VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
`
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN MỸ GIANG

ĐĂNG KÝ KINH DOANH
CỦA CÁC HỘ KINH DOANH THEO PHÁP LUẬT
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN MỸ GIANG

ĐĂNG KÝ KINH DOANH
CỦA CÁC HỘ KINH DOANH THEO PHÁP LUẬT
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG BÌNH
Chuyên ngành : Luật kinh tế
Mã số

: 838.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

2.2. Thực tiễn hoạt động đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh
Quảng Bình ...............................................................................................................59
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO
HIỆU QUẢ THỰC HIỆN ĐĂNG KÝ KINH DOANH CỦA HỘ KINH
DOANH TẠI VIỆT NAM ......................................................................................69
3.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh
doanh .........................................................................................................................69
3.2. Hoàn thiện quy định pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh .71
3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đăng ký kinh doanh ...............................73
KẾT LUẬN ..............................................................................................................76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ được viết tắt

Từ viết tắt
BLDS

: Bộ luật dân sự

CQNN

: Cơ quan nhà nước

DN

: Doanh nghiệp

ĐKKD

xã hội chủ nghĩa. Song thực tiễn đã chứng minh quan niệm như vậy là cực đoan và
sự xuất hiện của kinh tế tư bản tư nhân đã góp phần không nhỏ vào sự phát triển lớn
mạnh của nền kinh tế nước nhà.
Đường lối đổi mới kinh tế do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng
cộng sản Việt Nam đề ra được hoàn thiện và phát triển, Đảng và Nhà nước ta khẳng
định chủ trương xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ
chế thị trường có sự quản lý của nhà nước. Nghị quyết Đại hội VI của Đảng đưa ra
giải pháp: “Khuyến khích phát triển kinh tế gia đình. Sử dụng khả năng tích cực của
kinh tế tiểu sản xuất hàng hóa, đồng thời vận dụng và tổ chức những người lao động
cá thể vào các hình thức làm ăn tập thể để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh;
sắp xếp, cải tạo và sử dụng tiểu thương, giúp đỡ những người không cần thiết trong
lĩnh vực lưu thông chuyển sang sản xuất và dịch vụ. Sử dụng kinh tế tư bản tư
nhân trong một số ngành nghề, đi đôi với cải tạo họ từng bước bằng nhiều hình
thức tư bản nhà nước, xóa bỏ thương nghiệp tư bản tư nhân. Mở rộng nhiều hình
thức liên kết giữa các thành phần kinh tế theo nguyên tắc cùng có lợi, bình đẳng
trước pháp luật”.
Tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa
IX) thống nhất quan điểm chỉ đạo phát triển kinh tế hộ gia đình “Các hộ kinh doanh
cá thể được Nhà nước tạo điều kiện và giúp đỡ để phát triển cả ở nông thôn và
thành thị; khuyến khích các hộ liên kết hình thành các hình thức tổ chức hợp tác tự
nguyện, làm vệ tinh cho doanh nghiệp hoặc phát triển lớn hơn”.

1


Thực hiện đường lối, chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, được sự
đồng tình hưởng ứng tích cực của nhân dân, hộ kinh doanh đã phát triển rộng khắp
trong cả nước; đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế, huy động các nguồn lực
xã hội vào sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm, cải thiện đời sống nhân dân,
tăng ngân sách nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội của đất nước.

hộ kinh doanh, tạo một môi trường cạnh tranh và cởi mở cho các chủ thể kinh
doanh phát triển nền kinh tế trong nước.
2. Tình hình nghiên cứu
Cho đến nay, ở Việt Nam cũng đã có các công trình khoa học nghiên cứu về
hộ kinh doanh nhưng phần lớn tiếp cận vấn đề này ở những mức độ khía cạnh, pháp
lý kinh tế khác nhau.
Qua nghiên cứu bản thân nhận thấy rằng sự quan tâm và nghiên cứu của các
nhà khoa học pháp lý thể hiện ở những mức độ khác nhau:
Thứ nhất: Ở các trung tâm, trường Đại học đào tạo cử nhân luật
trong chương trình đào tạo của mình vấn đề hộ kinh doanh là một bộ phận
nằm trong quá trình giảng dạy về luật kinh tế và quản lý kinh tế mặc dù mức
độ nghiên cứu chưa sâu. Chúng ta có thể tìm thấy một số vấn đề về hộ kinh doanh
trong Giáo trình Luật thương mại của Trường Đại học Luật Hà Nội - Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội, 2006; Giáo trình Luật kinh tế của Khoa Luật Đại học Quốc gia
Hà Nội - Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2001; Chuyên khảo Một số quy
định mới về hộ kinh doanh nhỏ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003. Hay các bài
viết được công bố trên các tạp chí chuyên ngành pháp lý, nổi bật như bài viết: Phân
tích pháp luật về hộ kinh doanh để tìm ra các bất cập của TS. Ngô Huy Cương - Tạp
chí Khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, số 25 (2009)...
Thứ hai: Một số công trình luận văn, đề tài có nghiên cứu về chủ thể hộ kinh
doanh của các học giả như:
- “Pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam thực trạng và phương hướng
hoàn thiện” - Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Trần Tố Uyên (Khoa Luật Đại
học Quốc gia Hà Nội, năm 2005);
- “Pháp luật về hộ kinh doanh ở Việt Nam” - Luận văn Thạc sĩ luật học của
tác giả Hoàng Minh Sơn (Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2012).

