MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
NỘI DUNG...............................................................................................................1
1. Hoạt động đầu tư tài chính của các tổ chức tín dụng được hiểu là những
hoạt động gì?.........................................................................................................1
2. Vậy pháp luật quy định về hoạt động đầu tư tài chính của tổ chức tín
dụng ra sao?..........................................................................................................2
a. Những quy định chung:................................................................................2
b. Những quy định cụ thể về đầu tư ra bên ngoài TCTD:.............................3
3. Thực tiễn thực hiện hoạt động đầu tư của các tổ chức tín dụng trong năm
2012 trở lại đây......................................................................................................6
4. Ý kiến pháp lý giải quyết vấn đề này............................................................11
a.Từ phía nhà nước.........................................................................................11
b. Đối với TCTD:.............................................................................................12
KẾT LUẬN.............................................................................................................13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................14

0


LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, hoạt động đầu tư tài chính có vai trò ngày càng quan trọng đối với các
tổ chức tín dụng nói chung và sự phát triển kinh tế nói riêng. Đối với mỗi loại hình
tổ chức tín dụng thì pháp luật lại có những quy định riêng cho những chủ thể này.
Sau đây em xin đi chi tiết đề tài: “Nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư
tài chính của các tổ chức tín dụng và ý kiến pháp lý đối với những vấn đề phát sinh
từ 2012 trở lại đây” để làm rõ những nội dung của nó.
NỘI DUNG
1. Hoạt động đầu tư tài chính của các tổ chức tín dụng được hiểu là những
hoạt động gì?


-

Luật đầu tư năm 2005;

-

Luật chứng khoán 2010;

-

Các văn bản pháp luật và văn bản hướng dẫn khác có liên quan.

Theo LĐT, trong các hình thức đầu tư quy định khá nhiều loại hình đầu tư, tuy
nhiên, đối chiếu với quy định về hoạt động của các TCTD trong Luật TCTD, thì
hoạt động đầu tư tài chính của các TCTD được xem xét ở hai lĩnh vực, đó là hoạt
động đầu tư tài chính bên trong và hoạt động đầu tư tài chính ra bên ngoài. Đối
với mỗi hoạt động đầu tư thì pháp luật lại có những điều chỉnh cụ thể:
- Đầu tư tài chính bên trong của các TCTD có thể là đầu tư vào các tài sản cổ
định, loại tài sản này thường chiếm một tỉ lệ nhỏ trong tổng tài sản Có của TCTD.
Các loại tài sản cố định này thường bao gồm trụ sở làm việc, hệ thống vi tính và
thông tin, các trang thiết bị và các phương tiện đi lại. Đây là một trong những điều
kiện để thành lập TCTD, là cơ sở vật chất phục vụ trong suốt quá trình kinh doanh
của TCTD.
- Đối với hoạt động tư tài chính ra bên ngoài, trước đây pháp luật nước ta quy
định khá hạn chế, bởi nguồn vốn tín dụng được sử dụng trong trường hợp này sẽ
không đảm bảo an toàn, kết quả đầu tư phụ thuộc và kết quả kinh doanh của các
chủ thể khác và sự diễn biến của nền kinh tế. Tuy nhiên, theo luật TCTD hiện hành,
2




