BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-----o0o-----

PHÙNG THỊ THU HƯƠNG
TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG DOANH THU ĐẾN
THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP:
NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI
CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SÀN
GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-----o0o----PHÙNG THỊ THU HƯƠNG
TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG DOANH THU ĐẾN
THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP:
NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI
CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SÀN
GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HỒ CHÍ MINH
CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN
MÃ SỐ: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Lý do chọn đề tài .........................................................................................1

2.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu ..................................................................3

3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...............................................................4

4.

Phương pháp nghiên cứu.............................................................................4

5.

Đóng góp của đề tài.....................................................................................5

6.

Bố cục của đề tài .........................................................................................5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ................................6
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài ..............................................................................6
1.2 Các nghiên cứu trong nước ...............................................................................8
1.3 Nhận xét và xác định khe trống nghiên cứu. ....................................................9
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT ......................................................................12
2.1 Tổng quan về tăng trưởng doanh nghiệp ........................................................12
2.1.1 Khái niệm tăng trưởng doanh nghiệp ......................................................12
2.1.2 Đo lường sự tăng trưởng .........................................................................12

4.5.2 Bàn luận kết quả nghiên cứu ...................................................................64
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .....................................................................................65
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý NGHIÊN CỨU......................................67
5.1 Kết luận ...........................................................................................................67
5.2 Hàm ý quản lý .................................................................................................68
5.3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai ........................................69
TÀI LIỆU THAM KHẢO



DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT

DIỄN GIẢI

BCTC

Báo cáo tài chính

BCTN

Báo cáo thường niên

HOSE

Sàn Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh

TP

Thành phố

Bảng 4.20 Kết quả hồi quy mô hình 3b theo 2 phương pháp ...........................57


Bảng 4.21 Kết quả hồi quy mô hình 3b sau khi khắc phục phương sai sai số thay
đổi ..............................................................................................................................58
Bảng 4.22 Kết quả hồi quy mô hình 3c theo 2 phương pháp ...........................59
Bảng 4.23 Kết quả hồi quy mô hình 3c sau khi khắc phục phương sai sai số thay
đổi ..............................................................................................................................60
Bảng 4.24 Bảng tổng hợp kết quả phân tích hồi quy .......................................61
DANH MỤC HÌNH
Hình 3.1 Khung nghiên cứu .............................................................................20
Hình 3.2 Quy trình nghiên cứu .........................................................................21
Hình 3.3: Mô hình nghiên cứu đề xuất .............................................................27


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Quá trình hội nhập quốc tế của nền kinh tế Việt Nam đang diễn ra ngày càng
sâu rộng, nền kinh tế càng phát triển tạo ra càng nhiều áp lực cho các doanh nghiệp,
vì vậy doanh nghiệp muốn tồn tại thì nó phải không ngừng phát triển và nâng cao
năng lực cạnh tranh. Trong khi đó, doanh nghiệp được đánh giá là có vị trí đặc biệt
quan trọng, đóng vai trò quyết định đến quá trình phát triển của nền kinh tế. Do vậy,
quá trình hoạt động của doanh nghiệp luôn nhận được sự quan tâm của các đối tượng
hữu quan cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, các đối tượng này sẽ dựa trên
thành quả hoạt động của doanh nghiệp để đưa ra các quyết định phù hợp.
Theo Phạm Văn Dược và cộng sự (2014) hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp là toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quá trình sản xuất và tiêu thụ
sản phẩm của doanh nghiệp, nó phản ảnh thông qua hệ thống các chỉ tiêu kinh tế, các

