ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN
[

uế

-----  -----

tế

H

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

nh

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Ki

ĐẾN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN

họ

c

PHƯỜNG THỦY DƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG THỦY,

Đ


ĐẾN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN

họ

c

PHƯỜNG THỦY DƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG THỦY,

Đ

ại

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Sinh viên thực hiện:

Giảng viên hướng dẫn:

Nguyễn Châu Khánh Huyền

PGS.TS Bùi Đức Tính

Lớp: K47B TNMT
Niên khóa: 2013-2017
Huế, tháng 5 năm 2017


Lời Cảm Ơn

Trong suốt quá trình thực hiện đề tài, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã

ại

họ

c

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn Cô giáo chủ nhiệm Trần Đoàn Thanh
Thanh, cùng tập thể lớp K47B Kinh tế tài nguyên môi trường, bạn bè và người
thân đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong suốt thời gian học tập,
rèn luyện tại trường Đại học Kinh Tế Huế.
Tuy bản thân tôi đã hết sức cố gắng trong suốt quá trình thực tập nhưng do
thời gian, kiến thức, kinh nghiệm của bản thân còn hạn chế nên đề tài không
tránh được những sai sót. Kính mong nhận được sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến và
chỉ dẫn thêm của các thầy cô giáo để đề tài được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Châu Khánh Huyền


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................................... 1

uế

ại

1.1.1.3. Hạn hán ........................................................................................................ 8

Đ

1.1.1.4. Rét đậm, rét hại ............................................................................................ 8
1.1.1.5. Kịch bản biến đổi khí hậu ............................................................................ 9
1.1.1.6. Thích ứng với biến đổi khí hậu .................................................................. 10
1.1.2. Nguyên nhân của BĐKH ................................................................................11
1.1.2.1. Nguyên nhân do thiên nhiên ...................................................................... 11
1.1.2.2. Nguyên nhân do con người ........................................................................ 11
1.1.3. Biểu hiện của BĐKH .......................................................................................12
1.1.4. Đặc điểm của BĐKH .......................................................................................12
1.1.5. Tác động của BĐKH ........................................................................................13
1.1.5.1. Tác động của BĐKH đến đời sống sản xuất và sinh hoạt của con người . 13


1.1.5.2. Tác động của BĐKH đến tài nguyên nước ................................................ 13
1.1.5.3. Tác động của BĐKH đến hệ sinh thái và đa dạng sinh học ...................... 14
1.1.5.4. Tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp và anh ninh lương thực . 15
1.2. Nông nghiệp ........................................................................................................... 18
1.2.1. Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp và biến đổi khí hậu .................................18
1.2.1.1. Đất đai là đối tượng, là tư liệu SX chủ yếu ............................................... 18
1.2.1.2. Đối tượng của SX NN là các sinh vật, cơ thể sống ................................... 18
1.2.1.3. SX NN có tính thời vụ ............................................................................... 18
1.2.1.4. NN phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên .............................................. 19

uế



1.4.1. Đánh giá tác động dựa vào kịch bản của biến đổi khí hậu ..............................25

Đ

1.4.2. Đánh giá tác động dựa vào sự thay đổi các hiện tượng thời tiết cực đoan ......26
1.5. Tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp .................................................... 27
1.5.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam ...........27
1.5.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ở Thừa Thiên Huế.28
CHƯƠNG 2. TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SẢN XUẤT NÔNG
NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG THỦY DƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG THỦY,
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ ........................................................................................ 31
2.1. Tình hình cơ bản của phường Thủy Dương ........................................................... 31
2.1.1. Điều kiện tự nhiên ............................................................................................31
2.1.1.1. Vị trí địa lý ................................................................................................. 31


2.1.1.2. Đặc điểm địa hình ..................................................................................... 31
2.1.1.3. Khí hậu, thời tiết ........................................................................................ 32
2.1.1.4. Thủy văn..................................................................................................... 32
2.1.2. Điều kiện kinh tế-xã hội ...................................................................................33
2.1.2.1. Tình hình chung ......................................................................................... 33
2.1.2.2. Tình hình dân số và lao động của phường Thủy Dương ........................... 35
2.1.2.3. Tình hình sử dụng đất của phường Thủy Dương....................................... 37
2.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp qua 3 năm 2014-2016 của phường Thủy Dương 39
2.2.1. Trồng trọt .........................................................................................................39

uế

2.2.2. Chăn nuôi .........................................................................................................41

2.4.1. Thống kê một số thiệt hại do thiên tai gây ra đối với trồng trọt ......................48

Đ

2.4.2. Thống kê một số thiệt hại do thiên tai gây ra đối với chăn nuôi......................49
2.4.3. Thống kê một số thiệt hại do thiên tai gây ra đối với nuôi trồng thủy sản ......50
2.5. Tình hình cơ bản của nhóm hộ điều tra .................................................................. 51
2.5.1. Tình hình nhân khẩu và lao động của các hộ điều tra ......................................51
2.5.2. Các nguồn thu nhập chính của nhóm hộ điều tra .............................................52
2.6. Các tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp tại địa bàn nghiên
cứu ................................................................................................................................. 52
2.6.1.Tác động của hạn hán đến sản xuất nông nghiệp tại địa bàn nghiên cứu .........52
2.6.1.1. Tác động của hạn hán đến trồng trọt tại vùng nghiên cứu ....................... 52
2.6.1.2. Tác động của hạn hán tới chăn nuôi của vùng nghiên cứu ....................... 56


2.6.1.3. Tác động của hạn hán tới nuôi trồng thủy sản của vùng nghiên cứu ....... 60
2.6.2.Tác động của rét (lạnh) đến sản xuất nông nghiệp tại địa bàn nghiên cứu .......62
2.6.2.1. Tác động của rét đến trồng trọt tại vùng nghiên cứu ................................ 62
2.6.2.2. Tác động của rét đến chăn nuôi tại vùng nghiên cứu ............................... 64
2.6.2.3. Tác động của rét đến nuôi trồng thủy sản tại vùng nghiên cứu ................ 66
2.7. Nhận thức của người dân về BĐKH trong sản xuất nông nghiệp .......................... 66
2.7.1. Tiếp cận thông tin về BĐKH của người dân địa phương ................................66
2.7.2. Nhận thức của người dân về tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp .67
2.8. Nỗ lực của chính quyền địa phương để giảm thiểu, thích ứng với biến đổi khí

uế

hậu….. ........................................................................................................................... 68
CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU TÁC ĐỘNG CỦA


Đ

3.2.3. Đối với nuôi trồng thủy sản .............................................................................75
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.................................................................. 77
1. Kết luận...................................................................................................................... 77
2. Kiến nghị ................................................................................................................... 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................................... 79
PHỤ LỤC ..................................................................................................................... 82


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU
:

Biến đổi khí hậu

ĐBSCL

:

Đồng bằng sông Cửu Long

ĐBSH

:

Đồng bằng sông Hồng

ĐDSH


:

Khí nhà kính

LHQ

:

Liên Hiệp Quốc

NN

:

Nông nghiệp

H

tế

nh

:

Nước biển dâng

:

họ


Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Ki

NN & PTNT :

uế

BĐKH


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1. Sự thay đổi nhiệt độ các tháng trong năm tại vùng nghiên cứu................... 45
Biểu đồ 2. Sự thay đổi lượng mưa các tháng trong năm tại vùng nghiên cứu .............. 46
Biểu đồ 3. Quan điểm của người dân về tác động của hạn hán đến nguồn thức ăn chăn
nuôi .............................................................................................................................. 577

Đ

ại

họ

c

Ki

nh

tế


nh

Bảng 11. Thiệt hại do thiên tai gây ra đối với nuôi trồng thủy sản qua 3 năm 20142016 ............................................................................................................................... 50

Ki

Bảng 12. Tình hình nhân khẩu và lao động của các hộ điều tra .................................... 51

c

Bảng 13. Tác động của hạn hán đến các loại cây trồng ................................................ 53

họ

Bảng 14. Quan điểm của người dân về tác động của hạn hán đến năng suất các loại
cây trồng ........................................................................................................................ 54

ại

Bảng 15. Quan điểm của người dân về tác động của hạn hán và dịch bệnh đến vật nuôi

Đ

....................................................................................................................................... 58
Bảng 16. Tác động của hạn hán đến năng suất vật nuôi của các hộ nghiên cứu ........... 59
Bảng 17. Quan điểm của người dân về tác động của hạn hán đến nuôi trồng thủy sản 61
Bảng 18. Quan điểm của người dân về tác động của rét đến khả năng sinh trưởng của
cây trồng ........................................................................................................................ 62
Bảng 19. Quan điểm của người dân về tác động của rét đến năng suất của cây trồng 64

+ Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng, đánh giá được các mức độ tác
động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất nông nghiệp từ đó đề xuất một số

