VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TỐNG QUANG MẠNH

“NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH THPT VỚI VẤN ĐỀ BẠO LỰC
HỌC ĐƯỜNG HIỆN NAY”
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI TRƯỜNG
THPT CAO BÁ QUÁT – QUỐC OAI – HÀ NỘI)

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC

Hà Nội - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TỐNG QUANG MẠNH

“NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH THPT VỚI VẤN ĐỀ BẠO LỰC
HỌC ĐƯỜNG HIỆN NAY”
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI TRƯỜNG
THPT CAO BÁ QUÁT – QUỐC OAI – HÀ NỘI)

Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số:
831 03 01


Xin chân thành cám ơn!
Hà Nội, ngày 4 tháng 6 năm 2018

Tống Quang Mạnh


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI .................................................. 20
1. Cơ sở lý luận ................................................................................................... 20
1.1. Một số khái niệm công cụ ............................................................................ 20
1.2. Lý thuyết Xã hội học áp dụng để nghiên cứu đề tài .................................... 23
2. Quy định của pháp luật liên quan đến bạo lực ở tuổi vị thành niên................ 31
Chƣơng 2: VẤN ĐỀ BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG QUA NHẬN THỨC CỦA
HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HIỆN NAY ................................. 33
1. Đôi nét về địa bàn và trường THPT Cao Bá Quát – Quốc Oai – Hà Nội ....... 33
1.1. Địa bàn Huyện Quốc Oai ............................................................................. 33
1.2. Trường THPT Cao Bá Quát – Quốc Oai ..................................................... 33
2. Nhận thức về tính chất, mức độ của bạo lực học đường ................................. 34
2.1. Về tính chất .................................................................................................. 34
2.2. Về mức độ .................................................................................................... 47
3. Nhận thức về nguyên nhân của bạo lực học đường ........................................ 57
3.1. Nguyên nhân chủ quan ................................................................................. 57
3.2. Nguyên nhân khách quan ............................................................................. 60
4. Nhận thức về hậu quả và các nhân tố tác động của bạo lực học đường ......... 62
4.1. Về hậu quả .................................................................................................... 63
4.2. Những nhân tố tác động đến nhận thức của học sinh THPT đối với vấn đề
bạo lực học đường ............................................................................................... 66
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................... 72
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................... 75


Việt Nam

XHH

Xã hội học


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Nhận thức của học sinh THPT về hành vi BLHĐ theo khối học.. ..... 37
Bảng 2.2: Nhận thức của học sinh về hình thức có thể tạo ra bạo lực học
đường......................................................................................................... 44
Bảng 2.3: Nhận thức của học sinh THPT về chủ thể gây ra các hành vi
BLHĐ. ....................................................................................................... 46
Bảng 2.4: Nhận thức của HS về mức độ BLHĐ cấp THPT khi so sánh với các
cấp học khác. .............................................................................................. 51
Bảng 2.5: Nhận thức của học sinh THPT về hậu quả của BLHĐ với học tập ... 64

DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: nhận thức của học sinh về các dạng thức bạo lực học đường. ....... 35
Biểu đồ 2.2: Nhận thức của HS nam và nữ về hành vi bạo lực học đường ....... 36
Biểu đồ 2.3: Quan điểm của học sinh đối với hành vi bạo lực học đường ......... 38
Biểu đồ 2.4: Nhận thức của học sinh về bản chất hành vi bạo lực học đường. .. 40
Biểu đồ 2.5: Nhận thức của học sinh THPT về các kiểu dạng BLHĐ ............... 42
Biểu đồ 2.6: Nhận thức của HS về mức độ bạo lực học đường hiện nay. .......... 49
Biểu đồ 2.7: Nhận thức của học sinh về mức độ gây ra bạo lực học đường
xét về mặt giới tính...................................................................................... 53
Biểu đồ 2.8: Nhận thức của học sinh về nguyên nhân chủ quan gây ra bạo lực
học đường..................................................................................................... 58
Biểu đồ 2.9: Nhận thức của học sinh về nguyên nhân khách quan tạo ra bạo lực

là nỗi trăn trở lo lắng cho các gia đình, phụ huynh, các em học sinh, các thầy cô giáo.
Tình hình bạo lực học đường ngày càng trở nên phức tạp và đang có chiều
hướng gia tăng. Đối tượng tham gia trước đây thường được nhắc đến là học sinh với