doanh nhưng cũng vừa tạo ra khuôn khổ, giới hạn để các chủ thể trên vẫn được tự
do kinh doanh nhưng vẫn đảm bảo được sự an toàn cho toàn bộ hoạt động của tổ
chức đó và rộng hơn nữa là cho cả hệ thống TCTD. Ví dụ như đối với NHTM chỉ
được dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn, mua cổ phần theo quy định tại các
khoản 2, 3, 4 và 6 của Điều 103 (đó là để thành lập hoặc mua lại công ty con, công
ty liên kết …).
 Tham gia thị trường tiền tệ:
Thị trường tiền tệ là nơi giao dịch ngắn hạn về vốn (khoản 6 Điều 6 Luật ngân
hàng nhà nước năm 2010). Như vậy, thị trường tiền tệ là thị trường vốn ngắn hạn,
nơi diễn ra các hoạt động của cung và cầu về vốn ngắn hạn. Vốn ngắn hạn bao gồm
cả trái phiếu ngắn hạn, có kỳ hạn tức là mua bán những món nợ ngắn hạn rủi ro
thấp, tính thanh khoản cao. Thị trường tiền tệ diễn ra chủ yếu thông qua hoạt động
của hệ thống ngân hàng, vì các ngân hàng là chủ thể quan trọng nhất trong việc
cung cấp và sử dụng vốn ngắn hạn; Thị trường tiền tệ là thị trường phi tập trung tại
các phòng kinh doanh của các ngân hàng và các công cụ kinh doanh đầu tư chuyên
nghiệp thông qua mạng lưới điện thoại, internet rộng lớn. Các nghiệp vụ trên thị
trường tiền tệ là nghiệp vụ chuyển giao vốn có khả năng thanh toán cao, ít xảy ra
rủi ro đối với người đầu tư; Là nơi mua bán các loại chứng từ có giá ngắn hạn, nơi
đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn của nền kinh tế.
Theo Điều 104 và khoản 2 Điều 111 luật TCTD thì NHTM và công ty tài chính
được tham gia thị trường tiền tệ, theo đó NHTM được tham gia đấu thầu tín phiếu
Kho bạc, mua, bán công cụ chuyển nhượng, trái phiếu Chính phủ, tín phiếu Kho
bạc, tín phiếu Ngân hàng Nhà nước và các giấy tờ có giá khác trên thị trường tiền
tệ.
 Hoạt động đầu tư tài chính trên thị trường chứng khoán:

4



Ngoài ra, các NHTM được trực tiếp thực hiện một số hoạt động kinh doanh khác
(Điều 107) như quản lý tiền mặt, tư vấn tài chính, quản lý, bảo quản tài sản, cho
thuê tủ, két an toàn, tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư vấn mua, bán, hợp nhất, sáp
nhập doanh nghiệp, tư vấn đầu tư, mua, bán trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh
nghiệp, môi giới tiền tệ. Đối với các nghiệp vụ như lưu ký chứng khoán, kinh
doanh vàng và các hoạt động kinh doanh khác liên quan đến hoạt động ngân hàng,
NHTM sẽ được thực hiện sau khi được NHNN cho phép.
 Tham gia các hoạt động kinh doanh khác:
Tùy theo đặc trưng riêng của mỗi loại hình TCTD mà luật TCTD quy định các
hoạt động kinh doanh khác cho mỗi loại TCTD một cách riêng biệt, để đảm bảo an
toàn cho hệ thống TCTD cũng như quyền tự do kinh doanh cho các TCTD: NHTM
(Điều 107), công ty tài chính (Điều 111), công ty cho thuê tài chính (Điềi 116), đối
với ngân hàng hợp tác xã thì được thực hiện một số hoạt động kinh doanh khác
theo quy định tại mục 2 Chương IV của Luật TCTD sau khi được Ngân hàng Nhà
nước chấp thuận bằng văn bản, quỹ tín dụng nhân dân (khoản 4 Điều 118), tổ chức
tài chính vi mô (Điều 122).
3. Thực tiễn thực hiện hoạt động đầu tư của các tổ chức tín dụng trong năm
2012 trở lại đây.
Đầu tư tài chính ngày càng chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động của các
tổ chức tín dụng, có ý nghĩa giảm thiểu tối đa rủi ro tín dụng có thể xảy ra, đồng
thời các ngân hàng cũng thu được nhiều lợi nhuận từ hoạt động đầu tư này. Hiện
nay các TCTD ở nước ta đang trong quá trình thực hiện chiến lược nâng cao khả
năng cạnh tranh trước yêu cầu mở cửa thị trường dịch vụ tài chính, hội nhập quốc
tế. do đó, nguồn vốn đầu tư tài chính của các TCTD vào tài sản cố định, máy móc,
phương tiện, công nghệ và đầu tư vào thị trường tài chính ngày càng chiếm tỉ lệ cao
trong cấu trúc danh mục đầu tư.