Ki

giải pháp góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp

c

ở phường Thủy Dương

họ

+ Các phương pháp được sử dụng:
• Phương pháp điều tra thu thập số liệu

ại

• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Đ

• Phương pháp chuyên gia
+ Kết quả nghiên cứu:
Với các phương pháp trên đề tài tập trung nghiên cứu, đánh giá các mức độ tác
động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của các đối tượng điều
tra trên địa bàn phường Thủy Dương, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế,
giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ở phường Thủy
Dương theo hướng phát triển bền vững.
+ Kiến nghị:


nh

biết bao tài sản cùng bao người dân vô tội, những mùa đông giá rét nay càng giá lạnh
hơn khi nhiệt độ đang giảm mạnh hơn khiến hàng ngàn gia súc, gia cầm không thể

Ki

cầm cự qua mùa đông, hay những ngày hè nóng nực khi nhiệt độ lên đến 40°C. Hiện

c

tượng EL Nino, La Nina, hiệu ứng nhà kính, thủng tần ozon hay mưa axit, … là những

họ

hiện tượng đang ngày càng thể hiện rõ rệt của quá trình BĐKH toàn cầu. BĐKH ngăn
cản sự phát triển kinh tế của các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đối với Việt Nam, sự

ại

ảnh hưởng này khá nghiêm trọng khi gây ra hàng loạt vấn đề như thiếu nước sinh hoạt,

Đ

tưới tiêu, ô nhiễm không khí, mưa lũ càng nhiều, hạn hán kéo dài… Chính những vấn
đề này đã ảnh hưởng trực tiếp đến nền sản xuất nông nghiệp của nước ta bởi nền nông
nghiệp luôn chịu tác động lớn từ thiên nhiên, khí hậu, môi trường.
Miền Trung luôn là vùng chịu nhiều ảnh hưởng nhất từ BĐKH bởi đây là vùng
có điều kiện tự nhiên khác biệt và luôn phải gánh chịu các thiên tai của nước ta. Một

H

Nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp trên địa bàn

tế

phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, từ đó đề xuất một số

nh

giải pháp ứng phó, thích ứng với BĐKH đối với sản xuất nông nghiệp ở phường Thủy
Dương theo hướng phát triển bền vững.

Ki

b. Mục tiêu cụ thể

c

Đề tài hướng đến các mục tiêu cụ thể sau:

họ

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến vấn đề BĐKH như: biểu hiện,
nghiệp

ại

nguyên nhân, đặc điểm, các tác động của BĐKH và tác động của nó đến sản xuất nông



uế

- Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu cứu tác động của biến đổi khí

H

hậu đến sản xuất nông nghiệp trên địa bàn phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy,
tỉnh Thừa Thiên Huế

tế

4. Phương pháp nghiên cứu

nh

a. Phương pháp thu thập số liệu

 Thu thập số liệu thứ cấp: Các nguồn số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã

Ki

hội và các báo cáo thường niên của UBND phường các năm, số liệu của hợp tác xã

c

Thủy Dương và từ các công trình nghiên cứu có liên quan. Trong nghiên cứu này, tôi

họ


(2) Xác định sự biến đổi khí hậu qua thời gian, phương pháp hồi cố đã được sử
dụng.
(3) Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp: cây trồng, vật nuôi,
nuôi thồng thủy sản và hậu quả của nó.
(4) Đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động của BĐKH đến sản xuất nông
nghiệp
• Chọn hộ và phỏng vấn hộ gia đình: sau khi thu thập và phân loại thông tin dữ
liệu, bảng câu hỏi bán cấu trúc được xây dựng và tiến hành thực hiện phỏng vấn hộ
trên địa bàn phường

uế

- Số lượng mẫu điều tra: Điều tra phỏng vấn 60 hộ sản xuất nông nghiệp trên địa
bàn phường Thủy Dương. Theo Hair và cộng sự (2006) trích trong Nguyễn Đình Thọ

tế

vậy tôi đã chọn kích thước mẫu điều tra là 60

H

(2011), để có số liệu phân tích tốt, kích thước mẫu tối thiểu là 50, tốt hơn là 100, vì

nh

- Cách thức chọn mẫu: chọn mẫu ngẫu nhiên dựa vào danh sách các hộ có sản
• Thiết kế bảng câu hỏi

