1.PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp:
Thực hiện nghị quyết số 29 – NQ/TW của Ban chấp hành Trung Ương khóa XI về
"Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện
đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc
tế". Bộ Giáo dục và đào tạo được sự hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch đã triển khai Dự án
hỗ trợ Giáo dục Mĩ thuật cấp Tiểu học ( SAEPS).
Những quy trình dạy học Mĩ thuật theo phương pháp đổi mới SAEPS đều hướng
tới mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm, kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát
triển nhận thức cho học sinh. Để từ đó các em có thể hình thành và phát triển các năng
lực cốt lõi trong học Mĩ thuật.
Môn Mỹ thuật có các phân môn chính, đó là: Thường thức mĩ thuật; Vẽ tranh; Vẽ
trang trí; Vẽ theo mẫu và Tập nặn tạo dáng. Với phương pháp dạy học trước đây, hành
trang của các em chỉ có cuốn Vở tập vẽ, bút chì, màu vẽ và đất nặn. Điều đó nó hạn chế
khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh. Nhưng với phương pháp dạy học Mỹ thuật mới
(SAEPS) này, chương trình dạy học Mĩ thuật của các khối lớp được sắp xếp theo các chủ
đề cụ thể và dạy theo 7 quy trình chủ đạo, đó là:
1. Vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện.
2. Vẽ biểu cảm.
3. Vẽ theo âm nhạc.
4. Xây dựng cố chuyện.
5. Tạo hình 3 chiều – Tiếp cận chủ đề.
6. Điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian.
7. Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn.
Một trong những quy trình dạy học Mĩ thuật mới theo phương pháp SAEPS mà tôi
tâm đắc nhất là quy trình: Vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện. Thông qua quy trình
GDMT này, học sinh sẽ phát huy được khả năng:
- Biến những quan sát về con người thành tranh vẽ.


- Nhận biết và phân biệt được đặc điểm và đặc tính của các loại vật liệu vẽ khác

2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Thực trạng học sinh qua học phân môn Vẽ tranh:
a. Kết quả khảo sát cuối học kì I - Năm học: 2015- 2016
(Khi chưa áp dụng quy trình “ Vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện” theo phương
pháp dạy học Mĩ thuât mới - SAEPS )

Lớp

Tổng số
học sinh

Thích học vẽ

Không thích học vẽ

SL

%

SL

%

4D

29 em

23em

79 %

Mĩ thuật chỉ là môn phụ, học giỏi cũng được, không giỏi cũng được, không quan trọng.
Điều đó làm cho các em thiếu ý thức học tập và dẫn đến chất lượng học môn Mĩ thuật
không cao.
- Và bản thân tôi, một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn học Mĩ thuật tại trường
trong suốt gần 10 năm qua, tôi nhận thấy rằng: việc dạy và học Mĩ thật trước đây - khi áp
dụng phương pháp mới còn gặp nhiều vướng mắc, hạn chế sau:
+ Thời gian cho mỗi bài học quá ngắn (chỉ 35 phút/ 1 tiết/ 1 bài). Thời gian giáo
viên dạy lý thuyết hết gần 10 phút, học sinh thực hành 18 - 20 phút và 5 phút đánh giá,
nhận xét. Điều đó hạn chế khả năng suy nghĩ, sáng tạo của học sinh.
+ Phương pháp học Mĩ thuật trước đây chủ yếu thực hành cá nhân. Điều đó không
giúp các em có hướng mở hay học hỏi được ý kiến chia sẽ từ bạn bè.
+ Các bài tập thực hành đều nằm trong Vở Mĩ thuật, khung giấy vẽ bài thực hành
quá nhỏ, hẹp và chất lượng giấy vẽ trong vở không đảm bảo. Điều đó hạn chế khả năng
vận dụng, sáng tạo về hình thức thực hành cũng như chất liệu màu mà các em muốn sử
dụng. Hầu hết các em chỉ dùng bút sáp màu còn không giám dùng bút dạ hay màu nước
vì sợ giấy vẽ ở vở Mĩ thuật sẽ bị nhem…điều đó dẫn đến hiệu quả bài vẽ không cao.
+ Trước đây, sau khi kết thúc quá trình thực hành, giáo viên chỉ treo một số sản
phẩm của học sinh (5-7 bài) rồi cùng học sinh đánh giá nhận xét, điều đó chưa thực sự
dánh giá hết khả năng sáng tạo cũng như những hạn chế của nhều học sinh trong các bài
học.
+ Viêc dạy học Mĩ thuật theo phương pháp cũ cũng gây không biết bao nhiêu khó
khăn cho giáo viên trực tiếp giảng dạy, như:
+) Việc phân bố thời lượng giữa các hoạt động sao cho phù hợp, đảm bảo đúng các
tiến trình mà vẫn dành được thời gian thực hành cho các em càng nhiều càng tốt.


