ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ


TRẦN THỊ HƯ NG

H

N

N THIỆN C NG T C KIỂ

CHI NG N

T

CH TẠI Ở GI

TH NG

TỈNH

NH

ẢNG

N ĂN THẠC Ĩ KẾ T

Đà Nẵng – Năm 2018

N

N ĂN THẠC Ĩ KẾ T

N TẢI

N

ã số: 60.34.03.01

Ng ờ

ớng

n

o

ọ :T .Đ

Đà Nẵng – Năm 2018

N THỊ NGỌC TR I


ỜI C

Đ

N

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.


TR NG Đ N Ị H NH CHÍNH Ự NGHIỆ .......................................... 7
1.1. NGÂN SÁCH ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP TRONG HỆ
THỐNG NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC .............................................................. 7
1.1.1. Khái quát về hệ thống ngân sách nhà nƣớc .................................... 7
1.1.2. Ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp ......................................... 8
1.2. QUY TRÌNH CHI NGÂN SÁCH ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP
......................................................................................................................... 12
1.2.1. Dự toán chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp .................... 12
1.2.2. Thực hiện chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp ................. 14
1.2.3. Quyết toán chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp .............. 16
1.3. KHÁI QUÁT VỀ KIỂM SOÁT VÀ VẬN DỤNG TRONG KIỂM SOÁT
CHI NGÂN SÁCH .......................................................................................... 16
1.3.1. Khái niệm về kiểm soát và các yếu tố cấu thành hệ thống kiểm
soát................................................................................................................... 16
1.3.2. Khái niệm kiểm soát ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp ..... 27
1.3.3. Yêu cầu kiểm soát chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp ... 29
1.4. NỘI DUNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH TẠI ĐƠN VỊ HÀNH
CHÍNH SỰ NGHIỆP ...................................................................................... 30
1.4.1. Trình tự kiểm soát chi ngân sách Nhà nƣớc ................................. 30


1.4.2. Thủ tục kiểm soát chi Ngân sách Nhà nƣớc ................................ 31
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................................................................ 35
CHƯ NG 2. THỰC TRẠNG C NG T C KIỂ
CH TẠI Ở GI

TH NG

N TẢI TỈNH



2.4. ĐÁNH GIÁ VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH TẠI SỞ
GIAO THÔNG VẬN TẢI QUẢNG BÌNH .................................................... 78
2.4.1. Công tác kiểm soát lập dự toán ..................................................... 78
2.4.2. Công tác kiểm soát thực hiện dự toán ........................................... 78
2.4.3. Công tác kiểm soát quyết toán dự toán ......................................... 79
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2................................................................................ 80
CHƯ NG 3. GIẢI
CHI NG N

H

H

CH TẠI Ở GI

N THIỆN C NG T C KIỂ
TH NG

N TẢI TỈNH

T
ẢNG

BÌNH ............................................................................................................... 81
3.1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI
NGÂN SÁCH TẠI SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI TỈNH QUẢNG BÌNH ... 81
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN
SÁCH TẠI SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI QUẢNG BÌNH .......................... 82


Cán bộ

GĐ

Giám đốc

GTVT

Giao thông vận tải

HĐND

Hội đ ng nhân dân

NS

Ngân sách

NSNN

Ngân sách nhà nƣớc

TDTT

Thể dục thể thao

UBND

U ban nhân dân

Tổng hợp chi thƣờng xuyên từ ngân sách Sở GTVT
Quảng Bình

Trang

43


D NH
ố

ệu

ĐỒ

Tên sơ đồ

ơ đồ
2.1.

ỤC

Tổ chức bộ máy của Sở Giao thông vận tải Quảng
Bình

Trang

37





2

giao thông vận tải Quảng Bình cần đƣợc hoàn thiện một cách khoa học, có hệ
thống. Với lý do đó, tôi chọn đề tài: "Hoàn t ện ông tá
ngân sách tạ

ở g o t ông vận tả tỉn

ểm soát

uảng ìn " làm luận văn thạc s

kế toán.
2.