1


các vụ xô xát, đánh nhau không quá nghiêm trọng của các em đang tuổi cắp sách đến
trường còn nhiều hiếu động. Nhưng nay, đối tượng bạo lực học đường mở rộng đa
dạng hơn trước, không chỉ là học sinh mà đôi khi xuất hiện cả thầy/cô giáo, người làm
việc trong nhà trường, các đối tượng bên ngoài nhà trường. Tính chất hành vi bạo lực
cũng phát triển theo hướng khó kiểm soát, trở nên nguy hiểm và liều lĩnh hơn, có thể
gây tác hại rất lớn, một số vụ bạo lực học đường có cả việc sử dụng hung khí, vật gây
sát thương để đánh nhau. Bạo lực học đường cũng xuất hiện nhiều kiểu loại hơn so với
trước đây, với các sự việc như: Nữ sinh ở Nghệ An đánh nhau quay bằng điện thoại rồi
đăng tải lên mạng internet [4]; Bảo vệ trường dâm ô học sinh tiểu học ở Đăk Nông [7]
; Cô giáo mầm non hành hạ trẻ em ở thành phố Hồ Chí Minh [22]; Nữ giáo viên đánh
học sinh trong lớp ở Hà Nội [23] ...
Qua đó thể thấy được, bạo lực học đường hiện nay đã xảy ra ở nhiều cấp học
khác nhau, Thực tế đó vẫn là phần nổi của tảng băng chìm, những sự việc phát hiện ra
và được công chúng biết đến chưa thực sự phản ảnh hết thực trạng vấn đề bạo lực ở
các trường học hiện nay.
Tác hại của BLHĐ tới học sinh, gia đình, nhà trường rất lớn. Đối với học sinh
là những tổn hại về thể chất và tinh thần kéo theo đó là sút về học tập, thay đổi tâm lý,
tính cách theo chiều hướng tiêu cực. Đối với gia đình là sự bất an, lo lắng của phụ
huynh cho con em mình. Đối với nhà trường bạo lực học đường làm ảnh hưởng đến
môi trường giáo dục, làm suy giảm lòng tin của học sinh, gia đình, xã hội với nhà
trường, một phần làm ảnh hưởng đến chất lượng công tác giáo dục – đào tạo.
Hà nội cũng là một trong những điểm nóng của vấn nạn BLHĐ. Kết quả nghiên
cứu của Viện nghiên cứu Y – Xã hội thực hiện năm 2014 với 3000 học sinh của 30

2.1. Về tính chất, mức độ của bạo lực học đường
Bạo lực trong các trường học là vấn đề tồn tại từ lâu, nếu như trong thời kỳ
trước các sự việc xảy ra không quá nghiêm trọng và số lượng không nhiều. Nhưng
nay, mặt trái của xã hội hiện đại cũng kéo theo vấn đề bạo lực học đường gia tăng cả
về mức độ và tính chất. Nhiều tác giả đã đi vào nghiên cứu về hai nội dung này.
* Nghiên cứu của tác giả Đàm Đức Dương, năm 2014 [6] đã nêu lên mức độ,
tính chất của vấn đề BLHĐ: Về mức độ nghiên cứu nêu ra thực trạng các hành vi đánh
đập, ngược đãi, xâm hại đến sức khỏe, thể xác hay tính mạng giữa các HS với nhau có
kết quả cao nhất (91,6% là nữ và 81,7 là nam), hành vi cưỡng ép, buộc phải quan hệ
tình dục chiếm tỉ lệ thấp nhất những cũng là còn số đáng chú ý với 31,7% là nam và
25,8% là nữ. Về tính chất, nghiên cứu đã cho thấy thực trạng BLHĐ hiện nay là khá

3


nghiêm trọng, nhận định sự nhận thức giữa nam và nữ về hành vi BLHĐ có ảnh hưởng
đến thực trạng vấn đề này. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nêu lên một số nội dung về tính
chất BLHĐ như: Về việc nhận thức bản chất của hành vi bạo lực, quan điểm của HS
về việc sử dụng bạo lực ở trường học, quan điểm hành động khi chứng kiến BLHĐ,
quan điểm giải quyết mâu thuẫn, quan điểm đưa hình ảnh video bạo lực.
* Bài viết “hiểu biết về bạo lực ở trường học” của Trung Tâm kiểm soát và
phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (CDC), năm 2016 [34] đã đưa ra số liệu dẫn chứng về
tính chất và mức độ của BLHĐ. Trong năm học 2012 – 2013, có 31 vụ giết người của
thanh thiếu niên (từ 5 đến 18 tuổi) xảy ra tại trường học. Trong năm 2014, có khoảng
486.400 các vụ bạo lực phi phi thể với HS (từ 12 đến 18 tuổi) mà nạn nhân còn đang
đi học. Khoảng 9% giáo viên cho biết họ bị HS đe dọa, 5% giáo viên nói rằng họ đã bị
HS tấn công về thể chất ở trường học. Trong năm 2013, có 12% số HS (từ 12-18 tuổi)
cho biết các băng nhóm đã có mặt tại trường trong suốt năm học. Trong năm 2015: Có
5,6% HS cho biết đã không đi học một hoặc nhiều ngày trong 30 ngày trước cuộc khảo
sát vì cảm thấy không an toàn ở trường hoặc trên đường đi học hay từ trường trở về

bố là các hành vi nhằm gây bất an cho người bị hại. Thứ ba, dấu hiệu của BLHĐ có ba
giai đoạn: Tiền bạo lực, thực hiện hành vi bạo lực, hậu bạo lực. Tác giả khuyến nghị
người làm công tác giáo dục cần lưu ý dấu hiệu tiền bạo lực để nhà trường tiến hành
can thiệp, ngăn chặn hành vi BLHĐ hiệu quả và dấu hiệu hậu bạo lực để cảm hóa,
ngăn chặn hành vi tiếp diễn.
* Trong cuốn “Giáo dục nếp sống văn hóa cho học sinh” của tác giả Nguyễn
Đắc Hưng, năm 2014, [12] đã nêu lên mực độ của vấn đề BLHĐ hiện nay. Cuốn sách
dẫn chứng số liệu thống kê của Cục cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội. Tỉ lệ
HS, sinh viên và thanh thiếu niên phạm tội và vi phạm pháp luật chiếm khoảng ¼ tổng
số vụ phạm pháp hình sự trên toàn quốc. Báo cáo của các Sở GD-ĐT, từ đầu năm học
2009 – 2010 đến nay, trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc HS đánh nhau ở
trong và ngoài trường học. Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 HS, cảnh
cáo 1.558 HS, buộc thôi học có thời hạn (từ 3 ngày, 1 tuần đến một năm học) 735 HS.
Vấn đề BLHĐ đang ngày càng nguy hiểm, có clip sự việc HS đánh nhau kiểu “hội
đồng” trên mạng internet làm xôn xao dư luận. Độ tuổi HS vi phạm chủ yếu là HS
năm cuối THCS và cấp THPT. Xét về giới tính, HS nam thường là chủ thể gây nên
BLHĐ nhiều hơn, nhưng gần đây xuất hiện tình trạng có địa phương HS nữ đánh nhau
nhiều hơn HS nam. Chủ thể gây bạo lực đa dạng hơn trước như: Người ngoài nhà
trường, giáo viên, HS và cán bộ nhà trường.

5


* Trong tham luận của tác giả Cao Thanh Hương, năm 2014 có tựa đề “thực
trạng, nguyên nhân và giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường” [13] tác giả nêu lên
mức độ nguy hiểm và nghiêm trọng của BLHĐ, với các vụ HS dùng hung khí đánh
nhau trong trường học, HS nữ đánh nhau hội đồng gây bức xúc trong dư luận. Bạo lực
ở trường học còn có hiện tượng giáo viên sử dụng biện pháp giáo dục HS có tính chất
bạo lực gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có các lời nói xúc phạm HS, ngược lại xuất
hiện hiện tượng HS hành hung thầy cô giáo. Tác giả dẫn chứng thống kê từ 38 Sở

