HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

NGUYỄN MINH ĐỨC

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC THI CHÍNH SÁCH
HỖ TRỢ Y TẾ CHO NGƯỜI NGHÈO
Ở HUYỆN MƯỜNG KHƯƠNG, TỈNH LÀO CAI

Ngành

: Kinh tế nông nghiệp

Mã số

: 60.62.01.15

Người hướng dẫn khoa học

: GS.TS. Đỗ Kim Chung

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIÊP – 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả
nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng
dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được
cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày


Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Minh Đức

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ..................................................................................................................... i
Lời cảm ơn ........................................................................................................................ ii
Mục lục ........................................................................................................................... iii
Danh mục từ viết tắt ......................................................................................................... vi
Danh mục bảng ............................................................................................................... vii
Danh mục đồ thị, hộp, sơ đồ .......................................................................................... viii
Trích yếu luận văn ........................................................................................................... ix
Thesis abstract.................................................................................................................. xi
Phần 1. Mở đầu ............................................................................................................... 1
1.1.
Tính cấp thiết của đề tài ...................................................................................... 1
1.2.
Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................... 2
1.2.1. Mục tiêu chung ................................................................................................... 2
1.2.2. Mục tiêu cụ thể ................................................................................................... 2
1.3.

3.1.5.

Đặc điểm dân số, lịch sử, kinh tế huyện Mường Khương ................................ 30

3.2.

Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 31

3.2.1.

Cách chọn điểm nghiên cứu ............................................................................. 31

3.2.2.

Phương pháp thu thập thông tin, số liệu ........................................................... 31

3.2.3.

Chỉ tiêu nghiên cứu ........................................................................................... 33

3.2.4.

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu............................................................ 34

Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận ................................................................... 36
4.1.

Thực trạng thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo tại huyện
mường khương trong giai đoạn 2010–2015 ..................................................... 36


Ảnh hưởng của phong tục tập quán tới thực thi chính sách ............................. 74

4.2.4.

Trình độ học vấn của người dân ....................................................................... 77

4.3.

Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người
nghèo tại huyện mường khương ....................................................................... 79

4.3.1.

Hoàn thiện hệ thống chính sách để hỗ trợ tốt hơn về y tế cho người nghèo............ 79

4.3.2.

Tiếp tục kêu gọi phát triển các tổ chức thực hiện những hoạt động hỗ trợ
y tế cho người nghèo ........................................................................................ 80

4.3.3.

Tiếp tục phát huy sự đa dạng trong hình thức tuyên truyền, phổ biến
chính sách ......................................................................................................... 81

4.3.4.

Thay đổi, cải thiện cách thức phân bổ nguồn lực cho thực thi chính sách .............. 81

4.3.5.

Kiến nghị .......................................................................................................... 89
5.2.1. Kiến nghị với các cơ quan Trung ương ............................................................ 89
5.2.2. Kiến nghị với địa phương ................................................................................. 90
Tài liệu tham khảo .......................................................................................................... 91
Phụ lục .......................................................................................................................... 93

v


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Nghĩa tiếng việt

BHYT

:

Bảo hiểm y tế

BHXH

:

Bảo hiểm xã hội

DTTS

:


Ủy ban nhân dân

vi


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Tỷ lệ hộ nghèo tại tỉnh Lào Cai giai đoạn 2010–2014 ................................. 25
Bảng 3.2. Thu nhập BQ đầu người/tháng và mức chênh lệch thu nhập giữa các
nhóm thu nhập tại tỉnh Lào Cai.................................................................... 26
Bảng 3.3. Đặc điểm diện tích, dân số huyện Mường Khương ..................................... 30
Bảng 3.4. Tốc độ phát triển bình quân dân số TB của huyện Mường Khương ........... 30
Bảng 3.5. Số mẫu điều tra của đề tài ............................................................................ 32
Bảng 4.1. Các chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo trên địa bàn huyện Mường
Khương ........................................................................................................ 38
Bảng 4.2. Các chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo cần sửa đổi, bổ sung hoặc
thêm mới ...................................................................................................... 41
Bảng 4.3. Khả năng tiếp cận của người nghèo đến chính sách hỗ trợ y tế tại
huyện Mường Khương ................................................................................. 47
Bảng 4.4. Hình thức phổ biến, tuyên truyền các chính sách hỗ trợ y tế đến người
dân ................................................................................................................ 48
Bảng 4.5. Đánh giá về vấn đề nguồn lực trong thực hiện các chính sách, chương trình
hỗ trợ y tế cho người nghèo tại huyện Mường Khương ......................... ................52
Bảng 4.6. Công tác giám sát, đánh giá các CS hỗ trợ y tế cho người nghèo tại
huyện Mường Khương ................................................................................ 53
Bảng 4.7. Số cơ sở y tế và số giường bệnh trên địa bàn huyện Mường Khương
trong giai đoạn 2012-2015 ........................................................................... 55
Bảng 4.8. Sự thay đổi về đội ngũ cán bộ y tế tại các cơ sở y tế trên địa bàn huyện
Mường Khương............................................................................................ 56
Bảng 4.9. Đánh giá của người dân về hệ thống trang thiết bị y tế tại các cơ sở y tế ............. 58
Bảng 4.10. Kết quả về BHYT và KHHGĐ cho người nghèo ........................................ 59

của các cán bộ thực thi các chính sách hỗ trợ y tế ........................................73
Hộp:
Hộp 4.1.

Phân công trách nhiệm giữa các cơ quan trong huyện.................................51

Hộp 4.2.

Những khó khăn trong việc vận động tiêm vắc xin cho trẻ em ...................67

Hộp 4.3.

Sự nhiệt tình của cán bộ y tế làm thay đổi ý thức của người dân ................69

Hộp 4.4.

Chị Khoa “chuẩn y tế” - Bác sĩ của bản.......................................................74

Sơ đồ:
Sơ đồ 4.1. Cơ quan lập kế hoạch, phê duyệt và ban hành chính sách hỗ trợ y tế
cho người nghèo ở huyện Mường Khương ..................................................44

viii


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
1. Tên tác giả: Nguyễn Minh Đức
2. Tên luân văn: “Đánh giá tình hình thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người
nghèo ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai”
3. Ngành: Kinh tế nông nghiệp


ix


Các chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo ở huyện Mường Khương khá
nhiều và đa dạng. UBND tỉnh Lào Cai ban hành với sự lập kế hoạch, giám sát,
kiểm tra của Sở Y tế, Sở LĐTBXH và các Sở có liện quan. Việc phân công, phân
cấp, phối hợp hoạt động của các cơ quan rất rõ ràng và đúng nhiệm vụ. Tuy vậy,
vấn đề phân bổ nguồn lực cho thực thi chính sách còn thiếu, chậm trễ, chưa đáp
ứng được nhu cầu thực tế, từ đó gây ra sự chậm trễ trong quá trình thực thi chính
sách, làm lãng phí nguồn lực.
Các cơ sở y tế đã được xây dựng, nâng cấp; Đội ngũ cán bộ y tế, các y bác
sĩ cũng được chú ý đào tạo, bồi dưỡng năng lực; Hệ thống trang thiết bị, máy
móc phục vụ khám chữa bệnh cũng đã được nâng cấp; Vấn đề tiêm chủng, dinh
dưỡng đã được chú trọng và quan tâm; Những hỗ trợ về chi phí đi lại và chi phí
ăn uống trong quá trình khám chữa bệnh nội trú tại bệnh viện huyện đã được làm
tốt; Đặc biệt vấn đề BHYT đã được ngành y tế và ngành LĐTBXH thực hiện rất
tốt, đạt được hiệu quả cao. Tuy nhiên, đội ngũ y bác sĩ còn thiếu về số lượng và
yếu về chất lượng, hệ thống trang thiết bị còn chưa đáp ứng được nhu cầu khám
chữa bệnh, các cơ sở y tế xã, phường, thôn, bản còn chưa được chú trọng đầu tư
đúng mức. Bên cạnh đó, nguồn kinh phí cho thực thi chính sách, năng lực của
các cán bộ thực thi chính sách, vấn đề phong tục, tập quán, dân tộc của người dân
và trình độ dân trí của họ còn nhiều hạn chế, gây khó khăn cho quá trình thực thi
các chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo tại địa phương.
Từ những điểm tích cực cũng như hạn chế nêu trên, 10 giải pháp được đưa
ra gồm có: (1) Hoàn thiện hệ thống chính sách để hỗ trợ tốt hơn về y tế cho người
nghèo; (2) Tiếp tục phát huy sự đa dạng trong hình thức tuyên truyền, phổ biến
chính sách; (3) Thay đổi, cải thiện cách thức phân bổ nguồn lực cho thực thi
chính sách; (4) Tiếp tục đầu tư xây dựng, nâng cấp các cơ sở y tế ở các phường,
xã, thôn, bản; (5) Tăng cường thêm số lượng và đào tạo thêm chất lượng cho đội


With an aim to improving the accessibility of the poor, near poverty and
ethnic minorities to the healthcare services, as well as enhancing the capacity of
the healthcare facilities in the underprivileged areas, a lot of pro-poor healthcare
policies have been issued and implemented. The enforcement of those policies, in
reality, has revealed a variety of shortcomings. As a consequence, the outcome of
the pro-poor healthcare policies and programs have not achieved the expected
efficiency. In this situation, the implementation of the study “Evaluate the situation
of the pro-poor healthcare policy implementation in Muong Khuong district, Lao
Cai province” proves to be essential
In overall, on the basis of the evaluation of the pro-poor healthcare
policies implementation situation in Muong Khuong district, Lao Cai province,
the thesis seeks to propose the solutions to enhancing the efficiency of those
policies implementation at the local area. This overall objective of the study
could be decomposed into three specific ones, including: (1) To review the
theoretical and empirical framework for the healthcare policy implementation;
(2) To evaluate the current situation of implementing the pro-poor healthcare
policy in Muong Khuong district; (3) To propose the solutions to enhancing the
efficiency of the pro-poor healthcare policy implementation in Muong Khuong
district, Lao Cai province.
The study has utilized both secondary and primary data. The former is the
related information provided by the state agencies. The latter has been collected
through the surveys by questionnaire in 120 households classified into three
categories, i.e. the poor, near-poverty and non-poverty, at Ban Lau and Ban Xen
communes, Muong Khuong district. Subsequently, the collected data is
processed by Excel and SPSS, before being analyzed with the use of
disaggregated data statistics, descriptive statistics, average, frequency analysis
and comparison method. Such processed data is finally presented in the forms of
tables, figures and charts.


healthcare services; (7) Continue to call for the support from development
organizations when implementing pro-poor healthcare activities; (8) Upgrade the
qualification of the local policy enforcement officers; (9) Promote the
distinguished customs and traditions while gradually eradicate the outdated ones;
(10) Raise the locals’ awareness and their policy outreach.

xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Hiện nay, Việt Nam là một trong những quốc gia nằm trong nhóm đang
phát triển. Do vậy, trong quá trình phát triển của mình, Việt Nam còn gặp phải
rất nhiều những khó khăn và thách thức. Một trong những khó khăn, thách thức
lớn nhất mà Việt Nam gặp phải trong quá trình phát triển là tình trạng nghèo vẫn
còn cao và gây ảnh hưởng đến phát triển kinh tế cũng như xã hội.
Thành tích của Việt Nam về giảm nghèo trong thời gian qua là rất lớn. Tuy
vậy, nhiệm vụ giảm nghèo của Việt Nam vẫn chưa hoàn tất. Nếu xét trên một số
phương diện khác nhau thì nhiệm vụ đó hiện nay thậm chí còn khó khăn hơn.
Trong những vùng nghèo của Việt Nam, các tỉnh Tây Bắc là những tỉnh có tỷ lệ
nghèo khá cao và gặp nhiều vấn đề khó khăn trong việc giảm nghèo. Đây cũng là
vùng có số lượng đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm đa số. Bởi vậy, Nhà nước
đã có nhiều chương trình, chính sách xóa đói, giảm nghèo cho các tỉnh này. Trong
các tỉnh vùng Tây Bắc, Lào Cai là tỉnh đã thực hiện khá tốt và đã có được một số
kết quả trong quá trình thực thi các chương trình xóa đói, giảm nghèo.
Các chương trình xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai nói riêng và trên cả
nước nói chung đề cố gắng tăng thu nhập và chất lượng cuộc sống cho những
người dân nghèo. Trong đó, vấn đề về y tế là vấn đề rất quan trọng đối với người
nghèo và đang được Đảng và Nhà nước quan tâm. Các chương trình, chính sách
hỗ trợ về y tế cho đồng bào nghèo nhằm nâng cao khả năng tiếp cận với các dịch

hiệu quả các chính sách hỗ trợ về y tế cho người nghèo ở địa phương.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
 Góp phần hệ thống hóa các cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá tình
hình thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo.
 Đánh giá được thực trạng tình hình thực thi các chính sách hỗ trợ y tế cho
người nghèo ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.
 Đề xuất được các giải pháp để thực hiện có hiệu quả hơn các chính sách
hỗ trợ y tế cho người nghèo ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.
1.3. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
1.3.1. Phạm vi nghiên cứu
a. Phạm vi nội dung
Phạm vi về nội dung của đề tài bao gồm nghiên cứu về các chính sách hỗ
trợ y tế cho người nghèo ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai, vấn đề thực thi
các chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo ở huyện, kết quả thực hiện và các yếu
tố ảnh hưởng tới chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo ở huyện Mường
Khương, tỉnh Lào Cai.
b. Phạm vi thời gian
Các số liệu, thông tin của nghiên cứu về thực thi chính sách trong đề tài là
các số liệu, thông tin trong phạm vi thời gian 4 năm, từ năm 2012 đến 2015.

2


c. Phạm vi không gian
Đề tài nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn tỉnh huyện Mường Khương,
Lào Cai. Trong đó lựa chọn thực hiện nghiên cứu điều tra số liệu mới tại 2 xã là
Bản Lầu và Bản Xen của huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.
1.3.2. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng của đề tài nghiên cứu là thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho
người nghèo tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.

tác động đến những yếu tố này để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ y
tế cho người nghèo.
Từ các kết quả nêu trên, luận văn đã đề xuất được 10 giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo trên địa bàn huyện
Mường Khương nói riêng và tỉnh Lào Cai nói chung. Các giải pháp tác động đến
nhiều vấn đề, từ việc hoàn thiện hệ thống chính sách, phát triển cơ sở hạ tầng đến
nâng cao trình độ của cán bộ y tế, nâng cao dân trí cho người dân… Đó là những
giải pháp khá hoàn thiện và đầy đủ để có thể hoàn thiện và nâng cao công tác hỗ
trợ y tế tại địa phương cũng như làm cơ sở để có thể đề xuất những chính sách hỗ
trợ hiệu quả hơn trong tương lai.

4


PHẦN 2. TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ
ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC THI CHÍNH SÁCH
HỖ TRỢ Y TẾ CHO NGƯỜI NGHÈO
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ
Y TẾ CHO NGƯỜI NGHÈO
2.1.1. Khái niệm và bản chất của chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo
2.1.1.1. Các khái niệm liên quan đến thực thi chính sách hỗ trợ y tế
a. Khái niệm chính sách
Hiện nay, có rất nhiều các tác giả, nhà chuyên môn, nhà nghiên cứu đã đưa ra
khái niệm về chính sách. Tuy nhiên, có thể hiểu: Chính sách là phương cách, đường
lối hoặc phương hướng dẫn dắt hành động trong việc phân bổ và sử dụng nguồn lực.
Chính sách là tập hợp các quyết sách của Chính phủ được thể hiện ở hệ thống quy
định trong các văn bản pháp quy nhằm từng bước tháo gỡ những khó khăn trong
thực tiễn, điều khiển nền kinh tế, hướng tới những mục tiêu nhất định, bảo đảm sự
phát triển ổn định của nền kinh tế (Phạm Vân Đình, 2008).
Chính sách là sự kết hợp của đường lối, mục tiêu và phương pháp mà

là Thông tư hướng dẫn việc thực hiện Nghị định của một Bộ/Ngành nào đó về
ciệc thực hiện chính sách. Thông tư do Bộ trưởng ký hoặc Thứ trưởng ký thay
Bộ trưởng.
- Quyết định của các Bộ/Ngành: Do Bộ/Ngành ban hành được Bộ trưởng
ký hoặc Thứ trưởng ký thay Bộ trưởng. Các Quyết định của Bộ/Ngành thường
ban hành kèm theo văn bản quy định cụ thể về một vấn đề dựa trên cơ sở của
Luật, Pháp lệnh, Nghị định, Nghị quyết, Quyết định và ý kiến chỉ đạo của Thủ
tướng Chính phủ.
- Chỉ thị: Là văn bản đôn đốc, nhắc nhở việc thực hiện chính sách. Tùy
theo nội dung và phạm vi thi hành mà Thủ tướng Chính phủ, các Bộ/Ngành đưa
ra các chỉ thị cho các ngành, các cấp tổ chức hướng dẫn thực hiện các văn bản
chính sách của Chính phủ.
- Công văn: Là một loại văn bản của chính sách, do Thủ tướng Chính phủ
hoặc các Bộ/Ngành ban hành. Nội dung Công văn nhằm hướng dẫn, nêu ý kiến chỉ
đạo của cấp trên đối với cấp dưới trong việc triển khai thực hiện các chính sách.
Trong quá trình triển khai thực hiện, tùy theo điều kiện, đặc điểm khác
nhau của từng địa phương mà có thể vận dụng thực hiện chính sách một cách linh
hoạt, nhưng không được trái với những quy định trong các văn bản chính sách đã
được Chính phủ hoặc các Bộ/Ngành ban hành (Phạm Vân Đình, 2008).
Tùy theo các tiêu chí khác nhau mà phân loại chính sách thành các nhóm
khác nhau.
- Theo phạm vi ảnh hưởng: chính sách vĩ mô và chính sách vi mô.

6


- Theo thời gian tác động: chính sách dài hạn, trung hạn và ngắn hạn.
- Theo cấp độ của chính sách: chính sách của Trung ương và chính sách
của địa phương.
- Theo mục tiêu của chính sách: chính sách mục tiêu và chính sách hỗ trợ.

7


pháp đầu tư công để tăng cường năng lực vật chất và nhân lực tạo điều kiện cho
người nghèo và vùng nghèo có cơ hội phát triển nhanh và bền vững, giải quyết
các vấn đề nghèo đói có tính vùng, từng nhóm mục tiêu và xây dựng tính bền
vững và tự lập cho cộng đồng (Đỗ Kim Chung, 2010).
Sau khi tham khảo Luận văn Thạc sỹ kinh tế của Vũ Ngọc Thư (2014), có
thể rút ra được khái niệm về người nghèo và hộ nghèo như sau:
Người nghèo là nhóm mục tiêu cuối cùng mà việc hỗ trợ giảm nghèo
hướng tới. Do đó, các biện pháp hỗ trợ cần phải hướng tới tạo điều kiện cho
người nghèo được đáp ứng các nhu cầu cơ bản.
Hộ nghèo là các hộ có mức thu nhập bình quân dưới ngưỡng nghèo đói
theo quy định của Chính phủ hay của địa phương. Đây là đơn vị cơ bản để tính
mức độ đói nghèo trong cộng đồng dân cư. Việc hỗ trợ thông qua hộ có nhiều ưu
điểm: một là, hộ là đơn vị cơ bản cuối cùng của cộng đồng; hai là, hộ là tế bào
kinh tế gắn kết thành viên trong gia đình để thực hiện các hoạt động sản xuất và
tái sản xuất kinh doanh; ba là, đơn vị hộ tiện lợi cho việc quản lý hành chính khi
tiến hành các biện pháp hỗ trợ.
Tại hội nghị về chống nghèo đói do Ủy ban kinh tế xã hội khu vực Châu
Á – Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Thái Lan năm 1993, các quốc gia
trong khu vực đã thống nhất: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không
có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy
phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của từng
vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận”.
Nghèo thường được chia thành 2 loại: nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối.
Nghèo tuyệt đối (nghèo thu nhập) là thước đo dễ lượng hóa để đo lường mức chi
tiêu cần thiết để đảm bảo một người có thể mua được một lượng lương thực, thực
phẩm đương 2100 – 2300 kcalo/người/ngày. Nghèo tương đối là sống ở ranh giới
ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tương đối là những người phải đấu

Từ đó, xác định chuẩn hộ nghèo và cận nghèo như sau:
Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho
giai đoạn 2016-2020:
*

