BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
KHOA NGOẠI NGỮ - SƯ PHẠM

ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP

TÌM HIỂU TÌNH HÌNH ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNGTÍCH
CỰC HÓA NGƯỜI HỌC TRONG DẠY VÀ HỌC
MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11, 12 TẠI MỘT
SỐTRƯỜNG THPT Ở HUYỆN MỎ CÀY TỈNH BẾN
TRE

GVHD:PHẠM QUỲNH TRANG
SVTH:NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG_07158091
LỚP: DH07SK

i 


Tp.HCM, tháng 5 năm 2011
TÌM HIỂU TÌNH HÌNH ĐỔI MỚIPHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO
HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC TRONG DẠY VÀ HỌCMÔN
CÔNG NGHỆ LỚP 11, 12 TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG THPT Ở HUYỆN MỎ
CÀY, TỈNH BẾN TRE

Tác giả
NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG

Khoá luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng Cử nhân ngành
SƯ PHẠM KỸ THUẬT CÔNG NÔNG NGHIỆP

tốt nghiệp.

Tp.HCM, ngày 30 tháng 5 năm 2011

Nguyễn Thị Thúy Hằng

 

 


TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
KHOA NGOẠI NGỮ - SƯ PHẠM
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc


PHIẾU NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
(Dành cho giáo viên hướng dẫn)
Họ và tên GVHD: Phạm Quỳnh Trang
Chức năng:Giảng viên
Chuyên ngành: Giáo dục học
Học vị: Thạc Sĩ
Cơ quan công tác: Khoa Ngoại Ngữ - Sư phạm, Đại học Nông Lâm Tp.HCM
Tên sinh viên: Nguyễn Thị Thúy Hằng_07158091. Niên khóa: 2007 – 2011
Tên đề tài: Tìm hiểu tình hình đổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa
người học trong dạy và học môn Công Nghệ 11, 12 tạimột sốtrường THPTở
huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre.

PHẦN NHẬN XÉT

4. KẾT QUẢ VÀ KẾT LUẬN
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
5. HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
Tp.HCM, ngày….tháng….năm 2011

Người nhận xét
ThS. Phạm Quỳnh Trang
 

 


TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
KHOA NGOẠI NGỮ - SƯ PHẠM
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc


PHIẾU NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
(Dành cho giáo viên phản biện)
Họ và tên GVPB: ……………………………………………………………
Chức năng: ……………………………………………………………………
Chuyên ngành: ………………………………………………………………
Học vị: ………………………………………………………………………
Cơ quan công tác: Khoa Ngoại Ngữ - Sư phạm, Đại học Nông Lâm Tp.HCM

………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
3. PP NGHIÊN CỨU
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
4. KẾT QUẢ VÀ KẾT LUẬN
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
5. HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
TP.HCM, ngày….tháng….năm 2011

Người nhận xét

 

 


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
THPT

Trung học Phổ thông

Tp.HCM


 

 


TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Đề tài: Tìm hiểu tình hình đổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa người
học trong dạy và học môn Công Nghệ 11, 12 tại các trường PTTH ở huyện Mỏ
Cày, tỉnh Bến Tre.Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 9/2010 đến tháng 5/2011
Đề tài thực hiện ở 3 trường THPT:
- THPT Lê Anh Xuân, ấp Chợ Xếp, xã Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày
Bắc, tỉnh Bến Tre.
- THPT An Thạnh, ấp An Lộc Giồng, xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày Nam,
tỉnh Bến Tre.
- THPT Cheguevara, quốc lộ 60, khu phố 4, thị trấn Mỏ Cày, huyện Mỏ
Cày Nam, tỉnh Bến Tre.
Kết quả đạt được như sau:
- Thời gian tham gia công tác giảng dạymôn CN 11, 12 của các GV tại 3
trường THPT trên địa bàn huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre (người nghiên cứu đã nêu
tên ở trên)đều trên 3 năm. Điều này chứng tỏcác GV rất có kinh nghiệm trong giảng
dạymôn học này.
- Các cơ sở lựa chọn PPDH của các GV giảng dạy môn CN 11, 12 gồm:
mục tiêu, nội dung, PP, phương tiện DH, tâm lý HS, trình độ HS và trình độ GV.
Trong đó, cơ sở mục tiêu, nội dung, trình độ HS và trình độ GV rất được chú trọng.
Điều này giúp GV có sự chọn lựa tối ưu các PPDH nhằm nâng cao chất lượng dạy
và học.
- Các PP đang sử dụng để dạy môn CN 11, 12 ở các trường THPT trên
gồm 5 PP là: thuyết trình, vấn đáp, thảo luận, nêu và giải quyết vấn đề, thực hànhvà
sự phối hợp các PPDH.Trong đó, các giáo viên chú trọng sử dụng PP vấn đáp, PP

MỤC LỤC
 

LỜI CẢM ƠN............................................................................................................... iii
PHIẾU NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ....................................................... iv
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .......................................................................... i
MỤC LỤC .................................................................................................................... iii
Chương 1 ....................................................................................................................... 1
GIỚI THIỆU .................................................................................................................. 1
1.1 Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
1.2 Vấn đề nghiên cứu ........................................................................................... 3
1.3 Câu hỏi nghiên cứu : ........................................................................................ 4
1.4 Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 4
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................................... 4
1.6 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 5
1.7 Đối tượng và khách thể nghiên cứu ................................................................. 6
1.8 Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 6
1.9 Các khái niệm của đề tài .................................................................................. 6
1.10 Tính mới mẻ và hướng phát triển của đề tài .................................................... 7
1.10.1 Tính mới mẻ: ........................................................................................... 7
1.10.2 Hướng phát triển của đề tài: .................................................................... 7
1.11 Kế hoạch nghiên cứu ....................................................................................... 8
1.12 Cấu trúc của khóa luận ..................................................................................... 8
Chương 2 ..................................................................................................................... 10
CƠ SỞ LÍ LUẬN......................................................................................................... 10
2.1 Lược khảo vấn đề nghiên cứu ........................................................................ 10
iii 


2.2 Các khái niệm PPDH tích cực ....................................................................... 11


2.4.7.6

Nguyên tắc dạy học ..................................................................... 24

2.4.8 Tiêu chuẩn đánh giá phương pháp dạy học hiệu quả ............................ 25
2.5 Các phương pháp dạy học trong trường THPT hiện nay .............................. 26
2.5.1 Phương pháp thuyết trình ...................................................................... 26
2.5.1.1

Định nghĩa ................................................................................... 26

2.5.1.2

Cấu trúc........................................................................................ 26

2.5.1.3

Ưu điểm ....................................................................................... 27

2.5.1.4

Nhược điểm ................................................................................. 27

2.5.2 Phương pháp vấn đáp (đàm thoại) ........................................................ 27
2.5.2.1

Định nghĩa ................................................................................... 27
iv 


2.5.4 Phương pháp Seminar ........................................................................... 31
2.5.4.1

Định nghĩa ................................................................................... 31

2.5.4.2

Cấu trúc........................................................................................ 31

2.5.4.4

Khuyết điểm ................................................................................ 32

2.5.5 Phương pháp thực hành ......................................................................... 33
2.5.5.1

Định nghĩa ................................................................................... 33

2.5.5.2

Cấu trúc........................................................................................ 33

2.5.5.3

Ưu điểm ....................................................................................... 33

2.5.5.4

Khuyết điểm ................................................................................ 33


2.5.7.4

Nhược điểm ................................................................................. 37

2.5.8 Phương pháp tham quan ........................................................................ 37
2.5.8.1

Định nghĩa ................................................................................... 37
v 


2.5.8.2

Cấu trúc........................................................................................ 37

2.5.8.3

Ưu điểm ....................................................................................... 38

