VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ THỊ TỐ QUỲNH

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ THANH HÓA

Ngành: Luật hiến pháp và luật hành chính
Mã số: 8.38.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS VŨ HỒNG ANH

HÀ NỘI – 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.Các số
liệu, ví dụ trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận
văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận văn


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT
ĐỘNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG ........................................... 7

Kế thừa hiến pháp năm 1946, Hiến pháp 1959, Hiến Pháp 1980, 1992
và qua các lần sửa đổi thì ngày 1/1/2014 Hiến Pháp 2013 có hiệu lực.Với yêu
cầu phải cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013, các chủ trương,
định hướng của Đảng về chính quyền địa phương, Luật Tổ chức chính quyền
địa phương số 77/2015/QH13 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày
19/6/2015, tại kỳ họp thứ 9 nhằm thay thế Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân
và Ủy ban nhân dân năm 2003. Trên tinh thần khắc phục những hạn chế,
vướng mắc và kế thừa những ưu điểm trong 12 năm thực hiện Luật Tổ chức
Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân năm 2003 như: Quy định chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Hội đồng
nhân dân và Uỷ ban nhân dân cơ bản giống nhau cả ở 3 cấp, chưa thể hiện
được tính gắn kết thống nhất giữa Uỷ ban nhân dân và Hội đồng nhân dân
cùng cấp trong chỉnh thế chính quyền địa phương, chưa phân biệt theo đặc
điểm nông thôn, đô thị, hải đảo; Chưa quy định rõ các vấn đề do tập thể Uỷ
ban nhân dân thảo luận cũng như quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền
quyết định của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân… Đồng thời bên cạnh đó, việc
những quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa
phương mà cụ thể là chính quyền địa phương ở cấp cơ sở, trong đó có Uỷ ban
nhân dân phường đã tác động một phần không nhỏ đến cơ cấu tổ chức và hoạt
động của Uỷ ban nhân dân phường, đặc biệt là các phường ở thành phố trực
thuộc trung ương, nơi mà có các mối quan hệ kinh tế - xã hội phát triển phức
tạp, đa dạng. Chúng ta đều nhận thức được rằng, hoạt động của Uỷ ban nhân
dân cấp cơ sở nói chung và Uỷ ban nhân dân phường nói riêng có ảnh hướng
rất lớn tới tính hiệu quả của các chính sách, chủ trương của Đảng và pháp luật

1


của Nhà nước, có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc củng cố sự phát triển bền
vững của xã hội, đảm bảo dân chủ và nâng cao đời sống nhân dân.

khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng
01 năm 2016 thay thế Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân số
11/2003/QH11 khá phong phú với những công trình nghiên cứu như:
- Cuốn Cải cách nền hành chính Việt Nam, thực trạng và giải pháp của
NXB Chính trị Quốc gia, 2009. Cuốn sách này tập trung nghiên cứu về cải
cách hành chính cho thế kỷ XXI, Cải cách hệ thống công vụ, hành chính công
và phát triển kinh tế ở Việt Nam, cải cách hành chính và phát triển...
- Cuốn Đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước trong giai đoạn hiện nay,
của PGS.TS. Bùi Xuân Đức, Nhà xuất bản Tư pháp, 2004, gồm 458 trang.
Cuốn sách này chủ yếu đề cập đến những vấn đề chung về hoàn thiện, đổi
mới bộ máy nhà nước đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã
Hội Chủ Nghía Việt Nam.
- Cuốn Đổi mới nội dung hoạt động của các cấp chính quyền địa
phương trong kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế, do TS. Nguyễn Hữu
Đức và ThS. Đinh Xuân Hà làm chủ biên, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,
2006, gồm 154 trang, với 4 chương cụ thể. Các tác giả đã trình bày khái quát về
quá trình hình thành các cấp hành chính và điều chỉnh quy mô các đơn vị hành
chính của địa phương; phân tích sự đòi hỏi của nền kinh tế thị trường và hội
nhập quốc tế đối với các cấp chính quyền địa phương; đề xuất các giải pháp và
đổi mới tổ chức hoạt động, cơ chế vận hành của chính quyền địa phương đáp
ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.
Bên cạnh đó, còn có một số bài viết liên quan đến đề tài luận văn của
các tác giả như:
- PGS.TS Vũ Thư: Về xu hướng phát triển của bộ máy chính quyền địa
phương nước ta, được đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp Luật, số 6, 2004.
Bài báo nêu ra một số vấn đề của bộ máy chính quyền địa phương truyền
3