Ki


4


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính

dòng, câu hỏi văn bản dạng số
(5) Xác định từ ngữ thích hợp cho bảng câu hỏi
(6) Xác định cấu trúc bảng câu hỏi:
Cấu trúc bảng câu hỏi được bao gồm 5 phần :
- Phần mở đầu: Có tác dụng gây thiện cảm để tạo nên sự hợp tác của người trả lời
lúc bắt đầu buổi phỏng vấn.
- Câu hỏi định tính: Có tác dụng xác định rõ đối tượng được phỏng vấn
- Câu hỏi hâm nóng: Có tác dụng gợi nhớ để tập trung vào chủ đề mà bảng câu
hỏi đang hướng tới.

uế

- Câu hỏi đặc thù: Có tác dụng làm rõ nội dung cần nghiên cứu

H

- Câu hỏi phụ: Có tác dụng thu thập thêm thông tin về đặc điểm nhân khẩu người
trả lời (giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp,..)

tế

(7) Thiết kế việc trình bày bảng câu hỏi: Các bảng hỏi được thiết kế trình bày với


giáo, cán bộ lãnh đạo và những người nông dân ở địa phương – những người có liên
quan và am hiểu sâu sắc các vấn đề nghiên cứu nhằm bố sung, hoàn thiện cho bài viết
của mình, đồng thời kiểm chứng kết quả nghiên cứu của đề tài.

SVTH: Nguyễn Châu Khánh Huyền

5


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính

5. Cấu trúc khóa luận
Ngoài phần mở đầu, danh mục các từ viết tắt, danh mục các biểu đồ và bảng
biểu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, khóa luận được chia làm 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp trên địa bàn
phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Chương 3: Đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến
sản xuất nông nghiệp trên địa bàn phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa

Đ

ại

họ

c



uế

và phúc lợi của con người” [1].

Theo Chương trình môi trường quốc gia về ứng phó với BĐKH “BĐKH là sự

H

biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình hoặc dao động của khí hậu duy trì

tế

trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn. Biến đổi khí hậu

nh

có thể là do các quá trình tự nhiên bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt
động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển hay trong khai thác sử

Ki

dụng đất” [1].

c

Theo Ủy ban liên chính phủ về BĐKH thì BĐKH đề cập đến sự thay đổi về trạng

họ


phát triển các loại tai biến phổ biến ở tự nhiên như: động đất, núi lửa, sóng thần.
- Tai biến do các quá trình địa động lực ngoại sinh, bao gồm các dạng tai biến
như trượt lở, xói lở, lũ, lũ quét, bão, hạn hán, xâm nhập mặn, cát bay và NBD [15].
Tai biến thiên nhiên đã trở thành thảm họa thiên nhiên tồi tệ nhất năm 2016 chính
là đứt gãy 1.300km ở California, bão mùa đông Jonas ở Mỹ, động đất tại Đài Loan và
Italia, cháy rừng ở California Mỹ. Những tai biến này thực sự đã ảnh hưởng rất lớn
đến không chỉ tài sản mà còn gây thiệt hại về tính mạng con người, suy giảm nền kinh

uế

tế của chính những vùng bị ảnh hưởng.

Tai biến thiên nhiên có thể xảy ra ở một vùng nhất định như sấm sét, ở một quốc

H

gia như hạn hán, ngập lụt, động đất hay thậm chí toàn cầu như hiệu ứng nhà kính, hiện

tế

tượng El Nino, La Nina, thủng tần ozon… Sự đe dọa của nó sẽ tăng cùng với mức độ,

nh

phạm vi mà nó ảnh hưởng.
1.1.1.3. Hạn hán

Ki

Hạn hán là tình trạng thiếu hụt lượng nước so với giá trị chuẩn (trung bình) trong

Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính

1.1.1.5. Kịch bản biến đổi khí hậu
Kịch bản BĐKH là một giả định có cơ sở khoa học và sự tin cậy của sự biến đổi
trong tương lai của các mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội, tổng thu nhập quốc dân, phát
thải khí nhà kính, BĐKH và mực nước biển dâng [2]
Kịch bản BĐKH là bức tranh toàn cảnh của khí hậu trong tương lai dựa trên tập
hợp các mối quan hệ khí hậu, được xây dựng để sử dụng trong nghiên cứu những hậu
quả của BĐKH do con người gây ra và thường được dùng như đầu vào cho các mô
hình đánh giá tác động. Các kết quả của Uỷ ban Liên Chính phủ về BĐKH (IPCC) đã
được trình bày trong các báo cáo lần thứ nhất năm 1992 đến báo cáo lần thứ 4 năm

uế

2007.
Kịch bản BĐKH giúp đánh giá, ước lượng về sự tiến triển hay tình hình của khí

H

hậu trong thế kỉ 21. Nó cho phép con người thấy được những thay đổi kì vọng trong