2.5.8.4

Nhược điểm ................................................................................. 38

2.6 Giới thiệu về môn Công nghệ 11, 12 ở trường THPT ................................... 39
2.6.1 Mục đích của môn Công nghệ 11, 12 ở trường THPT.......................... 39
2.6.2 Vai trò của môn Công Nghệ 11, 12 ở trường THPT ............................. 39
2.6.3 Tổng quan môn Công nghệ 11, 12 ở trường THPT .............................. 40
2.6.3.1

Tổng quan môn Công nghệ 11 .................................................... 40


3.3.2 Phương pháp điều tra, khảo sát ............................................................. 47
3.3.3 PP phỏng vấn ......................................................................................... 48
3.3.3 PP quan sát ............................................................................................ 48
3.3.4 Phương pháp phân tích định lượng ....................................................... 49
3.3.5 Phương pháp phân tích định tính .......................................................... 49
Chương 4 ..................................................................................................................... 51
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .......................................................................................... 51
4.1 Tổng quan về các trường THPT huyện Mỏ Cày tỉnh Bến Tre ...................... 51
4.2 Kết quả khảo sát về những hiểu biết của HS về môn CN ............................. 52
4.2.1 Kết quả khảo sát về những hiểu biết của HS khối 11 về môn CN ........ 52
4.2.2 Kết quả khảo sát về những hiểu biết của HS khối 12 về môn CN ........ 53
4.3 Kết quả khảo sát của GV về chuyên ngành và thời gian tham gia công tác
giảng dạy môn CN ....................................................................................................... 58
4.4 Kết quả khảo sát ở GV về mức độ quan trọng của PPDH trong quá trình
dạy học…………......................................................................................................... 59
4.5 Kết quả khảo sát về mức độ ảnh hưởng của PPDH đối với kết quả học tập
của HS………… ......................................................................................................... 60
4.5.1 Kết quả khảo sát ở GV về mức độ ảnh hưởng của PPDH đối với kết
quả học tập của HS…. ................................................................................................. 60
4.5.2 Kết quả khảo sát ở HS về mức độ ảnh hưởng PPDH của GV đến kết
quả học tập…………………………………………………………………………61
4.6 Kết quả khảo sát về cơ sở lựa chọn PPDH của giáo viên.............................. 62
4.6.1 Kết quả khảo sát ở HS về mức độ sử dụng những đồ dùng dạy học
trong quá trình dạy học môn CN ................................................................................. 63
4.7 Kết quả khảo sát ở GV về các PPDH đang sử dụng phổ biến tại trường
THPT hiện nay…. ....................................................................................................... 65
vii 



viii 


4.12.1 Kết quả khảo sát ở GV về yêu cầu PP học của HS trên lớp.................. 91
4.12.2 Kết quả khảo sát ở HS khối 11 về PP học môn Công Nghệ trên lớp .... 93
4.12.3 Kết quả khảo sát ở HS khối 12 về PP học môn Công Nghệ trên lớp .... 94
4.13 Kết quả khảo sát về PP học ở nhà của HS ..................................................... 97
4.13.1 Kết quả khảo sát ở GV về yêu cầu PP học của HS ở nhà ..................... 97
4.13.2 Kết quả khảo sát ở HS khối 11 về PP học môn Công Nghệ ở nhà ....... 98
4.13.3 Kết quả khảo sát ở HS khối 12 về PP học môn Công Nghệ ở nhà ....... 98
4.13.4 Kết quả khảo sát ở HS nam về PP học môn Công Nghệ ở nhà ........... 99
4.13.5 Kết quả khảo sát ở HS nữ về PP học môn Công Nghệ ở nhà ............... 99
4.14 Kết quả khảo sát ở HS về phương tiện cần thiết khi học môn CN .............. 106
4.14.1 Kết quả khảo sát ở HS khối 11 về phương tiện cần thiết khi học môn
CN…………………….............................................................................................. 106
4.14.2 Kết quả khảo sát ở HS khối 12 về phương tiện cần thiết khi học môn
CN…………………….............................................................................................. 107
4.15 Kết quả khảo sát thời gian HS dành cho môn Công nghệ ........................... 111
4.16 Kết quả khảo sát ở GV về những thuận lợi khi sử dụng PPDH theo hướng
tích cực hóa người học .............................................................................................. 112
4.17 Kết quả khảo sát của GV về những khó khi sử dụng những PPDH tích
cực……………. ....................................................................................................... 113
4.18 Kết quả khảo sát của HS về những khó khăn trong quá trình học môn Công
nghệ……………. ...................................................................................................... 114
4.18.1 Kết quả khảo sát của HS khối 11 về những khó khăn trong quá trình
học môn Công nghệ

