ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

ĐÀO THU PHƢƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU
THIẾT BỊ Y TẾ TẠI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ

Hà Nội – 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

TÁC GIẢ LUẬN VĂN: ĐÀO THU PHƢƠNG
ĐỀ TÀI: QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU
THIẾT BỊ Y TẾ TẠI VIỆT NAM
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60340410

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:

XÁC NHẬN CỦA


mình theo hƣớng chuyên nghiệp.
Đồng thời tôi xin cảm ơn tới các cán bộ ban ngành Y tế, cục thuế xuất nhập khẩu
và các anh chị tại tạp chí Thƣơng mại, tạp chí Lao động – xã hội và một số tạp chí
khác đã cung cấp những thông tin quan trọng hỗ trợ tôi hoàn thành luận văn này.
Cuối cùng Tôi xin gửi lời cám ơn tới gia đình, bạn bè, những ngƣời đã luôn ở
bên, khích lệ tôi có thể hoàn thành cuộc luận văn này.
Do hạn chế về mặt thời gian nên luận văn còn nhiều thiếu sót. Rất mong nhận
đƣợc sự đóng góp ý kiến của thầy cô và những ngƣời quan tâm tới luận văn này.


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................... i
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................. ii
DANH MỤC HÌNH ................................................................................................. iii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài .......................................................................................1
2.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cƣ́u .................................................................2

2.1

Mục tiêu ............................................................................................................2

2.2

Nhiệm vụ nghiên cứu.......................................................................................2

Các nhân tố ảnh hưởng đến QLNN về hoạt động NK thiết bị y tế. .........10

1.2.3

QLNN về hoạt động NK thiết bị y tế. .........................................................14

Chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHÊN CỨU. ...........................23
2.1

Phƣơng pháp nghiên cứu .............................................................................23

2.1.1

Nghiên cứu dựa trên tiếp cận hệ thống. ..................................................23

2.1.2

Nghiên cứu dựa trên Quy luật cung – cầu – giá cả.................................24


2.1.3
2.2

Phƣơng pháp nghiên cứu định tính .........................................................24
Thiết kế nghiên cứu.......................................................................................25

Chƣơng 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG NHẬP
KHẨU THIẾT BỊ Y TẾ TẠI VIỆT NAM THỜI GIAN QUA. ..........................27
3.1


3.2.4

QLNN trong thanh tra, giám sát nhập khẩu thiết bị y tế. ........................45

3.3

Đánh giá chung thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập khẩu

thiết bị y tế................................................................................................................49
3.3.1

Mặt đạt được trong QLNN về hoạt động NK thiết bị y tế. ........................49

3.3.2

Mặt hạn chế, bất cập trong quá trình quản lý...........................................52



Việc quản lý nhập khẩu trang thiết bị y tế thiếu chặt chẽ ...........................52

3.4

Nguyên nhân của những hạn chế và yếu kém lĩnh vực này và vấn đề cần

giải quyết. .................................................................................................................55
3.4.1

Nguyên nhân chủ quan ..............................................................................55



.....................................................................................................................58

4.2.2

Phương hướng phát triển trang thiết bị ngành y tế ở Việt Nam trong thời

gian tới. .....................................................................................................................59
4.3

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập khẩu

thiết bị y tế ở Việt Nam. ..........................................................................................62
4.3.1

Giải pháp trước mắt ....................................................................................62

4.3.2

Giải pháp lâu dài. .......................................................................................65


KẾT LUẬN ..............................................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................73
PHỤ LỤC:................................................................................................................78
PHỤ LỤC 01:DANH MỤC TRANG THIẾT BỊ Y TẾ PHẢI CẤP GIẤY PHÉP
NHẬP KHẨU ..........................................................................................................78
PHỤ LỤC 02:

MẪU GIẤY PHÉP NHẬP KHẨU TRANG THIẾT BỊ Y TẾ82


NK TBYT

5

DN

6

NSNN

Quản lý nhà nƣớc

Nhập khẩu thiết bị y tế
Doanh nghiệp
Ngân sách nhà nƣớc.