nạn nhân ở ba hình hình thức là lời nói, thể chất và xã hội, chỉ trừ hình thức bắt nạt qua
mạng là vẫn gặp phải.
Như vậy, về tính chất và mức độ của bạo lực học đường qua những công trình
nghiên cứu ở trên của đã cho thấy điểm nổi bật đầu tiên cần được chú ý tới đó là sự gia
tăng của hiện tượng này. Sự gia tăng ở hai khía cạnh, thứ nhất là nhiều hơn và đa dạng
hơn các hình thức bạo lực và thứ hai là nguy hiểm hơn trong các sự việc bạo lực. đây
chính là điểm chung mà những nghiên cứu đã cho thấy.
2.2. Về nguyên nhân của bạo lực học đường
Bạo lực ở môi trường học đường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, có
thể từ bản thân HS nhưng cũng có thể do những tác động ngoại cảnh, từ mặt trái môi
trường xã hội hoặc các phim, ảnh, game bạo lực dẫn đến HS bắt chước làm theo. Rất
nhiều tác giả đã đi tìm nguyên nhân của vấn đề BLHĐ, dưới đây là một số nghiên cứu
như vậy.
* Trong bài viết của tác giả Ezinne Enyinnaya, năm 2015 [30] đã đề cập đến
các nguyên nhân của BLHĐ. Nguyên nhân đầu tiên tác giả đề cập đến là sự dụng ma
túy và lạm dung rượu. Sử dụng các chất kích thích này dẫn đến con người mất kiểm
soát và là chất xúc tác cho tình trạng bạo lực ở trường học. Nguyên nhân thứ hai là do
tính cách HS, nhút nhát hoặc gây chú ý thái quá. Nguyên nhân do gia đình được lý giải
là do thiếu quan tâm, gây ra tâm trạng tiêu cực, những gia đình đó có hành vi bạo lực
của cha mẹ hoặc người giám hộ, cũng dẫn đến hành vi bạo lực bên ngoài. Nguyên
nhân từ truyền thông tác giả cho rằng những chương trình truyền hình, trò chơi điện tử
bạo lực khiến HS bắt chước theo và dẫn đến BLHĐ. Ngoài ra ,việc dễ tiếp cận, sử
dụng các đồ sắc nhọn hay vũ khí, HS mang tới trường để đe dọa bạn bè cũng là một
nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực ở trường học.
* Tác giả Nguyễn Dục Quang, năm 2016 [10] với nguyên cứu của mình đã chỉ
ra có 3 nguyên nhân gây nên hành vi BLHĐ, xuất phát từ gia đình, nhà trường, xã hội.
Đối với nguồn gốc từ gia đình, tác giả cho rằng do một số gia đình ít có thời gian quan

7


đang sử dụng ma túy hay chất kích thích, thất bại trong chuyện học…được tác giả dẫn

8


chứng là nhóm HS có khả năng cao gây nên BLHĐ. Nguyên nhân xuất phát từ gia
đình tác giả cho rằng bắt nguồn từ sự thiếu quan tâm, kiểm soát, chiều chuộng quá, gia
đình có bạo lực sẽ ảnh hưởng đến trẻ và tạo nên những suy nghĩ lệch lạc. Nguyên nhân
xuất phát từ nhà trường: là việc HS bị thầy cô hay người làm việc trong trường bạo
hành, đe dọa, lề lối bất công trong lớp học, biện pháp kỷ luật của thầy cô, nhà trường
không nhất quán. Đối với các nguyên nhân từ cộng đồng, xã hội và phương tiện truyền
thông bài viết đã nêu lên những yếu tố như: Sự phân tầng về kinh tế, chức năng kinh tế
ở gia đình lấn át chức năng giáo dục, bạo lực gia đình, game online, các clip, truyện
tranh với nội dung bạo lực, các hình ảnh bạo lực thực tế ngoài xã hội
* Kết quả đề tài nghiên cứu của tác giả Đàm Đức Dương, năm 2014 với tên gọi
“Nhận thức và các yếu tố ảnh hưởng tới bạo lực học đường ở học sinh trung học phổ
thông hiện nay” [6] đã đưa ra các nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường như: không
ưa thì đánh, vì lý do tình cảm, bạn bè cổ vũ, xem nhiều phim bạo lực, bị khiêu khích,
người khác nhờ đánh, chẳng vì lý do gì. Trong đó, lý do không ưa thì đánh chiếm tỉ lệ
cao nhất với nữ sinh là 38,9% và nam sinh là 23,3% và lý do chiểm tỉ lệ thấp nhất
trong số các câu trả lời của HS là xem nhiều phim bạo lực tương đương tỉ lệ ở nam là
5% và nữ là 3,1%. Lý do không ưa thì đánh chiếm tỉ lệ cao nhất được tác giả phân tích
bắt nguồn từ HS giải quyết căng thẳng về tâm lý và muốn khẳng định bản thân.
Những bài viết nêu trên có đặc điểm chung khi nghiên cứu nguyên nhân dẫn
đến BLHĐ là cùng đánh giá ở ba khía cạnh là: Gia đình, nhà trường và xã hội. Sự
đồng nhất của các tác giả là cho rằng yếu tố gia đình là quan trọng nhất gây nên hành
vi bạo lực của HS ở nhà trường. Ngoài ra, có tác giả cũng đã nhấn mạnh đến nguyên
nhân xuất phát từ truyền thông, đây cũng là điểm rất đáng chú ý khi nghiên cứu về
nguyên nhân của BLHĐ vì hiện nay tác động của truyền thông phần nào đã bộc lộ mặt
tiêu cực dẫn đến vấn đề bạo lực xã hội nói chung và trong nhà trường nói riêng.

bạo lực nói chung và bạo lực ở trường học nói riêng có thể dẫn đến một loạt các hành vi
tiêu cực bao gồm sử dụng rượu, ma túy, tự sát. Và về mặt tinh thần, hậu quả do BLHĐ để
lại như: Trầm cảm, lo lắng, sợ hãi hoặc nhiều các vấn đề tâm lý khác.
* Đề tài nghiên cứu thực nghiệm xã hội học thực hiện ở hai trường THCS
Nguyễn Huệ, Quận 4 và THPT Tạ Quang Bửu, Quận 8 Thành Phố Hồ Chí Minh, của
Nguyễn Thị Thùy, năm 2014 [25] với nội dung có đề cập đến nhận thức của HS đối
với hậu quả của BLHĐ. Qua kết quả khảo sát, người viết đã nêu lên thực tế vấn đề bạo
lực trong trường học đã và đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với chính bản
thân các em HS. Tuy vậy, nhận thức của HS lại có sự khác nhau. Có 88% HS không

10


có hành vi bạo lực nhận thức đúng về vấn đề bạo lực gây tổn hại cả về thể chất lẫn tinh
thần. Trong khi đó con số này tương đương ở các em có hành vi bạo lực chỉ là 56,9%.
Qua số liệu so sánh trên, tác giả của luận văn nêu lên vấn đề BLHĐ gia tăng một phần
nguyên do bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ của HS đối với vấn đề này.
* Khảo sát của tác giả Đinh Anh Tuấn, năm 2017 [26] tiến hành ở 496 trường
hợp là học sinh THCS và THPT của tất cả các khối, của 8 trường khác nhau trên địa
bàn thành phố Quy Nhơn, Tỉnh Bình Định đã đưa ra năm nhân tố ảnh hưởng đến
BLHĐ. Nhóm nhân tố cá nhân: xuất phát từ chính tâm lý tuổi vị thành niên, một số đã
thể hiện điều này theo khuynh hướng tiêu cực. Nhóm nhân tố gia đình: HS gây nên
BLHĐ thường từ gia đình có bố mẹ hay cãi vã, bố mẹ ly hôn hoặc con không sống
chung cùng cả bố và mẹ, dẫn đến sự chăm sóc và dạy dỗ con em có sự thiếu hụt.
Nhóm nguyên nhân từ bạn bè, tác giả cho rằng do HS bỏ học hoặc giao lưu kết bạn với
những HS cá biệt và ảnh hưởng tiêu cực từ nhóm bạn xấu. Nhân tố trường học: do nội
dung giáo dục văn hóa chiếm nhiều thời gian nhất trong hoạt động học tập của HS,
hoạt động ngoài giờ với nội dung BLHĐ gần như là không có, việc xử lý hành vi bạo
lực của nhà trường chưa thực sự hiệu quả. Đối với nhân tố môi trường xã hội: do HS xem
phim hay chơi game có nội dung bạo lực. HS không phân biệt rạch ròi giữa đời sống thực

