1. Khái niệm Di sản văn hoá và Cộng đồng.
- Di sản văn hóa (vật thể và phi vật thể) là những sản phẩm vật chất và tinh thần có giá trị
về lịch sử, văn hóa và khoa học bao gồm các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh,
các lễ hội, nếp sống truyền thống, tri thức dân gian, văn hoá cộng đồng, v.v. Đối với mỗi
dân tộc, mỗi quốc gia, di sản văn hóa được xem là báu vật thiêng liêng mà mỗi thế hệ phải
có trách nhiệm phát huy và bảo tồn cho các thế hệ tiếp theo. Một xã hội không thể tồn tại
và phát triển nếu không dựa trên nền tảng các giá trị văn hoá.
Nhiều giá trị văn hóa đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một dân tộc, một quốc gia và có ảnh
hưởng toàn cầu – đó là di sản văn hóa thế giới. Tính đến tháng 6 năm 2011, Việt Nam có
13 di sản được UNESCO công nhận là di sản thế giới trong đó có 11 di sản văn hóa. Đây là
những tài sản vô giá chung của toàn nhân loại.
- Cộng đồng là nền tảng phát triển của mọi xã hội. Khái niệm cộng đồng có thể được hiểu
ở những mức độ quy mô khác nhau từ làng, bản đến bộ tộc, dân tộc, quốc gia. Tuy nhiên
trong thực tế, cộng đồng thường được hiểu theo nghĩa hẹp, hạn chế đối với những nhóm cư
dân sinh sống ở những vùng có điều kiện kinh tế – xã hội còn kém phát triển, cuộc sống
của họ phụ thuộc chủ yếu vào việc khai thác trực tiếp các nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Đặc điểm này thể hiện tác động của cộng đồng lên các giá trị tài nguyên, trong đó có tài
nguyên du lịch và qua đó ảnh hưởng đến phát triển du lịch bền vững.
2. Vai trò của Văn hoá và Cộng đồng với phát triển du lịch.
· Vai trò của Di sản văn hóa với phát triển Du lịch:
Phát huy và bảo tồn các giá trị văn hóa là hai mặt của một thể thống nhất, có tác động
tương hỗ lẫn nhau trong quá trình phát triển của mỗi xã hội mà văn hóa được xem là nền
tảng. Việc phát huy các giá trị văn hoá sẽ có tác dụng làm tăng ý thức, trước hết là của mỗi
thành viên trong cộng đồng dân tộc và của bè bạn quốc tế đối với trách nhiệm bảo tồn các
giá trị văn hóa. Ngược lại việc bảo tồn sẽ là cơ sở và tạo ra cơ hội có được các giá trị văn
hóa để tự hào, để giới thiệu với các dân tộc khác, các quốc gia khác trên thế giới.
Du lịch là một ngành kinh tế có định hướng tài nguyên một cách rõ rệt, hay nói một cách
khác du lịch chỉ có thể phát triển trên cơ sở khai thác các giá trị tài nguyên du lịch. Đứng từ
góc độ này, các giá trị văn hóa được xem là dạng tài nguyên du lịch để khai thác tạo ra các
sản phẩm du lịch hấp dẫn, khác biệt và có khả năng cạnh tranh không chỉ giữa các vùng
miền, các địa phương trong nước mà còn giữa Việt Nam với các nước trong khu vực và

vai trò của cộng đồng được phát huy đầy đủ nhất.
· Vai trò của Cộng đồng với phát triển Du lịch:
Với việc phát huy vai trò của cộng đồng thông qua phát triển du lịch cộng đồng sẽ có
những tác động tích cực bao gồm :
- Góp phần tăng thu nhập cho cộng đồng địa phương, đặc biệt ở vùng nông thôn nơi tỷ lệ
đói nghèo còn cao. Đây sẽ là yếu tố tích cực góp phần làm giảm tác động của cộng đồng
đến các giá trị cảnh quan, tự nhiên và qua đó sẽ góp phần bảo tồn tài nguyên, môi trường
đảm bảo cho phát triển du lịch bền vững;
- Góp phần để cộng đồng, đặc biệt là những người dân chưa có điều kiện trực tiếp tham gia
vào các dịch vụ du lịch, được hưởng lợi từ việc phát triển hạ tầng du lịch (giao thông, điện,
nước, bưu chính viễn thông, v.v.). Đây cũng sẽ là yếu tố tích cực để đảm bảo sự công bằng
trong phát triển du lịch, một trong những nội dung quan trọng của phát triển du lịch bền
vững;
- Góp phần tạo cơ hội việc làm cho cộng đồng và qua đó sẽ góp phần làm thay đổi cơ cấu,
nâng cao trình độ lao động khu vực này. Đây sẽ là yếu tố quan trọng góp phần hạn chế
được dòng di cư của cộng đồng từ khu vực nông thôn ra khu vực thành thị, ổn định xã hội
đảm bảo cho phát triển bền vững chung;
- Góp phần tích cực trọng việc phục hồi và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, nghề
truyền thống, vì vậy có đóng góp cho phát triển du lịch bền vững từ góc độ tài nguyên, môi
trường du lịch;
- Tạo điều kiện đẩy mạnh giao lưu văn hóa và kế đến là giao lưu kinh tế giữa các vùng
miền, giữa Việt Nam với các dân tộc trên thế giới. Đây cũng sẽ là yếu tố quan trọng trong
bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam đồng thời tạo cơ hội để phát
triển kinh tế ở những vùng còn khó khăn, đảm bảo sự phát triển bền vững nói chung, du
lịch nói riêng.
Với những tác động tích cực trên, việc đẩy mạnh phát triển du lịch nói chung, du lịch cộng
đồng nói riêng sẽ có vai trò rất quan trọng trong phát triển bền vững ở Việt Nam, đặc biệt
trong bối cảnh tỷ lệ người dân nông thôn còn chiếm tới hơn 70% dân số cả nước, trong đó
tỷ lệ đói nghèo còn cao.
3. Định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa

bảo tồn di sản văn hoá truyền thống và xoá đói giảm nghèo thông qua hoạt động phát triển
du lịch ở Việt Nam trong thời gian qua. Ở một số điểm du lịch văn hóa, hoạt động du lịch
đã có những hỗ trợ tích cực về vật chất đóng góp cho công tác bảo tồn. Ví dụ điển hình về
vấn đề này là du lịch Hội An, theo đó ngoài nguồn kinh phí từ Nhà nước, nguồn thu từ bán
vé tham quan phố cổ mỗi năm được trích 55% cho việc sửa chữa, trùng tu các di tích, nhà
cổ. Có những ngôi nhà cổ được hỗ trợ tới 300 triệu đồng.
Trong kế hoạch phát triển tới đây, du lịch Việt Nam sẽ đẩy mạnh hơn việc nghiên cứu khai
thác các giá trị văn hoá làng quê để phát triển những sản phẩm du lịch văn hoá đậm bản sắc
dân tộc, hấp dẫn và có sức cạnh tranh để thu hút nhiều hơn nữa khách du lịch, đặc biệt là
khách du lịch quốc tế, góp phần thực hiện những mục tiêu chiến lược đặt ra. Song quan
trọng hơn là thông qua phát triển du lịch làng quê, sẽ góp phần bảo vệ và phát huy được
các giá trị văn hoá truyền thống và tạo cơ hội cho cộng đồng người dân ở nông thôn hiện
chiếm phần lớn dân số ở Việt Nam, tham gia tích cực hơn vào hoạt động du lịch, có thêm
thu nhập để cải thiện được cuộc sống của mình.
Một số định hướng cơ bản đối với phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị
văn hóa và phát triển cộng đồng bao gồm:
– Khai thác có hiệu quả các giá trị các di sản văn hoá để phát triển những sản phẩm du
lịch đặc thù có tính cạnh tranh cao, thu hút khách du lịch.
Hiện nay, một trong những hạn chế cơ bản của du lịch Việt Nam là thiếu các sản phẩm du
lịch đặc thù có tính cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế. Chiến lược phát triển du lịch
Việt Nam trong giai đoạn tới sẽ ưu tiên khắc phục hạn chế này. Trong trường hợp này, bản
thân các di sản văn hoá, đặc biệt là các di sản thế giới là những tài nguyên du lịch có giá
trị. Vấn đề là cần có quy hoạch và đầu tư hợp lý để biến những giá trị di sản văn hoá thành
sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, thu hút khách du lịch. Sự tăng trưởng về khách du lịch
đến các điểm di sản sẽ đồng nghĩa với việc những giá trị di sản này sẽ càng được phát huy.
- Phát triển du lịch di sản văn hóa gắn với phát triển cộng đồng.
Cộng đồng là một phần không thể thiếu của di sản văn hóa, trong nhiều trường hợp cộng
đồng chính là linh hồn, là tâm điểm của di sản. Chính vì vậy phát triển du lịch di sản không
thể tách rời phát triển cộng đồng ở khu vực di sản và lợi ích có được từ du lịch di sản phải
được chia sẻ với cộng đồng. Trong trường hợp này, cộng đồng sẽ là nhân tố tích cực góp

vật chất từ thu nhập du lịch để cải thiện cơ sở hạ tầng địa phương và tạo điều kiện thuận
lợi để cộng đồng được tham gia vào hoạt động dịch vụ du lịch tại các khu di sản. Điều này
sẽ góp phần hạn chế đáng kể “sức ép” của cộng đồng lên các giá trị di sản đồng thời sẽ
khuyến khích họ trở thành chủ nhân thực sự đóng góp vào nỗ lực chung bảo tồn và phát
huy các giá trị di sản ở Việt Nam.
· Giải pháp tăng cường vai trò của Cộng đồng với phát triển du lịch: