1

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình nghiên cứu
khoa học độc lập của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn
là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.
Tác giả luận văn

TRẦN THỊ PHƯƠNG THÚY


2

MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
LỜI MỞ ĐẦU..................................................................................................1
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỔ CHỨC HỆ THỐNG
BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP.....................................3
1.1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

1.2.1.
1.2.2.
1.2.3.


1.4.2 So sánh chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 27 và chuẩn mực kế toán
Việt Nam VAS 25................................................................................35
1.4.3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam về hợp nhất BCTC......................37


3

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HỆ THỐNG BÁO CÁO TÀI
CHÍNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG SỐ 3 –
VINACONEX 3..................................................................................41
2.1

TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG SỐ 3 –
VINACONEX 3....................................................................................41

2.1.1 Quá trình hình thành, chức năng, nhiệm vụ của Công ty CP Xây
dựng Số 3.............................................................................................41
2.1.2 Cơ cấu tổ chức quản lý của Công ty Cổ phần Xây dựng số 3.............44
2.1.3. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty....................................50
2.2

THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC HỆ THỐNG BÁO
CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CP XÂY DỰNG SỐ 3...................52

2.2.1 Hệ thống Báo cáo Tài chính riêng.......................................................52
2.2.2 Hệ thống Báo cáo Tài chính Tổng hợp................................................67
2.2.3 Hệ thống Báo cáo Tài chính Hợp nhất.................................................69
2.3

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC HỆ THỐNG

3.3
ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP..............................120
3.3.1 Về phía Nhà nước và các cơ quan chức năng có liên quan...............120
3.3.2 Về phía Công ty Cổ phần Xây dựng số 3- VINACONEX 3.............123
KẾT LUẬN..................................................................................................125
NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


5

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
01. BCTC

Báo cáo Tài chính

02. BCTCHN

Báo

cáo Tài chính hợp nhất
03. CĐKT

Bảng cân đối kế toán

04. KQHĐKD

Kết quả hoạt động kinh doanh


Sơ đồ tổ chức Công ty cổ phần xây dựng số 3 - Vinaconex 3. . .44

Sơ đồ 2.2:

Sơ đồ cơ cấu bộ máy quản lý của Cụng ty cổ phần xõy dựng số 3.45

Sơ đồ 2.3:

Tổ chức bộ máy kế toán.............................................................51


1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Xuất phát từ vai trò của Báo cáo Tài chính đối với doanh nghiệp.
Báo cáo Tài chính luôn giữ một vai trò rất quan trọng trong doanh
nghiệp. Mọi thực trạng tài chính, kết quả kinh doanh, hoạt động kinh doanh
của doanh nghiệp đều được phản ánh trên hệ thống, hay nói cách khác nó là
đại diện cho hiện thực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, do đó mọi đối
tượng quan tâm đến doanh nghiệp đều tìm hiểu doanh nghiệp trước hết thông
qua hệ thống Báo cáo Tài chính. Nó có ý nghĩa to lớn không chỉ với cơ quan,
đơn vị cá nhân bên ngoài doanh nghiệp mà nó còn có ý nghĩa to lớn trong
việc điều hành, chỉ đạo hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Xuất phát từ cơ sở lý luận khoa học về tổ chức hệ thống Báo cáo Tài
chính trong doanh nghiệp, đặc biệt là ở các công ty cổ phần hoạt động theo
mô hình Công ty mẹ – Công ty con đối với việc cung cấp thông tin Báo cáo
Tài chính cho các đối tượng sử dụng thông tin nhằm ra quyết định hiệu quả
nhất. Xuất phát từ mối quan hệ tất yếu giữa các chuẩn mực kế toán về mối
quan hệ tất yếu giữa các Chuẩn mực kế toán về Báo cáo Tài chính với tổ chức

Báo cáo Tài chính tại công ty cổ phần.
Luận văn góp phần hoàn thiện công tác tổ chức hệ thống Báo cáo Tài
chính của VINACONEX3, từ đó đóng góp cho sự phát triển của Công ty trên
cơ sở minh bạch hóa thông tin Báo cáo Tài chính.
6. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn được
kết cấu thành 3 chương:
Chương 1:

Những vấn đề chung về tổ chức hệ thống Báo cáo Tài
chính doanh nghiệp.

Chương 2:

Thực trạng công tác tổ chức hệ thống Báo cáo Tài chính tại
Công ty Cổ phần Xây dựng số 3 – VINACONEX 3.

