VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM QUỐC VIỆT

ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM THEO
PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM QUỐC VIỆT

ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM THEO
PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI

Chuyên ngành : Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
Mã số
:
838.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Tối xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này.
Tác giả luận văn

Phạm Quốc Việt


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM HIẾP DÂM VÀ
ĐIỀU TRA VỤ ÁN HIẾP DÂM ..............................................................................6
1.1. Khái niệm và đặc điểm pháp lý của tội hiếp dâm ................................................6
1.2. Những vấn đề chung về điều tra vụ án hiếp dâm .................................................9
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM CỦA
LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI
CÔNG AN TỈNH QUẢNG NGÃI .........................................................................29
2.1. Những vấn đề có liên quan đến điều tra vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh
sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi..............................29
2.2. Hoạt động điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội
phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi .....................................................39
2.3. Nhận xét, đánh giá về điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát
điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi ...................................52
CHƯƠNG 3. DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU
TRA CÁC VỤ ÁN HIẾP DÂM CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT ĐIỀU
TRA TỘI PHẠM VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI CÔNG AN TỈNH QUẢNG NGÃI .59
3.1. Dự báo những vấn đề có liên quan đến điều tra các vụ án hiếp dâm của lực
lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi ............59
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả điều tra các vụ án hiếp dâm của lực lượng
Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi ....................62
KẾT LUẬN ..............................................................................................................74
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

CBCS

Cán bộ, chiến sĩ

5.

CSĐTTP

Cảnh sát điều tra tội phạm

6.

CSĐT

Cảnh sát điều tra

7.

CSND

Cảnh sát nhân dân

8.

TTXH

Trật tự xã hội

9.


năm 2017 đã phát hiện, điều tra 56 vụ án hiếp dâm, trong đó đã khám phá 54 vụ (đạt
96,42%). Mặc dù về con số cho thấy, kết quả điều tra khám phá khá cao, tuy nhiên
quá trình điều tra vụ án hiếp dâm vẫn còn những tồn tại, thiếu sót làm hạn chế hiệu
1


quả hoạt động điều tra đối với loại tội phạm này. Cụ thể như: công tác tiếp nhận, xử
lí, tố giác, tin báo về tội phạm hiếp dâm còn chậm, cán bộ trực ban tiếp nhận, tố
giác, tin báo chưa phản ánh đủ các nội dung cần làm rõ gây khó khăn cho việc kiểm
tra, xác minh dẫn đến thời gian lưu trữ tin báo quá lâu; công tác điều tra tại hiện
trường còn thiếu kịp thời, việc thu giữ, truy nguyên dấu vết phục vụ công tác điều
tra còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu điều tra; công tác lấy lời khai người bị
hại, người làm chứng chưa đi sâu vào nghiên cứu tâm lý, hoàn cảnh nên hiệu quả
không cao; công tác trưng cầu giám định chậm, việc cung cấp mẫu vật cho giám
định không bảo đảm theo đúng quy định; việc áp dụng biện pháp ngăn chặn bắt
người vẫn còn một số trường hợp chưa kịp thời dẫn đến đối tượng bỏ trốn, xóa dấu
vết; công tác hỏi cung bị can vẫn chưa được tiến hành khẩn trương, kịp thời dẫn tới
bị can có thời gian chuẩn bị hợp thức hóa lời khai của mình. Ngoài ra, còn có một
số nguyên nhân chủ quan từ người bị hại, người làm chứng như: do người bị hại và
gia đình người bị hại chậm trễ trong việc tố giác tội phạm dẫn đến lực lượng CSĐT
tới chậm, hiện trường đã bị xáo trộn, dấu vết đã bị tẩy xóa nên việc thu thập dấu vết,
tài liệu chứng cứ có giá trị trực tiếp để chứng minh tội phạm và người phạm tội gặp
rất nhiều khó khăn, người bị hại do nhiều nguyên nhân khác nhau không trình báo
hoặc trình báo không kịp thời, do họ thường có tâm lý “sợ hãi, xấu hổ, hoang mang,
căm thù” nên ít đến Cơ quan Công an trình báo sự việc. Mặt khác, trong một số vụ
án hiếp dâm người bị hại là trẻ em thì nhận thức của người bị hại còn thiếu hiểu biết
nên việc cung cấp thông tin thiếu chính xác, không đầy đủ. Vì vậy, Cơ quan Công
an không kịp thời nắm bắt được đặc điểm của người phạm tội để áp dụng các biện
pháp điều tra thích hợp, đến khi phát hiện thì những đối tượng phạm tội đã xóa bỏ
dấu vết, trốn khỏi nơi gây án, tạo ra chứng cứ ngoại phạm. Bên cạnh đó, người làm