Hộ nghèo

- Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau:
+ Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống;
+ Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng
và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ
bản trở lên.
- Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau:
+ Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống;
+ Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng
và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ
bản trở lên.
*

Hộ cận nghèo

- Khu vực nông thôn: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000
đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt
tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

9


- Khu vực thành thị: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000
đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt

và đánh giá, năng lực thực thi chính sách của các cơ quan Nhà nước cùng với
cộng đồng trong triển khai các chương trình, chính sách hỗ trợ. Tất cả các yếu tố
này đều có ảnh hưởng quan trọng đến hiệu quả của các chương trình, chính sách
hỗ trợ y tế.

10


2.1.1.2. Bản chất của thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo
Mục tiêu của chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo là hỗ trợ người
nghèo trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu thông qua các tiếp cận dịch vụ y tế
thuận lợi hơn, bình đẳng hơn nhằm giảm thiểu rủi ro, khó khăn cho họ (Nguyễn
Thị Hoa, 2010).
Chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo là một trong những nhóm chính
sách quan trọng của Chính phủ. Các chính sách này hướng đến nhóm đối tượng
người nghèo và giúp cho họ có thể tiếp cận được các dịch vụ y tế trong điều kiện
hoàn cảnh khó khăn. Đây là một trong những yếu tố quan trọng trong các chương
trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo, góp phần giúp thực hiện thành công mục
tiêu giảm nghèo của đất nước, làm cho trình độ phát triển của các vùng có thể
tiến lại gần nhau hơn.
Các chính sách hỗ trợ y tế nói chung và chính sách hỗ trợ y tế cho người
nghèo nói riêng bao gồm các hoạt động hỗ trợ về xây dựng cơ sở hạ tầng y tế; Hỗ
trợ đào tạo, nâng cao trình độ cho các cán bộ y tế tại địa phương; Hỗ trợ thuốc
men và các dụng cụ, công cụ y tế tiên tiến; Và đặc biệt ở các khu vực vùng sâu,
vùng xa, các chính sách hỗ trợ y tế thường quan tâm đến vấn đề BHYT cho
người nghèo và vấn đề kế hoạch hóa gia đình cho các hộ nghèo, các hộ đồng bào
DTTS, nhằm ổn định dân số để phát triển kinh tế.
2.1.2. Vai trò của thực thi chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo
Các chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo có vai trò rất quan trọng trong
Chương trình mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo. Trong các mục tiêu giảm nghèo,

trọng và không thể thiếu không chỉ cho công tác giảm nghèo mà còn cho sự phát
triển về kinh tế - xã hội của cả nước.
Quá trình thực thi chính sách nói chung và thực thi chính sách hỗ trợ y tế
cho người nghèo nói riêng bao gồm nhiều đặc điểm. Đầu tiên phải nói đến là các
chính sách đều phải có công đoạn lập kế hoạch. Sau đó là các đặc điểm khác
nhau như quá trình phổ biến, tuyên truyền chính sách; Sự phân công, phân cấp
trong quá trình thực thi; Cách bố trí nguồn lực trong thực thi chính sách hỗ trợ;
Quá trình giám sát và đánh giá thực thi chính sách. Đặc điểm quan trọng của thực
thi chính sách là kết quả, hiệu quả của nó phụ thuộc nhiều vào công tác hoạch
định chính sách và năng lực của các cán bộ thực thi. Đây là yếu tố quan trọng
giúp đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của các chính sách hỗ trợ
khi ban hành xuống thực hiện trong thực tế.
2.1.4. Nội dung nghiên cứu
2.1.4.1. Các chính sách, chương trình và hoạt động hỗ trợ y tế cho người nghèo
Trước khi thực hiện đánh giá về tình hình thực thi chính sách hỗ trợ y tế
cho người nghèo trong giai đoạn 2010–2015, cần biết được trong giai đoạn này tại
tỉnh Lào Cai nói chung và huyện Mường Khương nói riêng có bao nhiêu chính
sách, chương trình hay hoạt động hỗ trợ về y tế cho người nghèo. Bên cạnh đó
cũng cần tìm hiểu những chính sách đó là gì và nội dung của chúng như thế nào.

12