PHẦN I:

MỞ ĐẦU

1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày nay cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội ,của chính sách
mở cửa và nền kinh tế thị trường đang tác động và làm thay đổi mạnh mẽ đến
nhiều lĩnh vực của cuộc sống, trong đó có giáo dục .Thực tế cho thấy xu hướng của
giáo dục ngày nay đang có sự thay đổi nhanh chóng theo chiều hướng thực dụng
của nền kinh tế và yêu cầu xã hội. Chính vì lẽ đó trong hệ thống giáo dục có nhiều
môn học không đáp ứng được yêu cầu của điều kiện nền kinh tế xã hội nên phần
lớn học sinh không chú ý đến việc học tập các môn học đó ,trong đó có môn Giáo
dục công dân. Mặt khác, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội đã
tác động mạnh mẽ vào ý thức của con người, đặc biệt là học sinh tạo cho các em có
những nhận thức cao, cũng như tính sáng tạo trong học tập và tiếp cận kiến thức.
Vì thế trong dạy học có nhiều giáo viên không tiếp cận không đổi mới, sáng tạo mà
vẫn giữ lối dạy học thụ động (đọc chép, thuyết trình ) đã gây ra sự nhàm chán
trong môn học, đặc biệt là với môn học Giáo dục công dân .Việc vận dụng một số
kĩ thuật dạy học tích cực gây hứng thú và nâng cao chất lượng học sinh là rất cần
thiết đối với môn học Giáo dục công dân.Trong điều kiện hiện nay để áp dụng
thành công các kĩ thuật dạy học tích cực đòi hỏi cả người dạy và người học phải có
một vốn kiến thức nhất định để tiếp cận và thực hiện. ( Nguồn Intenet)
Từ thực tế trên, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài: “ Sử dụng kĩ thuật dạy học
tích cực để tổ chức hoạt động học cho học sinh ở bài 6 – GDCD lớp 10 và bài 6
– GDCD lớp 11” với hy vọng cùng chia sẻ kinh nghiệm, hiểu biết về kỹ thuật dạy
học với đồng nghiệp, đồng thời cùng nhau vận dụng vào thực tiễn dạy học để nâng
cao chất lượng môn Giáo dục công dân.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả dạy và học của thầy và trò trong nhà trường
THPT .
- Góp phần nâng cao trình độ chuyên môn,vận dụng các phương pháp dạy học tích

I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.
1. Phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học là cách thức tương tác giữa giáo viên và học sinh
trong phạm trù hoạt động dạy và học nhằm mục đích giáo dục và trau dồi học vấn
cho thế hệ trẻ.
Phương pháp dạy học theo quan niệm hiện nay là cách thức hướng dẫn và
chỉ đạo của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và hoạt động thực hành
của học sinh, dẫn tới việc học sinh lĩnh hội vững chắc nội dung học vấn, hình thành
thế giới quan và phát triển năng lực nhận thức.
Theo quan điểm này thì dạy học chính là quá trình tổ chức cho học sinh lĩnh
hội tri thức. Vai trò của học sinh trong quá trình dạy học là quá trình chủ động.
Như vậy việc dạy học theo những phương pháp dạy học tích cực là vấn đề thật cần
thiết.
2. Kĩ thuật dạy học
Kĩ thuật dạy học là biện pháp, cách thức tiến hành các hoạt động dạy học
dựa vào các phương tiện thiết bị nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả giảng dạy
và giáo dưỡng hay có thể nói cách khác đó là cách thức hoạt động dạy học, tổ chức
hoạt động giáo dưỡng để bảo đảm hiệu quả, chất lượng giảng dạy.
Các kỹ thuật dạy học chưa phải là các phương pháp dạy học độc lập, chúng
là những thành phần của phương pháp dạy học. Kĩ thuật dạy học là đơn vị nhỏ nhất
của phương pháp dạy học. Trong mỗi phương pháp dạy học có nhiều kĩ thuật dạy
học khác nhau, kĩ thuật dạy học khác với phương pháp dạy học. Tuy nhiên, vì đều
là cách thức hành động của giáo viên và học sinh, nên kĩ thuật dạy học và phương
pháp dạy học có những điểm tương tự nhau, khó phân biệt rõ ràng.
2


Năng lực sử dụng các kĩ thuật dạy học khác nhau trong từng giáo viên và nó
được xem là rất quan trọng đối với người đứng lớp, nhất là trong bối cảnh đổi mới
phương pháp dạy học hiện nay ở trường phổ thông. Rèn luyện để nâng cao năng

Qua các lần kiểm tra đối với lớp 11C3 và 10C1 tôi có sử dụng đồ dùng dạy học
và một số phương pháp dạy học thông thường, chủ yếu học sinh khá- giỏi tham gia
học tập, số học sinh yếu ít có cơ hội tham gia hoạt động. Chính vì thế nên việc học
tập thường ít hứng thú, nội dung đơn điệu, giáo viên ít quan tâm đến phát triển
năng lực cá nhân.
Đầu năm học 2017 - 2018 tôi đã tiến hành khảo sát tình trạng học tập của học sinh
hai lớp 11C1 và 10C3 và thu được kết quả như sau:
Kết quả khảo sát của lớp 11C1
3


Sĩ số học sinh lớp: 39 hs
Nội dung

Thường xuyên

Đôi khi

Không

Chú ý nghe giảng

22

13

4

Tham gia trả lời câu hỏi


Không

Chú ý nghe giảng

20

15

3

Tham gia trả lời câu hỏi

16

15

7

Nhận xét ý kiến của bạn

15

13

10

Tự giác làm bài tập

15


- Giai đoạn 2: “Nhóm mảnh ghép”: Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở giai đoạn 1,
mỗi học sinh ở các nhóm chuyên sâu khác nhau lại tập hợp lại thành nhóm mới là
nhóm mảnh ghép. Và nhóm “mảnh ghép” nhận được một nhiệm vụ mới, nhiệm vụ
này mang tính khái quát, tổng hợp toàn bộ nội dung đã được tìm hiểu từ các nhóm
“chuyên sâu”
( Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực - Bộ giáo dục và đào tạo - Dự
án Việt – Bỉ, mục 2.3. Kĩ thuật mảnh ghép- trang 63,63- Nhà xuất bản Đại học sư
phạm)
1.3 Vận dụng kĩ thuật “mảnh ghép” trong giảng dạy Bài 6 – GDCD 10
Trong điều kiện giảng dạy trên lớp, trong thời gian 1 tiết học, kỹ thuật mảnh ghép
thích hợp nhất là vào những phần khi thảo luận bao gồm 2 nội dung chính. Cách
tiến hành như sau:
+ Trong giai đoạn 1, giáo viên chia lớp thành 8 hoặc 10 nhóm theo các bàn.
Yêu cầu các nhóm 1,3 thảo luận 1 nội dung; các nhóm 3,4 thảo luận 1 nội dung,
các nhóm 5,6 thảo luận 1 nội dung, các nhóm 7,8 thảo luận 1 nội dung bài học. Sau
thời gian 2 đến 3 phút các thành viên trong nhóm đã nắm vững nội dung thảo luận
của nhóm mình.
Sang giai đoạn 2 giáo viên yêu cầu các nhóm lẻ sẽ quay xuống dưới và tạo
thành nhóm mới là các nhóm: 1 và 2 tạo thành nhóm A; 3 và 4 là nhóm B; 5 và 6 là
nhóm C; 7 và 8 tạo thành nhóm D. Như vậy ở vòng 2 này các nhóm mới đã biết
đầy đủ nội dung bài học và điền kết quả thảo luận vào bảng phụ để trình bày trước
lớp.
Khi áp dụng kỹ thuật mảnh ghép nếu chia nhóm như ở trên thi học sinh
không phải thay đổi chỗ ngồi nhiều gây lộn xộn lớp. Đồng thời tham gia tích cực
quá trình thảo luận và nắm vững nội dung bài học
Ví dụ cụ thể:
Tiết 11 – Bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật hiện tượng ( tiết 1)
1.b. Đăch điểm của phủ định biện chứng.
*Vòng 1 :Thành lập nhóm chuyên sâu
Trong mục “1. b. Đặc điểm của phủ định biện chứng” Giáo viên giao nhiệm vụ

Phiếu học tập (Nhóm 5,6)
Đặc điểm

Tính khách qua của hạt đậu này mầm?

Phủ định ………………………………………………………………….
biện
…………………………………………………………………..
chứng
…………………………………………………………………..
Phiếu học tập (Nhóm 7,8)
Đặc điểm

Tính kế thừa của hạt đậu nảy mầm.

phủ định …………………………………………………………………..
biện chứng …………………………………………………………………..

Ảnh “Nhóm chuyên sâu” đang cùng nhau thảo luận
Các nhóm thực hiện nhiệm vụ được giao,tìm hiểu thảo luận nhóm đảm bảo mỗi
thành viên trong nhóm phải nắm chắc nội dung nhóm mình được giao nhiệm vụ để
trình bày trong nhóm mới- Nhóm mảnh ghép ở vòng 2.Như vậy vai trò của cá nhân
6


trong nhóm không chỉ hoàn thành nhiệm vụ hoạt động cá nhân mà còn phải trình
bày truyền đạt lại kết quả và thực hiện tiếp nhiệm vụ ở mức độ cao hơn.
Kiến thức cần đạt nhóm 1,2
Phiếu học tập (Nhóm 1,2)
Đặc điểm


phủ định -Hạt đậu được kế thừa từ yếu tố tích cực của hạt đậu trước đó
biện chứng VD: Màu hạt đậu, năng suất của hạt đậu….
* Vòng 2: Nhóm mảnh ghép
- Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1 , mỗi thành viên từ các nhóm chuyên sâu
khác nhau hợp lại thành các nhóm mới, gọi là nhóm “mảnh ghép”. Lúc này , mỗi
học sinh “chuyên sâu ” trở thành những mảnh ghép trong “nhóm mảnh ghép”.
Từng học sinh từ các nhóm “chuyên sâu” trong nhóm “mảnh ghép” lần lượt trình
bày lại nội dung tìm hiểu của nhóm mình. Đảm bảo tất cả các thành viên trong
nhóm “mảnh ghép” nắm bắt được đầy đủ nội dung của các nhóm chuyên sâu .
- Các “nhóm mảnh ghép” thực hiện nhiệm vụ mới “Chỉ ra đặc điểm khách quan,
tính kế thừa của phủ định biện chứng”
Kiến thức các nhóm cần đạt.
7


- Tính khách quan:
+ Nguyên nhân của sự phát triển nằm ngay trong bản thân sự vật, hiện tượng.
+ Là quá trình giải quyết mâu thuẫn, lượng đổi dãn đén chất đổi, cái mới ra đời
thay thế cái cũ.Tạo điều kiện, làm tiền đề cho sự phát triển.
- Tính kế thừa.
+ Cái mới không ra đời từ hư vô , mà ra đời từ trong lòng cái cũ.
+ Nó không phủ định “ sạch trơn”, không vứt bỏ hoàn toàn cái cũ, chỉ gạt bỏ yếu
tố tiêu cực, đồng thời giữ lại yếu tố tích cực còn thích hợp để phát triển cái mới.
( Trích SGK GDCD 10- Trang 35- Nhà xuất bản giáo dục)

Nhóm mảnh ghép cùng thảo luận
Đại diện các nhóm “ mảnh ghép” trình bày kết quả
Giáo viên chuẩn kiến thức của các nhóm đưa lên máy chiếu
1.4 Nhận xét