............................................................................................... 114

4.18.2 Kết quả khảo sát của HS khối 12 về những khó khăn trong quá trình

Sách giáo khoa ............................................................................................. 135

2.

Luận văn cử nhân......................................................................................... 136

3.

Tạp chí ....................................................................................................... 136

Phụ lục 1 .................................................................................................................... 138
PHIẾU XIN Ý KIẾN GIÁO VIÊN ........................................................................... 138
Phụ lục 2 .................................................................................................................... 145
PHIẾU KHẢO SÁT HỌC SINH .............................................................................. 145
 

x 


LỜI NGỎ
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục
tiêu cụ thể là đến năm 2020 Việt Nam từ một nước nông nghiệp trở thành nước
công nghiệp, hội nhập với cộng đồng quốc tế. Nhân tố quyết định thắng lợi của sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế là con người, là nguồn lực
được phát triển về số lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng
cao. Việc này bắt đầu từ giáo dục phổ thông.
Tại điều 2, Luật giáo dục (1988) cũng đã nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục là đào
tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe và nghề
nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân chủ với chủ nghĩa xã hội; hình thành
và bồi dưỡng phẩm chất, năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây

 

xii 


GVHD : PHẠM QUỲNH TRANG

SVTH : NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG 

Chương 1
GIỚI THIỆU
1.1 Lý do chọn đề tài
Hiện nay, công nghiệp là ngành kinh tế đang phát triển và đóng vai trò là
ngành mũi nhọn trong nền kinh tế của nhiều quốc gia.Cùng với sự phát triển ngày
càng cao của khoa học kĩ thuật, nhu cầu cơ khí hóa, hiện đại hóa cũng ngày càng
tăng.Trách nhiệm ấy không chỉ riêng của người hoạt động trong lĩnh vực này mà
còn là trách nhiệm của toàn xã hội.Đặc biệt là thế hệ trẻ bởi họ chính là những
người tiếp cận sớm nhất những thành tựu mới, là những người có sự cảm nhận tinh
tế nhất với sự thay đổi của xã hội – một xã hội hiện đại có nhiều biến động. Do đó
chúng ta cần phải trang bị cho thế hệ trẻ nhất là học sinh phổ thông những kiến thức
cơ bản về công nghiệp ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Một trong những
môn học ở trường THPT có thể trang bị cho các em những kiến thức cơ bản về công
nghiệp đó là mônCN 11, 12. Đây là môn học cung cấp cho học sinh những kiến
thức cơ bản về mạch điện, lý thuyết điện tử, ứng dụng mạch điện tử trong cuộc
sống, các động cơ thường gặp…. Bên cạnh đó, việc hướng nghiệp cho học sinh
THPT cũng không nằm ngoài mục đích của việc giảng dạy môn này.
Tuy nhiên, việc giảng dạy môn CN 11, 12 ở các trường THPT hiện nay vẫn
chưa được chú trọng, chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội đặt ra. Vì thế hiệu quả
môn này rất thấp và chỉ nặng về tính hình thức theoyêu cầu của chương trình. Hiện
nay chương trình học của học sinh phổ thông nhìn chungcòn mang nặng lý thuyết, ít

