TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

VŨ VĂN NHẤT

LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN
SỨC NHANH NÂNG CAO THÀNH
TÍCH CHẠY 100M CHO NAM ĐỘI
TUYỂN ĐIỀN KINH TRƯỜNG THPT
XUÂN TRƯỜNG B - NAM ĐỊNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: Sư Phạm GDTC

HÀ NỘI - 2018


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

VŨ VĂN NHẤT

LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN
SỨC NHANH NÂNG CAO THÀNH
TÍCH CHẠY 100M CHO NAM ĐỘI
TUYỂN ĐIỀN KINH TRƯỜNG THPT
XUÂN TRƯỜNG B - NAM ĐỊNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: Sư Phạm GDTC
Hướng dẫn khoa học
TS. HÀ MINH DỊU

TN

: Thực nghiệm

ĐC

: Đối chứng

TTN : Trước thực nghiệm
STN : Sau thực nghiệm
VĐV : Vận động viên
TT

: Thể thao

TD

: Thể dục

HLV : Huấn luyện viên
ĐHSP : Đại học sư phạm
N

: Số người

Đ

: Điểm

RLTT: Rèn luyện thân thể



NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU ................... 27
2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................... 27
2.1.1. Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng công tác huấn luyện và năng lực
sức nhanh của nam đội tuyển điền kinh trường THPT Xuân Trường B- Nam
Định. ............................................................................................................ 27
2.1.2. Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, áp dụng và đánh giá hiệu quả bài tập phát
triển sức nhanh nâng cao thành tích trong chạy 100m cho nam đội tuyển
điền kinh trường THPT Xuân Trường B - Nam Định.................................. 27
2.2. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 27
2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu ..................................... 27
2.2.2. Phương pháp phỏng vấn tọa đàm ...................................................... 28
2.2.3. Phương pháp quan sát sư phạm ........................................................ 29
2.2.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm. ........................................................ 29
2.2.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm .................................................. 29
2.2.6. Phương pháp toán học thống kê ........................................................ 29
2.3.Tổ chức nghiên cứu ............................................................................... 31
2.3.1. Thời gian nghiên cứu ........................................................................ 31
2.3.2. Địa điểm nghiên cứu .......................................................................... 31
2.3.3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 32
CHƯƠNG 3..................................................................................................... 33
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ............................................................................. 33
3.1. Đánh giá thực trạng công tác huấn luyện và năng lực sức nhanh của nam
đội tuyển điền kinh trường THPT Xuân Trường B- Nam Định ............. 33
3.1.1. Thực trạng việc sử dụng các bài tập phát triển sức nhanh trong huấn
luyên chạy cự ly 100m của nam đội tuyển điền kinh trường THPT Xuân
Trường B - Nam Định ............................................................................. 33
3.1.2. Thành tích thi đấu của nam đội tuyển điền kinh trường THPT Xuân
Trường B - Nam Định trong những năm gần đây .................................. 35

Biểu đồ 1: Biểu đồ biểu diễn Test chạy 30m TĐC. ......................................... 49
Biểu đồ 2:Biểu đồ biểu diễn Test chạy 60m XPT ............................................ 49
Biểu đồ 3:Biểu đồ biểu diễn Test chạy 100m XPT .......................................... 50


