MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................... i
Lời cảm ơn ...................................................................................................................... ii
Danh mục các từ viết tắt ............................................................................................... vii
Danh mục các bảng .......................................................................................................... i
Danh mục các hình ........................................................................................................ iii
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ............................................. 1
1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ..................................................................... 1
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .............................................................................. 2
1.2.1. Mục tiêu chung .............................................................................................. 2
1.2.2. Mục tiêu cụ thể .............................................................................................. 2
1.2.3. Câu hỏi nghiên cứu ........................................................................................ 3
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ KHẢO SÁT ............................................... 3
1.3.1. Đối tượng khảo sát ........................................................................................ 3
1.3.2. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................... 3
1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU .................................................................................. 3
1.4.1. Không gian nghiên cứu ................................................................................. 3
1.4.2. Thời gian nghiên cứu ..................................................................................... 3
1.4.3. Nội dung nghiên cứu ..................................................................................... 4
1.5 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU LIÊN QUAN ........................................................... 4
1.6. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ............................................................ 7
1.7 BỐ CỤC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ..................................................................... 8
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................. 9
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN............................................................................................... 9
2.1.1 Lý thuyết về hiệu quả sản xuất ....................................................................... 9
2.1.1.1 Hiệu quả sản xuất .................................................................................... 9
2.1.1.2. Phân loại, bản chất của hiệu quả sản xuất........................................... 11
2.1.1.3. Phương pháp xác định hiệu quả sản xuất............................................. 12
2.1.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất trong sản xuất nông nghiệp .......... 13
2.1.2.1. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất. ................................................ 13
2.1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất............................................... 15

4.1. THÔNG TIN CHUNG VỀ NÔNG HỘ .......................................................... 47
4.1.1. Địa chỉ ......................................................................................................... 47
4.1.2. Giới tính và độ tuổi của hộ .......................................................................... 48
4.1.3. Trình độ học vấn .......................................................................................... 49
4.1.4. Nhân khẩu và lao động của nông hộ ........................................................... 49
iv


4.1.5. Diện tích đất sản xuất của nông hộ.............................................................. 51
4.1.6. Kinh nghiệm trồng dưa hấu ......................................................................... 51
4.2. THỰC TRẠNG SẢN XUẤT DƯA HẤU ....................................................... 53
4.2.1. Lý do tham gia trồng dưa hấu...................................................................... 53
4.2.2. Nơi mua giống và lý do chọn nơi mua giống .............................................. 54
4.2.3. Mật độ trồng dưa hấu của nông hộ .............................................................. 55
4.2.4. Tham gia tập huấn kỹ thuật ......................................................................... 55
4.2.5. Nơi mua, phương thức thanh toán và lý do chọn nơi mua phân thuốc bảo vệ
thực vật .................................................................................................................. 56
4.2.6. Xác định thời điểm phun thuốc ................................................................... 58
4.2.7. Cơ cấu số vụ trồng dưa hấu trong năm của nông hộ ................................... 59
4.2.8. Hình thức trồng dưa hấu của nông hộ ......................................................... 59
4.3. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT DƯA HẤU CỦA HỘ ............................................ 60
4.4. CHI PHÍ SẢN XUẤT DƯA HẤU CỦA NÔNG HỘ ..................................... 61
4.5. KẾT QUẢ SẢN XUẤT DƯA HẤU CỦA HỘ ............................................... 64
4.6. PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ SẢN XUẤT DƯA HẤU CỦA HỘ ...................... 66
4.6.1. Các chỉ tiêu hiệu quả sản xuất dưa hấu của hộ ............................................ 66
4.6.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất dưa hấu của hộ ..................... 68
4.6.3. So sánh hiệu quả sản xuất dưa hấu với một số cây trồng trên địa bàn ........ 73
4.7. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ KHÓ KHĂN TRONG SẢN XUẤT DƯA
HẤU TẠI HUYỆN PHỤNG HIỆP TỈNH HẬU GIANG .................................... 76
4.7.1. Định hướng phát triển.................................................................................. 76


Tổng sản phẩm quốc nội

GO

Chi phí sản xuất

IC

Chi phí trung gian

LĐ

Lao động

LĐGĐ

Lao động gia đình

O

Chi phí khác

SX

Sản xuất

TC

Tổng chi phí


Tóm tắt một số nghiên cứu có sử dụng mô hình phân tích

23

Bảng 2.3

Kỳ vọng dấu của các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất
dưa hấu của nông hộ

Bảng 3.1

Tình hình sử dụng đất đai của huyện Phụng Hiệp năm 2014-2016

Bảng 3.2

Tình hình dân số và lao động huyện Phụng Hiệp năm 2014 2016

Bảng 3.3

Giá trị sản xuất nông nghiệp ở huyện Phụng Hiệp năm 20142016

31
34
36

41

Bảng 3.4


Số lao động tham gia trồng dưa hấu trong gia đình (người/hộ)

50

Bảng 4.6

Diện tích trồng dưa hấu của nông hộ (1.000m2)

51

Bảng 4.7

Số năm tham gia sản xuất dưa hấu (năm)

52

Bảng 4.8

Lý do tham gia trồng dưa hấu

53

Bảng 4.9

Nơi mua giống sản xuất dưa hấu

54

Bảng 4.10


Xác định thời điểm bón phân và phun thuốc BVTV theo nhóm

58

Bảng 4.16

Cơ cấu số vụ trồng dưa hấu của nông hộ

59

Bảng 4.17

Hình thức trồng dưa hấu của nông hộ

59

Bảng 4.18

Tình hình sản xuất dưa hấu của hộ

60

i


Số hiệu bảng

Tên bảng

Trang

72

Bảng 4.24

So sánh hiệu quả sản xuất cây dưa hấu so với các cây trồng khác

74

Bảng 4.25

Thống kê những khó khăn của nông hộ sản xuất dưa hấu

77

ii


DANH MỤC CÁC HÌNH
Số hiệu hình

Tên hình

Trang

Hình 2.1

Khung phân tích hiệu quả sản xuất dưa hấu

22


mạng lại hiệu quả cao. Ngành Nông nghiệp đang chuyển sang một giai đoạn mới, phát
triển theo chiều sâu, theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng, chuyển
dịch mạnh mẽ cơ cấu cây trồng theo hướng thâm canh tăng vụ, tăng năng suất gắn với
thị trường trong nước và xuất khẩu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Nhiều mô hình
chuyển đổi cơ cấu cây trồng của nông dân đã góp phần đưa nền sản xuất nông nghiệp
dần dần chuyển đổi sang nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá. Một trong số những mô
hình được lựa chọn đó là mô hình sản xuất dưa hấu. Hiện nay việc trồng dưa hấu ở một
số địa phương đang ngày càng tỏ ra hiệu quả hơn, dưa hấu là loại trái cây rất được người
tiêu dùng ưa chuộng đặc biệt là vào mùa hè. Nó không chỉ cung cấp năng lượng dinh
dưỡng cho cơ thể mà còn tạo nên sự phong phú đa dạng và hấp dẫn cho các bữa ăn hàng
ngày của con người. Không những thế nó còn phù hợp với thị hiếu và túi tiền của người
tiêu dùng. Chính vì vậy, thị trường tiêu thụ dưa hấu ngày càng được mở rộng và phát
triển mạnh mẽ, tạo cơ hội cho người sản xuất dưa hấu có cơ hội mở rộng và phát triển.
Phụng Hiệp là huyện được chia tách vào năm 2005 của tỉnh Hậu Giang, có điều
kiện tự nhiên thuận lợi, sông ngòi kênh rạch chằng chịt, phù sa bồi đắp, rất thích hợp
cho phát triển nông nghiệp. Thực hiện chủ trương chung của tỉnh Hậu Giang về chuyển
đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, trong những năm qua, huyện Phụng Hiệp đã đẩy mạnh
1


công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đưa nhiều giống cây trồng có năng suất chất lượng
mới vào sản xuất. Với việc nắm bắt nhu cầu tiêu thụ của thị trường và khai thác lợi thế
đất đai, UBND huyện Phụng Hiệp đã chỉ đạo bà con nông dân chuyển đổi những diện
tích trồng lúa và hoa màu kém hiệu quả sang trồng dưa hấu. Thực tế sản xuất cho thấy
cây trồng này đã giúp nhiều hộ dân có nguồn thu nhập cao hơn so với các cây trồng khác
trên cùng đơn vị diện tích. Phát triển cây dưa hấu đã góp phần tạo công ăn việc làm cho
người lao động, sử dụng hợp lý và hiệu quả vùng đất phù sa và đất ruộng kém hiệu quả
đem lại thu nhập cao, từ đó tạo điều kiện phát triển kinh tế xã hội.
Bên cạnh những thuận lợi như vậy thì việc sản xuất dưa hấu của người dân tại huyện
cũng gặp không ít khó khăn như vốn đầu tư cao, tốn nhiều công lao động nên khó khăn