Chương 3:

Giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức hệ thống Báo


3

cáo Tài chính tại Công ty cổ phần Xây dựng số 3 –
VINACONEX 3.


4



Mẫu số B03 - DN

-

Thuyết minh Báo cáo Tài chính

Mẫu số B09 – DN

BCTC bao gồm một hệ thống số liệu kinh tế tài chính được tổng hợp,
được rút ra từ các sổ kế toán tổng hợp, các sổ kế toán chi tiết và những thuyết
minh cần thiết bằng văn bản về những số liệu đó. BCTC là phương pháp quan
trọng để chuyển tải thông tin kế toán tài chính đến người ra quyết định, đó là
những thông tin công khai về sản nghiệp, kết quả hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp… phục vụ cho các đối tượng bên trong và bên ngoài doanh
nghiệp. Điều này khác biêt với các báo cáo kế toán nội bộ chỉ cung cấp thông


5

tin kế toán phục vụ cho yêu cầu quản lý nội bộ của doanh nghiệp.
● Báo cáo tài chính giữa niên độ
BCTC giữa niên độ bao gồm báo cáo tài chính giữa niên độ dạng đầy
đủ và báo cáo tài chính giữa niên độ dạng tóm lược
-

Báo cáo tài chính giữa niên độ dạng đầy đủ bao gồm

Bảng cân đối kế toán giữa niên độ ( dạng đầy đủ )
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa niên độ ( dạng đầy đủ )

Doanh thu, thu nhập khác, chi phí kinh doanh và chi phí khác


6

-

Lãi, lỗ và phân chia kết quả kinh doanh

-

Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước

-

Tài sản khác có liên quan đến đơn vị kế toán

-

Các luồng tiền

Ngoài các thông tin này, doanh nghiệp còn phải cung cấp các thông tin
khác trong “ bản thuyết minh Báo cáo Tài chính ”nhằm giải trình thêm về các
chỉ tiêu đã phản ánh trên các BCTC tổng hợp và các chính sách kế toán đã áp
dụng để ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, lập và trình bày BCTC.
1.1.2.2 Vai trò của Báo cáo Tài chính
- Cung cấp thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp:
Tình hình tài chính của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của các nguồn lực
kinh tế do doanh nghiệp kiểm soát của cơ cấu tài chính, khả năng thanh toán và
khả năng tương thích của môi trường kinh doanh. Nhờ có thông tin về các nguồn

thông tin:
+ Đối với các nhà quản lý doanh nghiệp
Thông tin trong các BCTC cung cấp cho họ tổng hợp về tình hình tài sản,
tình hình nguồn vốn, tình hình và kết quả kinh doanh sau một kỳ hoạt động ,
tình hình lưu chuyển tiền tệ, tình hình quản lý và sử dụng vốn … để có thể
đánh giá được tình hình kinh doanh , thực trạng tài chính của doanh nghiệp từ
đó các nhà quản trị doanh nghiệp có thể đề ra được các giải pháp, các quyết
định quản lý kịp thời, phù hợp với sự phát triển của doanh nghiệp .
+ Đối với các cơ quản lý chức năng của Nhà nước:
Thông tin trong các BCTC cung cấp cho các cơ quan quản lý chức năng
để trên cơ sở chức năng nhiệm vụ , quyền hạn của mình mà từng cơ quan
kiểm tra, giám sát hoạt động SXKD của doanh nghiệp, kiểm tra tình hình thực
hiện chính sách chế độ về quản lý kinh tề – tài chính của doanh nghiệp:
Cơ quan thuế: Kiểm tra tình hình thực hiện và chấp hành các luật thuế
của doanh nghiệp, xác định chính xác số thuế phải nộp, số thuế đã nộp, số thuế


8

được khấu trừ, được miễn giảm… cũng như quyết toán thuế của doanh nghiệp.
Cơ quan tài chính: Kiểm tra đánh giá tình hình sử dụng vốn của doanh
nghiệp ( đối với doanh nghiệp Nhà nước ) có hiệu quả hay không ? Xác định
mức doanh thu trên vốn ( nếu có ) hay cần có kế hoạch bổ sung vốn cho
doanh nghiệp … kiểm tra việc chấp hành các chính sách quản lý tài chính nói
chung, quản lý vốn nói riêng của doanh nghiệp…
- Cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh (Sở kế hoạch, Bộ kế hoạch đầu
tư): Các cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh kiểm tra về tình hình thực hiện
giấy phép kinh doanh của doanh nghiệp có thực hiện đúng ngành nghề kinh
doanh, mặt hàng kinh doanh, chế độ quản lý và sử dụng lao động cũng như
các chính sách kinh tế , tài chính của Nhà nước Việt Nam quy định hay