tế

nhiệt độ và lượng mưa qua nhiều giả định về khí thải, hiệu ứng nhà kính toàn cầu

nh

trong tương lai. Các nhà nghiên cứu hình thành và phát triển kịch bản BĐKH qua từng

sở để phục vụ việc xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội

SVTH: Nguyễn Châu Khánh Huyền

9


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính

giai đoạn 2010-2015. Đến năm 2011, kịch bản được cập nhật nguồn dữ liệu chi tiết
hơn về các điều kiện khí hậu cụ thể của VN và các sản phẩm của các mô hình khí hậu.
Năm 2016, kịch bản BĐKH và nước biển dâng cho VN được cập nhật, dựa trên cơ sở
của IPCC, số liệu quan trắc khí tượng thủy văn và mực nước biển cập nhật đến năm
2014, cung cấp thông tin mới nhất về diễn biến, xu thế BĐKH và nước biển dâng
trong thế kỉ 21 ở VN.
1.1.1.6. Thích ứng với biến đổi khí hậu
Thích ứng có nghĩa là điều chỉnh, phản ứng tích cực, phòng bị trước những hiện
tượng xấu để giảm thiểu và cải thiện hậu quả có thể gây ra. Do vậy, thích ứng với

uế

BĐKH chính là những hoạt động, sự thích ứng với khí hậu mà con người có thể làm
giảm những tác động bất lợi của khí hậu đến sức khỏe, cuộc sống và những cơ hội

H

thuận lợi mà môi trường khí hậu mang lại.


làm giảm tác hại hoặc tận dụng những lợi ích mang lại.
Thích ứng đòi hỏi sự tham gia của nhiều đối tượng, nhiều thành phần và được
thực hiện ở các quy mô khác nhau theo một quy trình thống nhất và lâu dài. Thích ứng
cần được thực hiện có hiệu quả nhất và phù hợp nhất, không ảnh hưởng đến sinh kế
người dân cũng như các hoạt động phát triển kinh tế xã hội của khu vực. Con người là
nhân tố tác động trực tiếp, quyết định đến hiệu quả của việc thích ứng với BĐKH và
cần có sự kết hợp, liên hiệp với nhau giữa các ngành, các vùng, các quốc gia chứ
không chỉ riêng một nhóm đơn lẻ nào.

SVTH: Nguyễn Châu Khánh Huyền

10


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính

1.1.2. Nguyên nhân của BĐKH
1.1.2.1. Nguyên nhân do thiên nhiên
Thiên nhiên có thể gây ra BĐKH qua sự thay đổi tự nhiên về cường độ ánh sáng
Mặt trời, sự xuất hiện các điểm đen Mặt trời, hoạt động của núi lửa hay sự thay đổi
quỹ đạo quay của trái đất, thay đổi của đại dương… tất cả đều ảnh hưởng ít nhiều đến
khí hậu và gây ra những biến đổi, ảnh hưởng tiêu cực.
Chu kì nóng lên của Trái đất do hoạt động nội tại của nó khiến nhiệt độ thay đổi
đột ngột, chênh lệch lớn. Chu kì nóng ấm của trái đất mang tính nội sinh và ngoại sinh
được đẩy nhanh và trở nên nghiêm trọng hơn do những tác động của khí thải công
giảm nhiệt độ trung bình tại các vùng trên trái đất.

uế


Thế giới ngày càng phát triển, các quốc gia cũng luôn đầu tư phát triển nền công

Đ

nghiệp. Chính vì vậy, khí hậu môi trường ngày càng bị ảnh hưởng nặng nề hơn, tất cả
đều do những hoạt động của con người như đốt nhiên liệu hóa thạch than đá, dầu mỏ
phục vụ hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải, thay đổi mục đích sử dụng đất khi
chuyển từ nông nghiệp sang công nghiệp, chặt phá rừng, sự cố tràn dầu trên biển…Tất
cả các hoạt động của con người đều thực sự tác động mạnh mẽ đến khí hậu vì chúng
tạo ra lượng khí thải độc hại lớn vào môi trường, gây nên sự biến chất trong đất, nước
cũng như các loại tài nguyên khác.
Trong báo cáo của IPCC năm 1995, hoạt động con người chiếm 50% trong
nguyên nhân gây ra BĐKH nhưng cho đến năm 2001, con số này tăng lên 67%, đến
năm 2007, tiếp tục tăng cao nhất với 90%, năm 2013 với 95%. Như vậy, có thể thấy