- Sản xuất dưa hấu mang lại hiệu quả như thế nào đối với nông dân? Đâu là tiềm
năng phát triển của việc sản xuất dưa hấu?
- Tính hiệu quả từ hoạt động sản xuất dưa hấu của nông dân chịu ảnh hưởng bởi
những yếu tố nào?
- Giải pháp nào được lựa chọn để phát triển cây dưa hấu cho nông dân tại địa
phương trong thời gian sắp tới?.
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ KHẢO SÁT
1.3.1. Đối tượng khảo sát
Đối tượng khảo sát là nông dân sản xuất dưa hấu tại huyện Phụng Hiệp tỉnh Hậu
Giang. Các đối tượng có diện tích đất canh tác dưa hấu từ 3.000m2 trở lên. Thời gian
trồng từ 2 năm trờ lên.
1.3.2. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là hiệu quả sản xuất dưa hấu của nông hộ tại huyện Phụng
hiệp tỉnh Hậu Giang.
1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.4.1. Không gian nghiên cứu
Luận văn được thực hiện trên cơ sở phỏng vấn, điều tra các hộ nông dân có diện
tích đất canh tác dưa hấu tại huyện Phụng Hiệp tỉnh Hậu Giang. Huyện Phụng Hiệp có
15 xã, thị trấn với tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 38.918,37 ha chiếm 80,47%
tổng diện tích đất tự nhiên (48.365,89 ha) [13]. Trong đó có 3 xã: Long Thạnh, Thạnh
Hòa, Hòa Mỹ thuộc huyện Phụng Hiệp đã sản xuất dưa hấu có hiệu quả, tăng thu nhập
cho người dân tại địa phương, được chọn làm xã điểm để thực hiện chủ trương chuyển
đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi của huyện.
Bên cạnh đó thu thập số liệu của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
huyện Phụng Hiệp và Chi cục Thống kê huyện Phụng Hiệp.
1.4.2. Thời gian nghiên cứu
Đề tài thực hiện từ tháng 05 năm 2017 đến tháng 11 năm 2017. Số liệu thứ cấp
được sử dụng trong đề tài từ năm 2014 đến năm 2016.
3


Trần Nguyễn Trúc Giang (2015). "Phân tích hiệu quả mô hình trồng chanh huyện
Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp". Luận văn thạc sỹ ngành Phát triển nông thôn,
Trường ĐH Cần Thơ.

7.

Nguyễn Lê Hiệp (2010), “Đánh giá hiệu quả kinh tế cây dưa hấu ở xã Bắc Sơn,
huyện Thạch Hà tỉnh Hà Tĩnh”, Tạp chí khoa học Trường Đại học Huế, (62).

8.

Huỳnh Đạt Hùng, Nguyễn Khánh Bình, Phạm Xuân Giang (2013), Giáo Trình
Kinh Tế Lượng, Nhà xuất bản Phương Đông, TP. Hồ Chí Minh.

9.

Lê Nguyễn Đoan Khôi, Nguyễn Ngọc Vàng (2012), “Giải Pháp nâng cao hiệu quả
tổ chức sản xuất lúa ở tỉnh An Giang”, Tạp chí Khoa học, Trường Đại học
Cần Thơ, (23b), tr. 186-193.

10. Trần Lợi (2012), “Hiệu quả sản xuất và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản
xuất mía nguyên liệu tỉnh Trà Vinh”, Tạp chí Khoa học Xã hôi và nhân văn,
Trường Đại học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh, (05), tr. 67-74.
11. Nguyễn Quốc Nghi và Cộng sự (2009), “Hiệu quả sản xuất mía nguyên liệu ở tỉnh
Hậu Giang”, Tạp chí Khoa học, Trương Đại học Cần Thơ, (12), tr. 305-311.
12. Đặng Thị Kim Phượng, Đỗ Văn Xê (2011), “So sánh hiệu quả sản xuất giữa mô
hình độc canh lúa 3 vụ và luân canh lúa với màu tại huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền
Giang”, Tạp chí khoa học, Trường ĐH Cần Thơ, (18a), tr.220 - 227.

86