doanh của doanh nghiệp.
+ Phản ánh đúng bản chất kinh tế của các giao dịch và sự kiện không chỉ
đơn thuần phản ánh hình thức hợp pháp của chúng.
+ Trình bày khách quan, không thiên vị.
+ Tuân thủ nguyên tắc thận trọng.
+ Trình bày đầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu.
1.1.3.2 Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo Tài chính
Việc lập và trình bày BCTC phải tuân thủ sáu nguyên tắc quy định tại
Chuẩn mực kế toán số 21 “ Trình bày Báo cáo Tài chính ” : Hoạt động liên
tục, cơ sở dồn tích, nhất quán, trọng yếu, tập hợp, bù trừ, có thể so sánh
- Hoạt động liên tục
Khi lập và trình bày BCTC, Giám đốc (hoặc người đứng đầu) doanh
nghiệp cần phải đánh giá về khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp.
BCTC phải được lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên
tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tương lai gần, trừ khi
doanh nghiệp có ý định cũng như buộc phảI ngừng hoạt động hoặc phải thu
hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình. Khi đánh giá, nếu Giám đốc (hoặc


10

người đứng đầu) doanh nghiệp biết được có những điều không chắc chắn liên
quan đến các sự kiện hoặc các điều kiện có thể gây ra sự nghi ngờ lớn về khả
năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp thì những điều không chắc chắn đó
cần được nêu rõ . Nếu BCTC không được lập trên cơ sở hoạt động liên tục, thì
sự kiện này cần được nêu rõ, cùng với cơ sở dùng để lập BCTC và lý do khiến
cho doanh nghiệp không được coi là đang hoạt động liên tục.
Để đánh giá khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp, Giám đốc hoặc
người đứng đầu doanh nghiệp cần phải xem xét đến mọi thông tin có thể dự
đoán được tối thiểu trong vòng 12 tháng tới kể từ ngày kết thúc niên độ kế toán.

Từng khoản mục trọng yếu phải được trình bày riêng biệt trong BCTC.
Các khoản mục không trọng yếu thì không phải trình bày riêng rẽ mà được
tập hợp vào những khoản mục có cùng tính chất hoặc chức năng.
Khi trình bày BCTC, một thông tin được coi là trọng yếu nếu không trình
bày hoặc trình bày thiếu chính xác của thông tin đó có thể làm sai lệch đáng
kể BCTC, làm ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của người sử dụng Báo cáo
Tài chính. Tính trọng yếu phụ thuộc vào quy mô và tính chất của các khoản
mục được đánh giá trong các tình huống cụ thể nếu cac khoản mục này không
được trình bày riêng biệt . Để xác định một khoản mục hay một tập hợp các
khoản mục là trọng yếu phải đánh giá tính chất và quy mô của chúng. Tùy
theo các tình huống cụ thể, tính chất hoặc quy mô của từng khoản mục có thể
là nhân tố quyết định tính trọng yếu. Ví dụ các tài sản riêng lẻ có cùng tính
chất và chức năng được tập hợp vào một khoản mục, kể cả khi giá trị của
khoản mục là rất lớn. Tuy nhiên các khoản mục quan trọng có tính chất hoặc
chức năng khác nhau phải được trình bày một cách riêng rẽ.
Nếu một khoản mục không mang tính trọng yếu, thì nó được tập hợp
cùng với các khoản đầu mục khác có cùng tính chất hoặc chức năng trong
BCTC hoặc trình bày trong phần thuyết minh BCTC. Tuy nhiên có những
khoản mục không được coi là trọng yếu để có thể được trình bày riêng biệt


