SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT LƯU ĐÌNH CHẤT

SÁNG
KIẾN
KINH
NGHIỆM
Người thực
hiện:
Lê Thị
Tuyết

ĐỀ TÀI: THIẾT KẾ BÀI GIẢNG THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC
TẬP NHÓM VÀ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC CHO HỌC SINH
TRONG MÔN GDCD LỚP 10 - BÀI 10
THANH HOÁ NĂM 20

Người thực hiện: Lê Thị Tuyết
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Lưu Đình Chất
SKKN thuộc lĩnh vực: môn GDCD

HOẰNG HÓA, THÁNG 5 NĂM 2018
0


MỤC LỤC

Trang


học mới cuối cùng đi đến một cái chung nhất là đưa chất lượng nền giáo dục
nước nhà sánh vai với các nước tiên tiến trên thế giới.
Môn GDCD trong các trường THPT xem là môn phụ. Liệu giải pháp nào là
tốt nhất để khắc phục tình trạng này. Tựu chung lại dù là lí do gì đi nữa thì đấy
cũng là những nguyên nhân để những người giáo viên như chúng tôi trăn trở oằn
mình trong từng tiết học mong các em có niềm đam mê hơn trong môn học của
mình để mục tiêu cuối cùng góp sức mình vào nền giáo dục nước nhà.
Đợt tập huấn gần đây nhất tôi được tham dự bàn về vấn đề “Thiết kế bài
giảng theo phương pháp học tập nhóm và hướng dẫn tự học cho học sinh” mà
Bộ giáo dục và Đào tạo đang triển khai. Đây là một phương pháp đối mới với
nhiều nước trên thế giới, nó đã và đang mang lại khá nhiều thành công trong lĩnh
vực giáo dục của họ. Vậy liệu đối với nước Việt Nam thân yêu của chúng ta có
nên áp dụng các phương pháp đó để mang lại hiều quả giáo dục không nhỉ?
Bản thân Tôi nhận thấy để đạt hiệu quả cao trong mỗi tiết học cần có cách
thiết kế bài giảng cho phù hợp với nội dung kiến thức; phương pháp, phương
tiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học sinh. Để qua mỗi tiết học học
sinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu được kiến thức đã học trên lớp,
đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề và việc ứng dụng của
kiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu của môn học, sau đó là việc vận
dụng của nó vào các công việc thực tiễn trong đời sống xã hội. Cho nên Tôi nghĩ
rằng đó là một phương pháp hay và vì thế tôi chọn hướng nghiên cứu này làm đề
tài sáng kiến kinh nghiệm của mình trong Bài 10, lớp 10 với tên “Quan niệm về
đạo đức”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài này được nghiên cứu nhằm mục đích giúp các em chủ động trong
lĩnh hội tri thức, rèn kĩ năng sống và khả năng tự học của mình để từ đó thúc đẩy
niềm đam mê học tập, hứng thú với môn học, giúp các em có cái nhìn khác về
bộ môn GDCD và đặc biệt đem lại hiệu quả giáo dục cao.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Học sinh khối 10 tại Trường THPT Lưu Đình Chất.

học lại có thêm hứng thú để học.
- Nhiều bài trong chương trình GDCD 10 phần đạo đức đang nhàm chán,
đạo đức học đường xuống cấp, thực sự gây nhiều khó khăn cho giáo viên trong
việc truyền thụ tri thức.
Hình thành ở học sinh những quy tắc, chuẩn mực đạo đức tiến bộ của xã
hội. Từ đó xây dựng, củng cố và phát triển nền đạo đức mới ở nước ta hiện nay
có ý nghĩa rất to lớn không chỉ trong chiến lược xây dựng và phát triển con
người Việt Nam hiện đại, mà còn góp phần xây dựng, phát triển nền văn hóa
Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Đại bộ phận học sinh còn coi nhẹ bộ môn, coi đây là môn phụ nên không
mấy hứng thú với môn học, chưa đầu tư nhiều thời gian công sức nên giáo viên
rất khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức, đổi mới phương pháp dạy học.
- Chất lượng học sinh còn chưa cao và chưa đồng đều. Lớp mũi nhọn thì tiếp
thu tốt, các lớp khác thì tiếp thu còn chậm.
- Các em học sinh vẫn còn quen với cách dạy truyền thống là ỉ lại cho giáo
viên, không chủ động trong lĩnh hội tri thức.
2.3. Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải
quyết vấn đề
3


Tôi chia lớp thành 4 nhóm với các nhiệm vụ khác nhau thực hiện theo các
hoạt động xuyên suốt của tiến trình dạy học. Các em tự làm việc, trả lời câu hỏi,
tự trình bày và tự đưa ra các câu hỏi cho mỗi hoạt động
Tiến trình dạy học Bài 10: QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC
Mục tiêu dạy học
1. Về kiến thức
- Nêu được thế nào là đạo đức.
- So sánh được sự giống và khác nhau giữa đạo đức và pháp luật trong việc

4


HĐ CƠ BẢN CỦA GV VÀ HS
1. Khởi động
* Mục tiêu:
- Kích thích học sinh hứng thú tìm hiểu
xem mình đã biết gì về quan niệm đạo
đức.
- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực tư duy phê phán cho học sinh.
* Cách tiến hành:
- GV định hướng HS: Về một số quan
niệm đạo đức.
- Trình chiếu một số hình ảnh sau:

Giáo dục đạo đức cho HS

Giáo dục đạo đức cho HS

- HS suy nghĩ.
- GV nêu câu hỏi:
?Quan sát một số hình ảnh trên em hãy rút
ra nhận xét?
?Quan niệm về đạo đức?
- GV gọi 2 đến 3 HS trả lời.
- GV chuyển tiếp, cho HS xem video bạo
5

NỘI DUNG CHÍNH BÀI HỌC

Ôi lòng người đo sao hết mông mênh
Bác đắng lòng trong mỗi miếng cơm ăn.’’
- Từ đó, HS thảo luận các câu hỏi:
?Qua đoạn thơ trên em cảm nhận tình
cảm của tác giả nói về đạo đức của Bác
Hồ như thế nào?
- Sau khi hs trao đổi, thảo luận.
- GV phân tích & kết luận: Nhà thơ đã
diễn đạt về đạo đức sáng ngời của Bác Hồ.
6


- GV chuyển ý đưa ra các tình huống sau:
a. Trên đường đi học về có một cụ già
muốn qua đường, em đã giúp cụ già qua
đường an toàn.
b. Trên chuyến xe đò, có một phụ nữ bế
con, em đã đứng lên nhường chỗ.
c. Bạn An nhà nghèo, bố mẹ đau ốm luôn,
em đã động viên các bạn trong lớp giúp đỡ
bạn An.
- Vận dụng sự hiểu biết xã hội của bản
thân em hãy trả lời cho các câu hỏi sau về
các tình huống trên:
?Tại sao em làm như vậy?
?Việc làm đó của em đúng hay sai?
?Tự điều chỉnh hành vi là việc tùy ý hay
phải tuân theo?
?Tự điều chỉnh hành vi bắt buộc hay tự
giác?

của cộng đồng, của xã hội.


‘‘Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng.’’
“Trăm năm bia đá thì mòn
Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ.”
- GV chuyển ý: Cùng với sự vận động và
phát triển của lịch sử xã hội, các quy tắc,
chuẩn mực này cũng biến đổi theo. Tùy
theo sự phát triển của xã hội mà mỗi xã
hội có một nền đạo đức riêng. Vì vậy lịch
sử nhân loại đã từng tồn tại nhiều nền đạo
đức xã hội khác nhau.
- GV nêu câu hỏi cho HS.
?Vận dụng kiến thức Lịch sử, em hãy cho
biết nhân loại đã từng tồn tại những nền
đạo đức nào?Phân biệt nền đạo đức
XHPK và nền đạo đức XHCN ở nước ta?
- HS thảo luận và trả lời.
* GV kết luận:
- GV định hướng HS sử dụng kiến thức
Lịch sử trả lời:
+ Đạo đức trong XH CS Nguyên thủy: Ý
thức đạo đức phụ thuộc vào những điều
kiện sinh hoạt vật chất, phương thức tìm
kiếm và phân phối những phúc lợi cần
thiết đến trình độ thỏa mãn nhu cầu sinh
hoạt của con người.
- Trình chiếu một số ảnh tư liệu về xã hội

trung với thiên tử, nông dân phải trung với
địa chủ.
- Trình chiếu ảnh tư liệu trong xã hội PK:

Trong XH Phong kiến

+ Đạo đức trong XH TBCN: Nền đạo đức
luôn bị chi phối bởi quan điểm và lợi ích
giai cấp bóc lột.
- Trình chiếu ảnh trong xã hội TB:

Trong XHTB

9


+ Đạo đức trong XHCN: Nền đạo đức tiến
bộ, được toàn dân thừa nhận phù hợp với
yêu cầu CNH, HĐH đất nước. Nền đạo
đức kế thừa đạo đức truyền thống vừa kết
hợp, vừa phát huy tinh hoa văn hóa nhân
loại. “Trung” nghĩa là trung thành lợi ích
của đất nước, của nhân dân.
Những chuẩn mực đạo đức phù hợp
với yêu cầu của chế độ XHCN: Trọng
nhân nghĩa; Trọng lễ độ; Cần kiệm; Liêm
chính;...
- Trình chiếu một số tranh ảnh trong
XHCN:


Lấy ví dụ chứng minh.
?Trong quá trình rèn luyện đạo đức thanh
niên, hs nên tránh điều gì?
- HS tự học theo hướng dẫn của GV.
- Làm việc chung cả lớp: Đại diện 2 – 3
cặp trình bày kết quả làm việc
- Lớp nhận xét, bổ sung.
* GV chính xác hóa các đáp án của HS và
chốt lại nội dung:
Đạo đức là phương thức điều chỉnh
hành vi của con người nhưng không phải
là phương thức duy nhất. Pháp luật cũng là
phương thức có khả năng điều chỉnh nhất
định đối với hành vi của con người. Tuy
nhiên giữa chúng có những khác biệt cơ
bản.
Ví dụ đạo đức thể hiện ở Văn Học dân
gian như:
‘‘Lễ phép chào hỏi người lớn’’
‘‘Con cái có hiếu với cha mẹ’’
‘‘Anh em hòa thuận, thương yêu nhau’’
(Bài thơ Làm anh)

- Đạo đức là một phương thức điều
chỉnh hành vi của con người.
- Pháp luật là những quy tắc xử sự
có tính bắt buộc chung, do nhà
nước xây dựng, ban hành và bảo
đảm thực hiện bằng quyền lực Nhà
nước.


tâm cắn rứt.

Hàng ngày, người bạn cùng xóm
đẩy xe đưa Thùy đến trường

Hàng ngày, người bạn cùng xóm
Cõng bạn đến trường

Ví dụ về pháp luật:
Khi tham gia giao thông đèn đỏ phải
dừng lại; Kinh doanh phải nộp thuế;
Không quay cóp bài trong thi cử; về phòng
chống tham nhũng;...
- Trình chiếu một số hình ảnh về pháp luật:

12


Chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển GT

Phòng chống tham nhũng

Bạo lực trẻ em

Hoạt động 3: Thảo luận nhóm tìm hiểu
vai trò của đạo đức trong sự phát triển của
cá nhân, gia đình và xã hội.
2. Vai trò của đạo đức trong sự
* Mục tiêu:

- HS thảo luận theo nhóm và cử đại diện
trả lời.
- GV ghi tóm tắt ý kiến của HS lên bảng.
- GV chính xác hóa ý kiến của HS.
* Kết luận:
- GV định hướng HS:
Nhóm 1:
- Trình bày vai trò của đạo đức đối với
cá nhân.
- Mỗi cá nhân cần phát triển hài hòa hai
mặt đạo đức và tài năng. Trong đó đức là
gốc vì học hỏi, bồi dưỡng sẽ có tài năng.
Nếu không có đạo đức sẽ trở thành người
không có lương tâm, nhân phẩm, danh dự
làm hại người khác, XH.
- Văn học dân gian: Những câu thơ, ca

a. Đối với cá nhân:
- Đạo đức góp phần hoàn thiện
nhân cách con người.
- Đạo đức giúp con người có ý thức
và năng lực sống thiện, tăng thêm
tình yêu đối với Tổ quốc, đồng bào
và rộng hơn là toàn nhân loại.

dao, nói về đạo đức như:
‘‘Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một
giàn.’’
‘‘Nhiễu điều phủ lấy giá gương

- Trình chiếu một số hình ảnh:
Một xã hội trong đó các quy tắc,
chuẩn mực đạo đức được tôn trọng
và luôn được củng cố, phát triển,
thì xã hội đó có thể phát triển bền
vững. Ngược lại, trong một môi
trường xã hội mà các chuẩn mực
đạo đức bị xem nhẹ, không được
tôn trọng, thì nơi ấy dễ xảy ra sự

Mùa hè xanh

mất ổn định, thậm chí còn có thể
dẫn đến sự đổ vỡ về nhiều mặt
trong đời sống xã hội.

15


Hai học sinh có hành vi đánh bạn học

Nhóm 2:
- Hạnh phúc gia đình có được là nhờ đạo
đức vì có đạo đức mới giáo dục con cái
đúng quy tắc, chuẩn mực. Từ đó con cái
ngoan, trưởng thành.
VD: Gia đình bố mẹ cãi nhau, làm ăn phi
pháp, không chung thủy dẫn đến gia đình
tan vỡ và con cái sa vào nghiện hút, cờ
bạc.

ngoài trường học xuất hiện ngày càng
nhiều những hiện tượng như: học sinh
đánh lộn, cư xử thiếu văn hóa, sử dụng các
chất gây nghiện… Trong trường học, hiện
tượng học sinh coi thường nội quy nhà
trường, hỗn láo với thầy cô, có phản ứng
tiêu cực trước sự nhắc nhở của nhà
trường… diễn ra ngày càng phổ biến. Tuy
đây không phải là hiện tượng mới, nhưng
có chiều hướng gia tăng ngày càng nhanh
trong một bộ phận không nhỏ học sinh phổ
thông hiện nay. Nó đòi hỏi cả xã hội phải
nhìn nhận và có hành động cụ thể để khắc
17


phục tình trạng này. Gia đình, nhà trường
và xã hội, chính là nhân tố giữ vai trò quan
trọng nhất trong việc hình thành nhân cách
của các em.
* Bài học: Xây dựng, củng cố và phát triển
nền đạo đức mới ở nước ta hiện nay có ý
nghĩa rất to lớn. Không chỉ trong chiến
lược xây dựng và phát triển con người Việt
Nam hiện đại mà còn xây dựng, phát triển
nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.
3. Hoạt động luyện tập
* Mục tiêu:
- Luyên tập để HS củng cố những gì đã
biết về quan niệm đạo đức và vai trò của



- Rèn luyện năng lực tự học, năng lực công dân, năng lực ứng xử, năng quản
lí và phát triển bản thân, năng lực giải quyết vấn đề.
* Cách tiến hành:
1. GV nêu yêu cầu
a. Tự liên hệ:
- Trong cuộc sống hàng ngày em đã vận dụng vai trò của đạo đức đối với cá
nhân như thế nào? Lấy một vài ví dụ.
- Nêu những quan niệm đúng và những quan niệm chưa đúng về đạo đức. Vì
sao?
- Hãy nêu cách khắc phục những quan niệm chưa đúng.
- Bài tập tình huống:
Trong lớp em, bạn A thường xuyên nghỉ học không lí do. Tìm hiểu nguyên
nhân, em được biết nhân dịp Tết, bố mẹ A sản xuất rượu giả để bán kiếm lời và
bắt A nghỉ học để tham gia. Những hành vi nào của bố mẹ A vi phạm chuẩn mực
đạo đức và vi phạm pháp luật? Em làm gì để giúp bạn A?
b. Nhận diện xung quanh:
Hãy nêu nhận xét của em về quan niệm đạo đức, những hành vi đạo đức
thực hiện một cách tự giác của các bạn trong lớp và một số người khác mà em
biết.
c. GV định hướng HS:
- HS tự giác và thực hiện hành vi đạo đức phù hợp với mọi người xung quanh,
phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội.
- HS làm bài tập 2 trang 66 SGK.
* Ngày xưa người chặt củi, đốt than trên rừng là hướng thiện. Vì cây trên
rừng không thuộc về ai, việc khai thác không liên quan đến ai, công cụ khai thác
giản đơn, số lượng không đáng kể đủ sống hàng ngày.
* Ngày nay việc làm đó được coi là tàn phá rừng, gây ô nhiễm môi
trường là thiếu ý thức. Vì rừng là tài sản quốc gia, có lợi cho con người về giá trị

vậy khuyên bảo, phân tích cho Hải hiểu làm như vậy là không kính trọng cha
mẹ… Cuối cùng Hải cũng nhận ra điều đó là sai nên bỏ chơi game và hiếu thảo
với cha mẹ hơn trước. Em hãy nhận xét những hành vi của Hải?
Kết quả đánh giá chất lượng giờ dạy qua bài kiểm tra sau tiết học có áp
dụng phương pháp học tập theo nhóm và hướng dẫn tự học cho HS:
- Kết quả kiểm tra kiến thức học tập của học sinh thông qua bài học có thể so
sánh.
+ Lớp không sử dụng phương pháp học tập theo nhóm và hướng dẫn tự học
cho HS:
STT
Lớp
Sỉ số
Giỏi
Khá
T. Bình
Yếu
Kém
1
10C2
42
3
10
20
9
0
2
11C4
41
4
9

3.1. Kết luận
Với phương pháp học tập theo nhóm và hướng dẫn tự học cho học sinh,
việc sử dụng các kĩ thuật dạy học tích cực kết hợp với các phương pháp thảo
luận lớp, thảo luận nhóm, đọc hợp tác... giờ học đã tạo ra sự hứng thú và phát
huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc khám phá,
lĩnh hội các tri thức mới. Qua đó cũng giúp hình thành cho học sinh các kĩ năng
20


sống như: tự nhận thức, tìm kiếm và xử lí thông tin, tìm kiếm sự hỗ trợ, giao tiếp
có hiệu quả, hợp tác...
Từ kết quả thu được từ thiết kế bài học theo phương pháp học tập nhóm và
hướng dẫn tự học cho học sinh, hoàn toàn có tính khả thi trong việc phát huy
hơn nữa khả năng tự học của người học, cũng như góp phần hình thành và rèn
luyện các kĩ năng sống cho học sinh, đáp ứng được mục tiêu đổi mới giáo dục
hiện nay.
Cùng trao đổi với tổ, nhóm bộ môn về sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã
nhận được đánh giá khá cao về tính hiệu quả của nó. Từ những đúc rút kinh
nghiệm của bản thân qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy đây là một cách làm
hay sẽ đem lại hiệu quả cho các bài dạy của mình. Đó cũng là khởi đầu cho
phong trào tự học và sáng tạo của các em để việc học và sáng tạo không còn là
nỗi sợ hải hay nhàm chán như trước đây nữa.
3.2. Kiến nghị
Trên đây là những giải pháp giảng dạy, nghiên cứu của tôi. Mặc dù quá
trình nghiên cứu có những ưu điểm nhất định song còn nhiều hạn chế. Kính
mong các đồng nghiệp, các bạn đóng góp những ý kiến quý báu để sáng kiến
này áp dụng được rộng rãi trong các nhà trường.
Cùng với chương trình thay sách là sự đổi mới phương pháp dạy học. Song
chỉ đổi mới phương pháp dạy học thôi thì chưa đủ mà phải đổi mới toàn diện
đúng quy trình tất cả các khâu từ khâu chuẩn bị – khâu dạy trên lớp – khâu kiểm



DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẤP TỈNH XẾP LOẠI C
TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Lê Thị Tuyết
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên, Trường THPT Lưu Đình Chất

TT

Tên đề tài SKKN

Cấp đánh giá xếp
loại

Kết quả
đánh giá
xếp loại

Sở GD&ĐT

C

2003

Sở GD&ĐT

C