ụ tiêu ng ên ứu đề tà

- Hệ thống cơ sở lý luận về kiểm soát chi NSNN đơn vị hành chính sự
nghiệp.
- Phân tích làm rõ thực trạng kiểm soát chi NSNN, tìm ra những vấn đề
còn hạn chế trong công tác kiểm soát chi NSNN tại Sở giao thông vận tải
Quảng Bình.
- Đề xuất những giải pháp có tính khả thi nhằm tăng cƣờng công tác
kiểm soát chi ngân sách tại Sở giao thông vận tải Quảng Bình.
3. Đố t ợng và p ạm v ng ên ứu
- Đối tƣợng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu công tác kiểm soát chi ngân
sách của Sở giao thông vận tải Quảng Bình.
- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu công tác kiểm soát chi ngân

nhà khoa học đề cập đến những khía cạnh riêng, với qui mô rộng, hẹp khác
nhau, trong điều kiện thời gian khác nhau, chẳng hạn các công trình:
“Đổi mới kiểm soát chi NSNN trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt
Nam” (Nguyễn Thị Minh, 2008) đ hệ thống hoá và làm rõ thêm đƣợc các
vấn đề lý luận về NSNN, chi và kiểm soát chi NSNN trong nền kinh tế thị
trƣờng; mối quan hệ phân cấp kiểm soát kinh tế và phân cấp ngân sách, cơ
chế kiểm soát chi NSNN, sự cần thiết phải đổi mới phƣơng thức chi. Đặc biệt,
khẳng định đƣợc vai trò của chi NSNN trong nền kinh tế thị trƣờng thông qua
việc điều tiết v mô nền kinh tế. Luận án cũng đ trình bày một cách khái quát
thực trạng kiểm soát chi ngân sách của nƣớc ta về phƣơng thức kiểm soát chi
theo yếu tố đầu vào; theo chƣơng trình mục tiêu, dự án; theo kết quả đầu ra và
chu trình ngân sách trong khuôn khổ chi tiêu trung hạn. Từ đó, rút ra những
kết quả đạt đƣợc và những hạn chế cùng với những nguyên nhân của việc
kiểm soát chi NSNN trong những năm vừa qua, nhất là từ khi có Luật Ngân


4

sách ra đời, có hiệu lực và đánh giá đƣợc những sửa đổi bổ sung, góp phần
tăng cƣờng tiềm lực tài chính quốc gia. Nghiên cứu một số vấn đề về kiểm
soát chi NSNN ở các nƣớc phát triển và một số nƣớc trong khu vực, rút ra 4
bài học có thể nghiên cứu vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm
soát chi NSNN trong điều kiện hiện nay ở Việt nam. Trên cơ sở trình bày
định hƣớng về phát triển kinh tế - x hội và mục tiêu tài chính, ngân sách của
Việt nam đến 2010 và những năm tiếp theo cùng với những quan điểm đổi
mới chi NSNN, tác giả luận án đ nghiên cứu đề xuất một hệ thống g m 5
nhóm giải pháp nhằm đổi mới công tác kiểm soát chi NSNN. Trong đó, giải
pháp đẩy mạnh triển khai phƣơng thức kiểm soát NSNN theo kết quả đầu ra
với những điều kiện và khả năng áp dụng là cần thiết và phù hợp với việc đổi
mới công tác kiểm soát chi NSNN hiện nay. Tuy nhiên, phần lý luận có một

thống cơ chế, chính sách liên quan đến kiểm soát chi ngân sách địa phƣơng
trên các mặt: cải thiện cơ sở hạ tầng kinh tế x hội; công bằng x hội. Từ đó,
rút ra những kết quả đạt đƣợc và những hạn chế cùng với những nguyên nhân
của việc kiểm soát chi NSNN trong những năm vừa qua. Nghiên cứu về kinh
nghiệm kiểm soát chi NSNN tác giả đ đƣa ra một số vấn đề về kiểm soát chi
NSNN ở các nƣớc OECD về cải cách kiểm soát chi NSNN; kiểm soát ngân
sách theo kết quả đầu ra và khuôn khổ ngân sách trung hạn…, rút ra 5 bài học
có thể nghiên cứu vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi
NSNN trong điều kiện hiện nay ở Việt nam nói chung và tỉnh Quảng Ninh nói
riêng. Trên cơ sở trình bày định hƣớng về phát triển kinh tế - x hội và mục
tiêu hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách thúc đẩy phát triển kinh tế x hội trên
địa bàn tỉnh Quảng Ninh với những quan điểm hoàn thiện kiểm soát chi ngân
sách địa phƣơng, tác giả luận án đ nghiên cứu đề xuất một hệ thống g m 6
nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách địa
phƣơng. Trong đó, giải pháp áp dụng quy trình lập dự toán và phân bổ ngân
sách trên cơ sở khuôn khổ chi tiêu trung hạn hƣớng theo kết quả đầu ra; hoàn