1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục thể chất trong nhà trường là bộ phận quan trọng không thể thiếu
của nền giáo dục chung, là phương tiện góp phần giáo dục cho con người phát
triển một cách toàn diện, để kế tiếp sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc.
Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, là bộ phận không
thể tách rời khỏi sự nghiệp giáo dục cộng sản chủ nghĩa, mục đích của giáo dục
thể chất là bồi dưỡng thế hệ trẻ thành người có sức khỏe dồi dào, thể chất cường
tráng, có dũng khí cách mạng để học tập tốt, lao động tốt, sẵn sàng tham gia
sản xuất và bảo vệ Tổ quốc. Góp phần tích cực vào việc hoàn thành mục đích,
mục tiêu đào tạo của nhà trường phổ thông mới phát triển, nhằm đào tạo thanh
niên học sinh trở thành những người lao động kiểu mới toàn diện, những chiến
sĩ cách mạng kiên cường có giác ngộ xã hội chủ nghĩa, có văn hóa kỹ thuật, có
sức khỏe, trung thành vô hạn với sự nghiệp cách mạng của Đảng. Ý thức được
vai trò quan trọng đó, Đảng và Nhà nước đã đưa thể dục thể thao vào chương
trình giáo dục Quốc gia và coi đó là nhiệm vụ thiết thực không thể thiếu được
của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt là trong những năm gần đây Đảng
và Nhà nước luôn quan tâm tới mục tiêu giáo dục toàn bộ cho thế hệ trẻ trong
đó có trí dục, đức dục và thể chất. Thể chất được coi là vấn đề quan trọng để
hình thành nhân cách cho học sinh, nhằm xây dựng lớp người phát triển cao về
trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần.
Đảm bảo nhiệm vụ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài,
đáp ứng nhu cầu xã hội của giai đoạn công nghiệp hóa đất nước.

nhân tài cho đất nước.
Điền kinh là một môn thể thao có bề dày lịch sử, ngay từ thế vận hội đầu
tiên người ta đã đưa Điền kinh vào thi đấu cho đến nay nó vẫn là nội dung


3

không thể thiếu được trong các kỳ đại hội Olimpic. Điền kinh là một môn thể
thao có hình thức và nội dung phong phú gắn liền với hoạt động tự nhiên của
con nguời như: đi, chạy, nhảy... nó không chỉ có nghĩa đơn thuần là thi đấu mà
trong hệ thống giáo dục thì tập luyện Điền kinh còn nhằm phát triển thể lực
toàn diện, là nền tảng để tiếp thu các môn học khác đồng thời giáo dục tính
sáng tạo, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tự giác, tích cực và nỗ lực ý chí cao
cho con người.
Điền kinh gồm rất nhiều môn như chạy, nhảy, ném đẩy… nó thể hiện
được các tố chất thể lực của VĐV như Sức nhanh, Sức mạnh, Sức bền. Trong
chạy ngắn đặc biệt cự ly chạy 100m tố chất sức mạnh tốc độ có vai trò quan
trọng trong quá trình huấn luyện. Để đạt được thành tích cao nhiều phương
pháp huấn luyện đã được áp dụng, nhờ có tiến bộ của khoa học nhiều bài tập
mới đã được áp dụng và có hiệu quả phát triển tốt sức mạnh của VĐV.
Trong quá trình đào tạo huấn luyện đối với trẻ em là một trong những
yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành công sau này. Để đạt được thành tích
cao cần chuẩn bị tốt về mặt thể lực, để đặt nền móng cho sự tiếp thu và hoàn
thiện sau này.Trong môn điền kinh, chạy 100m là môn được nhà trường đặc
biệt quan tâm. Tập luyện và thi đấu chạy 100m đòi hỏi vận động viên phải hội
tụ đầy đủ các tố chất thể lực và khả năng phối hợp vận động. Trong đó, việc
phát triển sức nhanh là rất quan trọng và là khâu then chốt vì nó ảnh hưởng trực
tiếp đến thành tích môn chạy 100m. Qua quá trình theo dõi, tìm hiểu về quá
trình học tập và tập luyện của các em nam đội tuyển điền kinh trường THPT
Xuân Trường B – Nam Định, tôi thấy hiệu quả chưa được cao, đặc biệt là sức

THPT Xuân Trường B - Nam Định đạt thành tích cao trong tập luyện và thi
đấu.