* Công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Đặng Quốc Thành, năm 2016
[10] đã trình bày nội dung về hậu quả của BLHĐ ở các trường phổ thông hiện nay với
bốn nhóm đối tượng bị tác động là: nạn nhân, người gây ra bạo lực, gia đình, nhà
trường và xã hội. Với các nạn nhân là những ảnh hưởng về thể chất và tinh thần, với
mức độ nhẹ là lo lắng, hoang mang, với mức độ nặng là phải chịu đau đớn, khiếm
khuyết về thân thể. Đối với người gây ra bạo lực là bị bạn bè xa lánh, học sinh gây bạo
lực hay gặp phải tệ nạn xã hội, hành vi bạo lực ở nhà trường là mầm mống cho điều
tương tự ở ngoài xã hội. Hậu quả đối với gia đình, nghiên cứu cho thấy ở cả gia đình
người bị bạo lực và người gây ra bạo lực. Cuối cùng là hậu quả đối với nhà trường và
xã hội. Với nhà trường là việc HS sợ hãi khi đến trường vì cảm giác mất an toàn, lo
lắng, giảm sút kết quả học tập và ảnh hưởng xấu đến kết quả giáo dục. Đối với xã hội
là những sai lệch về mặt hành vi, góp phần làm mất trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng
xấu đến thế hệ tương lai và sự phát triển quốc gia sau này.
* Nghiên cứu của hai tác giả Tài Thành và Vũ Thanh, năm 2015 [24] đã nêu lên
hai nhóm hậu quả chính của BLHĐ đó là đối với HS; gia đình, nhà trường và xã hội.
Hậu quả đối với HS: về mặt thể chất là những chấn thương, có hành vi bạo lực đã làm
mất đi vĩnh viễn cơ hội được sống của chính mình hoặc của bạn bè mình. Về mặt tinh

12


thần, người bị hại thường có dấu hiệu rối nhiễu hành vi, ảnh hưởng đến học tập, năng
khiếu, lao động, ước mơ, sở thích bản thân. Về học tập, biểu hiện lơ là, sa sút học tập,
có trường hợp bỏ học thường xuyên hoặc bỏ học vĩnh viễn. Hậu quả đến với gia đình,
nhà trường và xã hội các tác giả cho rằng BLHĐ làm ảnh hưởng đến tình cảm, hòa khí
gia đình khi cha mẹ không hiểu được con cái. Nhà trường thì hoạt động giáo dục bị
ảnh hưởng. Các cuộc họp với phụ huynh hoặc các hội đồng kỷ luật phải mở ra để giải
quyết hệ quả. Đối với xã hội, làm ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, các cuộc hội
thảo phải mở ra, nhiều lực lượng tham gia để chung tay giải quyết vấn đề xã hội này.
Ở những nghiên cứu khoa học nêu trên có điểm chung là đánh giá hậu quả và

đánh giá vấn đề ở nhiều góc độ khác nhau. Những nguồn tài liệu đa dạng như vậy
cũng là một thuận lợi cho việc thực hiện đề tài. Nhất là đối với nội dung nghiên cứu
chuyên sâu về nhận thức, cần tìm hiểu ở các ngành có liên quan, thì việc có được
những tài liệu như vậy sẽ giúp cho đề tài thực hiện hiệu quả hơn.
Nhìn chung, những tác phẩm trên giúp cho tác giả luận văn này có cái nhìn tổng
quan về thực trạng trạng, tính chất, nguyên nhân, hậu quả của BLHĐ đã diễn ra trong
thời gian qua ở VN; giúp tác giả có cơ sở để xây dựng mục tiêu, nội dung, câu hỏi
nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, mục đích nghiên cứu… của đề tài. Những thành
tựu ở các công trình nghiên cứu là những cơ sở khoa học, nguồn tài liệu quí giá và hữu
ích cho việc thực hiện đề tài nghiên cứu này.
Tuy vậy, các tác phẩm nghiên cứu trên vẫn có những hạn chế nhất định. Thực tế
chưa có tác phẩm nào đề cập cả ba nội dung về tính chất, mức độ; nguyên nhân; hậu
quả và các nhân tố tác động của bạo lực học đường một cách đầy đủ. Các tác phẩm
chủ yếu đi sâu vào một hoặc hai nội dung cụ thể, những nội dung còn lại mang tính
tóm lược hoặc điểm qua. Thứ hai ở các công trình nghiên cứu đi sâu về vấn đề cụ thể
của BLHĐ, trong đó có một số nội dung nằm trong phạm vi đề tài thực hiện nhưng
chưa đáp ứng được kỳ vọng vì tương đối chung chung. Các nội dung chủ yếu đánh giá
khái quát, chưa có nhiều số liệu về từng vấn đề riêng biệt. Chẳng hạn nghiên cứu về
nguyên nhân của bạo lực học đường, các tác giả đã đưa ra các nguyên nhân từ học
sinh, gia đình, nhà trường, xã hội và đi vào phân tích rất cụ thể, chỉnh xác. Tuy nhiên,
những số liệu để minh chứng cho từng nội dung riêng biệt thì các nghiên cứu chưa đưa
ra. Hoặc khi phân tích về tính chất của bạo lực học đường đã nêu lên thực trạng là hiện
nay diễn biến phức tạp với nhiều hình thức và xuất hiện ở nhiều cấp học, nhưng chưa
đưa ra nhận định cụ thể ở từng cấp học, cấp nào nhiều hơn, vì sao lại như vậy.
Một số nghiên cứu tương đối ngắn, đánh giá mang tính bề rộng khiến cho việc

14


thực hiện tìm hiểu vấn đề ở chiều sâu ít nhiều có những hạn chế.

15


- Nội dung: Do hạn chế về thời gian và điều kiện thực hiện, đề tài chỉ đi sâu
nghiên cứu ba nội dung là:
+, Tính chất – mức độ của bạo lực học đường
+, Nguyên nhân của bạo lực học đường.
+, Hậu quả và các nhân tố tác động của bạo lực học đường.
4.3. Khách thể nghiên cứu
- 180 học sinh Trường THPT Cao Bá Quát – Quốc Oai – Hà Nội, trong đó
* Theo giới tính là: 90 học sinh nam và 90 học sinh nữ. Lựa chọn mẫu như vậy
nhằm tìm hiểu và so sánh nhận thức của HS nam và nữ trong tổng thể chung nhận thức
của HS. Từ đó đánh giá được nhân tố giới tác động lên nhận thức của HS về BLHĐ
như thế nào.
* Theo khối học là:
+, 60 em học sinh khối 10, với 30 nam và 30 nữ.
+, 60 em học sinh khối 11, với 30 nam và 30 nữ.
+, 60 em học sinh khối 12. với 30 nam và 30 nữ.
Lựa chọn mẫu theo khối học như trên nhằm mục đích tìm hiểu nhận thức của
HS phân chia theo lứa tuổi và từ đó thấy được nhận thức của HS chuyển biến qua các
tuổi như thế nào. Qua đó cũng đánh giá được nhân tố về tuổi tác động lên nhận thức
của HS về BLHĐ. Trong mỗi khối học cũng lựa chọn mẫu theo giới với sự phân chia
số lượng tương đường nhau nhằm so sánh nhận thức của HS nam và nữ trong một độ
tuổi cụ thể.
- Ngoài ra, để làm rõ hơn nội dung nghiên cứu của đề tài, thực hiện phỏng vấn
sâu: 05 giáo viên, 05 phụ huynh HS, 05 HS. Lựa chọn mẫu như vậy để làm rõ nội
dung nghiên cứu từ chính HS, phụ huynh và giáo viên là những người luôn theo sát và
giáo dục HS sẽ nắm bắt nhận thức HS rõ ràng nhất.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận

trường học. HS nhận thức được hậu quả tiêu cực của vấn đề BLHĐ đối với bản thân
HS ở các yếu tố về sức khỏe và học tập.
Giới tính, tuổi, hoàn cảnh gia đình, truyền thông đại chúng, môi trường xã hội
là những nhân tố có tác động đến nhận thức của học sinh THPT về bạo lực học đường.
5.2.3. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng bảng hỏi phỏng vấn 180 học sinh
THPT.

17


-Phương pháp phỏng vấn cá nhân: Phỏng vấn sâu 05 giáo viên, 05 phụ huynh
học sinh, 05 học sinh THPT.
Phương pháp quan sát: Những nơi hoc sinh chơi đùa và quan sát thái độ, hành
vi, ngôn ngữ, hành vi của học sinh khi giải quyết những mâu thuẫn gặp phải trong
trường học.
Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nghiên cứu những tài liệu có sẵn với nội dung
có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài.
5.2.4. Khung phân tích

(yếu tố vĩ mô)
-CNH, HĐH, KTTT, HNQT
- Chính sách giáo dục

NHẬN THỨC
CỦA HỌC SINH
THPT VỚI VẤN
ĐỀ BẠO LỰC
HỌC ĐƯỜNG


18