MỤC LỤC
MỤC LỤC.............................................................................................................................................. i
DANH SÁCH BẢNG ......................................................................................................................... vi
DANH SÁCH HÌNH ........................................................................................................................ xiii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT........................................................................................................... xv
MỞ ĐẦU ............................................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ ÁN .......................................................................... 4
1. Căn cứ pháp luật............................................................................................................... 4
2. Mục tiêu đề án ................................................................................................................... 5
3. Phạm vi nghiên cứu của đề án ......................................................................................... 5
4. Nhiệm vụ ............................................................................................................................ 5
CHƢƠNG 2. ĐĂC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI ..................................................... 6
2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN ................................................................................................ 6
2.1.1. Vị trí địa lý................................................................................................................ 6
2.1.2. Đặc điểm địa hình ..................................................................................................... 7
2.1.3. Đặc điểm đất đai, thổ nhưỡng................................................................................... 8
2.1.4. Đặc điểm khí hậu ...................................................................................................... 9
2.1.5. Tài nguyên khoáng sản ........................................................................................... 11
1.6. Rừng và hệ sinh thái thủy sinh .................................................................................. 12
2.2. HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ................................................ 13
2.2.1. Dân số và đặc điểm dân số ..................................................................................... 13
2.2.2. Đất đai và tình hình sử dụng đất ............................................................................. 13
2.2.3. Hiện trạng phát triển các ngành kinh tế chủ yếu .................................................... 15
2.3. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI
ĐẾN TNN ............................................................................................................................ 18
2.3.1. Các tác động tích cực.............................................................................................. 18
2.3.2. Những tác động tiêu cực ......................................................................................... 19
CHƢƠNG 3. HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN NƢỚC MẶT, TÌNH HÌNH KHAI THÁC SỬ
DỤNG VÀ XẢ THẢI VÀO NGUỒN NƢỚC ............................................................................... 23
3.1. PHÂN VÙNG ĐÁNH GIÁ VÀ TÍNH TOÁN TÀI NGUYÊN NƢỚC .................... 23
3.1.1. Cơ sở và nguyên tắc phân vùng .............................................................................. 23

4.1.4. Xâm nhập mặn ........................................................................................................ 98
4.1.5. Sạt, lở bờ sông, biển ............................................................................................. 100
4.2. HIỆN TRẠNG PHÒNG, CHỐNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA CÁC BIỆN
PHÁP PHÒNG, CHỐNG TÁC HẠI DO NƢỚC GÂY RA .......................................... 105
4.2.1. Các biện pháp công trình ...................................................................................... 105
4.2.2. Các biện pháp phi công trình ................................................................................ 109
4.3. DỰ BÁO XU THẾ DIỄN BIẾN CỦA NGUỒN NƢỚC VÀ CÁC LOẠI HÌNH
TÁC HẠI DO NƢỚC GÂY RA ...................................................................................... 111
4.3.1. Xu thế mưa và xuất hiện đặc trưng hình thái thời tiết .......................................... 111
4.3.2. Nguy cơ về lũ, lũ quyét ........................................................................................ 112
4.3.3. Nguy cơ ngập lụt .................................................................................................. 112
4.3.4. Nguy cơ sạt, lở bờ sông, bãi sông, bờ biển........................................................... 113
4.3.5. Nguy cơ hạn hán ................................................................................................... 114
4.3.6. Nguy cơ nước biển dâng và xâm nhập mặn ......................................................... 115
CHƢƠNG 5. DỰ BÁO NHU CẦU SỬ DỤNG NƢỚC, KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA
NGUỒN NƢỚC TRONG KỲ QUY HOẠCH VÀ CÁC VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT .... 117
5.1. QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI............................................... 117
ii


5.1.1. Mục tiêu, quan điểm phát triển kinh tế - xã hội.................................................... 117
5.1.2. Phát triển dân số và phân bố dân cư ..................................................................... 117
5.1.3. Quy hoạch phát triển các điểm đô thị và các điểm dân cư ................................... 118
5.1.4. Định hướng phát triển các ngành kinh tế chủ yếu ................................................ 118
5.1.5. Cơ sở hạ tầng ........................................................................................................ 125
5.2. DỰ BÁO NHU CẦU SỬ DỤNG NƢỚC .................................................................. 130
5.2.1. Cơ sở và các tiêu chuẩn, chỉ tiêu tính toán ........................................................... 130
5.2.2. Dự báo nhu cầu sử dụng nước của các ngành theo kỳ quy hoạch ........................ 134
5.2.2.1. Giai đoạn hiện trạng ..................................................................................... 134
5.2.2.2. Dự báo nhu cầu nước năm 2020 .................................................................. 136



6.1.2.2. Mục tiêu cụ thể .............................................................................................. 197
6.2. QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƢỚC.................................................. 197
6.2.1. Phân vùng chức năng nguồn nước........................................................................ 197
6.2.2. Nguyên tắc phân bổ .............................................................................................. 201
6.2.3. Xác định lượng nước có thể sử dụng .................................................................... 202
6.2.4. Lượng nước đảm bảo dòng chảy tối thiểu ............................................................ 205
6.2.5. Lượng nước đảm bảo cho các nhu cầu thiết yếu .................................................. 207
6.2.6. Lượng nước có thể phân bổ .................................................................................. 208
6.2.7. Thứ tự ưu tiên và tỷ lệ phân bổ nguồn nước ........................................................ 211
6.2.8. Các phương án phân bổ và lựa chọn phương án .................................................. 213
6.2.8.1. Cơ sở xây dựng phương án phân bổ.............................................................. 213
6.2.8.2. Xây dựng các phương án ............................................................................... 213
6.2.8.3. Kết quả tính toán theo các phương án........................................................... 214
6.2.8.4. Lựa chọn phương án phân bổ ........................................................................ 222
6.2.8.5. Phân bổ theo phương án lựa chọn ................................................................ 236
5.2.9. Định hướng nguồn khai thác ................................................................................ 250
6.2.10. Xác định nguồn nước dự phòng để cấp nước sinh hoạt trong trường xảy ra sự cố
ô nhiễm nguồn nước. ...................................................................................................... 254
6.2.11. Xác định mạng quan trắc .................................................................................... 255
6.3. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƢỚC ... 256
6.3.1. Giải pháp về cơ chế chính sách ............................................................................ 256
6.3.2. Giải pháp về cơ cấu, tổ chức, quản lý, điều hành ................................................. 256
6.3.3. Giải pháp về tài chính ........................................................................................... 257
6.3.4. Giải pháp về phát triển TNN ................................................................................ 257
6.3.5. Giải pháp về tăng cường năng lực và sự tham gia của các bên liên quan ............ 257
6.3.6. Đề xuất các chương trình, dự án ưu tiên để thực hiện quy hoạch ........................ 258
CHƢƠNG 7. QUY HOẠCH BẢO VỆ TÀI NGUYÊN NƢỚC MẶT .................................... 259
7.1. QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU ....................................................................................... 259

8.2.1. Tiêu chuẩn phòng lũ và các giải pháp .................................................................. 301
8.2.2. Phòng, chống hạn hán........................................................................................... 303
8.2.1. Phân vùng hạn hán ........................................................................................... 303
8.2.2. Các trường hợp tính toán ................................................................................. 305
8.2.3. Phòng, chống xâm nhập mặn................................................................................ 313
8.2.3.1. Dự báo xu thế ................................................................................................ 313
8.2.3.2. Các trường hợp tính toán .............................................................................. 315
8.2.4. Đề xuất các giải pháp phòng, chống và khắc phục hậu quả tác hại do nước gây ra
........................................................................................................................................ 319
CHƢƠNG 9. GIẢI PHÁP, KẾ HOẠCH VÀ TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN QUY HOẠCH ...... 322
9.1. CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ................................................................................... 322
9.1.1. Giải pháp về quản lý ............................................................................................. 322
9.1.2. Giải pháp về khoa học công nghệ......................................................................... 323
9.1.3. Giải pháp về phát triển tài nguyên nước ............................................................... 323
9.1.4. Các giải pháp về đầu tư ........................................................................................ 324
9.1.5. Giải pháp về huy động nguồn vốn ........................................................................ 324
9.1.6. Đề xuất các dự án ưu tiên và phân kỳ thực hiện ................................................... 324
9.2. TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUY HOẠCH ................................................................ 328
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ....................................................................................................... 330
1. KẾT LUẬN ................................................................................................................... 330
2. KIẾN NGHỊ .................................................................................................................. 332

v


DANH SÁCH BẢNG
Bảng 2. 1: Lượng mưa tháng, năm trung bình nhiều năm (mm) ................................................ 9
Bảng 2. 2: Đặc trưng nhiệt độ trung bình tháng trên địa bàn tỉnh Nghệ An (0C) ..................... 10
Bảng 2. 3: Độ ẩm tương đối không khí tại một số trạm (%) .................................................... 11
Bảng 2. 4: Diện tích, dân số tỉnh Nghệ An ............................................................................... 13

Bảng 3. 26: Tổng hợp công trình cấp nước tập trung vùng nông thôn ..................................... 54
Bảng 3. 27: Các khu CN, Khu kinh tế và nguồn cấp nước....................................................... 55
Bảng 3. 28: Tổng hợp thông số của các hồ chứa trên địa bàn tỉnh ........................................... 56
Bảng 3. 29: Tổng hợp các các trạm bơm trên địa bàn tỉnh Nghệ An ....................................... 56
Bảng 3. 30: Lưu lượng nước thải phát sinh trên vùng thượng lưu sông Cả ............................. 60
Bảng 3. 31: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng trung lưu sông Cả ...................................... 61
vi


Bảng 3. 32: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng hạ lưu sông Cả ........................................... 61
Bảng 3. 33: Các cơ sở xả thải với lưu lượng > 50 m3/ngày.đêm .............................................. 61
Bảng 3. 34: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng lưu vực sông Nậm Mô ............................... 63
Bảng 3. 35: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng lưu vực sông Hiếu...................................... 63
Bảng 3. 36: Các cơ sở xả thải với lưu lượng > 50 m3/ngày.đêm .............................................. 64
Bảng 3. 37: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng lưu vực sông Giăng.................................... 64
Bảng 3. 38: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng sông độc lập ven biển ................................ 65
Bảng 3. 39: Lưu lượng nước thải phát sinh Vùng thượng lưu sông Chu ................................. 65
Bảng 3. 40: Vị trí các điểm quan trắc nước mặt trên địa bàn tỉnh Nghệ An ............................ 66
Bảng 3. 41: Vị trí ô nhiễm tiểu vùng Bản Vẽ - Khe Bố ........................................................... 70
Bảng 3. 42: Tổng hợp các vị trí quan trắc CLN mặt vùng hạ lưu sông Cả .............................. 74
Bảng 3. 43: Các vị trí ô nhiễm vùng sông Hiếu ....................................................................... 78
Bảng 3. 44: Các chỉ tiêu ô nhiễm trên các đoạn sông và mức độ không đáp ứng đối với mục
đích là nguồn cấp nước sinh hoạt tập trung đô thị, nông thôn.................................................. 81
Bảng 3. 45: Các chỉ tiêu ô nhiễm và mức độ không đáp ứng đối với mục đích cấp nước tưới
tiêu, nuôi trồng thuỷ sản trên các đoạn sông ............................................................................ 82
Bảng 4. 1: Tình hình hạn một số năm trên địa bàn tỉnh Nghệ An ............................................ 97
Bảng 4. 2: Thống kê tổng số xói lở bờ sông, suối. ................................................................. 100
Bảng 4. 3. Thống kê xói lở bờ sông theo các tuyến đường giao thông chính trong khu vực Bắc
Tương Dương - Con Cuông: .................................................................................................. 102
Bảng 4. 4: Thống kê số lượng và quy mô tai biến xói lở bở sông ở khu vực Anh Sơn - Đô

Bảng 5. 11: Tiêu chuẩn cấp nước cho hoạt động dịch vụ và công cộng ................................ 130
Bảng 5. 12: Kết quả tính toán lượng mưa vụ theo tần suất 85% tại các trạm ........................ 131
Bảng 5. 13: Tổng mức tưới (m3/ha) của các loại cây trồng .................................................... 133
Bảng 5. 14: Tiêu chuẩn cấp nước cho các loại vật nuôi ......................................................... 134
Bảng 5. 15: Chỉ tiêu cấp nước cho thủy sản nước lợ .............................................................. 134
Bảng 5. 16: Tổng hợp nhu cầu nước giai đoạn hiện trạng...................................................... 135
Bảng 5. 17: Tổng hợp nhu cầu nước giai đoạn 2020 .............................................................. 136
Bảng 5.18: Tổng hợp nhu cầu nước giai đoạn 2025 ............................................................... 137
Bảng 5. 19: Tổng hợp nhu cầu nước giai đoạn 2025 .............................................................. 138
Bảng 5.20: Tổng hợp nhu cầu nước cho tưới theo các giai đoạn quy hoạch trong điều kiện
BĐKH ..................................................................................................................................... 139
Bảng 5.21: Tổng hợp NCSD nước của các ngành trong điều kiện bình thường .................... 139
Bảng 5.22: Tổng hợp nhu cầu nước của các ngành trong điều kiện BĐKH .......................... 140
Bảng 5. 23: Tỷ lệ (%) thay đổi dòng chảy trung bình tháng các kỳ quy hoạch so với thời kỳ cơ
sở theo kịch bản BĐKH (B2) ................................................................................................. 143
Bảng 5. 24: Dự báo TNNM trong kỳ quy hoạch ứng với tần suất nước đến P = 50%. .......... 148
Bảng 5. 25: Dự báo TNNM trong kỳ quy hoạch ứng với tần suất nước đến P = 85%. .......... 149
Bảng 5. 26: Dự báo TNN mặt trong kỳ quy hoạch ứng với tần suất nước đến P = 95%. ...... 150
Bảng 5. 27: Mức thay đổi lượng mưa theo kịch bản BĐKH (B2) cho tỉnh Nghệ An ............ 152
Bảng 5. 28: Mức thay đổi nhiệt độ theo kịch bản BĐKH (B2) cho tỉnh Nghệ An ................ 153
Bảng 5. 29: Tỷ lệ (%) thay đổi dòng chảy trung bình tháng các kỳ quy hoạch so với thời kỳ cơ
sở theo kịch bản BĐKH (B2) ................................................................................................. 153
Bảng 5. 30: Lượng nước mặt các vùng năm 2020 có xét đến BĐKH (năm nước trung bình, P
= 50%) .................................................................................................................................... 154
Bảng 5. 31: Lượng nước mặt các vùng năm 2020 có xét đến BĐKH (năm nước ít, P = 85%)
................................................................................................................................................ 155
Bảng 5. 32: Lượng nước mặt các vùng năm 2020 có xét đến BĐKH (hạn hán, cạn kiệt P =
95%) ....................................................................................................................................... 156
Bảng 5. 33: Lượng nước mặt các vùng năm 2025 có xét đến BĐKH (năm nước trung bình, P
= 50%) .................................................................................................................................... 158

