ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN QUỐC VIỆT

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG
“LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG” VẬT LÍ 12 TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn vật lí
Mã số: 8140111

U N V N THẠC S

HO HỌC GI O

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. NGUYỄN BẢO HOÀNG TH NH

Huế, năm 2018

i

C


ỜI C M ĐO N
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của
riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn


iii


M C
C
Tên mục lục
Trang phụ bìa

Trang
i

Lời cam đoan

ii

Lời cảm ơn

iii

M C

C

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

6

2. Mục đích nghiên cứu

Demo Version - Select.Pdf SDK
1.1 Năng lực
1.1.1 Khái niệm năng lực

10
10

1.1.2 Phân loại năng lực
1.1.3 Các năng lực chuyên biệt trong dạy học Vật Lí

11
12

1.1.4 Vấn đề phát triển và bồi dưỡng năng lực

14

1.2 Năng lực giải quyết vấn đề

15

1.2.1 Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề
1.2.2 Các năng lực thành tố của NLGQVĐ

15
15

1.2.3 Biểu hiện của NLGQVĐ
1.2.4 Ý nghĩa của việc hình thành và phát triển NLGQVĐ cho HS



23
23
24
25
25

1.5 Dạy học GQVĐ các loại kiến thức vật lí đặc thù
1.6 Xây dựng Rubric đánh giá năng lực giải quyết vấn đề
1.6.1 Xây dựng phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubric)
1.6.2 Nguyên tắc thiết kế Rubric
1.6.3 Quy trình thiết kế Rubric
1.6.4 Rubric đánh giá năng lực giải quyết vấn đề

26
29
29
30
30
31

Kết luận chương 1
Chương 2: Thiết kế tiến trình dạy học theo hướng bồi dưỡng năng
lực GQVĐ vào dạy học chương “ ượng tử ánh sáng” Vật lí 12
2.1 Mục tiêu dạy học của chương “Lượng tử ánh sáng”

33

2.1.1 Yêu cầu chung của chương
- Select.Pdf SDK

2.5.4 Giáo án 4

63
73

Kết luận chương 2

82

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
3.1 Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm

84

3.1.1 Mục đích

84

3.1.2 Nhiệm vụ
3.2 Đối tượng thực nghiệm sư phạm

84
84

2


3.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

84


93

TÀI LIỆU THAM KHẢO

95

PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

3


NH M C C M TỪ VIẾT TẮT TRONG U N V N
1. GQVĐ

Giải quyết vấn đề

2. DHGQVĐ

Dạy học giải quyết vấn đề

3. NL

Năng lực

4. GV

Giáo viên

Bảng 3.3. Bảng thống kê số % HS đạt điểm Xi ........................................................ 89
Bảng 3.4. Bảng thống kê số % HS đạt điểm từ Xi trở xuống ................................... 90
Bảng 3.5. Bảng Các thông số thống kê … ................................................................ 91
Danh mục sơ đồ
Sơ đồ 1.1. Sơ đồ cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề .............................................. 17
Sơ đồ 1.2. Sơ đồ tiến trình xây dựng kiến thức theo kiểu dạy học giải quyết vấn đề
trong môn Vật lí ........................................................................................................ 22

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK“Lượng tử ánh sáng” .............. 38
trúc logic
nội dung
dạy học chương
Sơ đồ 2.1. Cấu
anh mục biểu đồ
Biểu đồ 3.1. Biểu đồ phân bố điểm của hai nhóm .................................................... 89
Biểu đồ 3.2. Biểu đồ phân phối tần suất ................................................................... 89
Biểu dồ 3.3. Biểu đồ phân phối tần suất lũy tích ...................................................... 91
anh mục đồ thị
Đồ thị 3.1. Đồ thị phân phối tần suất ........................................................................ 89
Đồ thị 3.2. Đồ thị phân phối tần suất lũy tích ........................................................... 90

5


MỞ ĐẦU

1. ý do chọn đề tài

GQVĐ

n
á

ứ

ng đ

, ần

áng á ... á năng l

đ

p ả p á
n y

ng n

ển năng l

ư uy,

ể uy g n l “năng l

. [25]

Ở nước ta, Đảng và Nhà nước luôn coi trọng việc phát triển con người, con
người luôn được coi là nhân tố quan trọng nhất “

năng
ng
g

ển

ản, p á

n n n á
n

p á

y

đ

án

V

đứ ,

p ụ

ả

u

u ,


ng ư á

đ

uộ

ụ

ng l

,

n
á

động,

. [2]

Về phương pháp giáo dục phổ thông , Điều 28.2 Luật Giáo dục có viết:
“

ư ng p áp g á

áng

;p

p ư ng p áp


n; á động đ n n

,

ả ,đ

n

gá ,

động,

;

ư ng

năng

u , ứng

n ụng
p

cho HS .[2]
Để đạt được các mục tiêu trên, đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là một
nhiệm vụ quan trọng của ngành Giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Việc
đổi mới PPDH ở trường phổ thông là làm thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều
sang các “


dạy học chương "Lượng tử ánh sáng" lớp 12 nói riêng. Qua đó, góp phần nâng cao
chất lượng dạy học chương "Lượng tử ánh sáng" lớp 12 ở các trường THPT và phát
triển khả năng GQVĐ cho HS.
Vì các lí do trên, chúng tôi đã chọn đề tài: Bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho
HS khi dạy học chương “Lượng tử ánh sáng” lớp 12 THPT.

2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp nhằm bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho HS và vận
dụng được các biện pháp đề xuất vào việc thiết kế một số bài dạy học cụ thể trong
chương “Lượng tử ánh sáng” cho HS lớp 12 THPT.

3. Giả thuyết khoa học
u đề xuất được một số biện pháp sư phạm nhằm bồi dưỡng năng lực GQVĐ
cho HS và vận dụng các biện pháp đó vào quá trình dạy học chương “Lượng tử ánh
sáng” lớp 12

sẽ góp phần bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho HS.

4. hách thể và đối tượng nghiên cứu
Demo Version - Select.Pdf SDK

- Khách thể nghiên cứu: hoạt động học của học sinh lớp 12 THPT và hoạt động

dạy của giáo viên trong dạy học chương “Lượng tử ánh sáng”.
- Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho HS
trong quá trình dạy học chương “Lượng tử ánh sáng” lớp 12.

5. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi của đề tài, chúng tôi tập trung nghiên cứu Các biện pháp bồi
dưỡng năng lực GQVĐ trong quá trình dạy học chương “Lượng tử ánh sáng” lớp 12


8. Những đóng góp của đề tài
Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
- Đề xuất được
quy trình
dạy học
theo hướng bồi
dưỡng năng lực giải quyết vấn đề
cho học sinh trong dạy học vật lí.
- Thiết kế một số bài dạy học chương “Lượng tử ánh sáng” Vật lí 12 THPT theo
hướng bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề.

9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần “Mở đầu”, “Kết luận” và “Danh mục tài liệu tham khảo”, luận văn gồm
có ba chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận của việc bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề của học
sinh trong dạy học vật lí
Chương 2: Thiết kế tiến trình dạy học theo hướng bồi dưỡng năng lực GQVĐ vào
dạy học chương “Lượng tử ánh sáng” Vật lí 12
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.

9