(2015) nghiên cứu về mức độ ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp tới tác động giữa
tăng trưởng tài sản đến thành quả doanh nghiệp. Ở Việt Nam, cũng có một số nghiên
cứu được thực hiện nhằm nghiên cứu các nhân tố tác động đến thành quả hoạt động
của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác giả chưa tìm thấy nghiên cứu nào tập trung nghiên
cứu về mức độ tác động của tăng trưởng doanh thu đến thành quả hoạt động của
doanh nghiệp ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, một vấn đề luôn được quan tâm là xác định thước đo để đo lường
thành quả hoạt động của doanh nghiệp, với điều kiện hoạt động khác nhau, các tổ
chức cần có những thước đo thành quả hoạt động phù hợp để đánh giá đúng kết quả
hoạt động của doanh nghiệp. Theo Ismail et al. (2014) có nhiều thước đo được sử
dụng để đo lường thành quả hoạt động của tổ chức. Các nghiên cứu đánh giá về thành
quả hoạt động trước đây hầu hết chỉ sử dụng thước đo như tỷ suất lợi nhuận trên tài
sản (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE),… Chưa thấy có nghiên cứu
về các nhân tố tác động đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp, mà thành quả
hoạt động được đo lường bằng thước đo dựa trên giá trị như giá trị kinh tế tăng thêm
(EVA) hay EVA Momentum (EVAM – tạm dịch là đà giá trị kinh tế tăng thêm). Các
nghiên cứu trước đây cho thấy, EVA là một thước đo được nhiều nhà nghiên cứu ủng
hộ khi đo lường thành quả hoạt động của doanh nghiệp vì nó loại bỏ được một số hạn
chế của thông tin kế toán, đưa ra đánh giá khách quan và tin cậy hơn.


3

Nghiên cứu về mức độ tác động của tăng trưởng, đặc biệt là tăng trưởng doanh
thu đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp là một đề tài không mới ở các nước,
nhưng nó vẫn là một chủ đề quan trọng luôn nhận được sự quan tâm của các đối tượng
liên quan. Doanh nghiệp cần xác định thành quả hoạt động để xem xét lại quá trình
hoạt động, nắm bắt các nhân tố ảnh hưởng đến thành quả, cũng như sự tác động qua
lại lẫn nhau giữ các nhân tố trong hoạt động kinh doanh để có chính sách quản lý hiệu
quả. Xuất phát từ các thực tiễn nêu trên, tác giả chọn thực hiện đề tài "Tác động của

nghiệp niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh; sự ảnh hưởng của
việc lựa chọn thước đo thành quả hoạt động đến các mối quan hệ trên. Kết quả của
đề tài là tài liệu tham khảo hữu ít cho các đối tượng hữu quan trong việc ra quyết định
quản lý và đầu tư.
6. Bố cục của đề tài
Đề tài gồm Phần mở đầu và 5 chương như sau:
Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu trước
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


6

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
Chương này tác giả trình bày tổng quan các nghiên cứu trước đây liên quan đến
đề tài tăng trưởng tác động đến thành quả hoạt động. Từ đó, tác giả đưa ra nhận xét
và xác định hướng nghiên cứu của tác giả.
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Tác giả lược khảo một số nghiên cứu về mối quan hệ giữa sự tăng trưởng và
thành quả hoạt động của doanh nghiệp ở các quốc gia khác nhau, các bài nghiên cứu
cũng cho kết quả khác nhau về mối quan hệ giữa biến tăng trưởng và biến thành quả
hoạt động.
Coad (2010) "Exploring the processes of firm growth: Evidence from a vector
auto-regression". Tác giả sử dụng phương pháp hồi quy OLS và phương pháp hồi quy
LAD để xem xét mối tương quan giữa các biến nghiên cứu tại các doanh nghiệp sản
xuất có từ 20 nhân viên trở lên ở Pháp giai đoạn 1996-2004. Mục tiêu của tác giả
nhằm xem xét mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng và lợi nhuận của các công ty
ngành công nghiệp sản xuất. Trong đó tăng trưởng được xem xét ở hai khía cạnh:

nghiên cứu dữ liệu của 263 công ty xây dựng của Hàn Quốc từ năm 2000 đến 2014
(Đây là nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn đặc biệt, khi nền kinh tế Hàn Quốc
gặp khó khăn do khủng hoảng kinh tế toàn cầu) nhằm xác định mối quan hệ giữa tăng
trưởng và lợi nhuận của các công ty vừa và nhỏ thuộc ngành xây dựng trong giai đoạn
kinh tế tương đối ổn định và giai đoạn kinh tế trì trệ. Tác giả sử dụng cả ba loại thước
đo tăng trưởng là tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng tài sản, tăng trưởng việc làm.
Biến kiểm soát gồm tuổi, tỷ lệ lưu chuyển tiền mặt, tỷ lệ nợ trên tài sản. Tác giả sử
dụng thước đo ROA để đo lường thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả
nghiên cứu cho thấy tăng trưởng trong quá khứ có thể có tác động tích cực đến thành
quả hiện tại, ngược lại lợi nhuận có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng của doanh
nghiệp. Tác giả nhấn mạnh doanh nghiệp phải duy trì sự cân bằng giữa chiến lược
tăng trưởng và thành quả hoạt động.
Abbasi and Malik (2015): "Firms’ Size Moderating Financial Performance in
Growing Firms: An Empirical Evidence from Pakistan". Tác giả sử dụng phương
pháp kiểm tra dữ liệu gốc đơn vị, kiểm tra nhân tố VIF, phương pháp phân tích hồi
quy để phân tích dữ liệu của 50 doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán Karachi,
Pakistan nhằm xem xét mức độ điều tiết của quy mô doanh nghiệp đến mối quan hệ
giữa tăng trưởng và thành quả hoạt động. Biến tăng trưởng được nghiên cứu là tăng


8

trưởng tài sản của doanh nghiệp, thước đo ROA được sử dụng cho biến thành quả
hoạt động, biến điều tiết là quy mô doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu của tác giả cho
thấy biến quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng điều tiết đến mối quan hệ giữa tăng
trưởng và thành quả công ty, cụ thể tăng trưởng doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực
đến ROA dưới tác động điều tiết của biến quy mô doanh nghiệp. Tác giả chỉ ra rằng
nhà quản trị cần chú ý cả tăng trưởng và quy mô doanh nghiệp trong việc xem xét
quá trình hoạt động doanh nghiệp.
Có nhiều thước đo để đo lường sự tăng trưởng của doanh nghiệp được sử dụng

pháp bình phương bé nhất (OLS) để ước lượng các nhân tố. Với kết quả mô hình cho
thấy hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp bất động sản chịu ảnh hưởng bởi tỷ lệ nợ,
tỷ lệ tiền vay ngân hàng trên tổng nợ, tỷ lệ tài sản cố định trên tổng tài sản, tỷ lệ cổ
phiếu quỹ trên tổng vốn cổ phần, tỷ lệ chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp trên
tổng chi phí hoạt động, thời gian hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu
cho thấy tốc độ tăng tài sản không có tác động đáng kể đến ROA và ROE.
Nguyễn Quốc Nghi và Mai Văn Nam (2011) "Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu
quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở thành phố Cần Thơ".
Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích hồi qui tuyến tính đa
biến để phân tích dữ liệu về 389 doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hai năm 2008 -2009
và dự báo đến hết năm 2010 nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt
động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở TP. Cần Thơ. Các biến
nghiên cứu gồm biến phụ thuộc là ROS; 6 biến độc lập gồm số hỗ trợ của nhà nước
mà doanh nghiệp tiếp nhận, tuổi doanh nghiệp, trình độ học vấn của chủ doanh
nghiệp, quy mô doanh nghiệp, mối quan hệ xã hội, tốc độ tăng doanh thu. Kết quả
nghiên cứu cho thấy, các nhân tố mức độ tiếp cận chính sách hỗ trợ của Chính phủ,
trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp, quy mô doanh nghiệp, các mối quan hệ xã
hội của doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng doanh thu ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt
động kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở TP. Cần Thơ. Trong đó, kết quả cho
thấy tăng trưởng doanh thu ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động kinh doanh
của doanh nghiệp.
1.3 Nhận xét và xác định khe trống nghiên cứu.
Qua lược khảo các nghiên cứu trong và ngoài nước, tác giả nhận thấy có nhiều
nghiên cứu về mối quan hệ giữa tăng trưởng và thành quả hoạt động. Trong khi các


10

hướng nghiên cứu của các tác giả nước ngoài là xem xét mối quan hệ cụ thể giữa sự
tăng trưởng và thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Còn ở Việt Nam, các nhà


(2013)) như thời gian thành lập, ngành nghề, tỷ lệ nợ,… Do đó, khi nghiên cứu về
tăng trưởng và thành quả hoạt động thì cần phải quan tâm đến các nhân tố khác, để
đưa ra kết quả có tính độ tin cậy cao hơn.
Sau khi tìm hiểu và lược khảo các nghiên cứu trước, tác giả đặt ra một số câu
hỏi như sau: (1) Mức độ tác động của tăng trưởng doanh thu đến thành quả hoạt động
của doanh nghiệp Việt Nam như thế nào (tích cực hay tiêu cực hay không có tác
động)? (2) Mức độ tác động của tăng trưởng doanh thu đến thành quả hoạt động khi
nghiên cứu ở Việt Nam có giống với kết quả nghiên cứu ở các quốc gia khác hay
không? (3) Các đặc điểm khác nhau của doanh nghiệp như tuổi, quy mô, tỷ lệ nợ của
doanh nghiệp có ảnh hưởng như thế nào tới mức độ tác động của tăng trưởng doanh
thu đến thành quả hoạt động? (4) Có sự khác biệt về kết quả của mô hình nghiên cứu
khi sử dụng các thước đo thành quả khác nhau?
Để trả lời các câu hỏi nêu trên, cũng như lấp đầy khe trống nghiên cứu tác giả
thực hiện đề tài “Tác động của tăng trưởng doanh thu đến thành quả hoạt động của
các doanh nghiệp: Nghiên cứu thực nghiệm tại các doanh nghiệp niêm yết trên sàn
giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh”.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương này, tác giả lược khảo một số nghiên cứu trong và ngoài nước nghiên
cứu về mối quan hệ giữa tăng trưởng và thành quả hoạt động của doanh nghiệp, các
thước đo để đo lường tăng trưởng và thành quả hoạt động, các phương pháp xử lý và
phân tích dữ liệu nghiên cứu. Dựa vào các nghiên cứu trước, tác giả đã tìm được khe
trống nghiên cứu, tìm hiểu và kế thừa các phương pháp nghiên cứu phù hợp, làm cơ
sở để thực hiện đề tài nghiên cứu của bản thân.


12

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1 Tổng quan về tăng trưởng doanh nghiệp


13

mối quan hệ giữa sự tăng trưởng của công ty và lợi nhuận hoạt động của doanh
nghiệp, Yoo and Kim (2015) cũng như nhiều tác giả khác cho rằng cần bổ sung
vào mô hình các yếu tố khác để có thể đưa ra kết quả thuyết phục hơn.
2.2 Tổng quan về thành quả hoạt động doanh nghiệp
2.2.1 Khái niệm thành quả hoạt động
Thành quả hoạt động của doanh nghiệp là một vấn đề rất được các đối tượng
hữu quan quan tâm. Thành quả hoạt động là kết quả đạt được sau một quá trình hoạt
động trên cơ sở nguồn lực hiện có của doanh nghiệp, đây là một trong những nền tảng
quan trọng cho các quyết định quản lý và đầu tư.
Theo Nguyễn Thế Hùng (2012) việc đánh giá kết quả hoạt động giúp doanh
nghiệp có thể hiểu rõ được thực trạng tình hình hoạt động kinh doanh và tiềm lực tài
chính bản thân, nắm được vị thế hiện tại để thực hiện các điều chỉnh cần thiết, nhằm
nâng cao thành quả hoạt động trong tương lai.
2.2.2 Chỉ tiêu đo lường thành quả hoạt động
Các nghiên cứu trước đây cho thấy có nhiều thước đo được dùng để đo lường
thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Theo Nguyễn Thế Hùng (2012) mỗi thước đo
điều có đóng góp và hạn chế khác nhau trong việc đánh giá thành quả hoạt động.
Theo tổng hợp của tác giả, các thước đo được sử dụng phổ biến nhất trong các nghiên
cứu trước đây để đánh giá thành quả hoạt động là ROA – tỷ suất lợi nhuận trên tài
sản, ROS – tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu, ROE – tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở
hữu. Ưu điểm của các thước đo nêu trên là dễ dàng tính toán, tuy nhiên theo Nguyễn
Thế Hùng (2012) các thước đo nêu trên có một số hạn chế như: (1) Các hệ số về khả
năng sinh lợi không tính đến rủi ro mà công ty phải đối mặt. (2) Số liệu trong quá khứ
được sử dụng và không thể hiện được dự báo về lợi ích trong tương lai. (3) Các hệ số
này đơn thuần chỉ thể hiện kết quả dựa trên giá trị ghi sổ mà chưa tính đến giá trị thị
trường. (4) Trong một số trường hợp bị áp lực về thành tích, các nhà quản lý có xu
hướng chỉ quan tâm đến việc làm tăng ROA, ROE trong ngắn hạn mà không quan