SVTH: Nguyễn Châu Khánh Huyền

11


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính

rằng con người ngày càng khiến cho môi trường, khí hậu, thiên nhiên tồi tệ hơn bởi
chính các hoạt động của mình và chính con người phải gánh chịu hậu quả này, cụ thể
chính là sự BĐKH cùng những thiên tai, thảm họa khác.
1.1.3. Biểu hiện của BĐKH
Các biểu hiện chính của BĐKH bao gồm [16]:

- Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành phần

họ

của thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển.
Đặc biệt, những biểu hiện rõ nét và thu hút nhiều sự quan tâm hiện nay là sự gia

ại

tăng cả về tần suất cũng như cường độ các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan như

Đ

bão, lũ, hạn hán, xâm nhập mặn…
1.1.4. Đặc điểm của BĐKH
BĐKH ngày càng thể hiện các đặc điểm mạnh mẽ, rõ rệt hơn bao giờ hết với các
đặc điểm như:
- BĐKH xảy ra trên diện rộng, từ các vùng, địa phương, tỉnh thành đến quốc gia
và toàn thế giới chứ không chỉ riêng tại một vùng đất riêng lẻ nào.
- BĐKH thể hiện qua nhiều hiện tượng khác nhau từ mưa bão, lũ lụt, hạn hán, lốc
xoáy, bão tuyết, sạt lở, hiệu ứng nhà kính, El Nino, La Nina…
- BĐKH có nhiều mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy theo mức độ của các hiện
tượng gây ra hay tùy theo các loại hiện tượng. Ví dụ như lốc xoáy, sóng thần sẽ gây

SVTH: Nguyễn Châu Khánh Huyền

12


Khóa luận tốt nghiệp


Ki

huyết, dịch hạch, đói, rét vì không đủ lương thực dự trữ, cung cấp cho người dân.

c

Hằng năm, nước ta đều phải chịu ảnh hưởng to lớn về người và của khi vào mùa mưa
càng khó khăn.

họ

lũ, gió bão. Đặc biệt là các tỉnh miền Trung luôn hứng chịu mưa bão và cuộc sống

ại

Đời sống càng đói nghèo, sản xuất bị đình trệ

Đ

Khi dịch bệnh gia tăng, sức khỏe và điều kiện không cho phép, đời sống của con
người lại càng khó khăn và đói nghèo. Những người dân vùng lũ thường phải chịu ảnh
đói rét, không có nơi ở cũng như phụ thuộc vào nguồn lương thực được cấp phát, mùa
màng mất trắng khi bị lũ cuốn trôi cùng tài sản nhà cửa. Để có thể phục hồi và trở lại
trạng thái ban đầu cần khá nhiều thời gian và công sức, chính vì vậy, sản xuất, sinh
hoạt của người dân càng bị đình trệ và tỉ lệ nghèo đói càng tăng cao.
1.1.5.2. Tác động của BĐKH đến tài nguyên nước
Tác động của BĐKH lên tài nguyên nước biểu hiện chủ yếu dưới hai dạng: nước
biển dâng và hiện tượng cực đoan của thiên tai như bão, lũ, hạn hán. BĐKH tác động
lên tài nguyên nước khi gây ra hạn hán kéo dài ở một số nới trên thế giới, những nơi


công nghiệp. Tài nguyên nước đang bị suy thoái, suy giảm về cả số lượng và chất

nh

lượng, tác động lớn đến môi trường sinh thái cũng như đời sống của con người, sự
phát triển của mỗi quốc gia.

Ki

1.1.5.3. Tác động của BĐKH đến hệ sinh thái và đa dạng sinh học

c

LHQ cảnh báo, các quốc gia nên nhanh chóng thực hiện các biện pháp mang tính

họ

cơ bản và sáng tạo để giữ gìn sự ĐDSH trước nguy cơ đổ vỡ các hệ thống tự nhiên bảo
đảm cho cuộc sống trên hành tinh. Lời kêu gọi được nêu trong báo cáo “Triển vọng

ại

ĐDSH toàn cầu - xuất bản lần thứ 3” (GBO-3) tại hội nghị về ĐDSH (CBD) và

Đ

Chương trình Môi trường LHQ (UNEP). Báo cáo nêu rõ, cùng với BĐKH, nhiều diện
tích rừng Amazon bị chặt phá và đốt cháy đã gây hậu quả xấu cho môi trường, làm
tăng nguy cơ mưa lụt và hủy hoại môi trường sống của nhiều loài sinh vật, đẩy chúng