VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THÙY DƯƠNG

QUYỀN BÀO CHỮA CỦA NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI
DƯỚI 18 TUỔI THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG
HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THÙY DƯƠNG

QUYỀN BÀO CHỮA CỦA NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI
DƯỚI 18 TUỔI THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG
HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG NGÃI
Chuyên ngành : Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số

: 838.01.04


tỉnh Quảng Ngãi ................................................................................................................. 377
CHƯƠNG 3. CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN BÀO CHỮA CỦA NGƯỜI BỊ
BUỘC TỘI DƯỚI 18 TUỔI TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ ........................................ 58
3.1. Yêu cầu và quan điểm về bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội dưới 18 tuổi
trong Tố tụng hình sự Việt Nam hiện nay ........................................................................... 58
3.2. Các giải pháp bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội dưới 18 tuổi ................ 61
KẾT LUẬN ......................................................................................................................... 73
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


CÁC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BLTTHS

: Bộ luật tố tụng hình sự

CTN

: Chưa thành niên

NBC

: Người bào chữa

QBC

: Quyền bào chữa

THTT

: Tiến hành tố tụng


39

tuổi bị xét xử sơ thẩm từ năm 2013 đến năm 2017
Bảng 2.4.

Thống kê số người dưới 18 tuổi được trợ giúp pháp
lý từ năm 2013 đến năm 2017

42


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quyền con người là vấn đề luôn được các quốc gia trên thế giới quan
tâm. Để đảm bảo quyền con người trong xã hội nói chung, các bản Hiến pháp
của nước ta đều đã có nhiều điều khoản nhấn mạnh quyền con người, quyền
công dân trong đó không thể không kể đến quyền bào chữa (QBC) và những
bảo đảm cần thiết để quyền đó được thực hiện.
QBC là một trong những quyền cơ bản của công dân. Đây là một nguyên
tắc Hiến định được ghi nhận tại Hiến Pháp năm 2013, đồng thời cũng là
nguyên tắc cơ bản của pháp luật Tố tụng hình sự (TTHS) Việt Nam. Việc ghi
nhận và thực hiện nguyên tắc này góp phần quan trọng vào việc bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, giúp cơ quan tiến hành tố tụng
(THTT) giải quyết vụ án khách quan, toàn diện và chính xác, không để lọt tội
phạm và không làm oan người vô tội.
Đất nước ta đang trên đường đổi mới toàn diện với mọi lĩnh vực của đời
sống, trong đó có công cuộc cải cách tư pháp nhằm xây dựng Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa. Trong giai đoạn hiện nay, với mục tiêu xây dựng nền
tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, BLTTHS năm 2015 ra đời với những sửa
đổi, bổ sung hợp lý, quy định một cách cụ thể, thống nhất hơn về thủ tục tố
tụng đối với người bị buộc tội dưới 18 tuổi.
Tại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, những năm vừa qua việc áp dụng thủ tục
đặc biệt khi tiến hành hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử đối với
những vụ án mà người bị buộc tội là đối tượng người dưới 18 tuổi tuy đạt
được những kết quả nhất định nhưng vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập.
Điều này là do một phần chưa nắm vững và vận dụng chính xác, triệt để quy
định của pháp luật tố tụng liên quan đến việc giải quyết vụ án mà người dưới
18 tuổi phạm tội, một phần người THTT lạm quyền, không tôn trọng, coi nhẹ
các quyền lợi của người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi.
2


Từ những lý do trên cho thấy việc nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề bảo
đảm quyền con người nói chung và QBC của người bị buộc tội dưới 18 tuổi
trong TTHS nói riêng là vấn đề có ý nghĩa lớn và mang tính cấp thiết. Do đó
tác giả chọn đề tài “Quyền bào chữa của người bị buộc tội dưới 18 tuổi theo
pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi” làm luận
văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Luật Hình sự - Tố tụng hình sự.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
QBC của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong TTHS là vấn đề được
nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, tiếp cận theo những góc độ khác
nhau. Cho đến nay đã có một số công trình trực tiếp hoặc gián tiếp nghiên cứu
đề cập đến đề tài này trong các Giáo trình, sách chuyên khảo, bình luận hay
đề cập chung khi nghiên cứu vấn đề về QBC đối với người bị buộc tội nói
chung và đối với người bị buộc tội dưới 18 tuổi nói riêng như Luận án “Thực
hiện QBC của bị can, bị cáo trong TTHS” của Hoàng Thị Sơn, Nguyễn Hữu
Thế Trạch với Luận án “QBC của bị can, bị cáo là người CTN trong TTHS
Việt Nam”, Luận án “Bảo đảm quyền có người bào chữa (NBC) của người bị

3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống những vấn đề lý
luận và thực tiễn về QBC của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong TTHS Việt
Nam, từ đó đóng góp về mặt khoa học đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu
quả bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội dưới 18 tuổi từ thực tiễn
tỉnh Quảng Ngãi, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng Hình sự
Việt Nam về quyền bào chữa nói chung, quyền bào chữa của người bị buộc
tội dưới 18 tuổi nói riêng.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, trong quá trình thực hiện đề tài tác giả đặt ra
cho mình các nhiệm vụ sau đây:
Một là, làm rõ những lý luận về QBC của người bị buộc tội dưới 18 tuổi.

4


Hai là, khảo sát, đánh giá thực trạng quy định của pháp luật về QBC của
người bị buộc tội dưới 18 tuổi và đánh giá thực tiễn áp dụng tại địa bàn tỉnh
Quảng Ngãi từ năm 2013 đến năm 2017.
Ba là, rút ra những kết quả đạt được, những tồn tại, thiếu sót, vướng mắc
và đề xuất các giải pháp cơ bản hoàn thiện pháp luật để bảo đảm QBC cho
người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng mà đề tài luận văn nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực
trạng, quy định của pháp luật TTHS Việt Nam và thực trạng thực hiện về
QBC của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung phân tích các quy định của pháp luật TTHS Việt
Nam từ trước năm 1988 cho đến nay. Đồng thời, đánh giá tình hình thực tiễn

bị buộc tội dưới 18 tuổi ở Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Ngãi nói riêng.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Thông qua việc nghiên cứu, đề tài sẽ đánh giá được thực tiễn áp dụng
của quy định của pháp luật TTHS về QBC của người bị buộc tội dưới 18 tuổi
là cơ sở cho các cơ quan xây dựng pháp luật, hoàn thiện hơn nữa các quy định
của BLTTHS về chế định này. Với những kết quả mà luận văn mang lại có
thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu trong thực tiễn điều tra, truy
tố, xét xử cũng như trong nghiên cứu giảng dạy về TTHS.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, danh mục
các từ viết tắt và bảng thống kê số liệu, nội dung của luận văn được kết cấu
gồm 3 chương:

6


Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full