xem xét mối quan hệ giữa tăng trưởng và thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Ba
là thước đo EVAM – tạm dịch là đà giá trị kinh tế tăng thêm, EVA là thước đo thành
quả hoạt động dựa trên giá trị được rất nhiều nghiên cứu trên quốc tế ủng hộ tuy nhiên


15

lại chưa được sử dụng nhiều ở Việt Nam. Do đề tài xem xét cùng lúc nhiều doanh
nghiệp nên tác giả chọn sử dụng thước đo EVAM thay cho thước đo EVA để đảm
bảo tính hợp lý của biến nghiên cứu.
2.3 Mối quan hệ giữa tăng trưởng và thành quả hoạt động doanh nghiệp
Mục tiêu chính của các nhà lãnh đạo trong các công ty lớn là tối đa hoá doanh
thu và việc tăng doanh số bán hàng sẽ luôn luôn tiếp tục, ngay cả với chi phí thấp
hơn, cả trong ngắn hạn và dài hạn (Baumol, 1959). Mỗi doanh nghiệp đều có thế
mạnh riêng, tuy nhiên trong bối cảnh nền kinh tế đang không ngừng phát triển và hội
nhập quốc tế, mức độ cạnh tranh diễn ra ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp trong
nước không phải chỉ cạnh tranh với nhau mà còn phải cạnh tranh với các doanh nghiệp
quốc tế với tiềm lực tài chính tốt và kinh nghiệm quản lý lâu đời. Abbasi và Malik
(2015) cho rằng sự phát triển của công ty không phải chỉ vì sự tăng trưởng mà đôi khi
có liên quan đến sự tồn tại của nó. Do đó, một doanh nghiệp dù đang ở quy mô lớn
hay quy mô nhỏ cũng nên quan tâm đến vai trò của tăng trưởng, chú ý mở rộng hoạt
động để cạnh tranh, để có thể tồn tại.
Theo Lee (2013) tổng hợp các bài nghiên cứu trước đây đã ghi nhận, các tác giả
có nhiều ý kiến khác nhau về sự tăng trưởng, nó có thể không phải là mục tiêu cho
tất cả các tổ chức, nhưng nó rất quan trọng vì họ cho rằng tổ chức không tăng trưởng
hoặc tăng trưởng thấp thường có xu hướng thất bại. Tương tự, theo Tingler (2015) sự
tăng trưởng có mối quan hệ tích cực với sự sống còn của tổ chức. Cũng theo Lee
(2013) tăng trưởng có thể tạo ra cơ hội để thúc đẩy khả năng sinh lời. Từ các lập luận
nêu trên chỉ ra rằng tăng trưởng là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của tổ chức,
các công ty phải luôn phát triển để duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh hoặc sẽ thụt

Tóm lại, có thể nói tăng trưởng là việc mở rộng quy mô doanh nghiệp và đã có
nhiều nghiên cứu đề cao vai trò của tăng trưởng đối với hoạt động của tổ chức, tất cả
các tổ chức đều cần sự tăng trưởng trong hoạt động để được tồn tại và phát triển. Tùy
theo mục đích nghiên cứu, các tác giả có thể sử dụng các thước đo tăng trưởng khác
nhau, các thước đo phổ biến cho sự tăng trưởng được đề cập trong các nghiên cứu
trước đây gồm tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận, số lượng nhân viên. Trong
đó theo tổng hợp của tác giả thước đo tăng trưởng doanh thu và tăng trưởng tài sản là
hai thước đo được sử dụng phổ biến nhất trong các nghiên cứu thực nghiệm.