5

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1. Quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác GDTC trong
nhà trường
Chủ tịch Hồ Chí Minh - Vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam - Một
nhà tư tưởng lớn, một danh nhân văn hóa thế giới, Người đã sớm nhận thấy lợi
ích của TDTT đối với cá nhân con người và xã hội. TDTT là một biện pháp
tích cực có tác dụng tốt trong việc giữ gìn và tăng cường sức khỏe con người.
Chính vì vậy, ngay từ khi mới giành được độc lập, chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra
lời kêu gọi toàn dân tập thể dục. Trong lời kêu gọi, Người chỉ cho nhân dân
thấy rằng “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng
cần có sức khoẻ ...” và vì thế: “Tập luyện thể dục bồi bổ sức khỏe là bổn phận
của mỗi người dân yêu nước” [1], [15].
Mỗi dân tộc muốn tồn tại và phát triển thì không thể không quan tâm đến
sức khỏe của nhân dân. Ngày 30/01/1946, chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh
thành lập Nha thể dục trung ương, nhằm xây dựng và phát triển phong trào
"Khỏe vì nước". Tư tưởng đó của người đã trở thành động lực thúc đẩy phong
trào quần chúng tập luyện thể dục và rèn luyện thân thể (RLTT).
Thấm nhuần lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh Đảng và Nhà nước ta luôn
quan tâm lãnh đạo sự nghiệp xây dựng và phát triển TDTT một cách toàn diện,
đã được thể hiện rõ trong văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII "Phát
triển phong trào TDTT sâu rộng trong cả nước, trước hết là trong thanh niên,
thiếu niên, tạo bước chuyển biến tích cực về chất lượng và hiệu quả GDTC

trí tuệ, trong sáng về đạo đức, mà còn phải là con người cường tráng về thể
chất”. Chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội, của
tất cả các ngành, các đoàn thể trong đó có GD&ĐT, y tế, TDTT và còn nhấn


8

mạnh: "Đối với giáo dục phải nhằm vào mục tiêu thực hiện giáo dục toàn diện:
đức dục, trí dục, thể dục và mỹ dục trong tất cả các cấp học". [11]
Nghị quyết chỉ rõ "Khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo
dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên
cũng như cán bộ quản lý giáo dục, cả về chính trị tư tưởng đạo đức và năng lực
chuyên môn nghiệp vụ". [11]
Đảng đã khẳng định quan điểm: Giáo viên là nhân tố quyết định chất
lượng và hiệu quả của giáo dục, đồng thời còn nêu lên những giải pháp tạo động
lực cho thầy và trò, phát huy truyền thống hiếu học, "Tôn sư trọng đạo" trọng
dụng nhân tài, cổ vũ các thầy cô giáo phát huy tinh thần lao động cần cù, sáng
tạo, dạy tốt, nghiên cứu tốt, có nhiều cống hiến cho đất nước.
Giáo dục con người phát triển toàn diện phải "Kết hợp hài hòa sự phong
phú về tinh thần, sự trong sáng về đạo đức, sự toàn diện về thể chất". Sự cường
tráng về thể chất là nhu cầu của bản thân con người, đồng thời là vốn quý tạo
ra sản phẩm trí tuệ và vật chất cho xã hội. Vì vậy, chăm lo cho con người về
thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội nói chung và ngành TDTT nói riêng.
Đó chính là mục tiêu cơ bản quan trọng nhất của nền giáo dục TDTT nước nhà
mà Đảng, Nhà nước và Bác Hồ luôn coi trọng, quan tâm và nhắc nhở.
1.2. Giáo dục thể chất - Mục tiêu, nhiệm vụ, vai trò của công tác GDTC ở
các trường THPT
1.2.1. Giáo dục thể chất, tầm quan trọng của công tác giáo dục thể chất trong
trường học
GDTC trong trường học là một trong những mặt hữu cơ của quá trình

Tóm lại: Quan tâm chăm lo sức khỏe và phát triển thể chất cho nhân dân
là vấn đề được thực hiện xuyên suốt những năm qua, trong đó GDTC cho thanh
thiếu niên, học sinh các cấp luôn được coi trọng. Đây cũng là mục tiêu cơ bản
nhất trong giáo dục con người phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ nhằm
đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Đặc biệt trong trường