vào vị trí tương ứng với phần xung quanh.
 Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, tập trung suy nghĩ trả
lời câu hỏi theo cách hiểu riêng của mỗi cá nhân và viết vào giấy làm việc cá nhân
sau đó dán vào ô bảng phụ giáo cho mình.
 Trên cơ sở ý kiến của mỗi cá nhân học sinh thảo luận nhóm, thống nhất ý
kiến và viết vào phần chính giữa của bảng phụ “khăn phủ bàn”
( Trích từ một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực – Bộ GD & ĐT - Dự án
Việt – Bỉ, mục 2.2. Kĩ thuật khăn phủ bàn- trang 60- NXB Đại học sư phạm)
2. 3. Vận dụng kĩ thuật “khăn phủ bàn” vào dạy bài 6 - GDCD 11
Có thể sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn vào tất cả các bài học. Tuy nhiên kỹ
thuật này cũng mất nhiều thời gian nên trong giảng dạy GDCD 11, 10. Bản thân tôi
cũng chỉ áp dụng một số bài học, điển hình là bài 6 GDCD 11.
* Ví dụ cụ thể:
Tiết 11 – bài 6: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. ( tiết 2)
Mục 2: Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
- GV chia lớp thành 4 nhóm mỗi nhóm từ 9 đến 10 thành viên (Vì lớp học có 39
học sinh),.Giáo viên phát cho mỗi nhóm 1 bảng phụ, dút dạ, giấy làm việc cá
nhân. Trên bảng phụ chia thành nhiều phần chính, trong đó có phần trung tâm dành
ghi ý kiến thống nhất của cả tổ sau khi đã thảo luận và xung quanh dán ý kiến của
mỗi cá nhân.
Nội dung thảo luận của các nhóm.
Nhóm 1,3: Thế nào là phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất? Cho ví dụ minh
họa?
Nhóm 2,4: Thế nào là cơ cấu kinh tế hợp lí, hiện đại và hiệu quả? Cho ví dụ minh
họa?
- Thời gian thảo luận: 5phút
+ HS làm việc cá nhân, ghi tóm tắt ý kiến cá nhân vào phiếu và dán gián vào xung
quanh tờ giấy .
+ Nhóm thống nhất ý kiến, thư kí ghi vào chính giữa tờ giấy?
9

Giáo viên hỗ trợ học sinh khi thảo luận
Hết thời gian thảo luận ,giáo viên yêu cầu các nhóm trình bày kết quả thảo luận
của nhóm.Học sinh sẽ cử đại diện trình bày kết quả của nhóm đã thống nhất .Học
sinh các nhóm khác tham gia phản hồi góp ý kiến, giáo viên nhận xét, kết luận.

10


Học sinh lên trình bày kết quả của nhóm theo kỹ thuật khăn phủ bàn

Học sinh trình bày kết quả làm việc của nhóm theo kỹ thuật “khăn phủ bàn”

Kiến thức cần đạt nhóm 1,2
a.Phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất.
- Thực hiện cơ khí hóa sản xuất xã hội, chuyển nền kinh tế từ kĩ thuật thủ công
sang kĩ thuật cơ khí; từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp .
- Áp dụng thành tựu KHCN hiện đại vào các ngành kinh tế, gắn với bước chuyển
từ văn minh công nghiệp sang văn minh hậu công nghiệp.
- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, gắn CNH, HĐH với phát triển kinh tế tri
thức.
Kiến thức cần đạt nhóm 3,4
b. Xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lí, hiện đại và hiệu quả.
- Cơ cấu kinh tế là tổng thể hữu cơ giữa cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu vùng kinh tế
và cơ cấu thành phần kinh tế trong đó cơ cấu ngành kinh tế là quan trọng nhất vì nó
là cốt lõi của nền kinh tế.
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự chuyển đổi từ cơ cấu kinh tế lạc hậu, kém hiệu
quả và bất hợp lý sang một cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại và hiệu quả.
- Xu hướng của sự chuyển dịch này là đi từ cơ cấu kinh tế nông nghiệp lên cơ cấu
kinh tế công, nông nghiệp và phát triển lên thành cơ cấu kinh tế công, nông nghiệp
và dịch vụ hiện đại.

cá nhân. Đối với trường THPT Quảng Xương 1 trong điều kiện cơ sở vật chất còn
nhiều hạn chế, còn thiếu các phòng chức năng, bàn học của học sinh nhỏ khó có
thể để đủ bảng phụ lên bàn để các thành viên trong nhóm có thể viết cùng một lúc
ý kiến cá nhân. Có thể khắc phục hạn chế này bằng cách phát cho học sinh những
mảnh giấy nhỏ để học sinh ghi ý kiến cá nhân, sau đó đính vào phần xung quanh
“khăn phủ bàn”.
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trong quá trình giảng dạy môn GDCD lớp 10 và lớp 11 ở trường THPT
Quảng Xương 1 bản thân giáo viên đã cố gắng vận dụng tối đa các phương pháp và
kỹ thuật dạy học tích cực vào một số bài học có thể.
Kết quả cho thấy học sinh đã làm quen với các thao tác của các kỹ thuật
dạy học, trong giờ học đã chú ý học hơn, số học sinh tham gia hoạt động đông hơn
làm cho tiết học sôi nổi, hào hứng, cởi mở và đạt kết quả cao hơn.
Bản thân giáo viên đã tiến hành kiểm tra đối chứng với các lớp khi chưa sử
dụng kĩ thuật dạy học tích cực ở lớp (11C5 và 10C2) và các lớp sử dụng kĩ thuật
dạy học tích cực ( 11C1 và 10C3) đạt được kết quả như sau:
- Đối với lớp khi chưa thực hiện sử dụng kĩ thuật dạy học tích cực.
Kết quả khảo sát của lớp 11C3
Sĩ số học sinh lớp: 39 hs
Nội dung

Thường xuyên

Đôi khi

Không

Chú ý nghe giảng

22

11

Kết quả khảo sát của lớp 10C1
Sĩ số học sinh lớp: 38 hs
Nội dung

Thường xuyên

Đôi khi

Không

Chú ý nghe giảng

20

15

3

Tham gia trả lời câu hỏi

16

15

7

Nhận xét ý kiến của bạn


0

Tham gia trả lời câu hỏi

32

7

0

Nhận xét ý kiến của bạn

33

4

2

4

0

35

Tự giác làm bài tập

Kết quả học tập cuối học kì I cũng khá cao:

Số HS



Lớp 10C3. Sĩ số: 38 học sinh
Nội dung

Thường xuyên
13

Đôi khi

Không


Chú ý nghe giảng

33

5

0

Tham gia trả lời câu hỏi

32

6

0

Nhận xét ý kiến của bạn



11

22

5

0

29

57,8

13,2

0

Tỉ lệ (%) 100

Khi áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực vào giảng dạy tôi nhận thấy học sinh
yêu thích môn học hơn.

Phần III:

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1. KẾT LUẬN
Qua quá trình nghiên cứu, điều tra,thử nghiệm, khảo sát thực tế, đề tài đã
được thực hiện và đã đạt một số kết quả:
 Nêu được một số kỹ thuật dạy học tích cực có thể áp dụng trong giảng dạy

+ Giáo viên cần liên tục củng cố thêm kiến thức và phương pháp trong quá
trình giảng dạy để nâng cao hơn nữa trình độ của học sinh.
Khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm trên, bản thân tôi đã tự củng cố thêm
được phần nào kiến thức. Rút ra thêm được nhiều kinh nghiệm trong quá trình
giảng dạy.
Trong quá trình thực hiện đề tài, do trình độ và thời gian nghiên cứu có hạn
nên không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi mong nhận được những đóng góp của
đồng nghiệp để đề tài hoàn thiện hơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG Quảng xương, ngày 20 tháng 5 năm 2018
ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của người khác
Người thực hiện

Đoàn Thị Dung

15


MỤC LỤC
Trang
PHẦN I:

MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài …………………………………………………… ….1
2. Mục đích nghiên cứu . …………………………………………………..1
3. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………2
4. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………… .. 2

2. Dạy và học tích cực: Một số phương pháp và kĩ thuật dạy học – Bộ giáo dục
và đào tạo theo Dự án Việt - Bỉ. NXB Đại học sư phạm.
3. Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn GDCD – Nhà xuất bản Giáo dục.
4. Một số tư liệu từ nguồn Intenet.

17