i


DANH MỤC BẢNG

STT

Bảng

1

Nội dung


Trang

1

Hình 1.1

Tỷ trọng NSNN cho Y tế từ 2002 – 2006

18

2

Hình 3.1

Diễn biến kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng

31

hóavà cán cân thƣơng mại giai đoạn 2006-2015
3

Hình 3.2

Kim ngạch nhập khẩu 10 nhóm hàng lớn

32

nhất năm 2015 và so với năm 2014
4


tế. Vì vậy để phát triển hơn nữa hoạt động nhập khẩu thiết bị y tế cũng nhƣ sự phát
triển chung của ngành y tế, việc hoàn thiện và nâng cao vai trò quản lý nhà nƣớc về
hoạt động nhập khẩu rất cần thiết và cần đƣợc tập trung quan tâm hơn nữa.
Nhận thấy vai trò, tầm quan trọng cũng nhƣ tính cấp thiết của vấn đề tôi chọn thực
hiện đề tài “Quản lý nhà nước về hoạt động nhập khẩu trang thiết bị y tế tại việt
nam” với mong muốn đóng góp một phần công sức trong sự phát triển chung của đất
nƣớc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1


2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cƣ́u
2.1 Mục tiêu
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập
khẩu thiết bị y tế tại Việt Nam từ năm 2002 đến nay, luận án đề xuất phƣơng hƣớng,
giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập khẩu thiết bị y tế trong giai
đoạn đến 2020
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu và làm rõ vai trò, nội dung của quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập
khẩu thiết bị y tế tại Việt Nam.
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến quản lý nhà nƣớc về
hoạt động nhập khẩu Thiết bị y tế tại Việt Nam.
- Phân tích, làm rõ thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập khẩu thiết bị y tế
tại Việt Nam từ năm 2002 đến nay, đánh giá những thành công, hạn chế, chỉ ra nguyên
nhân.
- Đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về hoạt động
nhập khẩu thiết bị y tế trong giai đoạn đến 2020
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là quản lý nhà nƣớc về hoạt động nhập khẩu thiết


Nghiên cứu trong nước

Thực hiện nghiên cứu về lĩnh vực y tế - một vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc
sống con ngƣời và đƣợc nhiều ngƣời quan tâm hiện nay. Với tầm quan trọng của mình,
Y tế trở thành chủ đề đƣợc nhiều quan tâm và tham gia nghiên cứu trong và ngoài
nƣớc. Thực hiện nghiên cứu này, luận văn tham khảo và thừa kế kết quả nghiên cứu
của một số nghiên cứu của các tác giả trong nƣớc và ngoài nƣớc. Cụ thể sau:
 Nghiên cứu ”Thực trạng và quy trình nhập khẩu thiết bị y tế tại công ty cổ phần
xuất nhập khẩu máy Hà Nội.” năm 2013 thuộc trƣờng Đại Học Kinh Tế Quốc Dân.
Trong nghiên cứu này, thông qua khảo sát tình trạng thực tế của công ty cổ phần
nhập khẩu máy Hà Nội, tác giả tiến hành tìm hiểu sâu về thực trạng và quy trình nhập
khẩu thiết bị y tế tại công ty cổ phần xuất nhập khẩu máy Hà Nội. Thông qua thực tiễn
cùng kết quả công ty đạt đƣợc trong hoạt động nhập khẩu, tác giả tiến hành đánh giá
thực trạng hoạt động nhập khẩy thiết bị y tế tại đây. Trên cơ sở tìm hiểu những bất
cập, nguyên nhân và để ra một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động nhập khẩu
TBYT của công ty cổ phần xuất nhập khẩu máy Hà Nội. Thực hiện nghiên cứu này,
tác giả thông qua những hoạt động của công ty trong quy trình nhập khẩu nhằm nêu
lên vai trò của các đơn vị doanh nghiệp trong hoạt động này. Tuy nhiên nghiên cứu
này còn mang tính thực hành, quy mô phạm vi nhỏ nên chƣa thể thể hiện những khía
cạnh trong hoạt động nhập khẩu thiết bị y tế tại nƣớc ta. Song quy nghiên cứu này giúp
cho luận văn thực hiện nắm rõ đƣợc những giai đoạn, lƣu ý của quá trình nhập khẩu
trang thiết bị y tế trong thực tiễn đồng thời cơ hội đển kiểm chứng quyền và nghĩa vụ
của đơn vị nhập khẩu đƣợc quy định trong các văn bản vào thực tiễn.