Bảng 5. 56: Lượng nước thiếu của các vùng (P=95%) .......................................................... 186
Bảng 5. 57: Lượng nước thiếu của các vùng (P=50%-BĐKH) .............................................. 187
Bảng 5. 58: Lượng nước thiếu của các vùng (P=85%-BĐKH) .............................................. 187
Bảng 5. 59: Lượng nước thiếu của các vùng (P=95%-BĐKH) .............................................. 188
Bảng 5. 60: Lượng nước thiếu của các vùng (P=50%-BĐKH) .............................................. 188
Bảng 5. 61: Lượng nước thiếu của các vùng (P=85%-BĐKH) .............................................. 189
Bảng 5. 62: Lượng nước thiếu của các vùng (P=95%-BĐKH) .............................................. 190
Bảng 5. 63: Lượng nước thiếu của các vùng (P=50%-BĐKH) .............................................. 190
Bảng 5. 64: Lượng nước thiếu của các vùng (P=85%-BĐKH) .............................................. 191
Bảng 5. 65: Lượng nước thiếu của các vùng (P=95%-BĐKH) .............................................. 191
Bảng 5. 66: Bảng tổng hợp các vấn đề ................................................................................... 195
Bảng 6. 1: Chức năng nguồn nước các sông chính ................................................................ 199
Bảng 6. 2: Phân vùng chức năng nguồn nước trên địa bàn tỉnh Nghệ An ............................. 200
Bảng 6. 3: Lượng nước có thể sử dụng tại các vùng/tiểu vùng trong điều kiện bình thường
(triệu m3) ................................................................................................................................. 203
Bảng 6. 4: Lượng nước có thể sử dụng tại các vùng/tiểu vùng trong điều kiện BĐKH (triệu
m3) .......................................................................................................................................... 204
Bảng 6. 5: Lưu lượng dòng chảy tối thiểu (m3/s) .................................................................. 207
Bảng 6. 6: Lượng nước đảm bảo nhu cầu thiết yếu trên địa bàn tỉnh Nghệ An ..................... 207
Bảng 6. 7: Lượng nước có thể phân bổ tại các vùng/tiểu vùng (triệu m3) ............................. 210
Bảng 6. 8. Kết quả tính toán theo Phương án 1 ...................................................................... 216
Bảng 6. 9: Kết quả tính toán theo Phương án 2 ...................................................................... 217
ix


Bảng 6. 10: Kết quả tính toán theo Phương án 3 .................................................................... 218
Bảng 6. 11: Kết quả tính toán theo Phương án 1 .................................................................... 219
Bảng 6. 12: Kết quả tính toán theo Phương án 2 .................................................................... 220
Bảng 6. 13: Kết quả tính toán theo Phương án 3 .................................................................... 221
Bảng 6. 14: Tổng hợp lựa chọn phương án theo các tiêu chí ................................................. 235

Bảng 7. 10: Dự báo tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2020-2025
................................................................................................................................................ 266
Bảng 7. 11: Dự báo tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2025-2035
................................................................................................................................................ 266
Bảng 7. 12: Phân vùng mục tiêu chất lượng nước các sông chính/sông quan trọng/hồ chứa
trên địa bàn tỉnh Nghệ An....................................................................................................... 267
Bảng 7. 13: Các kịch bản đề xuất trong các kỳ quy hoạch ..................................................... 268
Bảng 7. 14: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2015-2020 (PA1)
................................................................................................................................................ 269
x


Bảng 7. 15: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2015-2020 (PA2)
................................................................................................................................................ 270
Bảng 7. 16: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2015-2020 (PA3)
................................................................................................................................................ 271
Bảng 7. 17: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2020-2025 (PA1)
................................................................................................................................................ 271
Bảng 7. 18: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2020-2025 (PA2)
................................................................................................................................................ 272
Bảng 7. 19: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2020-2025 (PA3)
................................................................................................................................................ 273
Bảng 7. 20: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2025-2035 (PA1)
................................................................................................................................................ 273
Bảng 7. 21: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2025-2035 (PA2)
................................................................................................................................................ 274
Bảng 7. 22: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải giai đoạn 2025-2035 (Kịch
bản 3) ...................................................................................................................................... 275
Bảng 7. 23: Khả năng tiếp nhận chất ô nhiễm của từng vùng quy hoạch giai đoạn 2015-2020
(PA1) ...................................................................................................................................... 276

Bảng 8. 6: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng .................................. 306
Bảng 8. 7: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng - 2020 ....................... 306
Bảng 8. 8: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng - 2025 ....................... 308
Bảng 8. 9: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng - 2035 ....................... 309
Bảng 8. 10: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng – 2020 - BĐKH ..... 310
Bảng 8. 11: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng – 2025 – BĐKH (Đơn
vị:106 m3) ................................................................................................................................ 311
Bảng 8. 12: Kết quả tính toán lượng nước thiếu tại các vùng/tiểu vùng – 2035 – BĐKH (Đơn
vị:106 m3) ................................................................................................................................ 312
Bảng 8. 13: Tổng hợp kết quả các trường hợp tính toán ........................................................ 313
Bảng 8. 14: Nồng độ mặn thực đo và tính toán mô phỏng ..................................................... 314
Bảng 8. 15: Nồng độ mặn max, min tại một số vị trí trên sông P = 85% và P = 90% .......... 316
Bảng 8. 16: Nồng độ mặn max, min tại một số vị trí trên sông P = 85% và P = 90% ........... 317
Bảng 8. 17: Nồng độ mặn max, min tại một số vị trí trên sông P = 85% và P = 90% ........... 318

xii


DANH SÁCH HÌNH
Hình 2. 1: Phạm vi hành chính tỉnh Nghệ An ............................................................................ 6
Hình 3. 1: Phạm vi phân chia vùng/tiểu vùng QH TNN tỉnh Nghệ An ................................... 28
Hình 3. 2: Bản đồ mạng lưới trạm khí tượng, đo mưa thuộc tỉnh Nghệ An ............................. 33
Hình 3. 3: Bản đồ mạng lưới trạm thủy văn tỉnh Nghệ An ...................................................... 35
Hình 3. 4: Sơ đồ tính toán lượng mưa bình quân các vùng theo đa giác Theisson .................. 37
Hình 3. 5: Tỷ lệ phân bố TNN mưa các vùng trên địa bàn tỉnh Nghệ An ................................ 39
Hình 3. 6: Tổng lượng nước mặt lưu vực sông Cả theo các thành phần .................................. 40
Hình 3. 7: Tỷ lệ phân bố diện tích và tổng lượng nước mặt các vùng thuộc tỉnh Nghệ An.................. 46
Hình 3. 8: Tổng lượng nước thải phát sinh trên địa bàn tỉnh Nghệ An .................................... 66
Hình 3. 9: Mạng lưới quan trắc chất lượng nước mặt trên địa bàn tỉnh Nghệ An .................... 69
Hình 4. 1: Bản đồ xâm nhập mặn lƣu vực sông Lam tại thời điểm tháng IV năm 2010 . 98


Hình 7. 5: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn 20152020 (PA2) ............................................................................................................................. 270
Hình 7. 6: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn
2015-2020 (PA3) .................................................................................................................... 271
Hình 7. 7: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn 20202025 (PA1) ............................................................................................................................. 272
Hình 7. 8: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn 20202025 (PA2) ............................................................................................................................. 272
Hình 7. 9: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn 20202025 (Kịch bản 3) ................................................................................................................... 273
Hình 7. 10: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn
2025-2035 (PA1) .................................................................................................................... 274
Hình 7. 11: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn
2025-2035 (PA2) .................................................................................................................... 274
Hình 7. 12: Tải lượng chất ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải trong các vùng giai đoạn
2025-2035 (PA3) .................................................................................................................... 275
Hình 7. 13: Phân bố các công trình NMN sử dụng nước mặt trên toàn tỉnh .......................... 287
Hình 8. 1: Phân vùng hạn theo trường hợp 02 (95%-GĐ 2020) ............................................ 307
Hình 8. 2: Phân vùng hạn theo trường hợp 03 (95%-GĐ 2025) ............................................ 308
Hình 8. 3: Phân vùng hạn theo trường hợp 04 (95%-GĐ 2035) ............................................ 309
Hình 8. 4: Phân vùng hạn theo trường hợp 05 (95%-GĐ 2020-BĐKH) ................................ 310
Hình 8. 5: Phân vùng hạn theo trường hợp 06 (95%-GĐ 2025-BĐKH) ................................ 311
Hình 8. 6: Phân vùng hạn theo trường hợp 07 (95%-GĐ 2035-BĐKH) ................................ 312
Hình 8. 7: Kết quả mô phỏng và thực đo tại trạm thủy văn Bến Thủy trên sông Lam .......... 314
Hình 8. 8: Đường quá trình mặn tính toán kiểm định và thực đo tại Rào Đừng trên sông Lam
................................................................................................................................................ 315
Hình 8. 9: Dự báo xâm nhập mặn trên dòng chính sông Cả giai đoạn quy hoạch ................. 319

xiv


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TNN:

BVMT

Tài nguyên nước
Tài nguyên nước mặt
Ủy ban nhân dân
Mục tiêu quốc gia
Biến đổi khí hậu
Kinh tế - xã hội
Vật liệu xây dựng
Thị trấn
Thị xã
Thành phố
Trung ương
Khí tượng thủy văn
Quyết định
Quy phạm pháp luật
Trung tâm khí tượng thủy văn
Khu công nghiệp
Cụm công nghiệp
Cơ sở sản xuất
Nhu cầu sử dụng
Xử lý nước thải
Sinh hoạt
Công nghiệp
Nông nghiệp
Quy chuẩn Việt Nam
Chất lượng nước
Sản xuất nông nghiệp
Công nghiệp - Xây dựng
Nuôi trông thủy sản

lưu: là tỉnh có tiềm năng về thủy điện, đây vừa là cơ hội cho phát triển KT-XH, vừa là
thách thức đối với việc khai thác sử dụng nước giữa thượng lưu và hạ lưu, giữa các
ngành. Thực tế cho thấy, việc phát triển các hồ thủy điện phía thượng lưu đã có những
ảnh hưởng không nhỏ đến việc cấp nước cho nông nghiệp, sinh hoạt và tham gia đẩy
mặn phía hạ lưu trong mùa kiệt. Phát triển thủy điện trước mắt đem lại lợi ích kinh tế
lớn về điện năng, nhưng về lâu dài cần xem xét, đánh giá một cách cụ thể những tác
động đến giá trị môi trường tự nhiên, tham gia cắt giảm lũ trong mùa mưa và cấp nước
trong mùa khô.
Bên cạnh đó, hiện nay, với việc nâng cấp, gia tăng nhu cầu lấy nước của 02 hệ
thống thủy nông (Bara Đô Lương, cống Nam Đàn) lấy nước trên dòng chính sông Cả
(với lưu lượng 76,3m3/s) tưới cho 73.530ha, tuy nhiên không có hồ chứa tạo nguồn ở
thượng lưu thì vấn đề lấy nước trong mùa khô của hệ thống thủy nông này có thể sẽ
gây ảnh hưởng làm cạn kiệt dòng chảy cho đoạn sông phía hạ du, gia tăng xâm nhập
mặn trong mùa kiệt;
- Suy thoái và cạn kiệt nguồn nước: hiện nay, việc khai thác, sử dụng nước của
các ngành kinh tế không có quy hoạch đã và đang tác động lớn đến TNNM trên địa
bàn tỉnh. Với nhu cầu lớn và hiện trạng hai vùng đó là Vùng các sông độc lập ven biển
và Vùng hạ lưu sông Cả đã và đang khai thác hơn 40% tiềm năng nguồn nước thì đây
là vấn đề rất cần được quan tâm, giải quyết.
Nguồn bổ sung nước cho các ngành, các nhu cầu trong mùa kiệt chủ yếu là các
hồ chứa, tuy nhiên, theo số liệu quan trắc năm 2015, mực nước trong các hồ xuống rất
thấp, chỉ đạt 50% dung tích thiết kế, thống kê sơ bộ cho thấy, trên địa bàn toàn tỉnh có
297 hồ cạn nước, chỉ đạt 15 đến 30% so với dung tích thiết kế, phần lớn nhiệm vụ các
1


hồ này cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp. Một trong những nguyên nhân cơ bản
khiến cho mực nước trong các hồ xuống thấp là do mực nước ở các sông thượng
nguồn cạn kiệt, lượng mưa giảm so với các năm trước rất nhiều, một số nơi lượng mưa
thấp kỷ lục như ở Quỳnh Lưu, Tương Dương.

biển dâng..., theo kịch bản phát thải trung bình của BĐKH do Bộ Tài nguyên và Môi
trường xây dựng cho thấy: Nhiệt độ trung bình trên khu vực Bắc Trung Bộ (bao gồm
tỉnh Nghệ An) sẽ tăng khoảng 2,10C vào năm 2050, nhiệt độ tăng cao sẽ kéo theo
những bất thường về thời tiết hay những thiên tai sẽ diễn ra với tần suất và mức độ
ngày càng nghiêm trọng hơn. Bên cạnh đó, lượng mưa được dự báo sẽ tăng khoảng
4%, tuy nhiên lượng mưa thời kỳ từ tháng III đến tháng V sẽ giảm khoảng 10%. Điều
này có thể thấy: mặc dù tổng lượng có tăng, nhưng lượng mưa mùa khô sẽ giảm, quy
luật dòng chảy vốn đã phân bố không đều lại đứng trước nguy cơ tiếp tục diễn ra, như
vậy sơ bộ có thể thấy, thiếu nước cục bộ trong mùa khô có thể sẽ diễn ra căng thẳng
hơn;

2


Luật Tài nguyên nước sửa đổi và Nghị định 201/2013/NĐ-CP quy định chi tiết
một số điều của Luật Tài nguyên nước đã có hiệu lực. Nhằm triển khai Luật tài nguyên
nước và Nghị quyết số 24-NQ-TW ngày 03 tháng 6 năm 2013 của Ban chấp hành
Trung ương Đảng khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản
lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, ngày 23 tháng 01 năm 2014 Chính phủ đã ban
hành Quyết định số 182/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia nâng cao
hiệu quả quản lý, bảo vệ, sử dụng tổng hợp tài nguyên nước giai đoạn 2014 – 2020.
Một trong những nhiệm vụ chủ yếu tại Quyết định 182 nêu rõ đó là: “Xây dựng quy
hoạch tài nguyên nước quốc gia, quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông liên tỉnh,
quy hoạch tài nguyên nước của tỉnh, thành phố”.
Trước những vấn đề hiện tại và dự báo trong tương lai, thực hiện triển khai Luật
tài nguyên nước, Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, và
Quyết định 182/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ngày 22 tháng 7 năm 2014 UBND
tỉnh Nghệ An đã ban hành quyết định số 3395/QĐ-UBND.ĐC về việc phê duyệt Đề án
“Quy hoạch tài nguyên nước mặt trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2025, tầm nhìn
2035” và giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường làm chủ đầu tư, Trung tâm Thẩm

Nghệ An về việc phê duyệt Đề án “Điều tra, lập quy hoạch phân bổ, bảo vệ TNNM
trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2025, tầm nhìn 2035”;
- Quyết định số 3111/QĐ-UBND ngày 30 tháng 6 năm 2016 của UBND tỉnh
Nghệ An về việc Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch TNNM trên địa bàn tỉnh Nghệ An
đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035;
- Quyết định số 1917/QĐ-UBND ngày 11 tháng 5 năm 2017 của UBND tỉnh
Nghệ An về việc Phê duyệt bổ sung nội dung, kinh phí Đề án “Điều tra, lập quy hoạch
phân bổ, bảo vệ TNNM trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2025, tầm nhìn 2035”;
1.2. Căn cứ pháp lý
Những tài liệu chính làm căn cứ để xây dựng Quy hoạch TNNM tỉnh Nghệ An
gồm:
- Dữ liệu quan trắc khí tượng, thủy văn của các trạm đang hoạt động trên địa bàn
tỉnh;
- Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh Nghệ An đến năm 2020 (Quyết định
số 197/2007/QĐ-TTg ngày 28 tháng 12 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ);
- Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh Nghệ An đến năm 2020
(Quyết định số 620/QĐ-TTg ngày 12 tháng 5 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ);
- Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH các huyện, thành phố, thị xã đến năm
2020;
- Nhiệm vụ quy hoạch TNN mặt trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2025, tầm
4


