ĐỀ TỰ LUẬN LUYỆN THI VÀO LỚP 10
PHẦN I: VĂN - TIẾNG VIỆT (5đ)
Câu 1 : (2đ) Đọc giai thoại sau và dựa vào đó trả lời từng câu hỏi dưới :
"Có một người tên A thường hay lấy những tác phẩm văn học có giá trị của người khác về sửa
lại thêm thắt chút ít vào rồi mang đi xuất bản. Các nhà văn có tiếng tăm rất tức giận trước hành
động xấu xa này của ông A. Một hôm ông A gặp ông B là một nhà văn chân chính, ông A liền hỏi :
-Thưa ngài ! ngài thấy những tác phẩm của tôi thế nào ?
-Khi thấy chúng, tôi liền ngả nón cúi chào.
-Những tác phẩm của tôi xuất sắc đến độ một người đã viết nhiều tác phẩm hay như ngài mà cũng
bái phục chúng à ?
-Không ông ạ, tôi ngả nón chào vì tôi có cảm giác mình đã gặp những người quen lắm.
Ông A đỏ mặt bỏ đi."
a/ Giai thoại trên có mấy lượt lời ?
b/ Có mấy hàm ý trong giai thoại trên ? Nội dung của từng hàm ý đó là gì ?
c/ Các hàm ý đó có thành công không ? Dấu hiệu nhận ra ?
Câu 2 : (1đ5) Cho các văn bản đã học sau, dựa vào thời điểm sáng tác, hãy xếp chúng vào từng
hàng : từ 1954 trở về trước ; từ 1954 đến 1975 ; sau 1975.
Đoàn thuyền đánh cá, Bến quê, Mùa xuân nho nhỏ, Đồng chí, Sang thu, Làng, Bài thơ về tiểu
đội xe không kính, Những ngôi sao xa xôi, Lặng lẽ Sa Pa.
Câu 3 : (0đ5) Trong các từ in đậm sau, những dòng nào có chứa thuật ngữ. Hãy ghi ra.
a/ Đòn bẩy là một trong 6 loại máy đơn giản được sử dụng nhiều trong đời sống để biến đổi lực
tác dụng lên vật theo hướng có lợi cho con người. Đòn bẩy là một vật rắn được sử dụng với một
điểm tựa hay là điểm quay để làm biến đổi lực tác dụng của một vật lên một vật khác.
(Wikipedia)
b/ Sự động viên khuyến khích của nhà trường là đòn bẩy có tác dụng kích thích học sinh hứng
thú học tập.
c/ Nước non nặng một lời thề
Nước đi, đi mãi không về cùng non.
(Tản Đà)
d/ Nước là một hợp chất hóa học của ôxy và hiđrô, có công thức hóa học là H
2

Câu 3 : (0đ5)
"Đòn bẩy" ở a/ và "Nước" ở d/ là thuật ngữ.
*Đúng mỗi thuật ngữ ghi 0đ25
Câu 4 : (1đ) "Sân Lai" là một điển tích (điển cố - HS có thể có thể không nói ý này) Điển tích
này bắt nguồn từ câu chuyện ở sân nhà lão Lai Tử, đây chỉ sân nhà cha mẹ Thúy Kiều. Theo Hiếu
tử truyện : Lão Lai Tử người nước Sở thời Xuân Thu rất có hiếu, tuy đã già mà còn nhảy múa ở
ngoài sân cho cha mẹ xem để mua vui cho cha mẹ. Điển cố có nội dung nói về đức tính hiếu thảo
của con cái đối với cha mẹ.
* HS có thể quên hoặc sai một số danh từ riêng nhưng phải nói được nội dung của điển cố.
PHẦN II TẬP LÀM VĂN (5đ)
Câu 5 : Trong truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa", Nguyễn Thành Long đã xây dựng nhân vật anh
thanh niên làm công tác khí tượng ở Sa Pa thành nhân vật trung tâm của truyện. Đồng thời tác giả
còn xây dựng những nhân vật khác như đã nêu trong đề nhằm làm rõ hơn chủ đề tư tưởng của tác
phẩm và cũng còn nhằm qua đó khắc họa rõ nét hơn nhân vật trung tâm. Tất cả những nhân vật
này ngoài tác dụng chung (sẽ nói ở mục 1/ dưới đây) còn có những tác dụng khác nữa (sẽ nói ở
các mục còn lại). Do vậy ngoài việc nêu tác dụng chung của họ, HS cần sắp xếp các nhân vật này
theo từng nhóm nhân vật để qua đó mà thuận tiện trong việc chứng minh phân tích vai trò của
từng nhóm nhân vật trong truyện, từ đó bài viết sẽ có bố cục rõ ràng, chặt chẽ :
1/ Khi xây dựng những nhân vật này, nhà văn muốn qua họ mà làm rõ chủ đề tác phẩm :
Miền Bắc trong những năm vừa kháng chiến chống Mỹ vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đây,
chúng ta có thể gặp nhiều con người đang âm thầm, cần cù, nhiệt tâm suy nghĩ và làm việc hết
lòng cho đất nước họ có mặt ở rất nhiều lĩnh vực từ lao động chân tay đến lao động trí óc, từ
thanh niên mới bước vào đời đến những người đã đến tuổi nghỉ hưu, từ nam đến nữ thanh niên...
Đó là những con người tuy sống ở một nơi sơn thủy hữu tình, nơi nghe tên người ta liền nghĩ đến
chuyện nghỉ ngơi như Sa Pa nhưng họ lại không hề nghỉ ngơi, hưởng thụ mà ngược lại họ làm
việc mải mê với nhịp điệu công việc khẩn trương, tất bật.
2/ Nhân vật bác lái xe:
-Bác lái xe làm nhiệm vụ dẫn dắt giới thiệu tạo không khí lôi cuốn cho mọi người về anh thanh
niên, khiến mọi người đang ngồi trên xe tò mò muốn gặp anh ta ngay "Tôi sắp giới thiệu với bác
một trong những người cô độc nhất thế gian. Thế nào bác cũng thích vẽ hắn" .

ở anh cũng sẽ giảm đi nhiều. Những chiến sĩ bộ đội thì góp phần làm rõ hiệu quả công việc của
anh thanh niên làm công tác khí tượng, "nhân dịp Tết, một đoàn các chú lái máy bay lên thăm cơ
quan cháu ở Sa Pa. Không có cháu ở đấy. Các chú lại cử một chú lên tận đây. Chú ấy nói : nhờ
cháu góp phần phát hiện một đám mây khô mà ngày ấy, tháng ấy, không quân ta hạ được bao
nhiêu phản lực Mĩ trên cầu Hàm Rồng." (tr 185)
5/ Truyện có nhiếu nhân vật, có nhân vật chính, nhân vật phụ, họ không tồn tại độc lập mà tác
động lẫn nhau, hỗ trợ nhau để nâng nhau lên tầm vóc đẹp đẽ sinh động hơn và cũng để phục vụ
cho việc chuyển tải chủ đề tác phẩm. Họ đã tạo nên một thế giới gồm những con người sinh động
với nhiều cá tính, nghề nghiệp, lứa tuổi ; họ là những tấm gương tiêu biểu cho lớp lớp người lao
động đang ngày đêm đêm âm thầm miệt mài xây dựng đất nước trước đây. Hôm nay đọc tác
phẩm, tiếp xúc với thế giới nhân vật trong tác phẩm, mỗi người hãy suy nghĩ đến trách nhiệm của
mình. GV LÊ NGỌC THÀNH - tháng V/2009