trẻ em của lực lượng CSĐT tội phạm về TTXH Công an tỉnh Đăk Lắk”. Luận văn
thạc sĩ luật học, Trường Đại học CSND, 2009.
Các công trình trên, nghiên cứu về vấn đề phòng ngừa, điều tra tội phạm hiếp
dâm; việc định tội danh, truy tố hoặc xét xử tội phạm hiếp dâm ở các địa bàn khác.
Từ trước đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về hoạt động điều tra các vụ
án hiếp dâm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi.

3


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ thực trạng hoạt động điều tra các vụ án hiếp dâm của lực
lượng CSĐTTP về TTXH Công an tỉnh Quảng Ngãi. Từ đó đề xuất một số giải
pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra loại án này trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu trên, đề tài tập trung giải quyết những nhiệm vụ nghiên
cứu cơ bản sau:
- Nghiên cứu những quy định pháp luật tội phạm hiếp dâm và điều tra vụ án
hiếp dâm.
- Khảo sát làm rõ thực trạng hoạt động điều tra các vụ án hiếp dâm, rút ra
những ưu điểm cũng như những hạn chế, thiếu sót, và nguyên nhân của hạn chế,
thiếu sót, trong hoạt động điều tra đối với vụ án hiếp dâm của lực lượng
CSĐTTP về TTXH Công an tỉnh Quảng Ngãi.
- Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra vụ án hiếp dâm
của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi
trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Tội phạm hiếp dâm; những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động điều tra các

dâm
Chương 2. Thực trạng điều tra vụ án hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra
tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ngãi
Chương 3. Dự báo và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra các vụ án
hiếp dâm của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh
Quảng Ngãi.

5


CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM HIẾP DÂM VÀ
ĐIỀU TRA VỤ ÁN HIẾP DÂM
1.1. Khái niệm và đặc điểm pháp lý của tội hiếp dâm
1.1.1. Khái niệm tội hiếp dâm
Để đưa ra được khái niệm tội hiếp dâm, trước hết cần hiểu khái niệm hiếp
dâm, hiếp dâm trẻ em là gì? Theo từ điển tiếng Việt - Hoàng Phê chủ biên do
Trung tâm từ điển ngôn ngữ xuất bản năm 1992, khái niệm “hiếp dâm” được hiểu
là: “Dùng sức mạnh bắt phải để cho thỏa mãn sự dâm dục”. Từ điển bách khoa
CAND Việt Nam, Viện chiến lược và khoa học Công an biên soạn, do nhà xuất bản
CAND phát hành năm 2005 hành vi hiếp dâm được hiểu là: “Dùng sức mạnh cưỡng
bức người khác để thỏa mãn nhu cầu tình dục của mình”.
Theo các quan điểm trên thì hiếp dâm là hành vi dùng sức mạnh để thỏa mãn
nhu cầu tình dục trái pháp luật. Hiếp dâm trẻ em chỉ khác hành vi hiếp dâm nói
chung ở tính chất đối tượng bị xâm hại đó là trẻ em [17, tr.102].
Tội phạm hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em là một loại tội phạm cụ thể của tình trạng
tội phạm nói chung. Do đó, để làm rõ khái niệm về tội hiếp dâm, trước hết phải hiểu
khái niệm về tội phạm nói chung. Theo Điều 8, Bộ Luật hình sự năm 2015 (sửa đổi
bổ sung năm 2017) thì: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định
trong Bộ Luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân