ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LÊ VĂN HẢI

ỨNG DỤNG VIỄN THÁM VÀ GIS ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG
LỚP PHỦ THỰC VẬT TỈNH ĐỒNG NAI
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÍ
THEO ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Thừa Thiên Huế, năm 2018


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LÊ VĂN HẢI

ỨNG DỤNG VIỄN THÁM VÀ GIS ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG
LỚP PHỦ THỰC VẬT TỈNH ĐỒNG NAI

Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Địa lí tự nhiên
Mã số: 60 44 02 17

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÍ
THEO ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:

đề tài khó tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng
góp của quý thầy cô và các bạn để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn

Demo Version - Select.Pdf SDK
Lê Văn Hải

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ...............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................ iii
MỤC LỤC ................................................................................................................... 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................ 4
DANH MỤC CÁC BẢNG.......................................................................................... 5
DANH MỤC CÁC HÌNH ........................................................................................... 6
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 8
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ....................................................................... 8
2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI ....................................................... 9
3. QUAN ĐIỂM VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU......................................... 9
4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU................................................................................. 12
5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .... 13
6. CẤU TRÚC LUẬN VĂN ................................................................................. 13
PHẦN NỘI DUNG .................................................................................................. 14

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.1.7. Đặc điểm sinh vật ........................................................................................ 54
2.2. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI ..................................................................... 59
2.2.1. Dân cƣ và nguồn lao động ........................................................................... 59
2.2.2. Thực trạng phát triển kinh tế ....................................................................... 60
2.2.3. Cơ sở hạ tầng ............................................................................................... 61
2.2.4. Chính sách phát triển nông nghiệp của tỉnh ................................................ 62
2.2.5. Chính sách bảo tồn đa dạng sinh học .......................................................... 63

Demo Version - Select.Pdf SDK

CHƢƠNG 3. ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG LỚP PHỦ THỰC VẬT TỈNH ĐỒNG
NAI, GIAI ĐOẠN 1997 - 2017 ............................................................................... 65
3.1. XÂY DỰNG BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG LỚP PHỦ THỰC VẬT TỈNH ĐỒNG NAI .. 65
3.1.1. Phƣơng pháp xây dựng bản đồ hiện trạng lớp phủ thực vật ........................ 65
3.1.2. Tƣ liệu viễn thám và GIS cho việc xây dựng bản đồ hiện trạng lớp phủ thực vật... 65
3.1.3. Bản đồ hiện trạng lớp phủ thực vật của tỉnh Đồng Nai qua các giai đoạn
1997 - 2017 ............................................................................................................ 75
3.2. XÂY DỰNG BẢN ĐỒ BIẾN ĐỘNG LỚP PHỦ THỰC VẬT TỈNH ĐỒNG NAI 85
3.2.1. Quy trình và phƣơng pháp xây dựng bản đồ biến động .............................. 85
3.2.2. Bản đồ biến động lớp phủ thực vật tỉnh Đồng Nai qua các giai đoạn: 19972007, 2007-2017 và 1997-2017 ............................................................................. 86
3.3. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG LỚP PHỦ THỰC VẬT TỈNH ĐỒNG
NAI GIAI ĐOẠN 1997 - 2017 ................................................................................. 87
3.3.1. Giai đoạn 1997 – 2007 ................................................................................. 87

2


3.3.2. Giai đoạn 2007 – 2017 ................................................................................. 88
3.3.3. Giai đoạn 1997 – 2017 ................................................................................. 90
3.4. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHAI THÁC VÀ QUẢN LÝ LỚP PHỦ THỰC

CLN

Cây lâu năm

4

CNH

Công nghiệp hóa

6

ĐDSH

Đa dạng sinh học

5

DT

Diện tích

7

ĐT

Đất trống

8


KT-XH

Kinh tế - xã hội

STT

14

Demo
LHM Version - Select.Pdf
Lúa vàSDK
hoa màu

15

LN

Lâm nghiệp

16

LPTV

Lớp phủ thực vật

17

MN

Mặt nƣớc


23

TNTN

Tài nguyên thiên nhiên

24

TP

Thành phố

25

TT

Thị trấn

26

XDO

Đất xây dựng và đất ở

4


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số Bảng

Bảng 3.18. Ma trận diện tích chuyển đổi các nhóm loại thực phủ tỉnh Đồng Nai
giai đoạn 2007 đến 2017 ..........................................................................97
Bảng 3.19. Ma trận diện tích chuyển đổi các nhóm loại thực phủ tỉnh Đồng Nai giai
đoạn 1997 đến 2017 ...............................................................................100

5


DANH MỤC CÁC HÌNH
Số hình

Tên hình

Trang

Hình 1.1. Sơ đồ nguyên lý thu nhận hình ảnh của viễn thám ................................... 19
Hình 1.2. Các giải sóng chủ yếu sử dụng trong viễn thám ....................................... 19
Hình 1.3: Sơ đồ hệ thống phần cứng của hệ GIS ..................................................... 23
Hình 1.4. Quy trình nghiên cứu của đề tài ................................................................ 32
Hình 1.5. Sơ đồ nguyên lý trộn màu ......................................................................... 37
Hình 1.6. Quy trình thành lập bản đồ hiện trạng lớp phủ thực vật ........................... 44
Hình 1.7. Quy trình thành lập bản đồ biến động sử dụng đất ................................... 45
Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Đồng Nai...................................................... sau 47
Hình 2.2: Bản đồ địa hình tỉnh Đồng Nai .......................................................... sau 49
Hình 2.3: Bản đồ thủy văn tỉnh Đồng Nai ......................................................... sau 52
Hình 2.4: Bản đồ thổ nhƣỡng tỉnh Đồng Nai ..................................................... sau 53
Hình 2.5: Bản đồ phân bố rừng tỉnh Đồng Nai .................................................. sau 58
Hình 3.1. Ảnh ghép Landsat khu vực tỉnh Đồng Nai năm 1997 đƣợc hiển thị bằng tổ
hợp
kênh Version

Hình 3.14. Biểu đồ cơ cấu LPTV tỉnh Đồng Nai năm 2007 ..................................... 81
Hình 3.15. Biểu đồ cơ cấu LPTV tỉnh Đồng Nai năm 2017 ..................................... 84
Hình 3.16: Bản đồ biến động LPTV tỉnh Đông Nai giai đoạn 1997 - 2007 ..... sau 86
Hình 3.17: Bản đồ biến động LPTV tỉnh Đông Nai giai đoạn 2007 - 2017 ..... sau 86
Hình 3.18: Bản đồ biến động LPTV tỉnh Đông Nai giai đoạn 1997 - 2017 ..... sau 86
Hình 3.19. Sự thay đổi tỉ lệ các loại LPTV tỉnh Đồng Nai giai đoạn 1997 - 2017 ... 98

Demo Version - Select.Pdf SDK

7


PHẦN MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Lớp phủ thực vật có tầm quan trọng to lớn trong tự nhiên và đời sống của
con ngƣời. Một mặt, nó cung cấp cho con ngƣời các loại sản phẩm thiết yếu nhƣ:
gỗ, nguồn thức ăn, nguyên liệu làm thuốc, nguồn gen,…. Mặt khác, nó có vai trò to
lớn trong chu trình vật chất của tự nhiên, hạn chế thiệt hại do các thiên tai xảy ra
nhƣ: lũ lụt, gió bão, bảo vệ đất khỏi bị rửa trôi, điều hoà khí hậu và chế độ nƣớc trên
bề mặt đất,…. Tuy nhiên, quá trình gia tăng dân số, đô thị hoá và hoạt động khai
thác tự nhiên phục vụ cho nhu cầu phát triển đã làm LPTV bị suy thoái, ảnh hƣởng
mạnh mẽ đến đời sống con ngƣời. Do đó, vấn đề giám sát, đánh giá nhanh và chính
xác thực trạng LPTV là hết sức cần thiết.
Đồng Nai là tỉnh có nền kinh tế phát triển năng động của cả nƣớc, nhiều KCN
mới đƣợc hình thành, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, các công trình lớn đã và
đang đƣợc xây dựng, cùng với sức ép của gia tăng dân số, biến đổi khí hậu đã làm
thay đổi nhanh chóng LPTV ở địa phƣơng, ảnh hƣởng mạnh mẽ đến đa dạng sinh
học, làm tăngDemo
nguy cơ
xói mòn,- thoái

viễn thám và GIS.
Khái quát điều kiện tự nhiên và KT-XH ảnh hƣởng đến biến động LPTV ở
tỉnh Đồng Nai.
Ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS để thành lập bản đồ hiện trạng LPTV
tỉnh Đồng Nai giai đoạn 1997 – 2017.
Xây dựng bản đồ và phân tích, đánh giá biến động LPTV tỉnh Đồng Nai, giai
đoạn từ năm 1997 đến năm 2017.
Đề xuất một số giải pháp nhằm khai thác và quản lý LPTV theo hƣớng bền vững.

Demo
- Select.Pdf
SDKCỨU
3. QUAN ĐIỂM
VÀVersion
PHƢƠNG
PHÁP NGHIÊN
3.1. Quan điểm nghiên cứu
3.1.1. Quan điểm hệ thống
Hệ thống là một thể hoàn chỉnh, phức tạp có tổ chức, tổng hợp hoặc phối hợp
các vật thể hoặc bộ phận, tạo thành một thể hoàn chỉnh và thống nhất. Chúng ta biết
rằng các thành phần địa lí không tồn tại một cách độc lập mà luôn chịu ảnh hƣởng của
các thành phần khác và chính bản thân nó cũng tác động lên các thành phần còn lại.
Địa bàn nghiên cứu nằm trong khu vực Nam Trƣờng Sơn nên mang đầy đủ
đặc điểm về tự nhiên của khu vực này và nằm trong hệ thống của xứ Đông Dƣơng.
Do đó khi nghiên cứu biến động LPTV của Đồng Nai, cần dựa trên quan điểm hệ
thống để nghiên cứu, phân tích và đánh giá sự tác động và ảnh hƣởng của các thành
phần tự nhiên trong khu vực.
3.1.2. Quan điểm lãnh thổ
Nghiên cứu bất cứ đối tƣợng, KT-XH nào đều phải gắn với một lãnh thổ


Các sự vật, hiện tƣợng mà địa lý nghiên cứu là những hiện tƣợng có tính lịch
sử, tức là chúng có sự vận động, phát triển theo thời gian. Quán triệt quan điểm lịch
sử trong nghiên cứu là tìm đến nguồn gốc lịch sử của sự vật, hiện tƣợng đang tồn
tại, lý giải nguyên nhân hình thành và phát triển của chúng, xác định xu hƣớng vận
động phát triển của các sự vật hiện tƣợng đó.
Đề tài đã tiến hành thu thập ảnh viễn thám qua nhiều năm để thấy đƣợc hiện
trạng LPTV, làm cơ sở xác định xu hƣớng thay đổi trong vấn đề LPTV qua các năm.

10


3.1.6. Quan điểm sinh thái
Thảm thực vật có mối quan hệ chặt chẽ với các thành phần tự nhiên khác:
khí hậu, đất đai, địa hình, thủy văn. Khi thảm thực vật suy thoái sẽ tác động xấu đến
các thành phần khác. Ngƣợc lại, khi các thành phần khác bị suy thoái cũng sẽ ảnh
hƣởng xấu đến sự phát triển của thảm thực vật. Chính vì thế, việc đảm bảo cân bằng
sinh thái là điều hết sức cần thiết. Bất cứ một tác động nào của con ngƣời trong hoạt
động KT-XH đều làm mất cân bằng sinh thái gây những hậu quả lớn cho môi
trƣờng và hoạt động KT-XH hiện tại và tƣơng lai.
3.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
3.2.1. Phương pháp thu thập, phân tích và xử lý tài liệu, số liệu thống kê
Các tài liệu, số liệu phục vụ cho việc phân tích và đánh giá đƣợc thu thập dần
dần từng bƣớc, qua việc sử dụng nhiều phƣơng pháp khác nhau. Trong quá trình thu
thập, số liệu luôn đƣợc bổ sung hoặc chỉnh lý cho phù hợp với thực tế.
Tài liệu, số liệu đƣợc thu thập có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá
trình nghiên cứu của luận văn đã đƣợc công bố chính thức ở các cấp, các ngành.
Những tài liệu, số liệu này chủ yếu bao gồm: niên giám thống kê các năm; các báo

Demo
- Select.Pdf

quả cập nhật, chính xác và hiệu quả.
3.2.4. Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia
Phƣơng pháp tham khảo ý kiến chuyên gia là phƣơng pháp không thể thiếu
đƣợc trong bất kì một nghiên cứu khoa học nào. Dựa trên các tƣ liệu thu thập, để
các tƣ liệu sử dụng theo mục đích đề tài cần có quá trình tính toán, xử lý. Đề tài đã
tiến hành tham khảo ý kiến của các nhà khoa học, các nhà quản lý rừng tại địa
phƣơng về các vấn đề phân loại kiểu thảm, nguyên nhân gây ra biến động cũng nhƣ
những bất cập trong vấn đề khai thác, sử dụng và quản lý lớp phủ thực vật trên địa

Demo Version - Select.Pdf SDK
bàn nghiên cứu.
3.2.5. Phương pháp khảo sát thực địa
Mục đích khảo sát thực địa nhằm thu thập, hoàn chỉnh tài liệu, kiểm chứng kết
quả nghiên cứu so với thực tiễn. Sau khi tiến hành phân loại ảnh viễn thám, đề tài đã
lựa chọn một số địa điểm để khảo sát, chụp ảnh để đối chiếu với ảnh phân loại nhằm
kiểm tra tính chính xác của kết quả phân loại cũng nhƣ các bản đồ đã xây dựng.
4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
4.1. Về không gian
Đề tài luận văn nghiên cứu sự biến động LPTV trên phạm vi toàn bộ không
gian tỉnh Đồng Nai và đƣợc xác định theo ranh giới hành chính.
4.2. Về thời gian
Do ranh giới hành chính tỉnh Đồng Nai từ khi thành lập đến năm 1997 có
nhiều đợt thay đổi và không ổn định. Vì vậy, luận văn lựa chọn nghiên cứu biến
động LPTV trên địa bàn tỉnh trong phạm vi 20 năm, từ năm 1997 đến năm 2017.

12


4.3. Về nội dung
Đánh giá biến động LPTV tỉnh Đồng Nai theo quy mô diện tích các loại