3




3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là nhằm làm sáng tỏ những điểm mới và
hạn chế của việc đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh theo pháp luật Việt Nam
hiện nay và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh của
chủ thể này ở Việt Nam. Luận văn phải chỉ ra được những điểm mới về thủ tục
hành chính của pháp luật Việt Nam mà cụ thể là trong Luật doanh nghiệp 2014,
Nghị định 78/2015/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, đồng thời chỉ ra những hạn
chế còn tồn tại về thủ tục hành chính trong đăng ký kinh doanh, đưa ra những vấn
đề bất cập trong thực tiễn thực hiện mà cụ thể từ địa bàn tỉnh Quảng Bình, từ đó đề
xuất giải pháp để khắc phục góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước trong
lĩnh vực đăng ký kinh doanh của các hộ kinh doanh nói riêng và hoạt động kinh
doanh của các chủ thể nói chung, qua đó góp phần tạo lập một môi trường pháp lý
thuận lợi và năng động, thúc đẩy phát triển kinh tế trong nước.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn là:
Thứ nhất: Nghiên cứu những vấn đề lý luận về hộ kinh doanh trong điều kiện
chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
Thứ hai: Nghiên cứu, phân tích các vấn đề pháp lý hiện hành điều chỉnh hoạt
động đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh theo pháp luật Việt Nam để tìm ra
những bất cập, hạn chế còn tồn tại.
Thứ ba: Căn cứ vào các nghiên cứu, phân tích trên và trên cơ sở tìm hiểu
thực tiễn tại tỉnh Quảng Bình từ đó đề xuất những phương hướng, giải pháp cho
việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về hộ kinh doanh ở Việt Nam trong điều kiện
hiện nay ở nước ta.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Trong điều kiện khả năng nghiên cứu có nhiều khó khăn và nguồn tài liệu
tham khảo còn hạn chế, luận văn chưa thể bao quát hết các vấn đề pháp lý về hoạt

thành viên, công ty hợp danh từ đó làm nổi bật lên vị trí, vai trò của hộ kinh doanh.
Phương pháp thống kê, phân tích và xử lý số liệu được sử dụng nhiều trong
nghiên cứu về thực trạng pháp luật về thủ tục đăng ký kinh doanh của hộ kinh
doanh trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.

6


Phương pháp tổng hợp được sử dụng để khái quát hóa nhằm đưa ra những đề
xuất, kiến nghị của luận văn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Luận văn phản ánh cái nhìn khách quan về thủ tục hành chính trong lĩnh vực
đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh theo pháp luật Việt Nam hiện nay. Luận văn
chỉ ra những điểm mới, những vấn đề còn tồn tại cần phải tiếp tục sửa đổi bổ sung
để hoàn thiện hệ thống pháp luật đăng ký kinh doanh nói riêng và hệ thống pháp
luật kinh doanh nói chung.
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Trên cơ sở hoàn thiện hệ thống pháp luật đăng ký kinh doanh của hộ kinh
doanh từ đó tạo một môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận tiện và minh bạch,
hiện thực hóa đầy đủ quyền tự do kinh doanh theo nguyên tắc công dân được tự do
kinh doanh những ngành nghề mà pháp luật không cấm hoặc không hạn chế, nâng
cao tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh và thúc đẩy nền kinh tế trong nước
phát triển.
Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các tổ chức, cá nhân có
quan tâm đến vấn đề này cả trên phương diện nhận thức lẫn hoạt động thực tiễn.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo thì cấu trúc Luận văn có 03
chương:
- Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản của hộ kinh doanh và pháp luật về