VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ NGỌC THÚY

CƠ CHẾ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
TỪ THỰC TIỄN QUẬN BÌNH TÂN,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ NGỌC THÚY

CƠ CHẾ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
TỪ THỰC TIỄN QUẬN BÌNH TÂN,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm
Mã số: 8.38.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS.TS. HỒ TRỌNG NGŨ


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ANTT

: An ninh trật tự

CAND

: Công an nhân dân

CQBVPL

: Cơ quan bảo vệ pháp luật

CQCA

: Cơ quan Công an

CQĐT

: Cơ quan điều tra

HĐND

: Hội đồng nhân dân

PNTHTP

: Phòng ngừa tình hình tội phạm


bàn quận Bình Tân từ năm 2013 đến năm 2017 tính theo dân số
Bảng 2.6. Cơ cấu về mức độ của tình hình tội phạm của 10 phường trên địa
bàn quận Bình Tân từ năm 2013 đến năm 2017 tính theo diện tích
Bảng 2.7. Cơ cấu về mức độ của tình hình tội phạm của 10 phường trên địa
bàn bàn quận Bình Tân được xác định trên cơ sở kết hợp yếu tố dân cư và diện tích
từ năm 2013 – 2017
Bảng 2.8.Tình hình phạm pháp hình sự trên địa bàn quận Bình Tân từ năm
2013 – 2017
Bảng 2.9.Cơ cấu theo giới tính và độ tuổi của các bị cáo trên địa bàn quận
Bình tân từ năm 2013-2017
Bảng 2.10. Cơ cấu theo nghề nghiệp của các bị cáo trên địa bàn quận Bình
Tân từ năm 2013-2017
Bảng 2.11.Cơ cấu theo tiền án, tiền sự của các bị cáo trên địa bàn quận Bình
Tân từ năm 2013 – 2017
Bảng 2.12.Cơ cấu theo nơi cư trú của các bị cáo trên địa bàn quận Bình Tân
từ năm 2013-2017
Bảng 2.13.Cơ cấu theo trình độ học vấn của bị cáo địa bàn quận Bình Tân
năm 2013-2017
Biểu đồ 2.1. Tỉ lệ % các loại phạm pháp hình sự trên địa bàn quận Bình Tân
từ năm 2013-2017


Biểu đồ 2.2.Tình hình tội phạm trên địa bàn quận Bình Tân và TP. Hồ Chí
Minh từ năm 2013 – 2017


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bình Tân là quận vùng ven của Thành phố Hồ Chí Minh được thành lập trên
cơ sở Nghị định số 130/2003/NĐ-CP ngày 05 tháng 11 năm 2003 của Chính phủ,

gắng trong việc xây dựng cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm, góp phần vào hiệu
quả trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm. Tuy nhiên, mức độ nhận
thức về tầm quan trọng của cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm của các cơ quan
chức năng trên địa bàn quận vẫn còn những hạn chế nhất định, các chủ thể trong
việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình còn nhiều thiếu sót, bất
cập. Mặc dù, hệ thống pháp luật đang ngày càng hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý quan
trọng cho các hoạt động phòng ngừa của các chủ thể. Song cơ chế phối hợp hoạt
động phòng ngừa tình hình tội phạm giữa các chủ thể vẫn chưa được cụ thể hoá, thể
hiện rõ nhất là ở sự phân công phân cấp chưa rõ ràng và thiếu cơ chế phối hợp nhịp
nhàng.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu những vấn đề lý luận về cơ chế phòng ngừa
tình hình tội phạm, nhằm sắp xếp về mặt tổ chức các chủ thể, với sự phân công
trách nhiệm và minh bạch các mối quan hệ phối kết hợp giữa các chủ thể, sẽ làm cơ
sở cho việc hoàn thiện pháp luật. Từ đó, cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm được
thực hiện một cách có hiệu lực, hiệu quả cao, hoạt động phòng ngừa được bảo đảm
thực hiện đúng pháp luật.
Tình hình đó đặt ra yêu cầu bức thiết là phải nghiên cứu làm rõ hơn nữa về
cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm từ đó đề xuất hệ thống các giải pháp hữu hiệu
nhằm ngăn chặn và hạn chế tối đa tình hình tội phạm trên địa bàn quận Bình Tân,
thành phố Hồ Chí Minh. Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó tác giả lựa chọn đề tài:
“Cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm từ thực tiễn quận Bình Tân, Thành phố
Hồ Chí Minh” để làm luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ luật học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ trước đến nay đã có khá nhiều công trình khoa học có liên quan nghiên
cứu về phòng ngừa tình hình tội phạm. Có thể kể ra một số công trình tiêu biểu như
sau:
2