Trong Báo cáo và Thống kê tài chính về Tình hình xuất nhập khẩu năm

2013 của Bộ Công Thƣơng đã mang lại cách nhìn tổng quát về quá trình phát triển của


nhằm đổi mới cơ chế quản lý thuế xuất nhập khẩu tại hải quan nhằm nâng cao hiệu của
của ngành này trong quá trình phát triển kinh tế đất nƣớc.
5


 Nghiên cứu ” Báo cáo chung tổng quan ngành y tế vào năm 2008 (JAHR
2008) của Bộ Y Tế do Nguyễn Quốc Triệu chủ biên đã có nhiều đóng góp trong sự
phát triển hiện nay của ngành y tế và nâng cao vai trò quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực
này. Trong báo cáo, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra cơ cấu phân bố tài chính của ngân sách
nhà nƣớc đối với ngành y tế, thông qua so sánh với thực trạng đầu tƣ cho y tế của nƣớc
ta và các nƣớc trên thế giới, nghiên cứu đã đề xuất ra những vấn đề cần ƣu tiên trong
lĩnh vực tài chính y tế tại Việt Nam. Nghiên cứu tiến hành trên phạm vi rộng, cơ sở lý
luận rõ ràng cung cấp một nguồn tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho ngƣời học. Từ
báo cáo của nhóm nghiên cứu tạo tiền đề cho những cải cách, chỉnh sửa các văn bản
luật phù hợp hơn đối với phát triển lĩnh vực y tế của nƣớc ta.
1.1.1.2

Nghiên cứu ngoài nước

 Trong “Báo cáo Nghiên cứu tự do thương mại quốc tế ở Việt Nam được thực
hiện vào năm 2014 của Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam. Với nghiên
cứu này thông qua giải thích những khái niệm chuyên môn, nhóm nghiên cứu tiến
hành tìm hiểu quá trình gia nhập tổ chức WTO của Việt Nam và những cơ hội và
thách thức khi tham gia tổ chức này. Nghiên cứu còn tìm hiểu về mối quan hệ giữa
Việt nam trong giao lƣu, hợp tác kinh tế với các khu vực kinh tế khác. Các kim nghạch
xuất nhập khẩu và loại hình sản phẩm trao đổi giữa Việt Nam và các khu vực đƣợc
làm rõ, thông qua đó nêu lên những thị trƣờng thuận lợi và khó khăn của Việt nam
trong thời kỳ hội nhập. Trên cơ sở đó đƣa ra những đánh giá chung về quá trình tham
gia WTO của Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế, trao đổi hàng hóa. Từ
nghiên cứu đã cung cấp nhiều kiến thức tổng quát về WTO và hội nhập của Việt Nam

quan tâm trong các khâu nhập khẩu nhƣ vậy. Ngoài ra, các nghiên cứu về ngoại
thƣơng, trao đổi xuất nhập khẩu mang lại cách nhìn khách quan và đƣa lại cách nhìn
nhận tổng quát hơn về hệ thống hành chính cũng nhƣ bối cảnh xuất nhập khẩu nƣớc ta.
Cùng nghiên cứu nƣớc ngoài nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của một số sản phẩm y
học tiên tiến trong phát minh của con ngƣời, thông qua phản chiếu với thực trạng thực
hành y học tại Việt nam cho thấy nhu cầu cấp thiết của nƣớc ta trong xây dựng và phát
triển y học hội nhập cùng thế giới. Nhƣ vậy thông qua tham khảo các nghiên cứu trên
bản thân tác giả đã nhìn nhận đƣợc tầm quan trọng của thiết bị y tế, nhu cầu bức thiết
cần nhập khẩu TBYT tại Việt Nam. Đồng thời cũng trong các nghiên cứu cũng nói

7


qua về quán lý nhà nƣớc trong các hoạt động khác, với nghiên cứu của mình tác giả
muốn làm rõ thực trạng quản lý nhà nƣớc về nhập khẩu TBYT và đề xuất các giải
pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả quản lý hơn nữa.
1.2 QLNN về hoạt động NK thiết bị y tế.
1.2.1

Khái niệm công cụ

1.2.1.1

Quản lý nhà nước về kinh tế

Quản lý Nhà nƣớc về kinh tế là một khoa học vì nó có đối tƣợng nghiên cứu
riêng và có nhiệm vụ phải thực hiện riêng. Đó là các quy luật và các vấn đề mang
tính quy luật của các mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp giƣã các chủ thể tham gia
các hoạt động kinh tế của xã hội.
Trong quản lý nhà nƣớc về kinh tế, phƣơng pháp kinhh tế đƣợc xem là phƣơng


Bổ sung kịp thời những mặt mất cân đối của nền kinh tế, đảm bảo phát triển

cân đối và ổn định.


Nhập khẩu góp phần cải thiện và nâng cao mức sống của nhân dân. Đối với

ngƣời tiêu dùng, nhập khẩu mang lại cơ hội tiếp cận với hàng hóa đa dạng, hiện đại
và giá thành thấp hơn so với hàng sản xuất trong nƣớc. Đối với sản xuất, nhập khẩu
là nguồn đảm bảo đầu vào cho hoạt động sản xuất, đảm bảo về công nghệ thiết bị
cho quá trình hiện đại hóa sản xuất, tạo việc làm ổn định cho ngƣời lao động.


Nhập khẩu có vai trò tích cực đến thúc đẩy hoạt động xuất khẩu. Với những

trang thiết bị sản xuất hiện đại, những tƣ liệu sản xuất mà nhập khẩu đem lại sẽ làm
tăng chất lƣợng của hàng hóa, làm cho hàng xuất khẩu của ta tiến gần hơn với nhu
cầu của thế giới, tạo điều kiện thuận lợi để hàng Việt Nam có thể xuất ra thị trƣờng
thế giới.
1.2.1.3

Trang thiết bị y tế

Theo điều 2 của thông tƣ 24/2011/TT – BYT của Bộ y tế về hƣớng dẫn nhập khẩu
trang thiết bị y tế.

Giáo trình những lý luận cơ bản về nhập khẩu và hoạt động kinh doanh nhập khẩu – nxb
đại học kinh tế quốc dân,2010.
1

vạch ra và phải kiểm tra, tổng kết việc thực hiện kế hoạch, đảm bảo sự phát triển kinh
tế xã hội cân đối và ổn định2. Trong hoạt động quản lý của mình, nhà nƣớc với cơ chế
lãnh đạo đảng cầm quyền sẽ đƣa ra những quyết định cụ thể đối với nhập khẩu TBYT
nhằm đảm bảo sự ổn định của thị trƣờng xuất nhập khẩu trong nƣớc.
2

Bùi Đức Hữu, 2015, Khoa học Quản lý, Nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam

10


Trong phong cách lãnh đạo và quản lý tập trung thống nhất từ trung ƣơng đến địa
phƣơng tạo điều kiện thuận lợi cho công tác hoạch định, triển khai và hƣớng dẫn các
cấp thực hiện đúng các chỉ thị đƣợc ban ra. Trong hoạt động quản lý, nhà nƣớc không
ngừng đổi mới, thay đổi các phƣơng thức thực hiện trong công tác quản lý nhằm tăng
mức độ liên kết của các cơ quan ban ngành ngày càng chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn
trong các hoạt động cần phối hợp thực hiện nhƣ nhập khẩu thiết bị,... Ngoài ra, xuất
phát từ đất nƣớc nông nghiệp và hòa mình vào nền kinh tế toàn cầu hiện nay đã đặt ra
yêu cầu ngày càng gay gắt đối với cơ quan lãnh đạo. Để đất nƣớc đảm bảo sự cân bằng
trong cán cân xuất và nhập ổn định thị trƣờng đòi hỏi cơ quan quản lý có những quyết
sách đúng đắn và phù hợp. Điều này có ảnh hƣởng lớn đến thị trƣờng nhập khẩu của
nƣớc ta, trong đó có nhập khẩu thiết bị y tế.
Bên cạnh đó, vai trò của cơ chế lãnh đạo của nhà nƣớc còn thể hiện trong phát triển
chính sách hóa bình, thân thiện, tạo mối quan hệ tốt với các nƣớc trên thế giới. Tạo
tiền đề thuận lợi nhằm thu hút đƣợc sự đầu tƣ và hỗ trợ của các nƣớc phát triển về cơ
sở vật chất. Các thể chế đƣợc hoàn thiện trên nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ các
văn bản pháp quy, phân cấp mạnh mẽ trong thực hiện, đồng thời tăng cƣờng trách
nhiệm, công khai minh bạch và hài hoà các quy trình, thủ tục. Các thủ tục hành chính
trong quản lý nhà nƣớc từ cấp giấy phép nhập khẩu đến kiểm tra, đƣa sản phẩm vào sử
dụng đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhanh gọn hơn và hiệu quả hơn.

vậy để đảm bảo các văn bản pháp luật luôn phát huy đƣợc vai trò của mình trong cơ
chế thị trƣờng hiện nay, đòi hỏi các nhà lãnh đạo luôn có cách nhìn toàn diện, thƣờng
xuyên đối chiếu thực tiễn đảm bảo sự phù hợp giữa nội dung văn bản với thực tế kinh
tế.


Thị trường nhập khẩu.

Trong tất cả các khâu quản lý nhà nƣớc với nhập khẩu TBYT, thị trƣờng luôn đƣợc
quan tâm hàng đầu. Với tình trạng cơ sở vật chất y tế của đất nƣớc còn lệ thuộc lớn thị
trƣờng bên ngoài, cùng nguồn ngân sách hạn chế, đòi hỏi cơ quan lãnh đạo cần nghiên
cứu kỹ càng trong lựa chọn thị trƣờng nhập khẩu. Bên cạnh đó, hiện nay với sự phát
triển của kinh tế toàn cầu hóa, môi trƣờng thị trƣờng ngày càng đa dạng và phong phú
về nhiều chủng loại cũng nhƣ giá cả. Do vậy để xác định đƣợc thị trƣờng nhập khẩu
đảm bảo cả về chất lƣợng, mẫu mã và giá cả đặt ra yêu cầu rất lớn cho các nhà quản
lý. Trong khâu hoạch định, tổ chức hay kiểm soát cần luôn thực hiện nghiêm túc, tìm
hiểu rõ ràng từng nguồn hàng, đặc biệt sản phẩm nhập là thiết bị y tế - mang đặc trƣng
3

Bùi Đức Hữu, 2015, Khoa học Quản lý, Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.

12


riêng. Để xác định đƣợc thị trƣờng đảm bảo các yếu tố trên đòi hỏi cần có sự đồng bộ
trong công tác quản lý, giữa các ban ngành liên quan và sự công bằng, minh bạch
trong tất cả các khâu thực hiện.


Nguồn vốn

Để quản lý đƣợc chất lƣợng sản phẩm, nhà nƣớc đã đề ra các quy chuẩn cho sản
phẩm y tế nhƣ trong Thông tư 24 của BỘ Y TẾ đã ban hành danh sách các thiết bị y tế
đƣợc nhập theo chuẩn của bộ y tế. [phụ lục 1, 90].
Bên cạnh đó Bộ Y Tế cũng có đƣa ra các quyết định mới về cấp mới, gia hạn, điều
chỉnh, cấp lại và thu hồi Giấy phép nhập khẩu trang thiết bị. Cụ thể :
Ngày 12 tháng 10 năm 2015, Bộ Y tế đã ban hành Thông tƣ số 30/2015/TTBYT quy định về thẩm quyền, hồ sơ, thủ tục cấp giấy phép nhập khẩu 49 loại trang
thiết bị y tế mới 100% thuộc Danh mục ban hành kèm Thông tƣ.Về nguyên tắc, việc

14