả lí thuyết cũng như thực tiễn về DHDA của các chương trình trên chỉ
mới dừng lại ở cấp ñộ ñại cương, DHDA cho từng môn học hay cho riêng môn Địa
lí chỉ dừng lại ở mức ñộ tích hợp hoặc ví dụ minh họa.
* Các nghiên cứu về DHDA của Việt Nam
Trong các giáo trình thuộc về chuyên ngành Giáo dục học như: Giáo dục học
ñại cương (2011 – Trần Thị Hương, Nguyễn Thị Bích Hạnh, Hồ Văn Liên, Ngô
Đình Qua) [43], Dạy học tích cực (2012 – Trần Thị Hương) [44], Một số vấn ñề
chung về ñổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT (2007 - Nguyễn Văn
Cường, Bernd Meier) [16]…, hay trong các giáo trình thuộc Lí luận dạy học Địa lí


9

như: Lí Luận dạy học Địa lí – phần ñại cương (2005 – Đặng Văn Đức) [24], …
DHDA ñược ñề cập trong nhóm dạy học tích cực hay PPDH lấy HS làm trung tâm.
Các tác giả nêu ñược khái quát về dạy học dự án, về qui trình, về cách ñánh giá, về
phân loại, về tiến trình thực hiện, về ưu nhược ñiểm và ñưa ra một số ví dụ cụ thể.
DHDA cũng ñược phân tích khá sâu qua các bài báo trong các tạp chí khoa
học chuyên ngành về giáo dục như: Nguyễn Văn Cường, Nguyễn Thị Diệu Thảo
(2004): “Dạy học theo dự án, một phương pháp có chức năng kép trong ñào tạo
giáo viên” [15], Trịnh Văn Biều, Phan Đồng Châu Thủy, Trịnh Lê Hồng Phương
(2011): “Dạy học dự án – Từ lí luận ñến thực tiễn” [4]; Phan Đồng Châu Thủy
(2011): “Nhiệm vụ và thách thức của giáo viên, học sinh Việt Nam trong dạy học
theo dự án”[90]… Các tác giả phân tích ý nghĩa của DHDA trong ñào tạo giáo viên
từ ñó nêu bật ñược giá trị của PP dự án trong dạy học, ñưa ra ñược mô hình cụ thể
ñể thực hiện một dự án thành công, xác ñịnh ñược các thách thức phải ñối mặt trên
thực tế, phần nào nêu ñược phương án khắc phục.
Vận dụng Dạy học dự án qua ñào tạo giáo viên Địa lí và qua việc dạy học
Địa lí ở trường phổ thông ñược thể hiện khá cụ thể trong một số bài báo khoa học
chuyên ngành như:, “Phương pháp Project và vấn ñề ñổi mới quá trình ñào tạo

chung, chưa cụ thể cho từng chuyên ngành; những nghiên cứu cụ thể về vận dụng
DHDA thông qua các môn học, các học phần, ñặc biệt qua môn Địa lí thật muôn
màu muôn vẻ nhưng ñó chỉ mới là những việc làm ñơn lẻ, chưa thật hệ thống.
Đặc biệt các tác giả chưa kết hợp giữa phần lí luận về DHDA, với ñặc trưng
môn Địa nói chung, Địa lí 12 nói riêng ñể tìm ra những ñịnh hướng chung về
Phương pháp thiết kế cũng như Tổ chức thực hiện; chưa hệ thống thành các dạng
bài; chưa tìm ra ñược cách tạo ý tưởng, xây dựng ñề tài, cách thiết kế các thành
phần trong một dự án Địa lí; chưa xác ñịnh ñược mối liên kết chặt chẽ giữa DHDA
và môn Địa lí… Đó chính là hầu hết các nhiệm vụ cụ thể chúng tôi sẽ thực hiện
thông qua ñề tài “Phương pháp thiết kế và tổ chức thực hiện các dự án trong dạy
học Địa lí 12 - THPT”.
7. Quan ñiểm và phương pháp nghiên cứu
7.1. Quan ñiểm nghiên cứu
Đề tài chủ yếu tiếp cận các quan ñiểm sau:
1. Quan ñiểm ñịnh hướng hoạt ñộng
Phải bằng hoạt ñộng chứ không phải bằng lời nói ñể ñi ñến ý thức và nhân
cách. Muốn hiểu ñược thực chất vấn ñề, người học phải thực hiện và hoàn thành vấn
ñề ñó ñặt ra. Sau khi hoàn thành công việc người học sẽ có ñược kinh nghiệm mới và


11

ñó chính là kiến thức. Vấn ñề ở ñây chính là các dự án học tập Địa lí 12 và quá trình
hình thành ý tưởng, thực hiện dự án, hoàn thành dự án chính là hoạt ñộng. Hoạt ñộng
là ñặc trưng, là bản chất, là yêu cầu bắt buộc của dạy học dự án. HS ñược ñặt trong
hoạt ñộng, thực hiện và hoàn thành dự án bằng chính hoạt ñộng của mình. Những trải
nghiệm ñược rút ra, những kết quả ñạt ñược trong suốt quá trình hoạt ñộng ñể hoàn
thành các dự án ấy chính là kiến thức. Có thể khẳng ñịnh, quan ñiểm ñịnh hướng hoạt
ñộng là nền tảng phương pháp luận căn bản của ñề tài, cả việc thiết kế và tổ chức
thực hiện các dự án Địa lí 12 ñều phải dựa trên nền tảng căn bản ấy.

