CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TIẾNG ANH THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1


Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết một số công trình
nghiên cứu có liên quan đến quản lý hoạt động dạy học môn
tiếng Anh như sau:
Các công trình nước ngoài có liên quan đến đề tài
Các công trình nước ngoài, qua tìm hiểu, chủ yếu bàn
về phương pháp, kỹ thuật dạy học tiếng Anh như: Teach
English của tác giả Adrian Doff, Practical Techniques For
Language Teaching của Michael Lewis và Jimmie Hill,
Teaching English As a Foreign Language của tác giả Colin
Dawson, Teaching English Through English của tác giả
Jane Willis..., chưa thấy có công trình nào nghiên cứu vấn
đề quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng
phát triển năng lực ở Việt Nam.
Các công trình trong nước có liên quan đến đề tài
Trong nước có các công trình nghiên cứu về quản lý
hoạt động dạy học Tiếng Anh ở các trường trung học, cao
đẳng, đại học, trung tâm ngoại ngữ lớn như:

2


- “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh
của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Hoàn
Kiếm – Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Mai Anh, trường
Đại học sư phạm Hà Nội (2007);
- “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh
theo chương trình đổi mới ở các trường THPT thành phố
Sơn Tây”, tác giả Kiều Thị Minh Trà, trường Đại học sư
phạm Hà Nội ( 2008);
- “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Anh theo chương trình mới của Hiệu trưởng các
trường THPT huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc”, tác giả Bùi
Văn Tuấn, trường Đại học sư phạm Hà Nội (2009);
- “Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt
động dạy học Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông
huyện Đơn Dương – Lâm Đồng”, tác giả Nguyễn Văn
Kháng, trường Đại học sư phạm Hà Nội (2009);

4


- “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng
Anh ở trường THPT huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng”, tác
giả Hồ Quang Tuyến, trường Đại học sư phạm Hà Nội
(2013)
- “Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo
hướng phát triển năng lực học sinh”, tác giả Trương Thúy
Hằng, Học viện khoa học xã hội Việt Nam (2017).
Tuy nhiên, qua tìm hiểu các công trình nêu trên cho
thấy các nghiên cứu về quản lý dạy học môn tiếng Anh theo
định hướng phát triển năng lực ở trường phổ thông còn ít và

kiểm soát. Trong đó, các nguồn lực có thể được sử dụng và
để quản lý là nhân lực, tài chính, công nghệ và thiên nhiên”.
Cũng theo từ điển bách khoa mở Vi. Wikipedia “Quản lý
(tiếng

Anh

là

Management

[ˈmænɪdʒmənt],

tiếng

Latinh manum- agere - điều khiển bằng tay) đặc trưng cho
quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của
một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành
lập và thay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài
chính, vật tư, trí thực và giá trị vô hình)”. Đầu thế kỷ 20 nhà
văn quản lý Mary Parker Follett định nghĩa quản lý là
"nghệ thuật khiến công việc được làm bởi người khác".[36]
- Theo tác giả Trần Quốc Thành thì: “Quản lý là
những hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và kiểm
soát quá trình tiến tới mục tiêu”. [23. 3]

7


- Từ điển Việt - Hán –Nôm định nghĩa quản lý là

sinh nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ. Hoạt
động dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển nội
dung học theo chương trình quy định. Có thể hiểu hoạt
động dạy học của giáo viên là quá trình hoạt động sư phạm
của giáo viên, làm nhiệm vụ truyền thụ tri thức, tổ chức,
điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh
Mặt khác, hoạt động học là quá trình trong đó dưới sự
định hướng của người dạy, người học tự giác, tích cực, độc
lập, tiếp thu tri thức, kinh nghiệm từ môi trường xung
quanh bằng các thao tác trí tuệ và chân tay nhằm hình thành
cấu trúc tâm lý mới để biến đổi nhân cách của mình theo
hướng ngày càng hoàn thiện. Có thể hiểu hoạt động học tập
của học sinh là quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành hệ
thống những kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực
tiễn và hoàn thiện nhân cách của bản thân
9


Thực tế, hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động
thống nhất biện chứng, đó là hoạt động dạy của giáo viên và
hoạt động học của học sinh. Theo tác giả Phạm Viết Vượng
“Nói đến dạy học là nói đến hoạt động dạy và học của thầy
và trò trong nhà trường, với mục tiêu là giúp học sinh nắm
vững hệ thống kiến thức khoa học, hình thành hệ thống kỹ
năng, kỹ xảo và thái độ tích cực đối với học tập và cuộc
sống” [33; tr.110].
Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường
trung học phổ thông
“Quản lý hoạt động dạy học là quản lý một quá trình
hoạt động xã hội, một quá trình sư phạm đặc thù, nó tồn tại


Đối với công tác quản lý hoạt động dạy của giáo viên
bộ môn tiếng Anh, trên cơ sở các văn bản hướng dẫn chỉ
đạo của cấp trên và căn cứ thực tế của nhà trường, Hiệu
trưởng xác định các mục tiêu đối với bộ môn, các yêu cầu
cụ thể mà giáo viên phải thực hiện trong từng năm hoặc một
giai đoạn cụ thể (5 năm hoặc 10 năm, tùy theo kế hoạch
chiến lược phát triển nhà trường).
Từ đó xác định nhiệm vụ cho giáo viên, định hướng
cho giáo viên xây dựng kế hoạch thực hiện, tạo điều kiện về
vật chất, tinh thần cho giáo viên để họ yên tâm thực hiện kế
hoạch. Hiệu trưởng khuyến khích giáo viên đổi mới phương
pháp dạy học, tích cực ứng dụng CNTT và sử dụng các
phương tiện dạy học hiện đại nhằm tạo hứng thú cho học
sinh, giúp học sinh học tiếng Anh dễ dàng và phát huy tối
đa các năng lực vốn có của các em.

12


Thực hiện các công việc trên, hiệu trưởng có thể thực
hiện thông qua các chức năng quản lý, gồm: lập kế hoạch,
tổ chức thực hiện và chỉ huy, điều khiển hoạt động dạy và
kiểm tra việc thực hiện của giáo viên. Nội dung kiểm tra
hoạt động dạy của giáo viên thường bao gồm: kiểm tra công
tác chuẩn bị bài dạy của giáo viên, dự giờ kiểm tra trình độ
tay nghề của giáo viên, kiểm tra việc thực hiện quy chế
chuyên môn (kế hoạch giảng dạy, làm, sử dụng đồ dùng dạy
học, chấm trả bài, vào điểm...). Với các hoạt động kiểm tra
này, hiệu trưởng có thể trực tiếp kiểm tra hoặc ủy quyền cho

thì tự học đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển
các kỹ năng ngôn ngữ.

14


Như vậy, có thể thông qua tổ trưởng chuyên môn,
Hiệu trưởng biết được tình hình thực tế dạy học môn tiếng
Anh trong nhà trường từ đó đưa ra các biện pháp cụ thể
nhằm quản lý hoạt động dạy học bộ môn tiếng Anh một
cách có hiệu quả như quản lý các môn học khác.
c) Quản lý các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy
học ngoại ngữ của học sinh
Ngoài cơ sở vật chất, thiết bị dạy học nói chung, bộ
môn tiếng Anh cần có cơ sở vật chất thiết bị phục vụ dạy
học hiện đại, bao gồm: máy cassette, phòng nghe nhìn
(Language - lab), đĩa CD, VCD, phần mềm dạy học (violet,
question tools, hot potatos...), máy chiếu đa năng....
Việc quản lý sử dụng thiết bị dạy học có hiệu quả là
hết sức cần thiết để đảm bảo quá trình dạy học bộ môn đạt
hiệu quả. Do đặc thù bộ môn nên giáo viên tiếng Anh
thường xuyên sử dụng CNTT nhằm tạo môi trường ngôn
ngữ để học sinh dễ lĩnh hội và thực hành kiến thức, do vậy
điều kiện cơ sở vật chất thiết bị, đồ dùng dạy học phục vụ
bộ môn là rất quan trọng.

15


Để quản lý tốt cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ

trong các tài liệu nghiên cứu của nước ngoài.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thế giới
(OECD) quan niệm năng lực là “khả năng đáp ứng một
cách hiệu quả những yêu cầu phức hợp trong một bối cảnh
cụ thể” [46].
Chương trình giáo dục trung học bang Quebec,
Canada, năm 2004, xem năng lực là một “khả năng hành
động hiệu quả bằng sự cố gắng dựa trên nhiều nguồn lực”
[49; tr. 78].
Theo K.E. Paprock: năng lực được xem như là "những
khả năng cơ bản dựa trên cơ sở tri thức, kinh nghiệm, các
giá trị và thiên hướng của một con người được phát triển
thông qua thực hành giáo dục" [39; tr. 89].

17


Còn theo D. Tremblay, năng lực là “khả năng hành
động thành công và tiến bộ dựa vào việc huy động và sử
dụng hiệu quả tổng hợp các nguồn lực để đối mặt với các
tình huống trong cuộc sống” [47; tr.4].
Các tác giả khác, như Dooley, K. E. Paprock, I. Sun và
E. G. Gonzalez [39], P.A. McLagan và D. Suhadolnik [44];
L.M.; C. Overtoom [45] T. Powell và B. Hubschman [48]…
cũng có đồng quan điểm trên.
Theo tài liệu giới thiệu chương trình giáo dục phổ
thông mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Kèm theo Công văn
số 465/BGDĐT-VP ngày 31 /01/2018 của Bộ GDĐT): “Năng
lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố
chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con

thể quản lý.
Nếu theo định hướng nội dung, quản lý HĐDH môn
tiếng Anh tập trung nhiều vào việc truyền thụ kiến thức cho
HS và kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức của các em. Còn
nếu theo định hướng phát triển NLHS, quản lý HĐDH tập
trung nhiều vào đầu ra của HS, vào sự tiến bộ của HS trong
quá trình dạy học.
Nói cách khác, quản lý HĐDH môn tiếng Anh ở
trường theo định hướng phát triển NLHS đòi hỏi, từ xây
dựng mục tiêu dạy học, lựa chọn nội dung dạy học, sử dụng
phương pháp và hình thức dạy học đến kiểm tra, đánh giá
kết quả dạy học ở trường phải được tổ chức, điều khiển theo
định hướng phát triển NLHS [9; tr.96].
Từ đó, có thể hiểu, quản lý HĐDH môn tiếng Anh theo
hướng phát triển NLHS là quá trình lập kế hoạch, tổ chức
chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá HĐDH môn tiếng Anh để
đảm bảo đạt được mục tiêu phát triển NLHS.

21


Khái quát về môn tiếng Anh trong chương trình
giáo dục phổ thông mới
Đặc điểm môn học
Tiếng Anh là môn học trong chương trình GDPT bắt
đầu từ lớp 3 đến lớp 12. Là một trong những môn học công
cụ ở trường phổ thông, môn Tiếng Anh không chỉ giúp học
sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng
Anh mà còn góp phần hình thành và phát triển các năng lực
chung; để sống và làm việc hiệu quả hơn; để học tập tốt các

Năng lực giao tiếp là mục tiêu của quá trình dạy học;
kiến thức ngôn ngữ là phương tiện để hình thành và phát
triển các kỹ năng giao tiếp thông qua nghe, nói, đọc, viết;
23


Xây dựng theo hướng mở; không qui định chi tiết về
nội dung dạy học mà chỉ qui định những yêu cầu cần đạt về
năng lực giao tiếp nghe, nói, đọc và viết cho mỗi lớp và gợi
ý một số chủ đề, chủ điểm chính gắn với chuẩn đầu ra từng
cấp học;
Đảm bảo lấy hoạt động học của học sinh làm trung
tâm trong quá trình dạy học;
Đảm bảo tính liên thông và tiếp nối của việc dạy học
tiếng Anh giữa các cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung
học phổ thông;
Đảm bảo tính linh hoạt, mềm dẻo và tính mở nhằm
đáp ứng nhu cầu và phù hợp với điều kiện dạy học tiếng
Anh đa dạng ở các địa phương.
c) Mục tiêu chương trình

24


Chương trình GDPT môn tiếng Anh giúp học sinh có
một công cụ giao tiếp mới, hình thành và phát triển cho học
sinh năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh thông qua các hình
thức nghe, nói, đọc, viết. Kết thúc Chương trình, học sinh
có khả năng giao tiếp đạt trình độ Bậc 3 của Khung năng
lực ngoại ngữ 6 bậc dành cho Việt Nam, tạo nền tảng cho