nhìn 2035 (Quyết định số 3111/QĐ-UBND ngày 30/6/2016 của UBND tỉnh Nghệ An);
- Nghị quyết số 70/NQ-CP ngày 07 tháng 6 năm 2013 của Chính phủ về Quy
hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011-2015)
tỉnh Nghệ An;
Các tài liệu, dữ liệu thu thập, điều tra trong quá trình thực hiện Đề án.
Chi tiết các tài liệu khác được thể hiện tại mục Các tài liệu tham khảo.
1.3. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn

- Đề xuất các giải pháp phòng, chống và khắc phục hậu quả tác hại do nước gây
ra: lũ, lụt, hạn hán và xâm nhập mặn;
- Giải pháp, kinh phí, kế hoạch và tiến độ thực hiện quy hoạch;

5


CHƯƠNG 2. ĐĂC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI
2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN
2.1.1. Vị trí địa lý
Tỉnh Nghệ An nằm ở vĩ độ 18033' đến 20001' vĩ độ Bắc, kinh độ 103052' đến
105048' kinh độ Đông, ở vị trí trung tâm vùng Bắc Trung Bộ. Vị trí địa lý của tỉnh
được giới hạn như sau:
+ Phía Bắc giáp tỉnh Thanh Hóa;
+ Phía Nam giáp tỉnh Hà Tĩnh;
+ Phía Tây giáp với nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào;
+ Phía Đông tiếp giáp với biển Đông.

Hình 2. 1: Phạm vi hành chính tỉnh Nghệ An
Vị trí địa lý tạo cho tỉnh Nghệ An có điều kiện thuận lợi trong hoạt động giao lưu
KT-XH Bắc - Nam, xây dựng và phát triển kinh tế biển, kinh tế đối ngoại và mở rộng
hợp tác quốc tế. Chiều dài tuyến biên giới với nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
dài 419km, tiếp giáp với các tỉnh Hủa Phăn, Xiêng Khoảng, Bolikhamsay). Chiều dài
6


tuyến bờ biển dài 82km, hệ thống các tuyến giao thông như: đường quốc lộ Bắc - Nam
(tuyến quốc lộ 1A dài 91 km đi qua các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc,
Hưng Nguyên, và thành phố Vinh), đường Hồ Chí Minh chạy song song với quốc lộ
1A dài 132 km đi qua các huyện Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, Tân Kỳ, Anh Sơn, Thanh

thung lũng rộng như vùng sông Con và huyện Thanh Chương.
- Vùng đồng bằng: dạng đặc điểm địa hình này phân bố chủ yếu ở các huyện,
thành phố, thị xã ven biển gồm: Thành phố Vinh, thị xã Cửa Lò, thị xã Hoàng Mai và
một phần diện tích của các huyện Diễn Châu, Nghi Lộc, Quỳnh Lưu.
Nhìn chung, địa hình của tỉnh Nghệ An tương đối phức tạp, đa dạng và bị chia
cắt mạnh. Đặc điểm địa hình trên là một trở ngại lớn cho việc phát triển mạng lưới
giao thông đường bộ, đặc biệt là các tuyến giao thông vùng trung du và miền núi, gây
khó khăn cho phát triển lâm nghiệp và bảo vệ đất đai khỏi bị xói mòn, gây lũ lụt cho
nhiều vùng trong tỉnh. Tuy nhiên, hệ thống sông ngòi có độ dốc lớn, với 117 thác lớn,
nhỏ là tiềm năng lớn có thể khai thác để phát triển thuỷ điện và điều hoà nguồn nước
phục vụ sản xuất và dân sinh. (Nguồn:)
7


2.1.3. Đặc điểm đất đai, thổ nhƣỡng
Nghệ An có diện tích tự nhiên khoảng 16.490 km2. Hơn 80% diện tích là vùng
đồi núi nằm ở phía tây gồm 10 huyện, và 1 thị xã; Phía đông là phần diện tích đồng
bằng và duyên hải ven biển gồm 7 huyện, 2 thị xã và thành phố Vinh. Theo quy hoạch
sử dụng đất đến năm 2020 của tỉnh đã được chính phủ phê duyệt, phân chia theo
nguồn gốc hình thành thì có các nhóm đất như sau:
2.1.3.1. Đất thuỷ thành
Đất thủy thành phân bố tập trung chủ yếu ở các huyện đồng bằng, ven biển, bao
gồm 5 nhóm đất: đất cát; đất phù sa, dốc tụ; đất mặn; đất phèn mặn; đất bạc màu và
biến đổi do trồng lúa. Chiếm vị trí quan trọng trong số này có 189.000 ha đất phù sa và
nhóm đất cát, có ý nghĩa lớn đối với sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Sau đây là đặc
điểm của hai loại chính:
- Đất cát cũ ven biển: diện tích khoảng 21.428 ha (tập trung ở vùng ven biển), đất
có thành phần cơ giới thô, kết cấu rời rạc, dung tích hấp thụ thấp. Các chất dinh dưỡng
như mùn, đạm, lân đều nghèo, kali tổng số cao, nhưng kali dễ tiêu nghèo, thích hợp và
đã được đưa vào trồng các loại cây như: rau, lạc, đỗ, dâu tằm, ... .