10

học giúp học sinh học tập đạt kết quả cao trong các kỳ thi kết thúc và kỳ thi tốt
nghiệp. Muốn có sức khỏe tốt chỉ có con đường tập luyện các bài tập thể chất
một cách nghiêm túc có hệ thống và có khoa học.
1.2.2. Mục tiêu của giáo dục thể chất trong trường học
Nhằm thực hiện được mục tiêu của nền giáo dục quốc dân thì GDTC
trong trường học có mục tiêu chính là giúp người học nắm vững kiến thức, kỹ
năng vận động cơ bản, nâng cao ý thức và năng lực TDTT của học sinh. Hình
thành phẩm chất đạo đức tốt góp phần phát triển hài hòa về thể chất và nhân
cách cho người học. Tránh xa các tệ nạn xã hội và bồi dưỡng tài năng thể thao
cho đất nước. Hình thành và phát triển con người mới, con người XHCN, sẵn
sàng tham gia chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
1.2.3. Nhiệm vụ của giáo dục thể chất trong trường học
Để đạt được mục tiêu của nền giáo dục nước nhà thì giáo dục thể chất
trong trường học phải thực hiện những nhiệm vụ sau:
Phát triển cân đối hình thái và chức năng cơ thể người học theo lứa tuổi,
trình độ vận động, phát triển toàn diện năng lực thể chất, tăng cường sức khỏe
và khả năng chống đỡ lại các tác nhân có hại của môi trường bên ngoài với cơ
thể.
Hình thành và hoàn thiện cho người học những kỹ năng, kỹ xảo vận động
trong cuộc sống và ứng dụng vào các môn thể thao cơ bản, đồng thời trang bị
cho học sinh những kiến thức cơ bản về sử dụng phương tiện và phương pháp

và bảo vệ Tổ quốc.
1.3. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THPT
Lứa tuổi này cơ thể các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh. Tuy nhiên,
các bộ phận cơ thể vẫn tiếp tục phát triển nhưng tốc độ chậm dần, chức năng
sinh lý tương đối ổn định , khả năng hoạt động thể lực của hệ thống cơ quan


12

cũng được cao hơn. Sự phát triển cơ thể của cả nam và nữ có sự khác biệt rất
lớn do những đặc điểm sinh lý khác nhau. Do vậy, quá trình GDTC cho học
sinh lứa tuổi này chúng ta cần căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và giới
tính của các em.
1.3.1. Đặc điểm tâm lý
Ở lứa tuổi này các em thích tỏ ra mình là người lớn, muốn được mọi
người tôn trọng, tỏ ra là người hiểu biết, có khả năng phân tích tổng hợp, các
em có sự hiếu động , tinh nghịch. Các em có nhiều hoài bão nhưng lại thiếu
kinh nghiệm trong cuộc sống.
Tuổi này chủ yếu hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành ý thức,
hình thành tính cách và hướng về tương lai. Đó cũng là tuổi lãng mạn mơ ước
độc đáo và mong chờ cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
- Về tâm lý: Các emthích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để cho mọi
người tôn trọng mình, để có một trình độ hiểu biết nhất định có khả năng phân
tích tổng hợp, muốn hiểu biết nhiều, có nhiều hoài bão nhưng còn nhiều nhược
điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống. Tuổi này chủ yếu là tuổi hình thành
thế giới quan tự ý thức hình thành tính cách và hướng về tương lai. Đó là tuổi
đầy nhu cầu năng động, sáng tạo.
- Hưng phấn: Các em có thái độ tự giác, tích cực học tập xuất phát từ
động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề sau khi học song.
- Tình cảm: Học sinh THPT thể hiện rõ rệt hơn tình cảm gắn bó và yêu

lần/phút, của nữ 75 - 80 lần/phút. Phản ứng hệ tuần hoàn trong hoạt động tương
đối rõ rệt và sau vận động hồi phục nhanh chóng cho nên có thể tập những bài
tập dai sức, các bài tập có khối lượng và cường độ vận động tương đối lớn.
+ Hệ hô hấp: Phát triển tương đối hoàn thiện vòng ngực trung bình của
nam 67 - 72cm, của nữ 69 - 74cm, dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng (lúc