thống ở Việt Nam. Đồng thời, bài báo đã đưa ra xu hướng phát triển của bộ

khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 ra đời đã khắc phục
những hạn chế trước đây đồng thời đã kế thừa được những thành tựu của Luật
Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân năm 2003 từ đó đã dẫn đến
những đổi mới trong tổ chức và hoạt động của hệ thống chính quyền địa
phương hiện nay. Mặt khác, do những thay đổi nhất định về điều kiện kinh tế xã hội trong nước, nhiệm vụ về hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ thì
những vấn đề phát sinh, đã làm xuất hiện các yêu cầu, đòi hỏi phải tiếp tục đẩy
mạnh cải cách bộ máy nhà nước, trong đó có chính quyền địa phương ở cấp cơ
sở, nhất là Uỷ ban nhân dân phường. Vì vậy, nghiên cứu đề tài: Tổ chức và hoạt
động của Ủy ban nhân dân phường từ thực tiễn thành phố Thanh Hóa, tỉnh
Thanh Hóa không chỉ là vấn đề cần phải nghiên cứu trong giai đoạn hiện nay mà
nó còn có ý nghĩa lâu dài đối với tổ chức bộ máy chính quyền địa phương nói
chung và tổ chức, hoạt động của Uỷ ban nhân dân phường nói riêng.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của Luận văn là nghiên cứu đề xuất quan điểm,
giải pháp tăng cường tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân phường ở
nước ta hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận văn: Luận văn có đối tượng nghiên cứu là
những vấn đề lý luận liên quan đến tổ chức và hoạt động của chính quyền địa
phương ở phường mà cụ thể là Uỷ ban nhân dân phường; các chủ trương, chính
sách của Đảng, các quy định của Hiến pháp và pháp luật về tổ chức và hoạt động
của chính quyền địa phương phường; cách thức tổ chức và hoạt động của Uỷ ban
nhân dân phường trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của Luận văn là thực tiễn tổ
chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân phường trên địa bàn thành phố Thanh
Hóa từ năm 2010 đến nay.

5




CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA
ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG
1.1. Cơ sở chính trị, pháp lý về tổ chức và hoạt động của Uỷ ban
nhân dân
Uỷ ban nhân dân là một cơ quan hành chính nhà nước trong hệ thống
hành chính Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là cơ quan thực thi
pháp luật tại các cấp: tỉnh, huyện, xã. Các chức danh của Uỷ ban nhân dân
được Hội đồng nhân dân cấp tương ứng bầu ra và có nhiệm kỳ trùng với
nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân. Người đứng đầu Uỷ ban nhân dân là Chủ
tịch Uỷ ban nhân dân, thường là Phó Bí thư Đảng ủy Đảng Cộng sản Việt
Nam cấp tương ứng. Quyền hạn của Uỷ ban nhân dân được quy định tại Hiến
pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 và Luật Tổ chức
Chính quyền địa phương 2015. Uỷ ban nhân dân các cấp có các cơ quan giúp
việc như: Sở (cấp tỉnh), Phòng (cấp huyện), Ban (cấp xã).
Theo quy định của Điều 110 Hiến pháp năm 2013, các đơn vị hành
chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định như sau:
Nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
Tỉnh chia thành huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh;
Thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn
vị hành chính tương đương;
Huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố thuộc tỉnh chia thành
phường và xã; quận chia thành phường.
Như vậy, Hiến pháp năm 2013 tiếp tục kế thừa các Hiến pháp Việt
Nam xác định phường là đơn vị hành chính cơ sở ở đô thị. Trên cơ sở quy
định của Hiến pháp, Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 xác định
phường được thành lập ở quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Theo đó:
7




1.2. Cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Uỷ ban nhân
dân phường
1.2.1. Cơ cấu tổ chức của Uỷ ban nhân dân phường
Cơ cấu tổ chức của Uỷ ban nhân dân phường được quy định tại điều
62, Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 với nội dung cụ thể như sau:
Uỷ ban nhân dân phường gồm Chủ tịch, Phó chủ tịch, Uỷ viên phụ
trách quân sự, Uỷ viên phụ trách công an.
Uỷ ban nhân dân phường loại I có không quá 02 Phó chủ tịch, phường
loại II và III có 01 Phó chủ tịch.
- Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường là người đứng đầu, là cán bộ chuyên
trách lãnh đạo, điều hành hoạt động của Uỷ ban nhân dân và hoạt động quản
lý nhà nước trên địa bàn phường với các lĩnh vực kinh tế - xã hội, an ninh,
quốc phòng,...
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường được lựa chọn, giới thiệu, bãi nhiệm
hay miễn nhiệm thuộc thẩm quyền của Hội đồng nhân dân phường. Nguyên
tắc bầu Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường phải bình đẳng, phổ thông, trực
tiếp và bỏ phiếu kín.
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn,
điều kiện, yêu cầu đối với cán bộ công chức theo quy định của Pháp lệnh cán
bộ công chức như tuổi tác, trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ.
-Phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường
Phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường là người được phân công trực
tiếp chỉ đạo các công việc do chủ tịch phường phân công, chịu trách nhiệm
trước Uỷ ban nhân dân và Chủ tịch về những quyết định của mình.
Về nguyên tắc và điều kiệu bầu ra Phó chủ tịch tương đương với các
tiêu chí để bầu ra Chủ tịch phường.
-Uỷ viên Uỷ ban nhân dân phường