ra (mục tiêu giáo dục, sản phẩm giáo dục), từ ñó xác ñịnh chính xác ñầu vào (trình
ñộ xuất phát của học sinh, ñiều kiện và phương tiện dạy học) cũng như cách thức,
cơ chế tổ chức dạy học (qui trình, PP, phương tiện, hình thức tổ chức...). Một trong
những yêu cầu ñể có thể thực hiện một dự án ñúng nghĩa là phải ñảm bảo xuyên
suốt quan ñiểm công nghệ dạy học từ khâu mở ñầu ñến khâu kết thúc.
Các dự án Địa lí 12 phải xác ñịnh ñược chính xác chuẩn ñầu ra, tìm hiểu trình
ñộ của HS, thậm chí mức ñộ phân hóa HS trong một lớp, xác ñịnh chính xác ñiều
kiện, phương tiện dạy học ñể tận dụng cái sẵn có hoặc phần nào khắc phục ñiều
kiện thiếu thốn khó khăn nhưng thật sự cần thiết, từ ñó ñịnh hướng cách thức, con
ñường dạy học. Quan ñiểm công nghệ dạy học sẽ ñược thể hiện xuyên suốt trong
quá trình thực hiện dự án, ñặc biệt trong Kế hoạch bài dạy (Unit Plan) – bộ phận
ñược xem quan trọng nhất, là linh hồn của từng dự án.
5. Quan ñiểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm
Dạy học dự án nếu không nói là ñiển hình nhất thì cũng là một trong những
PP ñiển hình nhất thể hiện xuyên suốt quan ñiểm dạy học hướng vào người học. Tất
cả các khâu trong qui trình thực hiện dự án: Xác ñịnh vấn ñề thực tiễn, Phát hiện dự
án, Xác ñịnh mục tiêu dự án, Lập kế hoạch thực hiện, Triển khai dự án, Trình bày
và Đánh giá kết quả dự án ñều thể hiện rất rõ vai trò chủ ñộng của HS dưới sự chỉ
ñạo trực tiếp hoặc gián tiếp của GV. HS luôn ñược ñặt trong một môi trường hoạt
ñộng và buộc phải hoạt ñộng ñể thực hiện và hoàn thành sản phẩm, thông qua ñó
phát triển năng lực bản thân.
Dạy học dự án và quan ñiểm dạy học lấy HS làm trung tâm luôn là bạn ñồng
hành. Không có một dự án ñúng nghĩa nếu không thực sự quán triệt và thực hiện
ñúng ñắn quan ñiểm dạy học hướng vào người học.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
1. Phương pháp phân tích hệ thống – cấu trúc
Phương pháp này ñược sử dụng ñể nghiên cứu nội dung, chương trình Địa lí
12 trong toàn bộ chương trình Địa lí phổ thông, ñặc biệt trong chương trình Địa lí



lí tại Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Lâm Đồng, Sóc Trăng và một số giáo viên ở
Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Định, Cần Thơ, Gia Lai.


14

Phương pháp ñiều tra: Xây dựng bảng hỏi, ñiều tra ñại trà, trả lời tự nguyện,
phiếu trả lời không hợp lệ không sử dụng; phỏng vấn và phỏng vấn sâu (trên cơ sở
bảng hỏi ban ñầu) một số trường hợp ñặc biệt.
5. Phương pháp chuyên gia
Tác giả ñã tham khảo ý kiến của các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực khoa
học liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp ñến nội dung nghiên cứu như: Giáo dục học,
Tâm lí học, Lí luận dạy học Địa lí, Địa lí KT – XH, Địa lí tự nhiên ... nhằm chỉnh
sửa những thiếu sót trong quá trình thực hiện; hoàn thiện cách thức tiến hành ñề tài
nghiên cứu, hệ thống ñề tài dự án Địa lí 12, toàn bộ nội dung nghiên cứu.
6. Phương pháp quan sát
Phương pháp quan sát ñược thực hiện chủ yếu trong giai ñoạn thực nghiệm
sư phạm nhằm phát hiện kịp thời những khó khăn, va vấp của HS trong quá trình
thực hiện dự án ñể hỗ trợ ñúng lúc, ñồng thời ñánh giá ñược những tiến bộ của HS
suốt quá trình thực hiện. PP quan sát ñược chú trọng trong giai ñoạn cuối của dự án:
báo cáo kết quả nhằm phục vụ cho việc ñánh giá tổng thể. Thông qua PP này người
nghiên cứu sẽ rút ra ñược những kết luận xác ñáng về những khó khăn HS gặp phải;
những giá trị, những năng lực HS ñạt ñược thông qua thực hiện các dự án học tập.
7. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Mục ñích thực nghiệm: Đánh giá khách quan kết quả thực hiện một số dự án
Địa lí 12 - THPT ñã ñược thiết kế.
Nội dung thực nghiệm: Chọn lọc thực nghiệm một số ñề tài về Tự nhiên,
Kinh tế - xã hội trong các mô hình dự án ñã ñề xuất nhằm khẳng ñịnh tính khả thi
của việc thiết kế và thực hiện dự án Địa lí 12 THPT.
Đối tượng thực nghiệm: HS lớp 12 THPT của một số trường thuộc TP HCM,