BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN THỊ TÂM

QUẢN LÝ DI TÍCH VÀ LỄ HỘI
ĐÌNH GIANG VÕNG, PHƯỜNG HÀ KHÁNH,
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA
Khóa 5 (2016 - 2018)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN THỊ TÂM

QUẢN LÝ DI TÍCH VÀ LỄ HỘI
ĐÌNH GIANG VÕNG, PHƯỜNG HÀ KHÁNH,
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
Mã số: 8319042

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trịnh Thị Minh Đức

Hà Nội, 2018


TS

Tiến sĩ

TW

Trung ương

QLDT

Quản lý di tích

UBND

Ủy ban nhân dân

VHTT

Văn hóa thông tin

VHTT&DL

Văn hóa, Thể thao và Du lịch

VHTT&DL

Văn hóa, Thể thao và Du lịch

VHXH

2.4.1. Ưu điểm ............................................................................................. 84
2.4.2. Hạn chế .............................................................................................. 84


2.4.3. Nguyên nhân ..................................................................................... 86
Tiểu kết ..................................................................................................... 86
Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ DI
TÍCH VÀ LỄ HỘI ĐÌNH GIANG VÕNG ................................................. 88
3.1. Định hướng........................................................................................... 88
3.1.1. Định hướng của Đảng và Nhà nước .................................................. 88
3.1.2. Định hướng của tỉnh Quảng Ninh ..................................................... 90
3.2. Giải pháp .............................................................................................. 92
3.2.1. Nhóm giải pháp chung ...................................................................... 92
3.2.2. Nhóm giải pháp về nâng cao hiệu quả quản lý di tích .................... 104
3.2.3. Nhóm giải pháp về nâng cao hiệu quả quản lý lễ hội ..................... 108
Tiểu kết ................................................................................................... 111
KẾT LUẬN ............................................................................................... 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 116
PHỤ LỤC .................................................................................................. 117


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Di sản văn hóa là tài sản quý giá trong kho tàng di sản văn hóa của
dân tộc, là những chứng tích vật chất, tinh thần phản ánh sâu sắc đặc trưng
văn hoá, cội nguồn và truyền thống đấu tranh dựng nước giữ nước của dân
tộc Việt Nam, đồng thời là một bộ phận cấu thành kho tàng di sản văn hóa
của nhân loại. Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa vật thể và di sản văn
hóa phi vật thể có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được lưu truyền từ thế

có giá trị thẩm mỹ và văn hóa, được được Thủ tướng Chính phủ công nhận
là đô thị loại 1 vào ngày 10/10/2013 [3, tr.12].
Đình Giang Võng là một cơ sở tín ngưỡng của người dân làng chài tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh có niên đại khởi dựng vào thời
Nguyễn. Đây là nơi thờ cúng và tưởng nhớ công lao các vị Thành Hoàng
làng, những người có công với đất nước, những dòng họ có công khai
hoang, lập địa tạo nên vùng đất sinh sôi, phát triển cho cư dân làng chài bên
bờ Cửa Lục. Các cụ tổ đã hướng dẫn con cháu làm ăn, đoàn kết, yêu
thương nhau xây dựng nên một khu dân cư làng chài có tính cố kết cộng
đồng, đoàn kết cao. Việc thờ cúng các vị thần đã tồn tại bao đời nay cùng
với lễ hội truyền thống diễn ra tại đình Giang Võng mang một nét văn hóa,
tín ngưỡng đặc trưng riêng của ngư dân vùng biển. Qua đó phản ánh nét
đẹp văn hoá truyền thống của cư dân làng chài nói chung, cư dân làng
Giang Võng nói riêng.
Tốc độ đô thị hóa cộng với quá trình hội nhập sâu rộng trên nhiều bình
diện phần nào phá vỡ cảnh quan sinh thái tự nhiên, ảnh hưởng đến không
gian tồn tại của các di tích. Đình Giang Võng và lễ hội truyền thống đang
đứng trước tình trạng diễn biến phức tạp trong tương lai khi các cấp quản lý
chưa có phương án hợp lý trong quy hoạch, bảo vệ di sản, khi mà người
dân chưa nhận thức vai trò đầy đủ của di sản văn hóa trong đời sống cộng


3
đồng, việc phát huy những giá trị của di sản văn hóa của địa phương còn
hạn chế... Vì vậy, đòi hỏi cần có những giải pháp quản lý nhằm gìn giữ,
bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế
giới hiện nay.
Nhận thức tầm quan trọng cũng như tính cấp thiết của vấn đề nêu trên,
được sự đồng ý của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, em
chọn đề tài "Quản lý di tích và lễ hội đình Giang Võng, phường Hà

hội, quy trình tổ chức cũng như vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động
xây dụng lễ hội, sự kiện [14].
Các tác giả Đinh Gia Khánh, Lê Hữu Tầng (chủ biên) (1993), trong
cuốn Lễ hội truyền thống trong đời sống xã hội hiện đại, công trình tập hợp
34 bài phát biểu và báo cáo trong Hội thảo khoa học trao đổi thảo luận các
vấn đề về lý luận và thực tiễn về lễ hội, đặc biệt bàn đến vai trò của lễ hội
truyền thống trong lễ hội hiện đại [18].
2.2. Các công trình nghiên cứu viết về di tích và lễ hội đình Giang Võng
Cho đến nay, đã có một số tác phẩm, công trình nghiên cứu có liên
quan đến di tích và lễ hội đình Giang Võng như:
Địa chí Quảng Ninh tập 1 (2003) có nhắc đến làng chài Giang Võng,
đặc điểm về gia đình ngư dân vạn chài, dòng họ cũng như cơ cấu tổ chức
làng xã của ngư dân vạn chài trên vùng biển Hạ Long. Ngoài các nội dung
trên, chưa có nội dung đề cập đến di tích và lễ hội đình Giang Võng [29].
Lễ hội Quảng Ninh của tác giả Nguyễn Đức Tý (2009), giới thiệu khái
quát nhiều lễ hội ở Quảng Ninh, trong đó có lễ hội đình Giang Võng. Tác
giả đã giới thiệu về thời gian và không gian tổ chức lễ hội. Tuy nhiên phần
giới thiệu của tác giả chỉ mang tính chất liệt kê, tổng hợp chung [34].
Di sản văn hóa làng chài vịnh Hạ Long (2010) của hai tác giả Cao
Đức Bình và Hoàng Quốc Thái đồng chủ biên đã nghiên cứu về di sản văn


6
hóa làng chài vịnh Hạ Long trong đó có bài viết về đình Giang Võng. Các
tác giả đã trình bày về nguồn gốc, xuất xứ làng chài Giang Võng, những
tập tục, tín ngưỡng dân gian, nghề truyền thống, dân ca, ca dao, tri thức dân
gian làng chài Giang Võng cũng như hương ước của làng. Đặc biệt, toàn bộ
phần kịch bản lễ hội đình Giang Võng được phục dựng năm 2009 đã được
đưa vào nội dung cuốn sách [6].
Văn hóa vùng biển đảo Quảng Ninh qua các lễ hội truyền thống