LỜI MỞ ĐẦU
Cơ quan nhà nước là một tổ chức được thành lập và hoạt động theo những
nguyên tắc và trình tự nhất định, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ và được giao những
nhiệm vụ nhà nước nhất định được qui định trong các văn bản để thực hiện một
phần những nhiệm vụ quyền hạn của nhà nước. Cơ quan hành chính nhà nước cũng
là một loại cơ quan nhà nước và là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước.
Cơ quan hành chính nhà nước được thành lập để thực hiện chức năng quản lí hành
chính nhà nước và quản lí hành chính nab nước là chức năng cơ bản của cơ quan
nhà nước. Cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính quan trọng
nhất. Từ chức năng cơ bản này, cơ quan hành chính nhà nước mang những đặc điểm
khác biệt với các cơ quan nhà nước khác. Bài viết này em xin phân tích khái niệm
và đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước.
1 - Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước.
“Cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nhà
nước, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp có
phương diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành và điều hành, có cơ cấu tổ
chức và phạm vi thẩm quyền do pháp luật qui định”
Như vậy, cơ quan hành chính nhà nước là một loại cơ quan nhà nước, là một
bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước. Cũng như các cơ quan nhà nước khác, cơ
quan hành chính nhà nước cũng được thành lập và hoạt động theo những nguyên tắc
và trình tự nhất định, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ và được giao những quyền lực nhà
nước nhất định để thực hiện một phần những nhiệm vụ, quyền hạn của nhà nước.
Trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, chính phủ là cơ quan hành
chính nhà nước điển hình, chính phủ cũng được xác định là cơ quan hành chính nhà
nước cao nhất, đứng đầu trong hệ thống các cơ quan nhà nước.
Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước được thành lập, hoạt động theo
những nguyên tắc và trình tự nhất định, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ. Cơ cấu tổ chức
của chính phủ bao gồm: bộ và cơ quan ngang bộ do quốc hội quyết định thành lập
hoặc bãi bỏ. Thành viên của chính phủ bao gồm: thủ tướng chính phủ, các phó thủ





nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo. Xoá đói giảm nghèo là chủ trương lớn
của Đảng và Nhà nước ta nhằm cải thiện đời sống vật chất và tình thần cho người
nghèo, thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, địa bàn và giữa
các dân tộc, nhóm dân cư.
Thứ hai, hệ thống cơ quan hành chính nhà nước có cơ cấu tổ chức phù hợp
với chức năng, nhiệm vụ quyền hạn do pháp luật quy định. Trong hệ thống các cơ
quan hành chính nhà nước có rất nhiều cơ quan khác nhau, mỗi cơ quan đều có
chức năng, nhiêm vụ, quyền hạn riêng. Vì vậy các cơ quan đều phải có cơ cấu tổ
chức chặt chẽ, phù hợp với chức năng nhiệm vụ quyền hạn do pháp luật quy định.
VD: số lượng thành viên trong UBND các cấp tỉ lệ thuận với phạm vi lãnh thổ quản
lí của UBND cấp đó: UBND cấp tỉnh có từ 9 đến 11 thành viên, cấp huyện có từ 7
đến 9 thành viên, cấp xã chỉ có từ 3 đến 5 thành viên.
Thứ ba,các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập và hoạt động dựa
trên những quy định của pháp luật, có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền riêng và có
những mối quan hệ phối hợp trong thực thi công việc được giao. Các cơ quan hành
chính nhà nước được thành lập dựa trên những quy định của pháp luật thể hiện qua:
Các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập trên cơ sở hiến pháp, pháp
luật luật và văn bản dưới luật. Ví dụ: Chính phủ, Các Bộ và cơ quan ngang bộ do
quốc hội trực tiếp biểu quyết quyết định thành lập, bãi bỏ, Uỷ ban nhân dân các
cấp được thành lập ở các đơn vị hành chính – lãnh thổ. Cơ quan thuộc chính phủ,
tổng cục, cục, vụ, viện, sở, phòng, ban. Các cơ quan thành lập trên cơ sở hiến pháp
có vị trí pháp lý khá ổn định. Các cơ quan thành lập trên cơ sở các đạo luật và các
văn bản dưới luật thường ít ổn định, nhưng có tính năng động hơn, phù hợp với
những thay đổi của sự quản lý hành chính nhà nước.
Thứ tư, nguồn nhân sự chính của cơ quan hành chính nhà nước là đội ngũ cán
bộ, công chức được hình thành từ tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc bầu cử theo quy định
của Pháp lệnh cán bộ, công chức. tức là những công dân Việt Nam, trong biên chế
và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

nước.Trong khi đó, các cơ quan nhà nước khác cũng tham gia vào hoạt động quản
lý nhà nước nhưng đó không phải là phương diện hoạt động chủ yếu mà chỉ là hoạt


động nhằm hướng tới hoàn thành chức năng cơ bản của cơ cơ quan nhà nước đó
trong phạm vi, lĩnh vực nhất định. Ví dụ: quốc hội có chức năng chủ yếu trong hoạt
động lập pháp; Toà án có chức năng xét xử; Viện kiểm sát nhân dân có chức năng
kiểm sát.
Các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động quản lý nhà nước trên
tất cả các lĩnh vực: quản lý nhà nước về kinh tế, quản lý nhà nước về văn hoá, quản
lý nhà nước về trật tự an toàn xã hội, quản lý xã hội. Chỉ các cơ quan hành chính
nhà nước khi thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước cũng chính là để
nhằm hoàn thành chức năng quản lý hành chính nhà nước.
Thứ hai, hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập từ trung
ương đến cơ sở, đứng đầu là chính phủ tạo thành một chỉnh thể thống nhất, được tổ
chức theo hệ thống thứ bậc, có mối quan hệ mật thiết với nhau về tính chất và hoạt
động nhằm thực thi quyền lực nhà nước.
Cơ quan hành chính ở trung ương gồm Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ.
Đây là những cơ quan hành chính nhà nước có chức năng quản lí hành chính nhà
nước trên toàn bộ lãnh thổ, đóng vai trò quan trọng, chỉ đạo các cơ quan hành chính
nhà nước ở cấp dưới. Cơ quan hành chính ở địa phương gồm UBND cấp tỉnh,
UBND cấp huyện, UBND cấp xã: những cơ quan này có chức năng quản lí hành
chính nhà nước trên phạm vi lãnh thổ tương ứng được giới hạn trên cơ sở phân
chia địa giới hành chính.
Các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập theo hệ thống thứ bậc, có
mối quan hệ mật thiết với nhau về tính chất, hoat động nhằm thực thi quyền lực nhà
nước. Đứng đầu là chính phủ trực tiếp lãnh đạo và chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ
và UBND các cấp. Tiếp đó là các bộ và cơ quan ngang bộ - cơ quan hành chính có
thẩm quyền chuyên môn quản lí hành chính trên một ngành một lĩnh vực nhất định
cùng chỉ đạo phối hợp với UBND các cấp trong việc thực hiện công tác ngành, lĩnh

cơ quan khác trong hệ thống cơ quan hành chính nhà nước như bộ, cơ quan ngang
bộ… đều do cơ quan quyền lực nhà nước trực tiếp hay gián tiếp quyết định việc
thành lập, thay đổi hay bãi bỏ. Ví dụ như: Để thành lập hoặc các bộ, cơ quan ngang
bộ thì thủ tướng chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét thành lập hoặc bãi bỏ các bộ,
cơ quan ngang bộ. Trên cơ sở đề nghị của Thủ tướng chính phủ thì Quốc hội có thể
ra quyết định thành lập hoặc bãi bỏ các bộ và cơ quan ngang bộ.


Tiếp đến, trong hoạt động các cơ quan hành chính nhà nước luôn chịu sự chỉ
đạo, giám sát của hệ thống cơ quan quyền lực nhà nước và chịu trách nhiệm báo cáo
hoạt động của mình trước cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp. Ví dụ như: ủy ban
nhân dân ( cơ quan hành chính nhà nước) là cơ quan chịu trách nhiệm chủ yếu
trong việc trển khai, tổ chức thực hiện các nghị quyết của hội đồng nhân dân (cơ
quan quyền lực nhà nước), biến những quy định trong các nghị định đó thành hiện
thực.
Ngoài ra, các cơ quan hành chính nhà nước không chỉ là cơ quan chấp hành
của cơ quan quyền lực mà các cơ quan hành chính còn được xác định là cơ quan
hoạt động thường xuyên (cơ quan thường trực) của hệ thống các cơ quan quyền lực
nhà nước.
Cuối cùng, cơ quan hành chính nhà nước có hệ thống đơn vị cơ sở trực thuộc.
Các đơn vị cơ sở thuộc bộ máy hành chính nhà nước là nơi trực tiếp tạo ra của cải
vật chất và tinh thần cho xã hội. Hầu hết các cơ quan có chức năng quản lý hành
chính đều có các đơn vị cơ sở trực thuộc. Ví dụ: các trường đại học trực thuộc bộ
giáo dục và đào tạo; các tổng công ty, công ty nhà máy trực thuộc bộ công nghiệp;
các bệnh viện trực thuộc bộ y tế… Các UBND cũng có các phòng ban trực thuộc
giúp việc cho UBND…..
Qua việc phân tích khái niệm và các đặc điểm của cơ quan hành chính nhà
nước cho thấy, cơ quan hành chính là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước,
mang đầy đủ các đặc điểm của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, cơ quan hành chính
nhà nước cũng mang những đặc trưng riêng khác biệt với hệ thống các cơ quan khác