- Giáo trình “Tội phạm học” của GS.TS Võ Khánh Vinh, Nhà xuất bản Công


Có thể thấy, thời gian qua đã có khá nhiều công trình nghiên cứu có liên quan
ít nhiều đến phòng ngừa tình hình tội phạm. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu
trên đây chỉ mới nghiên cứu phòng ngừa tình hình tội phạm hay đấu tranh phòng,
chống tội phạm trên phạm vi cả nước hoặc ở một số địa phương nào đó. Cũng có đề
tài nghiên cứu đến phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn các Quận của Thành
phố Hồ Chí Minh nhưng chủ yếu nghiên cứu về các giải pháp phòng ngừa. Cho đến
nay chưa có công trình nào nghiên cứu cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa
bàn quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây cũng chính là hướng tiếp cận
nghiên cứu của đề tài này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu những vấn đề lý luận và
thực tiễn trong cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm, thực trạng của cơ chế phòng
ngừa tình hình tội phạm từ thực tiễn quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ
đó đề xuất những giải giải nhằm tăng cường cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm
trên địa bàn quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
- Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, Luận văn tập trung giải quyết
những nhiệm vụ cụ thể sau:
- Làm rõnhững vấn đề lý luận về cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm.
- Thực trạng cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn quận Bình
Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Làm rõ những hạn chế, nguyên nhân của các mặt hạn chế trong cơ chế
phòng ngừa tình hình tội phạm trên địa bàn quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí
Minh.
- Làm rõ những vấn đề đặt ra trong tăng cường cơ chế phòng ngừa tình hình
tội phạm từ thực tiễn quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu

Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu,
giảng dạy về hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và cơ chế phòng
ngừa tình hình tội phạm nói riêng.
5


7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, phần
nội dung của luận văn được cấu trúc thành 03 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm.
Chương 2: Thực trạng cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm từ thực tiễn
quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3:Tăng cường cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm từ thực tiễn
quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.

6


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ PHÒNG NGỪA
TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
1.1. Khái niệm tình hình tội phạm
“

Trong Tội phạm học nói chung và Tội phạm học Việt Nam nói riêng, khái

niệm THTP là khái niệm cơ bản đầu tiên của Tội phạm học. Đó là một thuật ngữ
khoa học, nhưng đồng thời cũng là một thuật ngữ thường được dùng trong ngôn ngữ
thông dụng, ngôn ngữ đời thường .
”

nào, hiện nay tồn tại ra sao và cả sự phát triển, tồn tại của chúng trong tương lai”
[44, tr.54].
- Tình hình tội phạm là một hiện tượng mang tính chất giai cấp. Tính giai cấp
“

của tình hình tội phạm thể hiện ở nguồn gốc xuất hiện, ở nguyên nhân phát sinh, ở
nội dung của các tội phạm cụ thể - các thực thể, tế bào cấu thành nên hiện tượng đó
và cả số phận của nó trong tương lai”[44, tr. 54].

8


“

Tội phạm ra đời khi xã hội có sự phân chia giai cấp đối kháng, với sự ra đời

của nhà nước. Mỗi giai cấp thống trị khác nhau đều quy định những nhóm hành vi
phạm tội khác nhau và các biện pháp trừng trị các hành vi đó cũng khác nhau, nhằm
bảo vệ lợi ích của giai cấp và sự thống trị của mình, và do tình hình tội phạm là tổng
thể biện chứng các tội phạm đã thực hiện trong thực tiễn, cho nên vẫn giữ nguyên
tính giai cấp. Bên cạnh đó, tính giai cấp của tình hình tội phạm còn thể hiện ở việc
nó xâm hại đến những quan hệ xã hội mà giai cấp thống trị bảo vệ, ở các nguyên
nhân gốc rễ phát sinh mà theo V.I.Lênin đó là chế độ người bóc lột người, sự bần
cùng hóa, nạn thất nghiệp.

”

1.2. Khái niệm cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm
Khái niệm cơ chế phòng ngừa tình hình tội phạm có ý nghĩa hết sức quan
trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm. Nhưng hiện nay, khái niệm này chưa có