14

15 tuổi là 2 - 2.5lít, từ 16 - 18 tuổi là 3 – 4lít) tần số hô hấp gần giống với người
lớn, tuy nhiên các cơ hô hấp còn yếu và sự co giãn lớn, ngực còn ít chủ yếu là
co giãn cơ hoành, các bài tập chạy, chạy cự ly việt dã tác dụng tốt đến sự phát
triển hô hấp.
1.4. Nội dung và các giai đoạn huấn luyện điền kinh
1.4.1. Nội dung huấn luyện điền kinh
Nội dung huấn luyện thể thao nói chung và điền kinh nói riêng là quá
trình huấn luyện về các mặt: Thể lực, kỹ - chiến thuật, đạo đức, ý chí, tâm lý và
lý luận. Tất cả các mặt này đều có mối liên quan chặt chẽ với nhau và tạo thành
một quá trình thống nhất của việc hoàn thiện thể thao cho vận động viên điền
kinh. Quá trình này được thực hiện thông qua việc sử dụng các phương tiện,
phương pháp huấn luyện chung, huấn luyện chuyên môn và các hình thức khác
nhau của lượng vận động trong tập luyện và thi đấu.
1.4.2. Các giai đoạn huấn luyện điền kinh
Trong quá trình huấn luyện điền kinh nói chung và huấn luyện chạy cự
ly ngắn nói riêng đều có 4 giai đoạn:
+ Giai đoạn huấn luyện ban đầu.
+ Giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu.
+ Giai đoạn chuyên môn hóa sâu.
+ Giai đoạn hoàn thiện thể thao.
Mỗi giai đoạn đảm bảo các chức năng và nhiệm vụ riêng đáp ứng với

những năm chuyên môn hóa ban đầu cần đặc biệt thận trọng tuân thủ giới hạn
cường độ của lượng vận động vì lúc này là lúc cơ thể các em đang phát triển.
* Giai đoạn chuyên môn hóa sâu
Đặc điểm của giai đoạn này là tính chuyên môn hóa được thể hiện rõ
hơn. Tỷ trọng huấn luyện chuyên môn về thể lực, kỹ thuật, tâm lý được tăng
lên đáng kể. Khối lượng và cường độ của các phương tiện huấn luyện chủ yếu


16

tăng nhiều so với giai đoạn trước. Với mục đích hoàn thiện trình độ huấn luyện
về thể lực, kĩ thuật của vận động viên chạy ngắn, vẫn nên đa dạng hóa các
phương tiện huấn luyện và tỉ trọng tích hợp, đa dạng hóa điều kiện thực hiện
chúng và vị trí tiến hành tập luyện. Đây là giai đoạn vận động viên tập luyện
thể thao tích cực nhất đồng thời bộc lộ khả năng thể thao và đạt trình độ điêu
luyện về thể thao. Trong quá trình tập luyện thể hiện rõ đặc điểm của chuyên
môn hóa sâu như : thể lực, kỹ - chiến thuật, tâm lý cũng như được nâng lên
đáng kể nhờ tăng khối lượng đào tạo chung và cả khối lượng các bài tập đào
tạo chuyên môn cũng như các bài tập thi đấu. Tổng khối lượng và cường độ
tăng nhiều hơn so với giai đoạn trước, khối lượng các cuộc kiểm tra thi đấu
cũng tăng lên rõ rệt và trở thành nội dung không thể thiếu được trong kế hoạch
huấn luyện. Hệ thống tập luyện và thi đấu ngày càng trở nên cá biệt hóa, đào
tạo thể thao phần lớn gắn liền với thành tích thể thao. Do đó, đòi hỏi vận động
viên phải dành nhiêu thời gian và công sức, dồn nhiều tâm trí để tập luyện và
thực hiện chế độ sinh hoạt phù hợp, có kế hoạch để đạt được thành tích cao
nhất.
* Giai đoạn hoàn thiện thể thao
Ở giai đoạn này lượng vận động trong huấn luyện tương ứng với thi đấu
càng lớn và việc tuân thủ theo nguyên tắc thích hợp càng nghiêm ngặt thì thành
tích càng cao. Vì vậy, cần đặc biệt thận trọng đến mối quan hệ giữa khối lượng

Sức nhanh là khả năng thực hiện động tác trong thời gian ngắn nhất ở
một điều kiện nhất định. Người ta phân biệt ba hình thức biểu hiện sức nhanh
như sau:
+ Thời gian tiềm tàng của phản ứng vận động.
+ Tốc độ động tác.
+ Tần số động tác.