6


+ Nợ xấu tăng mạnh:
Nhen nhóm từ năm 2011 khi Thống đốc Nguyễn Văn Bình lần đầu tiên đề cập
đến con số nợ xấu, thì sang 2012, chưa bao giờ vấn đề nợ xấu trong hệ thống ngân
hàng chưa bao giờ lại được quan tâm nhiều như vậy.
Theo báo cáo giải trình chất vấn của Thống đốc tại kỳ họp lần 4 Quốc hội khoá
XIII, tính từ tháng 1 đến tháng 5/2012, tốc độ tăng nợ xấu từ 6,59% - 9,35% và lần
cập nhật mới nhất là đến tháng 10/2012 theo công bố của ông Nguyễn Hữu Nghĩa,
Chánh thanh tra NHNN tại buổi họp báo ngày 27/12, tốc độ này là âm 0,95%. Nợ
xấu cũng liên tục tăng từ năm 2008 đến nay, đến tháng 10/2012, nợ xấu tăng
khoảng 66%.
Về tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, dù con số các đơn vị đưa ra còn nhiều chênh
lệch nhưng 2012 được coi là năm đầu tiên Ngân hàng Nhà nước công bố một cách
cụ thể nhất về nợ xấu.
Cụ thể, NHNN dẫn báo cáo của các tổ chức tín dụng cho biết, tính đến tháng
9/2012, tỷ lệ nợ xấu trong tổng tín dụng đối với nền kinh tế là 4,93%.
- Tín dụng tăng trưởng thấp nhất trong lịch sử:
Theo công bố của NHNN, tăng trưởng tín dụng đến 20/12 ước 6,45%, cả năm
nước tăng 7% so cuối 2011, thấp hơn mức tăng 14,41% của năm 2011.
Năm 2011, khi công bố số liệu tăng trưởng tín dụng ước cả năm là hơn 10%,
Thống đốc Bình nhận xét đây là mức tăng thấp nhất từ trước đến nay của ngành
ngân hàng. Như vậy, tín dụng năm 2012 tiếp tục lập đáy mới.
Nguyên nhân của việc tín dụng tăng trưởng thấp là do sức cầu của nền kinh tế
yếu, tồn kho và nợ xấu tăng cao.
8


- Quốc hữu hoá quyền sản xuất vàng miếng:
Đối với thị trường vàng, năm 2012 ghi dấu ấn bằng Nghị định 24/NĐ-CP của
Chính phủ quy định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng và thông tư hướng dẫn
thi hành nghị định này.

làm nảy sinh một số vấn đề trên thị trường thời gian qua như xuất hiện vàng nhái,
vàng giả SJC; sự độc quyền thương hiệu khiến giá vàng nhãn hiệu khác rẻ hơn SJC
từ 1 - 2 triệu đồng/lượng, thậm chí lên tới 3 triệu đồng/lượng và gây nên sự chuyển
đổi vàng nhãn hiệu khác về nhãn hiệu SJC. Trong giai đoạn chuyển đổi này, cơ
quan quản lý đã phát hiện việc không đủ tiêu chuẩn bốn số 9 ở vàng miếng của
nhiều nhãn hiệu khác.
- Biến cố gây chấn động thị trường tại ACB:
Năm 2012 là năm chứng kiến hàng loạt vụ vi phạm liên quan đến tài chính ngân
hàng bị phanh phui và gây chấn động nhất là vụ bắt giữ ông Nguyễn Đức Kiên nguyên Phó chủ tịch Hội đồng sáng lập của ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) và
ông Lý Xuân Hải, nguyên Tổng giám đốc ACB.
Do liên quan đến vụ việc của ông Kiên, các ông Trần Xuân Giá, nguyên Chủ tịch
HĐQT ACB và 2 nguyên Phó chủ tịch của ngân hàng này là ông Phạm Trung
Cang, Lê Vũ Kỳ và Trịnh Kim Quang cũng đã bị khởi tố do đã làm trái quy định
của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả lớn, ảnh hưởng đến tình hình an ninh
tiền tệ, gây bất ổn chính sách tiền tệ của Chính phủ và trực tiếp gây thiệt hại cho
ACB là 718,908 tỷ đồng.
Biến cố này của ACB đã gây nên một cơn chấn động cả trên thị trường chứng
khoán và thị trường ngân hàng. Người dân ồ ạt đến rút tiền khỏi ACB. Trước tình
trạng rút tiền của người dân, ACB và Ngân hàng Nhà nước ngay lập tức đã phát đi
thông cáo trấn an khi cho biết, việc ông Kiên bị bắt không ảnh hưởng gì đến ACB
và NHNN sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho ngân hàng này và các ngân hàng khác
nếu có bất kỳ việc gì xảy ra.