+) Việc giảng dạy cũng rập khuôn, máy móc theo các bước có sẵn, theo một
phương pháp cố định và theo một hình thức hoạt động không đổi dẫn đến chưa gây được
nhiều hứng thú cho học sinh.
Năm học 2016 – 2017 môn Mĩ thuật đã được áp dụng hoàn toàn phương pháp dạy


70 %

9 em

30 %

4C

32 Em

22 em

68,9 %

10 em

31,1%

*Thuận lợi:
- Năm học 2016 – 2017 là năm học đầu tiên áp dụng hoàn toàn phương pháp dạy
học môn Mĩ thuật mới ( PP SAEPS). Vì phương pháp mới nên cái gì cũng mới,chính vì
điều đó làm cho các em học sinh tò mò,muốn tìm hiểu và muốn học.
* Khó khăn:
- Vì áp dụng hoàn toàn phương pháp mới nên rất nhiều em học sinh phát biểu
rằng : Phương pháp mới học khó, tỏ ra e ngại và thấy lo sợ.
Nhưng qua một thời gian ngắn ( một học kỳ) vừa qua, với lòng nhiệt huyết và yêu
nghề, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu và truyền đạt cho các em những kinh nghiệ mà tôi tích
lũy, nghiên cứu trong suốt thời gian qua, với mong muốn giúp các em hứng thú hơn và
yêu thích môn học hơn.


giáo viên cùng học sinh phân tích các bộ phận trên cơ thể thành các khối dạng hình học
để các em dễ hiểu và vẽ ký họa nhanh, chính xác hơn.

Khi ký họa dáng người, học sinh phải cảm nhận được sự chuyển động của cơ thể:
đi, đứng, chạy, nhảy, cúi, ngồi... Hoạt động của hình thể, tay, chân…, Cữ chỉ trên khuôn
mặt (vui, buồn, ngạc nhiên, dận giữ,…).
2.2.3.Quan sát tỉ lệ và kích thước các bộ phận trên cơ thể.
Hiểu và xác định được tỉ lệ của các bộ phận trên cơ thể, như: Đầu, mình, tay, chân
và vị trí của mắt, mũi, miệng trên khuôn mặt.
Giáo viên nên cùng học sinh nghiên cứu, phân tích đặc điểm, kích thước các bộ
phận trên cơ thể. Muốn làm được điều đó các em phải hiểu được cấu tạo của các bộ phận
như thế nào, phải hiểu được các khối hình học cơ bản của các bộ phận trên cơ thể ra sao.
( Đầu dạng hình cầu, cổ: hình trụ, thân: hình trụ tròn, …; Mắt: hình chữ nhật, mũi: hình
thang, miệng: hình chữ nhật…)

Khi các em hiểu rõ được đặc điểm các bộ phận trên cơ thể rồi các em sẽ dễ dàng vẽ
phác họa được hình dáng cơ thể một cách chính xác và không còn thấy khó khăn khi vẽ
dáng người như trước đây nữa.


2.2.4. Khuyến khích học sinh thực hiện theo 6 hoạt động chính của quy trình “
Vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện”
- Vẽ theo quan sát.
- Trưng bày ngân hàng hình ảnh.
- Sáng tác tranh theo chủ đề.
- Chia sẽ nội dung câu chuyện.
- Vẽ màu làm phong phú nội dung câu chuyện.
- Trưng bày và thuyết trình về sản phẩm.
Việc tạo dáng gây hứng thú học tập trong học sinh rất lớn, giúp học sinh nâng cao

mình cùng với cả lớp. Từng nhóm sẽ lần lượt trình bày về câu chuyện mà nhóm mình đã
xây dựng nên, các nhóm bạn tham gia đặt câu hỏi chia sẽ.
* Thông qua hoạt động này các em phát huy được khả năng:
+ Giải thích và biểu đạt được ý kiến theo chủ điểm đã chọn.
+ Mạnh dạn, chủ động hơn khi tham gia trình bày câu chuyện bằng lời nói và hình
ảnh.
+ Nghe và cảm nhận được các câu chuyện của nhóm bạn một cách sâu sắc và hứng
thú hơn.
Cuối cùng là phần nhận xét, đánh giá và chia sẽ sản phẩm của các nhóm. - Theo tôi
hoạt động này vô cùng quan trọng, nó hình thành được sự tự tin, khả năng thuyết trình
trước đám đông cho học sinh. Cũng thông qua hoạt động này các em có thể tham gia chia
sẽ, rút kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau về cách tạo hình, cách xây dựng bố cục, xây
dựng nội dung câu chuyện và cách sử dụng các chất liệu, màu sắc…từ đó giúp các em
tích tụ được những kinh nghiệm quý giá để cùng nhau tạo ra được những sản phẩm đẹp,
độc đáo và hấp dẫn.
2.2.5. Đối với giáo viên:


- Môn Mĩ thuật là môn học mà thời gian chủ yếu để học sinh thực hành, do vậy
giáo viên cần thiết kế bài dạy như một kế hoạch tổ chức các hoạt động, để học sinh chủ
động, tích cực tham gia và phát huy hết khả năng và năng lực của mình ở mỗi bài vẽ.
-Trong mỗi tiết học, giáo viên cần lựa chọn và phối hợp một cách logic các phương
pháp dạy học để luôn luôn tạo được không khí học tập vui vẻ, nhẹ nhàng, hấp dẫn, lôi
cuốn học sinh, tránh giờ học tẻ nhạt, khô cứng.
- Đối với một số bài vẽ tranh đề tài, giáo viên nên tổ chức cho học sinh hoạt động
vẽ kí họa dáng người để tạo ngân hàng hình ảnh và nên hoạt động theo nhóm để các
thành viên có thể học hỏi lẫn nhau và đồng thời để các em có dịp thể hiện năng lực cá
nhân trước bạn bè, thầy cô giáo.
- Có thể đưa các trò chơi hổ trợ cho nội dung bài học khi thấy cần thiết, phù hợp.
- Tạo mọi điều kiện để tất cả học sinh đều được chủ động, tích cực tham gia và

- Không ngừng tìm tòi các tư liệu qua sách, báo, truyền hình cũng như học hỏi từ
những người bạn đồng nghiệp để tìm ra phương pháp dạy học thích hợp và phù hợp với
mục tiêu đã đề ra. Từ thực tế khảo sát học kì I vừa qua, bản thân tôi thực sự rất vui mừng
khi đa số các em học sinh đều yêu thích môn học của mình và tỏ ra hứng thú, chờ đợi đến
tiết Mĩ thuật để cùng nhau học tập và sáng tạo. Thực trạng học sinh nói rằng môn Vẽ khô
khan, cứng nhắc hay là khó học như trước đây là rất ít, chỉ còn một vài em học sinh vẫn
chưa đam mê việc học vẽ. Và đó là điểm khởi đầu mà tôi cho rằng khá thành công đối với
người giáo viên giảng dạy môn Mĩ thuật như tôi.
2.2.6. Đối với học sinh:
- Học sinh đóng vai trò quan trọng và quyết định đến sự thành công của hoạt động
dạy – học. Vì vậy, để các bài học trở nên thành công, bản thân mỗi học sinh phải phát huy
được tính tích cực, tự giác cao, chủ động tìm tòi các vật liệu sẵn có ( như: giấy bìa, giấy