6

thiện cơ chế kiểm soát chi ngân sách. Tuy nhiên, luận án chƣa làm rõ đƣợc
đặc thù riêng của Tỉnh khi áp dụng phƣơng thức kiểm soát mới, các phƣơng
thức kiểm soát, quy trình kiểm soát chi NSNN nhằm thúc đẩy phát triển kinh
tế - x hội ở các Tỉnh khác nhau thì có gì khác nhau.
Các công trình trên đ đề cập khá nhiều vấn đề có liên quan đến kiểm
soát và kiểm soát chi ngân sách, nhƣng chƣa đề cập toàn diện, chƣa trực tiếp
nghiên cứu về kiểm soát chi ngân sách tại Sở giao thông vận tải tỉnh Quảng
Bình. Để thực hiện đề tài, tôi đ quan tâm tham khảo, kế thừa có chọn lọc
những kết quả nghiên cứu đ đạt đƣợc ở những công trình trên, kết hợp khảo
sát thực tiễn toàn bộ các yếu tố của hệ thống kiểm soát chi ngân sách tại Sở


CH NH NƯỚC

1.1.1. K á quát về ệ t ống ngân sá

n àn ớ

Ngân sách nhà nƣớc là một phạm trù kinh tế mang tính chất lịch sử, nó
phản ánh những mặt nhất định của các quan hệ kinh tế thuộc l nh vực phân
phối sản phẩm x hội trong điều kiện còn t n tại quan hệ hàng hóa - tiền tệ và
đƣợc sử dụng nhƣ một công cụ thực hiện các chức năng của Nhà nƣớc. Điều
này có ngh a là sự ra đời và t n tại của ngân sách nhà nƣớc gắn liền với sản
xuất hàng hóa, với sự ra đời và t n tại của Nhà nƣớc.
Với chức năng phân phối, NSNN có vai trò huy động ngu n tài chính để
đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nƣớc và thực hiện cân đối thu, chi tài chính
của Nhà nƣớc. Đó là vai trò truyền thống của NSNN trong mọi mô hình kinh
tế, nó gắn chặt với các chi phí của Nhà nƣớc trong quá trình thực hiện nhiệm
vụ của mình
NSNN là công cụ tài chính của Nhà nƣớc góp phần thúc đẩy sự tăng
trƣởng của nền kinh tế, điều chỉnh kinh tế v mô. Nhà nƣớc sử dụng NSNN
nhƣ là công cụ tài chính để kiềm chế lạm phát, ổn định giá cả thị trƣờng, cũng
nhƣ giải quyết những nguy cơ tiềm ẩn bất ổn định về KT-XH. Muốn thực
hiện tốt vai trò này NSNN phải có quy mô đủ lớn để Nhà nƣớc thực hiện các
chính sách tài khóa phù hợp (nới lỏng hay thắt chặt) kích thích sản xuất, kích
cầu để góp phần thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, ổn định x hội.
NSNN là công cụ tài chính góp phần bù đắp những khiếm khuyết của
kinh tế thị trƣờng, đảm bảo công bằng x hội, bảo vệ môi trƣờng, thúc đẩy


8

đúng đắn trong quá trình phát triển nền tài chính quốc gia. Trƣớc tiên, nó giúp


9

cho ngân sách cấp tỉnh, ban ngành , trung ƣơng giảm đƣợc khối lƣợng công
việc. Tiếp theo, nó giúp cho các cấp chính quyền có thể nắm bắt đƣợc tình hình
kinh tế nói chung và tài chính nói riêng từ cơ sở.
Ngân sách cấp đơn vị hành chính sự nghiệp mang bản chất của ngân
sách nhà nƣớc, đó là mối quan hệ giữa ngân sách cấp đơn vị hành chính sự
nghiệp với các tổ chức, cá nhân trên địa bàn đơn vị hành chính sự nghiệp
trong quá trình phân bổ, sử dụng các ngu n lực kinh tế của đơn vị hành chính
sự nghiệp, mối quan hệ đó đƣợc điều chỉnh, điều tiết sao cho phù hợp với bản
chất Nhà nƣớc XHCN. Đó là Nhà nƣớc của dân, do dân, vì dân dƣới sự l nh
đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam.
Có thể nói, việc ngân sách cấp đơn vị hành chính sự nghiệp trở thành
một cấp ngân sách đ làm cho bộ mặt NSNN mang một diện mạo, sắc thái
mới, nền tài chính quốc gia trở nên lành mạnh và hiệu quả hơn. Thực tế đ
chứng minh, trong những năm qua, xét riêng ở cấp độ đơn vị hành chính sự
nghiệp, tình hình kinh tế - tài chính có những bƣớc tiến đáng kể. Ngoài ra,
ngân sách cấp đơn vị hành chính sự nghiệp còn thể hiện bản chất chính trị của
Nhà nƣớc ta thông qua việc thực hiện đúng đắn, hiệu quả, có sáng tạo các chủ
chƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc. Tuy nhiên, bên cạnh những ƣu
điểm đ phát huy đƣợc là một loạt những hạn chế cần khắc phục kịp thời, đòi
hỏi sự quan tâm, tâm huyết của các cá nhân, ban, ngành phối hợp cùng giải
quyết.
b. Khái niệm, đặc điểm ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp
- Ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp là một quỹ tiền tệ của Nhà
nƣớc, của cơ quan chính quyền cấp cơ sở, đƣợc nhà nƣớc sử dụng để duy trì
sự t n tại của bộ máy nhà nƣớc và để nhà nƣớc thực hiện các chức năng kinh

chung có xu thế làm tăng sản lƣợng cân bằng.
 Vai trò quản lý chi NSNN
Quản lý chi NSNN có vai trò rất to lớn, cụ thể:


11

+ Thúc đẩy nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi NSNN nhằm tăng
hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả. Thông qua
quản lý các khoản cấp phát của chi NSNN sẽ có tác động khác nhau đến đời
sống KTXH, giữ vững ổn định, đặc biệt là giải quyết các vấn đề bức xúc của
xã hội nhƣ: xoá đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và các vấn đề an sinh xã
hội khác.
+Thông qua quản lý các dự án đầu tƣ phát triển nhằm phục vụ chuyển
dịch cơ cấu kinh tế có hiệu quả. Quản lý chi ngân sách góp phần điều tiết thu
nhập dân cƣ thực hiện công bằng xã hội. Trong tình hình phân hóa giàunghèo
ngày càng gia tăng thì chính sách chi NSNN và quản lý chi NSNN sẽ giảm
bớt khoảng cách phân hoá giàu nghèo giữa các vùng, các khu vực, các tầng
lớpdân cƣ, góp phần khắc phục những khiếm khuyết của kinh tế thị trƣờng.
+Điều tiết giá cả, chống suy thoái và chống lạm phát. Khi nền kinh tế
lạm phát và suy thoái, Nhà nƣớc phải sử dụng công cụ chi ngân sách để khắc
phục tình trạng này. Sự mất cân đối giữa cung - cầu sẽ tác động đến giá cả giá
cả tăng hoặc giảm. Để đảm bảo lợi ích của ngƣời tiêu dùng, Nhà nƣớc sử
dụng công cụ chi ngân sách để điều tiết, can thiệp vàothị trƣờng dƣới hình
thức cắt giảm chi tiêu, cắt giảm đầu tƣ hoặc tăng đầu tƣ,tăng chi tiêu cho bộ
máy quản lý nhà nƣớc, cũng nhƣ trợ vốn, trợ giá và sử dụng quỹ dựtrữ của
Nhà nƣớc.
+Duy trì sự ổn định của môi trƣờng kinh tế.Thông qua quản lý các
khoản chi thƣờng xuyên, chi đầutƣ phát triển, Nhà nƣớc sẽ điều chỉnh phù
hợp với đặc điểm của từng đối tƣợng cụ thể, tạo ra sự kích thích tăng trƣởng

đơn vị hành chính sự nghiệp thấy đƣợc nhu cầu chi do cấp mình kiểm soát.
Để có dự toán chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp cho năm ngân
sách phải có khâu lập dự toán chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp - lập
chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp và nó thực hiện trƣớc khi năm
ngân sách bắt đầu. Thời gian lập dự toán ngân sách Nhà nƣớc ở cấp cơ sở
theo văn bản hƣớng dẫn của Bộ Tài chính. Bộ Tài dự toán ngân sách nhà
nƣớc hằng năm. Ở nƣớc ta, thời gian lập dự toán chi ngân sách đơn vị hành
chính sự nghiệp ở cơ sở là từ tháng 6. Then chốt của một chu trình ngân sách
là khâu chấp hành ngân sách của chu trình đó mà thời gian chấp hành ngân
sách trùng với năm ngân sách. Sau khi năm ngân sách kết thúc, phải đánh giá
tình hình chấp hành ngân sách, đó là khâu quyết toán chi ngân sách đơn vị
hành chính sự nghiệp.
 ập ự toán

ngân sá

đơn vị àn

ín sự ng ệp:

Hình thành ngân sách là quá trình bao g m các công việc lập ngân
sách, phê chuẩn ngân sách và thông báo ngân sách.
Trong chu trình ngân sách, lập ngân sách là công việc khởi đầu có ý
ngh a quyết định đến toàn bộ các khâu của chu trình quản lý ngân sách. Lập
Ngân sách thực chất là dự toán các khoản thu - chi đúng đắn, có cơ sở khoa
học, cơ sở thực tiễn sẽ có tác dụng quan trọng đối với kế hoạch phát triển kinh
tế, x hội nói chung và thực hiện ngân sách nói riêng.


13

14

+ Ngoài ra, việc lập dự toán chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp
phải căn cứ vào kết quả phân tích thực hiện dự toán ngân sách trong thời gian
qua. Đây là căn cứ quan trọng bổ sung những kinh nghiệm cần thiết cho việc
lập dự toán trong kỳ kế hoạch.
1.2.2. T ự

ện chi ngân sách đơn vị àn

ín sự ng ệp

Chấp hành NSNN chính là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp
kinh tế, tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu, chi ghi trong kế
hoạch NSNN năm trở thành hiện thực. Chấp hành ngân sách không đơn giản
chỉ là sự tuân thủ ngân sách dự kiến ban đầu mà còn đòi hỏi sự thích ứng với
những thay đổi khách quan trong quá trình thực hiện, nhằm đạt đƣợc những
mục tiêu kinh tế và hiệu quả hoạt động nhất định.
Sau khi ngân sách đƣợc phê chuẩn và năm ngân sách bắt đầu, việc thực
hiên ngân sách đƣợc triển khai. Nội dung của quá trình này là tổ chức thu
ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp và bố trí cấp kinh phí của ngân sách
đơn vị hành chính sự nghiệp cho các nhu cầu đ đƣợc phê chuẩn. Việc chấp
hành ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc về tất cả pháp nhân và thể
nhân dƣới dự điều hành của cấp trên.
- Tổ chức chấp hành dự toán chi: Mục tiêu của chấp hành dự toán chi là
trên cơ sở không ngừng b i dƣỡng phát triển ngu n thu, tìm mọi biện pháp
động viên khai thác, đảm bảo t lệ động viên chung mà Quốc hội đ đƣợc phê
chuẩn, đáp ứng nhu cầu chi tiêu của NN đ đƣợc hoạch định trong dự toán
chi. Để đạt đƣợc mục tiêu đó, việc tổ chức chấp hành dự toán chi phải thực
hiện đ ng bộ các biện pháp sau đây:

+ Đổi mới phƣơng thức cấp phát vốn của ngân sách đơn vị hành chính
sự nghiệp theo hƣớng nhanh, gọn, dễ kiểm tra.
+ Đổi mới cơ chế cấp phát theo hƣớng giảm các kênh cấp phát, tập
trung vào một ít đầu mối.


16

1.2.3.

uyết toán chi ngân sách đơn vị àn

ín sự ng ệp

Quyết toán chi ngân sách đơn vị hành chính sự nghiệp là khâu cuối
cùng trong một chu trình ngân sách, là việc xem xét của các cơ quan nhà nƣớc
có thẩm quyền về tính hợp pháp của nhiệm vụ chi đạt đƣợc sau một năm ngân
sách đối với các cơ quan, đơn vị cấp dƣới. Đối với ngân sách đơn vị hành
chính sự nghiệp, thông qua quyết toán sẽ thực hiện việc tổng hợp, phân tích
và đánh giá toàn bộ kết quả nhiệm vụ chi ngân sách đơn vị hành chính sự
nghiệp trong một năm, qua đó thấy đƣợc những ƣu, nhƣợc điểm, rút ra những
bài học kinh nghiệm áp dụng cho những năm ngân sách tiếp theo.
Để đáp ứng đƣợc các yêu cầu đó, cần tập trung cải tiến, hoàn thiện các
công việc sau đây:
- Soát xét toàn bộ chế độ hiện hành về kế toán và quyết toán ngân sách,
đảm bảo cho quyết toán nhanh gọn, chính xác, trung thực.
- Đổi mới quá trình lập, báo cáo, phê chuẩn quyết toán và tổng quyết
toán NSNN theo hƣớng tăng cƣờng trách nhiệm của các đơn vị, cơ quan, địa
phƣơng nâng cao vai trò của cơ quan tài chính, Chính phủ và quyền lực của
Quốc hội.