- Đất đỏ nâu trên đá vôi (Fv): diện tích khoảng 34.064 ha, phân bố rải rác ở các
huyện: Tân Kỳ, Nam Đàn, Quỳ Hợp... loại đất này thích hợp cho việc trồng nhiều loại
cây lâu năm như: cam, chè, cà phê, cao su...
- Đất nâu đỏ trên bazan (Fk): có diện tích khoảng 14.711 ha, phân bố chủ yếu ở
vùng kinh tế Phủ Quỳ. Đây là loại đất tốt, thoát nước tốt nhưng giữ nước kém, có tầng
dày trên 1 m, địa hình khá bằng phẳng, ít dốc (độ dốc nhỏ hơn 10o), rất thích hợp với
cây công nghiêp dài ngày. Hầu hết loại đất này đã được sử dụng vào sản xuất, chủ yếu
là trồng cao su, cà phê, cam,... và cho hiệu quả kinh tế cao.
- Đất Feralit đỏ vàng trên núi, đất mùn trên núi cao: chiếm gần 20% diện tích thổ
nhưỡng. Tuy có độ phì cao song khả năng phát triển sản xuất nông nghiệp bị hạn chế
do tập trung chủ yếu trên núi cao, địa hình dốc và bị chia cắt mạnh, thích hợp cho sản
xuất lâm nghiệp
2.1.4. Đặc điểm khí hậu
2.1.4.1. Chế độ mưa
Nghệ An là tỉnh có lượng mưa trung bình so với các tỉnh khác ở miền Bắc.
Lượng mưa trung bình nhiều năm trên địa bàn tỉnh biến động khá mạnh mẽ ở các
vùng, dao động từ 1.1201.700mm ở vùng ít mưa như khu vực Khe Bố, Mường Xén,
Cửa Rào, hạ sông Hiếu và từ 1.800-2500mm ở vùng mưa vừa và mưa lớn như ở
thượng nguồn sông Hiếu 20002500mm, vùng sông Giăng, khu giữa từ Cửa Rào –
Nghĩa Khánh tới Dừa, lượng mưa năm trung bình từ 1.800-2.100mm. Vùng đồng bằng
ven biển lượng mưa năm đạt 1.800-1.900mm.
Bảng 2. 1: Lƣợng mƣa tháng, năm trung bình nhiều năm (mm)
Trạm
Quỳnh Lưu
Quỳ Châu
Quỳ Hợp
Tây Hiếu
N. Khánh

II
24
14
21
22
27
25
6
14
36
36
32
27
28
33
27
61

III IV V
30 54 107
29 85 225
45 94 220
31 69 155
31 74 135
35 64 144
26 74 158
33 80 158
50 86 183
48 85 186
42 84 161

242
221
231
226
263
264
262
246
232
216
246
223

IX
403
322
276
340
315
362
201
227
337
377
391
411
409
464
411
542

90 34
100 36
110 40
130 39
179 70
110 40
240 82

TB
năm
1580
1681
1551
1609
1506
1574
1142
1254
1700
1760
1792
1774
1909
2003
1774
2300

Nguồn: Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia
Lượng mưa bình quân hàng năm dao động từ 1.200-2.000 mm/năm với 123 - 152
ngày mưa, phân bổ cao dần từ Bắc vào Nam và từ Tây sang Đông và chia làm hai mùa

T. Dương
Quỳnh Lưu
Con Cuông
Đô Lương
Vinh
Hòn Ngư

Tháng
I
17,4
17,8
16,3
16,2
16,7
17,4
17,5
18,0
17,0

II
18,3
18,3
17,7
19,5
18,0
18,7
18,2
17,1
16,9


30,0
28,4

VI
28,8
29,4
29,5
29,0
29,8
30,0
30,3
31,0
29,2

VII
28,0
28,6
28,6
28,4
29,2
29,0
29,4
30,5
29,1

VIII
27,5
17,9
27,5
27,6

23,1
23,0
23,4
23,5
23,9
23,7
23,7
23,0

XII
16,9
17,2
16,7
18,0
17,6
17,7
17,7
17,5
17,2

Nguồn: Tổng hợp từ Niên giám thống kê Nghệ An năm 2015
2.1.4.3. Độ ẩm không khí
Trị số độ ẩm tương đối trung bình năm dao động từ 80-90%, độ ẩm không khí
cũng có sự chênh lệch giữa các vùng và theo mùa. Chênh lệch giữa độ ẩm trung bình
tháng ẩm nhất và tháng khô nhất tới 18 - 19%; vùng có độ ẩm cao nhất là thượng
nguồn sông Hiếu, vùng có độ ẩm thấp nhất là vùng núi phía Nam (huyện Kỳ Sơn,
Tương Dương). Lượng bốc hơi từ 700 - 940 mm/năm.

10