màu, giấy báo, các vỏ lon, vỏ hộp,…) trước khi bắt đầu bài thực hành của mình đồng thời
phải chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng học tập liên quan ( Giấy vẽ, màu vẽ, chì, tẩy,…) để
không ảnh hưởng đến hiệu quả và chất lượng bài học.
- Hiện nay việc dạy và học Mĩ thuật không còn nặng nề như trước, các em nhìn
nhận môn Mĩ thuật theo cách nhìn mới hơn. Các bài vẽ của các em cũng được đánh giá
thoáng hơn và không còn gò ép như trước đây. Bạn nào cũng được đánh giá, được chia
sẽ, không có bài vẽ nào bị đánh giá là xấu, là chưa đẹp, mỗi tác phẩm đều có vẽ đẹp
riêng, theo cách nhìn riêng.
- Học sinh đã biết tự khám phá những điều mới lạ trong bài học, theo cách nghĩ và
cách hiểu của mình một cách độc lập, tích cực, biết cảm nhận được những cái hay, cái
đẹp từ những bài học cụ thể mà các em được học, được làm quen.
2.2.7. Cha mẹ học sinh:
Một điều quan trọng và quyết định đến hiệu quả và sự thành công của hoạt động
dạy – học nữa đó chính là vai trò của cha mẹ học sinh. Bản thân mỗi giáo viên phải tạo
được sự liên hệ gần gũi, chia sẽ với cha mẹ học sinh để họ hiểu được tầm quan trọng của
giáo dục thẩm mĩ cho học sinh thông qua việc học môn Mĩ thuật ở trường. Muốn các em

Chủ đề: Chúng em với thế giới động vật – Lớp 4

Chủ đề: Ngày Tết, lễ hội và mùa xuân – Lớp 4


Chủ đề: Sáng tạo với nếp gấp giấy – Lớp 4

Chủ đề: Chú bộ đội của em – Lớp 5


Chủ đề:Trang trí sân khấu và sáng tác câu chuyện – Lớp 5
3. KẾT LUẬN
3.1. Ý nghĩa của đề tài, sáng kiến, giải pháp:
Qua thực tế giảng dạy tại trường trong những năm qua tôi luôn xác định được mục
tiêu trong nhà trường, đồng thời cũng hiểu sâu sắc được vai trò của môn Mĩ thuật trong
việc giáo dục học sinh phát hiện ra những mặt hạn chế và có một giải pháp nâng cao hiệu
quả của việc dạy và học môn Mĩ thuật nói chung và phân môn Vẽ tranh nói riêng. Tôi
thấy việc nắm vững phương pháp và cách tổ chức cơ bản về môn Mĩ thuật cũng như việc
xây dựng cho mình một cách tổ chức dạy học vững chắc còn có tìm ra những giải pháp
dạy học phù hợp của môn Mĩ thuật sẽ có tác dụng và ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt
động dạy và học, giúp cho giáo viên có một định hướng đúng đắn, phù hợp. Cách thức tổ
chức giờ dạy hợp lý giúp cho học sinh hứng thú tìm hiểu, khám phá thế giới thẩm mĩ một
cách say mê, hấp dẫn, góp phần giáo dục nên những con người toàn diện hơn theo 4 mục
đích : Đức - Trí - Thể - Mĩ.
- Việc nâng cao chất lượng dạy và học là một trong những biện pháp mà không thể
thiếu trong công tác giảng day, nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giảng dạy và
tiếp thu bài của học sinh. Chính vì vậy trong một tiết học Mĩ thuật giáo viên phải biết kết
hợp các biện pháp nói trên một cách linh hoạt để đạt được hiệu quả cao trong việc dạy và



Mĩ thuật trở nên dễ dàng và hứng thú hơn cho mỗi giáo viên và học sinh.
Đó là những kinh nghiệm nhỏ của tôi về việc áp dụng một số phưong pháp dạy học
môn Mĩ thuật với quy trình: Vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện. Tôi cũng đã mạnh dạn
viết thành sáng kiến kinh nghiệm nhằm đưa ra một phương pháp mới để các đồng nghiệp
bộ môn cùng tham khảo và xây dựng cùng tôi. Chắc chắn sẽ còn nhiều điều khiếm khuyết
và chưa hoàn thiện, có những vấn đề có thể chưa cụ thể hoá hoặc vẫn còn bỏ ngỏ. Mong
rằng các cấp lãnh đạo, bạn bè đồng nghiệp cùng chung sức góp ý, chia sẽ và ùng nhau
xây dựng để sáng kiến kinh nghiệm này của tôi được hoàn thiện hơn, chỉnh chu hơn, đưa
lại hiệu quả thiết thực hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!