12

trên BCTC, nhưng lại được coi là trọng yếu để phải trình bày riêng biệt trong
phần thuyết minh BCTC.
Theo nguyên tắc trọng yếu, doanh nghiệp không nhất thiết phải tuân thủ
các quy định về trình bày BCTC của các chuẩn mực kế toán cụ thể nếu các
thông tin đó không còn tính trọng yếu.
- Bù trừ
Các khoản mục tài sản, nợ phải trả trình bày BCTC không được bù trừ,

thuần sau khi đã khấu trừ đi khoản được hoàn trả tương ứng;
Các khoản lãi và lỗ phát sinh từ một nhóm các giao dịch tương tự sẽ
được hạch toán theo giá trị thuần. Ví dụ các khoản lãi và lỗ chênh lệch tỷ giá,
lãi và lỗ phát sinh từ mua, bán các công cụ tài chính vì mục đích thương mại.
Tuy nhiên các khoản lãi và lỗ này cần được trình bày riêng biệt, nếu quy mô,
tính chất hoặc tác động của chúng yêu cầu phải được trình bày riêng biệt theo
quy định của Chuẩn mực “ Lãi, lỗ thuần trong kỳ, các sai sót cơ bản và các
thay đổi trong chính sách kế toán ”
- Có thể so sánh
Các thông tin bằng số liệu trong BCTC nhằm để so sánh giữa các kỳ kế
toán phải được trình bày tương ứng với các thông tin bằng số liệu trong
BCTC của kỳ trước. Các thông tin so sánh cần phải bao gồm cả thông tin
diễn giải bằng lời nếu điều này là cần thiết giúp cho những người sử dụng
hiểu rõ được báo cáo tài chính của kỳ hiện tại.
Khi thay đổi cách trình bày hoặc phân loại các khoản mục trong BCTC,
thì phải phân loại lại các số liệu so sánh ( trừ khi việc này không thể thực hiện
được ) nhằm đảm bảo khả năng so sánh với kỳ hiện tại và phải trình bày tính
chất, số liệu là lý do việc phân loại lại. Nếu không thể thực hiện được việc
phân loại lại số liệu tương ứng mang tính so sánh thì doanh nghiệp cần phải
nêu rõ lý do và tính chất của những thay đổi nếu việc phân loại lại các số liệu


14

được thực hiện.
Trường hợp không thể phân loại lại các thông tin mang tính so sánh để so
sánh với kỳ hiện tại, như trường hợp mà cách thức thu thập các số liệu trong
các kỳ trước đây không cho phép thực hiện việc phân loại để tạo ra những
thông tin so sánh, thì doanh nghiệp cần phải trình bày tính chất của các điều
chỉnh lẽ ra cần phải thực hiện đối với các thông tin số liệu mang tính so sánh.

trình bày như BCTC của một doanh nghiệp mà không tính đến ranh giới pháp
lý của công ty mẹ và công ty con.
Đặc điểm chủ yếu của Báo cáo tài chính hợp nhất của tập đoàn là không
có tính pháp lý về nghĩa vụ tài chính vì tập đoàn không có tư cách pháp nhân.
Báo cáo tài chính hợp nhất chỉ có tính pháp lý trong nghĩa vụ lập và trình
bày khi nghĩa vụ này được thể chế hoá trong hệ thống pháp lý kế toán ở một
quốc gia.
Mục đích của Báo cáo tài chính hợp nhất:
- Tổng hợp và trình bày một cách tổng quát, toàn diện tình hình tài sản,
nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu ở thời điểm kết thúc năm tài chính, tình
hình và kết quả hoạt động kinh doanh năm tài chính của tập đoàn như một
doanh nghiệp độc lập không tính đến ranh giới pháp lý của các pháp nhân
riêng biệt là công ty mẹ hay công ty con trong tập đoàn
- Cung cấp thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu cho việc đánh giá thực
trạng tình hình tài chính và tình hình của tập đoàn trong năm tài chính đã qua
và những dự đoán trong tương lai. Thông tin của BCTCHN là căn cứ quan
trọng cho việc đề ra quyết định về quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh,
hoặc đầu tư vào tập đoàn của chủ sở hữu, của các nhà đầu tư, của các chủ nợ
hiện tại và tương lai…
Phạm vi hợp nhất
Cơ sở để lập báo cáo tài chính hợp nhất là báo cáo tài chính riêng của các
thành viên thuộc phạm vi hợp nhất báo cáo tài chính. Như vậy, đối với một
tập đoàn công ty mẹ - con bao gồm nhiều thành viên hoạt động theo các hình


16

thức sở hữu khác nhau.
Và việc áp dụng các chính sách kế toán khác nhau sẽ gây những khó
khăn nhất định đối với việc hợp nhất báo cáo tài chính.

kinh tế độc lập, phản ánh thông tin hợp nhất về luồng tiền của nhóm công ty.
Vì vậy, ảnh hưởng của các giao dịch nội bộ phải được loại trừ. Báo cáo lưu
chuyển tiền tệ hợp nhất được lập trên cơ sở các báo cáo lưu chuyển tiền tệ
riêng của các công ty thành viên thuộc phạm vi hợp nhất.
Thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất là bản thuyết minh, giải trình về
thông tin về các báo cáo tài chính của toàn bộ nhóm công ty mẹ - con với tư
cách một thực thể kinh tế độc lập. Thuyết minh báo cáo tài chính được lập
thành một bản báo cáo chung cho tất cả các báo cáo tài chính hợp nhất hoặc
lập riêng và kèm theo từng báo cáo tài chính hợp nhất.
Đặc điểm quan trọng trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính hợp
nhất là việc loại trừ ảnh hưởng của các giao dịch nội bộ. Hợp nhất báo cáo tài
chính không phải là cộng cơ học các báo cáo tài chính, việc loại trừ ảnh
hưởng của các giao dịch nội bộ là vấn đề khó khăn. Do vậy, công việc này đòi
hỏi nhiều công sức đặc biệt trong trường hợp tập đoàn công ty mẹ - con có
cấu trúc phức tạp, có công ty con ở nước ngoài.
1.2.2. Phương pháp lập báo cáo tài chính hợp nhất
Phương pháp lập báo cáo tài chính hợp nhất phụ thuộc vào phương
pháp kế toán hợp nhất kinh doanh. Có hai phương pháp kế toán hợp nhất
kinh doanh
- Phương pháp kết hợp lợi ích: Theo phương pháp này, lợi thế thương
mại không được ghi nhận trong báo cáo tài chính hợp nhất. Kết quả hoạt động
của công ty con được tính vào kết quả hợp nhất là két quả hoạt động luỹ kế
trong năm, không phụ thuộc vào thời điểm hợp nhất xảy ra lúc nào trong năm.
Tài sản ròng của các thành viên không phải đánh giá lại theo giá thị trường.
Phương pháp kết hợp lợi ích đang dần bị thay thế bởi phương pháp phổ biến


18

hơn là phương pháp mua.

toán áp dụng thống nhất trong tập đoàn thì công ty con phải có điều chỉnh
thích hợp các BCTC trước khi sử dụng cho việc lập BCTHN.
Trường hợp nếu công ty con không thể sử dụng chính sách kế toán một
cách thống nhất làm ảnh hưởng đến hợp nhất BCTC của tập đoàn thì phải giải
trình về các khoản mục đã được hạch toán theo các chính sách kế toán khác
nhau trong Bản thuyết minh BCTCHN
- Các BCTC của công ty mẹ và công ty con sử dụng để hợp nhất BCTC
phải được lập cho cùng một kỳ kế toán năm. Nếu ngày kết thúc kỳ kế toán là
khác nhau, công ty con phải lập thêm một bộ báo cáo tài chính cho mục đích
hợp nhất có kỳ kế toán trùng với kỳ kế toán của tập đoàn. Trong trường hợp
điều này không thể thực hiện được, các BCTC sử dụng để hợp nhất có thể
được lập vào thời điểm khác nhau có thể được sử dụng miễn là thời gian
chênh lệch đó không vượt quá ba tháng. Nguyên tắc nhất quán bắt buộc độ
dài của kỳ báo cáo và sự khác nhau về thời điểm lập báo cáo tài chính phải
thống nhất qua các kỳ.
- Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty con sẽ được đưa vào
BCTCHN kể từ ngày mua công ty con, là ngày công ty mẹ thực sự nắm quyền
kiểm soát công ty con theo Chuẩn mực kế toán “Hợp nhất kinh doanh”
Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty con bị thanh lý được đưa vào
BCKQKDHN cho tới ngày thanh lý công ty con, là ngày công ty mẹ thực sự
chấm dứt quyền kiểm soát đối với công ty con
Số chênh lệch giữa khoản thu từ việc thanh lý công ty con và giá trị ghi
sổ còn lại của tài sản trừ đi nợ phải trả của công ty con này tại ngày thanh lý
được ghi nhận trong BCKQKDHN như khoản lãi, lỗ công ty con.
Để đảm bảo nguyên tắc so sánh của BCTC từ niên độ kế toán này đến
niên độ kế toán khác, cần cung cấp thông tin bổ sung về ảnh hưởng của
việc mua và thanh lý các công ty con đến tình hình tài chính tại ngày báo