Tr•êng §HSP Hµ Néi

Khãa luËn tèt

MỤC LỤC
Phần 1:Mở đầu

1

1. Lí do chọn đề tài

1

2. Mục đích nghiên cứu đề tài

2

3. Đối tượng nghiên cứu

3

4. Khách thể nghiên cứu

3

5. Phạm vi nghiên cứu

3

6. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài


1.2. Phương pháp thí nghiệm

10

1.3 Môn Khoa học Lớp 4 và vấn đề sử dụng phương pháp thí nghiệm
1.4. Vai trò của phương pháp thí nghiệm trong việc vận dụng để dạy

17

môn Khoa học lớp 4

19

2. Cơ sở thực tiễn

21

2.1. Nhận thức của giáo viên về phương pháp thí nghiệm
2.2. Mức độ và hiệu quả của việc sử dụng các phương pháp, hình

21

thức tổ chức dạy học môn Khoa học lớp 4
2.3. Mức độ và hiệu quả của việc dạy học môn Khoa học bằng
phương pháp thí nghiệm
2.4. Nhận thức của giáo viên về tác dụng của phương pháp thí
nghiệm trong dạy học môn Khoa học lớp 4

Chu Thị Yến- K32A
GDTH


27

1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính trực quan

27

1.4. Nguyên tắc thống nhất giữa vai trò tự giác tích cực của học sinh
và vai trò chủ đạo của giáo viên
1.5. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và
vừa sức riêng
2. Đề xuất qui trình sử dụng phương pháp thí nghiệm trong dạy môn
Khoa học Lớp 4
3. Một số bài trong môn Khoa học Lớp 4 sử dụng phương pháp thí
nghiệm
4. Thiết kế một số bài trong môn Khoa học lớp 4 sử dụng phương
pháp thí nghiệm

28
29
29
31
34

4.1. Kế hoạch bài học: Nước có những tính chất gì?

34

4.2. Kế hoạch bài học: Bóng tối


Hà Nội, tháng 5 năm 2010.
Sinh viên

Chu Thị Yến



LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của mình. Những số
liệu và kết quả trong khoá luận là hoàn toàn trung thực. Đề tài chưa được
công bố trong bất cứ một công trình khoa học nào khác.

Hà Nội, tháng 5 năm 2010.
Sinh viên

Chu Thị Yến



PHỤ LỤC 1
Phiếu điều tra
Xin thầy( cô) cho biết ý kiến của mình về các vấn đề sau:
Câu 1: Thầy ( cô) hiểu thế nào về phương pháp thí nghiệm?
Phương pháp thí nghiệm là phương pháp mà học sinh và giáo viên
cùng sử dụng dụng cụ thí nghiệm để tái tạo lại những hiện tượng trong thực tế.
Phương pháp thí nghiệm là phương pháp tái tạo lại những hiện tượng
xảy ra trong thực tế để học sinh tiếp thu những khái niệm khoa học.
Phương pháp thí nghiệm là phương pháp giáo viên hướng dẫn học
sinh sử dụng cụ tái tạo các hiện tượng đã xảy ra trong thực tế để tìm hiểu và


Thường

Thỉnh

xuyên

thoảng

Hiếm khi

Chưa bao
giờ

khác (vui lòng ghi rõ)…
Câu 3.Trong dạy học môn khoa học lớp 4 thầy(cô) thường sử dụng phương
pháp thí nghiệm ở mức độ như thế nào?
Thường xuyên
Thỉnh thoảng
Hiếm khi



Chưa bao giờ
Câu 4: Trong dạy học môn Khoa học lớp 4 phương pháp thí nghiệm có tác
dụng như thế nào?
Rất tốt
Tốt
Bình thường
Xin chân thành cảm ơn!

những hiện tượng khoa học, những vấn đề thiên nhiên là mục tiêu quan trọng.

Chu Thị Yến- K32A
GDTH

1


Chu Thị Yến- K32A
GDTH

2


Môn Khoa học cung cấp cho các em những kiến thức đó. Đó là môn học tích
hợp những kiến thức của khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đóng vai trò
quan trọng trong việc hình thành phẩm chất, năng lực đạo đức của con người.
Đáp ứng mục tiêu của hệ thống giáo dục và giáo dục Tiểu học chương trình
môn Khoa học đề ra mục tiêu môn học phải khơi dậy tính tích cực trong hoạt
động của học sinh. Người giáo viên phải hình thành ở học sinh tri thức môn
học đồng thời cũng phải hình thành niềm tin khoa học cho các em. Trên cơ sở
đó đòi hỏi hoạt động tổ chức, hướng dẫn của giáo viên phải hướng tới hoạt
động chiếm lĩnh kiến thức, rèn luyện kỹ năng học tập của học sinh. Học sinh
phải được hoạt động, được bộc lộ mình và được phát triển tối đa thông qua
hoạt động học tập. Khi tổ chức học sinh học tập phải sử dụng phối hợp linh
hoạt các phương pháp có tác dụng phát huy tính tích cực của người học như
phương pháp nhóm, phương pháp nêu vấn đề v.v…
Đặc biệt, dạy học môn Khoa học với nhiều chủ đề đa dạng luôn đòi hỏi
tính đầy đủ và chính xác của những tri thức khoa học và người giáo viên phải
làm thế nào để hình thành niềm tin khoa học sâu sắc ở học sinh. Có nhiều

theo quy trình đề xuất sẽ góp phần nâng cao việc dạy và học môn Khoa học lớp
4.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu lý luận.
- Phương pháp điều tra nghiên cứu số liệu.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp trò chuyện
9. Cấu trúc của đề tài
Phần 1: Mở đầu
Phần 2: Nội dung
Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn.
Chương 2: Vận dụng phương pháp thí nghiệm để dạy học môn Khoa học lớp 4.



NỘI DUNG
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học ở Tiểu học
1.1.1. Khái niệm phương pháp dạy học
Hêghen quan niệm: “ Phương pháp là cách thức làm việc của chủ thể,
cách thức này phụ thuộc vào nội dung vì phương pháp là sự vận động bên
ngoài của nội dung”.
Thuật ngữ phương pháp dạy học bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp Method có
nghĩa là con đường để đạt được mục đích dạy học. Theo đó phương pháp dạy
học là con đường để đạt được mục đích dạy học.
Phương pháp dạy học là hình thức, cách thức hoạt động của giáo viên
và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt được mục đích
dạy học.
Phương pháp dạy học đặc trưng bởi tính chất hai mặt gồm hoạt động

hoà đồng các mối quan hệ liên nhân cách, ảnh hưởng của nhân cách tới xã
hội, cộng động. Đối với phương pháp dạy học theo cách này là phát triển 3
mặt nêu trên của nhân cách.
Quá trình dạy học theo cách tiếp cận hoạt động: Quá trình dạy học
phải coi hoạt động là bản chất của mình, tức là giáo viên tổ chức cho học sinh
được hoạt động và lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo đồng thời hình thành
nhân cách cho học sinh.
Công nghệ dạy học: Tư tưởng công nghệ dạy học được thể hiện ở 3
điểm sau: Chuyển hoá vào thực tiễn dạy học thành tựu mới nhất của khoa học
công nghệ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức thông
qua xử lý về mặt sư phạm sử dụng tối đa, tối ưu phương tiện kỹ thuật hiện
đại, đa kênh, đa hình vào dạy học. Thiết kế được kế hoạch dạy học mới vận
dụng nguyên lý mới đó là hệ dạy học “ tự động- các thể hoá- được trợ giúp”.



Thuyết dạy học cộng tác: Theo thuyết này dạy có chức năng thiết kế,
tổ chức, chỉ đạo kiểm tra quá trình dạy học. Hai hoạt động này thống nhất với
nhau nhờ sự cộng tác. Đây là yếu tố cơ bản duy trì, phát triển sự thống nhất
toàn vẹn của quá trình dạy học là yếu tố dẫn đến chất lượng cao của dạy tốt và
học tốt.
1.1.2.2. Cơ sở thực tiễn của đổi mới phương pháp dạy học
Dân tộc ta đang trên biển lớn của sự hội nhập toàn cầu, bối cảnh quốc
tế và trong nước có nhiều thay đổi (sự phát triển nhảy vọt của khoa học công
nghệ, xu thế toàn cầu hóa mạnh mẽ, đường lối đổi mới và sự chuyển dịch
mạnh mẽ về cơ cấu kinh tế của đất nước thời kỳ hội nhập). Vì vậy bên cạnh
việc học tập, kế thừa thành quả khoa học của nhân loại, chúng ta cần đi trước
đón đầu, cần phải đổi mới tư duy, đổi mới phương pháp làm việc học tập.
Sự phát triển của khoa học công nghệ đã mở ra khả năng và điều kiện
thuận lợi cho việc cho việc sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy

1.1.3.Một số định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học
Đảng và Nhà nước ta đã xác định “ đầu tư cho giáo dục là Quốc sách
hàng đầu, phát triển giáo dục là nền tảng đào tạo nhân lực chất lượng cao là
yếu tố quan trọng góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoáhiện đại hoá”. Giáo dục góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách tốt đẹp
cho học sinh đặc biệt là giáo dục Tiểu học. Đây là bậc học nền tảng để các em
học tiếp bậc học cao hơn. Do vậy Đảng và Nhà nước ta đã nêu rõ ở Nghị
quyết Trung ương II là: “ Nâng cao chất lượng toàn diện ở Tiểu học”. Bộ
Giáo dục đã đề ra yêu cầu của việc dạy học hiện đại là tăng cường hoạt động
tích cực độc lập sáng tạo của học sinh. Đổi mới về phương pháp dạy học ở tất
cả các môn học thông qua việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa từ lớp
1 đến lớp 5. Đó là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà
trường ở trong tình hình hiện nay.
Như vậy mục đích của đổi mới phương pháp dạy học tiểu học là thay
đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo phương pháp tích cực