10


Tổng cộng Ngân hàng Nhà nước đã phải hỗ trợ 16.000 tỷ đồng cho ACB để giúp
ngân hàng ổn định, ông Tô Duy Lâm cho biết thêm tại ĐHCĐ mới đây của ngân
hàng.
Biến cố này thực sự đã tạo dấu ấn mạnh với hoạt động của ACB khi lượng tiền

cấp phép hoạt động (điều kiện gia nhập và rút khỏi thị trường), đa dạng hóa các
công cụ giao dịch trên thị trường, thành lập cơ quan giám sát thị trường tiền tệ và
các chế tài khi các thành viên của thị trường vi phạm pháp luật. Có như vậy nguồn
vốn đầu tư của TCTD vào thì trường này mới được đảm bảo an toàn và sinh lợi.
Thứ ba, đối với việc đầu tư vào thị trường chứng khoán, đây là một hoat động
kinh doanh rất phức tạp, có sự tác động rất lớn đối với nền kinh tế mỗi nước, phản
ánh lợi ích của nhà đầu tư, lợi ích của công chúng cũng như lợi ích của toàn thể xã
hội. Do đó, để đảm bảo lợi ích của các bên tham gia vào thị trường chứng khoán,
trong đó có sự tham gia của TCTD với tư cách là nhà đầu tư, cần phải có những
quy định phù hợp của pháp luật để đảm bảo cho thị trường chứng khóan vận hành
và phát triển một cách an toàn.
Vì vậy, pháp luật cần phải hoàn thiện hơn nữa các vấn đề như: Thành lập cơ
quan chức năng chuyên môn xếp hạng, đánh giá chất lượng các lọai chứng khoán,
các vấn đề quy định về phát hành chứng khoán, về chế độ thông tin, báo cáo tài
chính của doanh nghiệp, hình sự hóa các tội danh của thị trường chứng khoán như
mua bán nội gián, phạm vi giấy phép phát hành…và một số sửa đổi bổ sung mà
pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khóan phải hoàn thiện.
Thứ tư, nhằm giải quyết triệt để vấn nạn nợ xấu như xử lý các ngân hàng yếu
kém, thành lập công ty mua bán nợ xấu, bơm tiền giải quyết nợ xấu bất động sản,
yêu cầu TCTD trích lập đủ dự phòng, cơ cấu lại thời gian trả nợ cho doanh nghiệp,
xử lý tài sản đảm bảo....
b. Đối với TCTD:
Ngoài các biện páhp bắt buộc chung mà các TCTD đều phải thực hiện thì mỗi
TCTD căn cứ vào từng điều kiện cụ thể của mình mà đặt ra các biện pháp bảo đảm
an toàn riêng trong khuôn khổ pháp luật, cụ thể như sau:
12


Một là, thực hiện khâu phân loại, đánh giá thị trường, lĩnh vực chuẩn bị đầu tư
một cách kỹ càng, nhằm thực hiện đầu tư có lãi, tránh rủi ro.

7. Luật đầu tư năm 2005;
8. Luật chứng khoán 2010.

14