Định hướng đổi mới PPDH đã được xác định trong Nghị Quyết TW 4 khóa
VII (1/1993), Nghị quyết TW2 khóa VIII (12/1996), được thể chế hóa trong Luật
giáo dục (12/1998), được cụ thể hóa trong các chỉ thị của BGD&ĐT, đặc biệt là chỉ
thị số 15 (4/1999). Luật giáo dục, Điều 28.2, đã ghi: “Phương pháp giáo dục phổ
thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng tự học, rèn luyện kĩ năng vận
dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú
học tập cho học sinh”.
Có thể nói cốt lõi của đổi mới PPDH là hướng tới hoạt động học tập chủ
động, thay đổi thói quen học tập thụ động.Nhưng trên thực tế nhiều trường phổ
thông hiện nay vẫn còn duy trì PPDHnặng về truyền đạt kiến thức, chưa phát huy
tính chủ động và khuyến khích sự vận dụng sáng tạo của học sinh. Việc đổi mới
phương pháp dạy học chỉ dừng lại ở bề nổi của hình thức mà chưa đi vào chiều sâu
của chất lượng và chưa được thường xuyên, liên tục (Phạm Quỳnh Trang,2008).

2 


GVHD : PHẠM QUỲNH TRANG

SVTH : NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG 

Nhân tố quyết định sự hình thành trong việc đổi mới PPDH đó là đội ngũ
giáo viên. Bởi vì PPDH của người giáo viên là một yếu tố rất quan trọng để quyết
định sự thành công của môn học. Theo Nguyễn Gia Cầu (2008) cho biết: “Một
phương pháp dù tốt đến đâu, nếu người giáo viên không nắm vững bản chất, thì mọi
hoạt động chỉ mang tính hình thức”. Để làm được điều này thì người giáo viên phải
có PPDH đúng, hay, độc đáo nhằm hướng học sinh vào nội dung bài giảng, làm cho
học sinh thật sự bị lôi cuốn, tiếp thu bằng tất cả trí tuệ và tình cảm của mình.Thế
nhưng để làm được điều đó thật không đơn giản, đòi hỏi người giáo viên không

các PPDH môn Công Nghệ 11, 12 phù hợp, mang lại hiệu quả cho giáo viên và học
sinh ở 3trường THPT trên địa bàn huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre.
1.3 Câu hỏi nghiên cứu :
1. Những PP dạy và PP học theo hướng tích cực hóa người học trong dạy và
học môn Công Nghệ 11, 12 đang được áp dụng ở 3 trường THPT trên địa bàn
huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre?
2. Nguyên nhân, các yếu tố ảnh hưởng đến cơ sở lựa chọn PPDH, mức độ sử
dụng và hiệu quảcủa các PPDH được áp dụng trong dạy và học môn Công Nghệ 11,
12 ở 3 trường PTTH trên địa bàn huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre?
3. Giáo viên và HS gặp những thuận lợi và khó khăn gì khi áp dụng PPDH
theo hướng tích cực hóa người học? Từ đó đưa ra những đề xuất và kiến nghị để
khắc phục khó khăn, phát huy thuận lợi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các PPDH
theo hướng tích cực hóa người học trong dạy học môn Công Nghệ 11, 12 ở 3 trường
PTTH trên địa bàn huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre?
1.4 Mục đích nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu nhằm giúp giáo viên, sinh viên và học sinh lựa chọn
PPDH môn Công Nghệ 11, 12 phù hợp nhất để nâng cao chất lượng giáo dục PTTH
nói riêng và chất lượng đào tạo nói chung.
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu
Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới PPDH theo hướng tích
cực hóa người học.
Nhiệm vụ 2: Điều tra, khảo sát về tình hình đổi mới PPDH theo hướng tích
cực hóa người học ở 3trường THPT trên địa bàn huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre.

4 


GVHD : PHẠM QUỲNH TRANG

SVTH : NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG 

5