Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
BỘ MÔN SƯ PHẠM KỸ THUẬT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

THIẾT KẾ VÀ THỬ NGHIỆM MỘT SỐ BÀI GIẢNG
MÔN CÔNG NGHỆ 10 SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC BẰNG TRÒ CHƠI Ở TRƯỜNG THPT
VÕ THỊ SÁU, QUẬN BÌNH THẠNH, TP.HCM

GVHD: ThS. PHẠM QUỲNH TRANG
SVTH: LƯƠNG THỊ PHẤN
Ngành: Sư phạm kỹ thuật Nông nghiệp
Niên khóa: 2007 – 2011

Tp.HCM, tháng 05/2011
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM

SVTH: Lương Thị Phấn

1

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang




Ngành Sư phạm KTNN

LỜI CẢM ƠN

Con xin gửi lời tri ân sâu sắc đến cha mẹ và tất cả người thân trong gia đình.
Cha mẹ và mọi người luôn chăm sóc, lo lắng cho con, đã động viên, ủng hộ, tạo
điều kiện tốt nhất cho con trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến:
ThS. Phạm Quỳnh Trang, Bộ môn Sư phạm kỹ thuật, khoa Ngoại ngữ - Sư
phạm, trường ĐH Nông lâm Tp. HCM đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn
thành khóa luận tốt nghiệp này.
Quý thầy cô trường ĐH Nông lâm Tp.HCM đã dạy dỗ và truyền đạt những
kiến thức quý báu cho em trong những năm học vừa qua.
Quý thầy cô Bộ môn Sư phạm sư phạm kỹ thuật, khoa Ngoại ngữ - Sư phạm
đã kịp thời hỗ trợ, tận tâm giảng dạy, hướng dẫn cho em.
Xin cảm ơn quý thầy cô trường THPT Võ Thị Sáu, đặc biệt là cô Vương Thị
Bạch Tuyết đã tạo điều kiện thuận lợi và chỉ bảo tận tình để em có thể hoàn thành
thực tập và thử nghiệm đề tài.
Cảm ơn những người bạn đã luôn sát cánh sẻ chia, động viên và giúp đỡ tôi
trong quá trình thực hiện đề tài.

Người nghiên cứu

SVTH: Lương Thị Phấn

3

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


-

Thực hiện đánh giá hiệu quả giảng dạy qua các kênh đánh giá:

+ Quan sát bằng mắt, nhận xét lớp học.
+ Quay video, thực hiện ở cả lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.
+ Bài kiểm tra cuối giờ học.
-

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giảng dạy các
PPDH tích cực, trong đó có PPDH bằng trò chơi.
2. Kết quả đạt được

-

Quá trình dạy thử nghiệm tại trường THPT Võ Thị Sáu cho thấy dạy học

bằng trò chơi có một số ưu điểm: Đa số HS thích học môn Công nghệ 10 với PPDH
bằng trò chơi. Bởi lẽ các em đều cho đây là môn học phụ, không cần phải đầu tư
nhiều. Lê Phước Lộc (2002) đã đúc kết và đưa ra 5 định hướng cho việc tổ chức
giảng dạy để HS vừa nắm vững tri thức đồng thời phát triển tư duy thông qua việc
hoạt động dạy học, trong đó định hướng đầu tiên là “Tạo bầu không khí học tập tích
cực”. Do vậy, tạo tâm lý thoải mái, vui vẻ cho các em khi học môn Công nghệ sẽ
thu hút được nhiều HS tham gia. Chính vì vậy, kết quả của các bài kiểm tra cuối tiết
học khá cao.

SVTH: Lương Thị Phấn

4



SVTH: Lương Thị Phấn

5

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

MỤC LỤC
Nội dung

Trang

Lời cảm ơn ......................................................................................................... i
Tóm tắt kết quả nghiên cứu................................................................................ ii
Danh sách các bảng .......................................................................................... iv
Danh mục các từ viết tắt .....................................................................................v
Chương 1: GIỚI THIỆU ................................................................................. 1
1.1

Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1

1.2

Vấn đề nghiên cứu .................................................................................... 3



Phương pháp nghiên cứu........................................................................... 5

1.10

Cấu trúc luận văn .................................................................................... 6

1.11

Kế hoạch nghiên cứu............................................................................... 7

Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN ......................................................................... 8
2.1

Lược sử vấn đề nghiên cứu ....................................................................... 8

2.2

Định nghĩa về phương pháp dạy học ........................................................10

2.2.1 Khái niệm...........................................................................................10
2.2.2 Phân loại phương pháp dạy học..........................................................11
2.3

Quan điểm lấy người học làm trung tâm ..................................................12

SVTH: Lương Thị Phấn

6



Một số lưu ý khi dạy học bằng trò chơi ....................................................17

2.7

Một số trò chơi có thể sử dụng trong môn Công nghệ 10 .........................18

2.7.1 Trò chơi “Ô chữ”................................................................................18
2.7.2 Trò chơi “Hiểu nhau” .........................................................................19
2.7.3 Trò chơi “Tiếp sức”............................................................................23
2.7.4 Trò chơi “Nhà kinh doanh tài ba” .......................................................24
2.8

Đặc điểm của học sinh THPT...................................................................25

2.8.1 Đặc điểm học tập................................................................................25
2.8.2 Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ .......................................................26
2.9

Tổng quan môn Công nghệ 10 ở trường THPT hiện nay ..........................29

2.9.1 Vai trò, nhiệm vụ của môn Công nghệ 10...........................................29
2.9.1.1 Vai trò của môn Công nghệ 10 .....................................................29
2.9.1.2 Nhiệm vụ của môn Công nghệ 10.................................................30
2.9.2 Mục tiêu của môn Công nghệ 10 ở trường THPT ...............................32
2.9.3 Nội dung môn Công nghệ 10..............................................................33
Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU................................................34
3.1

Phương pháp nghiên cứu tài liệu ..............................................................34

3.4.2 Phương pháp phân tích định tính ........................................................38
Chương 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH........................................................39
4.1

Mô tả các trò chơi sử dụng trong bài giảng...............................................39

4.1.1 Trò chơi “Ô chữ”................................................................................39
4.1.2 Trò chơi “Hiểu nhau” .........................................................................40
4.2

Kết quả thu thập được từ bài kiểm tra kết thúc bài học.............................42

4.2.1 Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi theo thang bậc đánh giá của Bloom ......43
4.2.2 Tỷ lệ điểm kiểm tra xếp loại HS .........................................................45
Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................48
5.1

Thiết kế bài giảng sử dụng PPDH bằng trò chơi.......................................48

5.2

Hiệu quả của PPDH bằng trò chơi............................................................49

5.2.1 Mức độ hứng thú của học sinh............................................................49
5.2.2 Khả năng tiếp thu bài học...................................................................51
5.2.3 Phát huy khả năng tư duy sáng tạo .....................................................52
5.2.4 Phát huy tính tích cực, tự giác ............................................................53
5.3

Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài...............................................54

9

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

DANH SÁCH CÁC BẢNG BIỂU
Tên bảng

Trang

Bảng 2.1: Phân loại các PPDH.......................................................................... 11
Bảng 3.1: Bố trí bài dạy thử nghiệm ............................................................ .... 35
Bảng 3.2: Bố trí thời gian thực nghiệm ......................................................... ... 35
Bảng 4.1: Kiểm tra kết thúc bài học ............................................................... .. 42
Bảng 4.2: Mức độ câu hỏi theo thang đánh giá của Bloom............ ................... 42
Bảng 4.3: Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi ở mức độ biết (Bài 22).... ................... 43
Bảng 4.4: Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi ở mức độ hiểu (Bài 22) ... ................... 43
Bảng 4.5: Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi ở mức độ vận dụng (Bài 22) ...... ........ 43
Bảng 4.6: Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi ở mức độ biết (Bài 29).... ................... 44
Bảng 4.7: Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi ở mức độ hiểu (Bài 29) ... ................... 44
Bảng 4.8: Tỷ lệ HS trả lời đúng câu hỏi ở mức độ vận dụng (Bài 29)……........ 45
Bảng 4.9: Tỷ lệ điểm kiểm tra bài 22 ............................................ ................... 46
Bảng 4.10: Tỷ lệ điểm kiểm tra bài 29 .......................................... ................... 47

SVTH: Lương Thị Phấn


THCS

Trung học cơ sở

PP

Phương pháp

QTDH

Quá trình dạy học

Tp.HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

TN

Thực nghiệm

DC

Đối chứng

SVTH: Lương Thị Phấn

11

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


ứng nguồn nhân lực có đủ khả năng phục vụ cho xã hội, phát triển tương lai, việc
đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là một trong những yêu cầu cấp thiết hiện
nay. PPDH tích cực, lấy người học làm trung tâm là một trong những mục tiêu được
nhiều nhà giáo dục nghiên cứu.
Theo Võ Thị Kim Liên (2006), sự công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước
(2000 – 2020) đang cần những con người toàn diện về nhân cách. Điều này đồng
nghĩa với việc đặt ra cho ngành giáo dục nước ta một dấu hỏi lớn: “Phải làm gì để
nâng cao chất lượng đào tạo?”. Điều 35 Hiến pháp Việt Nam (1992) có quy định:
SVTH: Lương Thị Phấn

12

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

“Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Nâng cao chất lượng giáo dục là
nhiệm vụ trọng tâm mà Đảng và Nhà nước ta đề ra trong những năm gần đây. Định
hướng đổi mới phương pháp dạy học đã được xác định trong Nghị quyết Trung
ương 4 khóa VII (01/1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12/1996), được
thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12/1998), được cụ thể hóa trong các chỉ thị của Bộ
Giáo dục và đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 15 (04/1999). Luật Giáo dục, điều 24.2 đã
đề nghị: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi
dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Đổi mới PPDH là “Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh


của học sinh; từng bước áp dụng những thành tựu của khoa học kỹ thuật vào hoạt
động dạy và học.
Mặt khác, thực tế ở hầu hết các trường THPT, học sinh vẫn còn học một cách
thụ động, mang tính đối phó với môn Công nghệ 10, bởi ý nghĩ đây chỉ là một môn
học phụ. Ngoài ra, phương pháp giảng dạy của GV không thu hút được học sinh,
PPDH theo truyền thống “thầy đọc – trò chép” đã không còn phát huy được tác
dụng, dễ dẫn đến nhàm chán. Thiết nghĩ tích cực hóa phương pháp giảng dạy là con
đường đúng đắn để thay đổi cách nghĩ, cách học của học sinh. Điều này phụ thuộc
vào sự khéo léo của người giáo viên trong việc lựa chọn phương pháp giảng dạy
cho phù hợp. Chính vì vậy, đề tài “Thiết kế và thử nghiệm một số bài giảng môn
Công nghệ 10 sử dụng phương pháp dạy học bằng trò chơi ở trường THPT Võ
Thị Sáu, quận Bình Thạnh, Tp.HCM” được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả của
nó trong công cuộc đổi mới giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ở
trường THPT.
1.2

Vấn đề nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nhằm nghiên cứu các vấn đề sau:
-

Thiết kế một số bài giảng sử dụng PPDH bằng trò chơi.

-

Thử nghiệm 2 trong số các bài giảng đã được thiết kế để đánh giá hiệu quả
của PPDH bằng trò chơi trong việc giảng dạy môn Công nghệ 10.

1.3


Học sinh 2 lớp 10 (10A2 và 10A3), lớp dạy thử nghiệm và lớp dạy đối
chứng.

1.5

Câu hỏi nghiên cứu
-

Câu hỏi 1: Thiết kế bài giảng sử dụng PPDH bằng trò chơi như thế nào?

-

Câu hỏi 2: Sử dụng trò chơi trong dạy học có mang lại sự hứng thú trong
hoạt động học tập của học sinh hay không?

-

Câu hỏi 3: Học tập bằng trò chơi có giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy,
sáng tạo hay không?

-

Câu hỏi 4: Khả năng tiếp thu bài của học sinh như thế nào khi học với PPDH
bằng trò chơi?

-

Câu hỏi 5: Sử dụng trò chơi trong học tập có phát huy tính tích cực, tự giác
của học sinh hay không?

Trong phạm vi của luận văn tốt nghiệp, đề tài chỉ thực hiện trong thời gian từ

tháng 09/2010 đến tháng 05/2011 ở một số lớp 10, Trường THPT Võ Thị Sáu, quận
Bình Thạnh, Tp.HCM.
Thiết kế và dạy thử nghiệm một số bài học của môn Công nghệ 10 sử dụng
PPDH bằng trò chơi.
1.8

Giá trị thực tiễn, tính mới mẻ và hướng phát triển của đề tài

1.8.1 Giá trị thực tiễn của đề tài

SVTH: Lương Thị Phấn

15

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

Trong xu thế đổi mới giáo dục của nước ta hiện nay, PPDH tích cực đang
ngày càng được khuyến khích sử dụng. Đề tài ứng dụng PPDH bằng trò chơi trong
việc thiết kế và giảng dạy một số bài học môn Công nghệ 10. Đề tài thực hiện sẽ
đánh giá được hiệu quả của việc áp dụng PPDH bằng trò chơi vào dạy học.
1.8.2 Tính mới mẻ của đề tài
Đổi mới PPDH đã và đang là vấn đề quan tâm hàng đầu của nền giáo dục
nước ta hiện nay. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc áp dụng các PPDH tích


GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

Thu thập kết quả và đánh giá mức độ hiểu bài của học sinh thông qua bài
kiểm tra cuối buổi học.
 Phương pháp phân tích định tính
Bằng cách quan sát, phân tích mức độ hứng thú của học sinh khi học với
PPDH bằng trò chơi.
Đưa ra kết luận, giải thích, lý giải dựa trên nền tảng cơ sở lý luận đã tìm hiểu.
1.10 Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm có 5 chương
Chương 1: Giới thiệu
Trong chương này người nghiên cứu sẽ giới thiệu những vấn đề sau:
-

Giới thiệu lý do chọn đề tài.

-

Mục đích nghiên cứu.

-

Đối tượng và khách thể nghiên cứu.



Trình bày tóm tắt sơ lược về những nghiên cứu trước đây.

-

Trình bày những lý thuyết cơ bản về PPDH bằng trò chơi mà người nghiên

cứu tìm hiểu được để làm cơ sở cho lý luận của đề tài.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Trong chương này, người nghiên cứu sẽ mô tả cụ thể các phương pháp được
sử dụng trong đề tài.
Chương 4: Kết quả và phân tích
Trình bày kết quả từ việc dạy thử nghiệm: mô tả và phân tích kết quả đạt
được.

SVTH: Lương Thị Phấn

17

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

Chương 5: Kết luận và kiến nghị
Từ kết quả phân tích được, người nghiên cứu đưa ra kết luận cho vấn đề
nghiên cứu. Ngoài ra, người nghiên cứu có thể đưa ra ý kiến của mình và đề xuất
hướng phát triển cho các đề tài tiếp theo.

Tìm tài liệu

GVHD và người nghiên
cứu
Người nghiên cứu

3

24/09 – 29/09/2010

Viết đề cương

Người nghiên cứu

4

30/9/2010

Nộp đề cương

Người NC và GVHD

5

25/12/2010

Hoàn thành chương 2 và 3

Người nghiên cứu


Người nghiên cứu

SVTH: Lương Thị Phấn

18

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1

Lược sử về vấn đề nghiên cứu
Ngày nay, tri thức nhân loại tăng nhanh với tốc độ chóng mặt, tăng theo hàm

số mũ. Thậm chí ở một số ngành, tri thức còn biến đổi hàng ngày, hàng giờ. Vì vậy
dạy học bằng phương pháp thông báo kiến thức có sẵn và học theo kiểu thụ động
không còn thích hợp nữa, mà phải dạy cho người học hình thành năng lực tự thu
nhận, xử lý, sử dụng thông tin để tích lũy thành tri thức cho riêng mình. Con đường
đi tìm các PPDH để đáp ứng nhu cầu của thời đại, góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục cho trường phổ thông đã cho ra nhiều công trình nghiên cứu có giá trị:
1. Giáo trình “Phương tiện dạy học” của tác giả Tô Xuân Giáp, Nhà xuất
bản Giáo dục, 2000. Tác giả đã giới thiệu một số phương tiện dạy học hiện đại có
thể sử dụng trong công nghệ dạy học. Ngoài ra, tác giả cũng đã đề cập đến luyện

Sư phạm và ngoại ngữ, trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội, 2008. Nhóm tác giả
Bùi Thị Hải Yến, Phùng Thị Chuyên, Phạm Văn Đông đã nghiên cứu, thiết kế và
thử nghiệm một số trò chơi trong dạy học môn Công nghệ 10 chương I ở khâu củng
cố bài học. Qua thực nghiệm các tác giả cũng đã nhận thấy được ưu điểm của
PPDH bằng trò chơi. Theo các tác giả “Trò chơi được đưa vào củng cố bài học môn
Công nghệ 10 – THPT đã tạo hứng thú học tập ở các em, giúp các em ghi nhớ kiến
thức sau mỗi bài học một cách nhẹ nhàng, sinh động, hấp dẫn”. Như vậy có thể
thấy, sử dụng trò chơi ở khâu củng cố bài học môn Công nghệ 10 là phù hợp và cần
thiết.
4. Luận văn cử nhân Sư phạm KTNN “Tìm hiểu phương pháp gây hứng thú
học môn kỹ thuật nông nghiệp ở một vài trường phổ thông ở quận Thủ Đức và quận
9 Tp.HCM”, Bộ môn Sư phạm KTNN, Đại học Nông Lâm Tp.HCM, 2006. Tác giả
Lê Thị Yến đã tìm hiểu mức độ hứng thú của học sinh khi được học với các PPDH
khác nhau, đồng thời tác giả cũng đưa ra một số phương pháp gây hứng thú cho học
sinh khi học môn kỹ thuật nông nghiệp như sử dụng phương tiện dạy học hiện đại,
thay đổi PPDH thích hợp với mỗi bài học, pha trò lúc lớp căng thẳng … Ngoài ra
tác giả cũng đề cập đến vai trò của trò chơi trong việc gây hứng thú học tập cho HS.
Theo tác giả, xây dựng tình huống có trò chơi là phương pháp kích thích hứng thú
học tập. GV có thể sử dụng trò chơi phù hợp với ý nghĩa môn học trong thời gian
cho phép.
Như vậy, các tác giả đã nghiên cứu tổng quan về PPDH cũng như tìm hiểu
về một số PPDH đang được sử dụng hiện nay. Nhưng rất ít đề tài áp dụng PPDH
bằng trò chơi trong dạy học, đặc biệt là môn Công nghệ 10. Trên cơ sở tiếp thu
thành quả nghiên cứu của các tác giả, người nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài
“Thiết kế và thử nghiệm một số bài giảng môn Công nghệ 10 sử dụng phương
pháp dạy học bằng trò chơi ở trường THPT Võ Thị Sáu, quận Bình Thạnh,

SVTH: Lương Thị Phấn

20

vậy theo khái niệm này ta có thể nhận thấy phương pháp dạy đóng vai trò chủ đạo,
phương pháp học chịu sự chi phối của phương pháp dạy.
Theo Thái Duy Tuyên (1999), “PPDH là hệ thống những hành động có mục
đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh,
đảm bảo học sinh lĩnh hội nội dung học vấn”. Khái niệm này cho thấy PPDH là
cách thức hoạt động tương hỗ giữa thầy và trò nhằm đạt được mục đích dạy học.
Hoạt động này được thể hiện trong việc sử dụng các nguồn nhận thức, các thủ thuật
logic, các dạng hoạt động độc lập của HS và cách thức điều khiển quá trình nhận
thức của thầy giáo.
Tóm lại, hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về PPDH tùy theo cách
tiếp cận và quan điểm của mỗi tác giả. Tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau người

SVTH: Lương Thị Phấn

21

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang


Khóa luận tốt nghiệp

Ngành Sư phạm KTNN

nghiên cứu nhận thấy PPDH là sự kết hợp của phương pháp dạy và phương pháp
học, đó là phương thức chuyển tải nội dung kiến thức của người dạy đến người học,
và trao đổi thông tin giữa người dạy và người học, phản ánh quá trình thay đổi nhận
thức của người học.
2.2.2 Phân loại phương pháp dạy học
Bảng 2.1: Phân loại các phương pháp dạy học
Cơ sở 1: Các giai

quan.

- PP kể chuyện.

- Các PP củng cố.

- Nhóm PP tự lực - PP so sánh – đối - PP sắm vai.

- Các PP kiểm tra.

của HS.

chiếu.

- PP dạy học theo

-…

-…

-…

nhóm.

- PP diễn dịch.

- PP thí nghiệm.
- PP giải quyết tình
huống.
- PP dự án.

và phát triển trí tuệ cho học sinh. Trong quá trình này việc dạy và học phải được
định hướng rõ ràng hơn bằng những lý thuyết khái quát trước khi đi đến những
phương pháp dạy học cụ thể. Lê Phước Lộc (2002) đã đúc kết và đưa ra 5 định
hướng trong việc tổ chức giảng dạy để học sinh vừa nắm vững được tri thức đồng
thời phát triển tư duy thông qua hoạt động dạy học:
-

Định hướng 1: Tạo bầu không khí học tập tích cực.

-

Định hướng 2: Tổ chức việc tiếp thu kiến thức và nối kết các kiến thức đã có.

-

Định hướng 3: Phát triển tư duy thông qua việc mở rộng, tinh lọc kiến thức.

-

Định hướng 4: Phát triển tư duy bằng việc sử dụng kiến thức có ý nghĩa.

-

Định hướng 5: Thói quen tư duy.
Một bài giảng hay, hấp dẫn phải đảm bảo được 5 định hướng trên. Quan

điểm “lấy người học làm trung tâm” thể hiện qua việc áp dụng các PPDH tích cực
trong công tác giảng dạy. PPDH được GV lựa chọn phải phát huy được tính chủ
động, sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức của người học. Theo Nguyễn Quang
Huỳnh (2006), PPDH tích cực có 4 đặc trưng cơ bản sau:

Ngành Sư phạm KTNN

Lê Phước Lộc (2002) cho rằng “dạy học tích cực hóa hoạt động học tập của
HS dựa trên nguyên tắc giáo viên giúp HS tự khám phá trên cơ sở tự giác và được
tự do suy nghĩ, tranh luận, đề xuất giải quyết vấn đề”. Cụ thể hơn, dạy học tích cực
hóa là dạy học nhằm tổ chức, hướng dẫn HS tự tìm hiểu, phát hiện và giải quyết vấn
đề trên cơ sở tự giác, tự do, được tạo khả năng và điều kiện chủ động trong hoạt
động đó. GV trở thành người hướng dẫn, HS trở thành người khám phá, người thực
hiện. Khi sử dụng PPDH tích cực, người GV cố gắng nâng cao hiệu quả học tập,
khả năng lĩnh hội kiến thức, nâng cao các kỹ năng và phát triển năng lực cá nhân
cho HS. Bằng cách vận dụng kết hợp tối đa mọi phương tiện, phương pháp hướng
dẫn, tạo môi trường học tập tích cực, qua đó HS sẽ phát huy khả năng tìm tòi và
giao tiếp với nhau. Các PPDH tích cực với những đặc trưng cơ bản hướng tới quá
trình học tập của người học nói chung và HS nói riêng, tạo điều kiện cho họ làm
chủ bản thân và làm chủ kiến thức, từ đó vận dụng được kiến thức tốt nhất vào cuộc
sống và khẳng định mình trong tập thể xã hội.
2.4

Phương pháp dạy học bằng trò chơi

2.4.1 Khái niệm
Hiện nay có rất nhiều quan điểm về PPDH bằng trò chơi. Tuy nhiên người
nghiên cứu đã tìm hiểu được một số khái niệm sau:
Theo Tô Xuân Giáp (2000), trò chơi được thực hiện trong một môi trường,
trong đó người học đóng vai theo các nguyên tắc đã được giới thiệu trước và họ
phải bằng nhận thức đã học cố gắng đạt tới mục tiêu quy định của trò chơi.
Theo Đặng Thành Hưng (2002), trò chơi là hoạt động chơi có luật, có quy
tắc, có nhiệm vụ, yêu cầu tức là hoạt động chơi có tổ chức và thiết kế. Trò chơi có
tính chất cạnh tranh và có thách thức đối với người tham gia.
Theo Nguyễn Thị Thu Hằng (2009), bản chất của phương pháp sử dụng trò

của HS mà không một phương pháp nào sánh được. Những kiến thức khô khan và
cứng nhắc sẽ sinh động, hấp dẫn nếu được tổ chức dưới hình thức trò chơi và nhờ
đó kết quả học tập của học sinh sẽ tăng lên. Như vậy, việc sử dụng trò chơi trong
dạy học là một trong những biện pháp tăng cường, tích cực hóa hoạt động học tập
của học sinh (Nguyễn Thị Thu Hằng, 2009). Hơn thế nữa, mối quan tâm và hoạt
động của HS thể hiện qua các tiết học có trò chơi làm tăng thêm tình cảm của các
em đối với môn học và thầy cô giáo.
Việc tìm được phương án giải khác nhau cho một “bài toán” trò chơi giúp
HS hiểu sâu sắc hơn về những tri thức đã học, có thói quen tìm tòi phương án giải
quyết tốt nhất, hay nhất và đơn giản nhất. Và khi đó, các em thể hiện niềm vui,
hứng thú với những thành tích mà mình đạt được, thể hiện niềm vui do trò chơi
mang lại và cảm thấy vui sướng khi được tham gia vào trò chơi. Từ đó hình thành ở
HS tính tích cực, ý thức tự giác trong học tập, bởi vì “trong giờ lên lớp nào mà tư
duy tích cực được kích thích thì cũng sẽ xuất hiện thái độ tích cực đối với học tập,
sẽ hình thành hứng thú nhận thức” (Nguyễn Thị Thu Hằng, 2009). Mặt khác, trong
trò chơi, muốn hoàn thành nhiệm vụ đặt ra và chơi đúng quy tắc thì các em phải chú
ý, tích cực lắng nghe hướng dẫn của giáo viên. Từ đó học sinh dần dần học tập,

SVTH: Lương Thị Phấn

25

GVHD: ThS. Phạm Quỳnh Trang