VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ TRUNG DŨNG

TRANH TỤNG TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ
THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA CÁC TÒA ÁN QUÂN SỰ
QUÂN KHU 2

Ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 8 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN VĂN ĐỘ

HÀ NỘI, 2018

Ộ


LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tác giả.
Các số liệu trong luận văn hoàn toàn chính xác. Toàn bộ nội dung trong luận văn
không sao chép của bất cứ tác giả nào, trường hợp trích dẫn tài liệu để phân tích,
trình bày đều có chú thích tác giả theo đúng quy định.

Tác giả luận văn




DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Tổng hợp kết quả xét xử sơ thẩm vụ án hình sự (7/2008 -6/2018)…….43
Bảng 2.2: Kết quả hoạt động của chủ thể tham gia tranh tụng (7/2008-6/2018)…44


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BLTTHS

:

Bộ luật tố tụng hình sự

HĐXX

:

Hội đồng xét xử

HSST

:

Hình sự sơ thẩm

KSV


:

Tòa án nhân dân tối cao

TTHS

:

Tố tụng hình sự

VKS

:

Viện kiểm sát

VKSNDTC

:

Viện kiểm sát nhân dân tối cao

XHCN

:

Xã hội chủ nghĩa


MỞ ĐẦU

Thực hiện yêu cầu cải cách tư pháp do Đảng đề ra, trong những năm qua, chất
lượng tranh tụng tại các phiên tòa hình sự sơ thẩm (HSST) của các Tòa án nói chung,

Tòa án quân sự (TAQS) nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên vẫn còn
một số hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết án. Mặc dù Hiến pháp 2013 và Bộ
1


luật tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 đã ghi nhận nguyên tắc tranh tụng trong xét
xử; tuy nhiên một số quy định của BLTTHS năm 2015 về tranh tụng qua thực tiễn áp
dụng cũng còn có nhiều ý kiến và tranh luận khác nhau cần phải được nghiên cứu sửa
đổi, bổ sung và hướng dẫn thực hiện. Bởi vậy, việc đi sâu nghiên cứu, luận giải một

cách thấu đáo các quy định của BLTTHS năm 2015 về tranh tụng tại phiên tòa HSST,
từ đó có nhận thức sâu sắc hơn về cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động này đồng
thời chỉ ra những hạn chế, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất một số nội dung hoàn
thiện pháp luật tố tụng hình sự (TTHS) về tranh tụng là một việc làm rất cần thiết, có ý
nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Với lý do đó, tác giả lựa chọn đề tài “Tranh tụng tại

phiên tòa hình sự sơ thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn xét xử
của các Tòa án quân sự Quân khu 2” làm đề tài luận văn thạc sĩ.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Tranh tụng là một nguyên tắc rất quan trọng trong TTHS và mới được Hiến
pháp 2013, BLTTHS năm 2015 ghi nhận; tuy nhiên, trước đó đã có nhiều công trình
nghiên cứu về vấn đề này; đó là: Luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Hải Ninh về
“Thủ tục xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa hình sự sơ thẩm” (2003). Luận văn thạc sĩ

luật học của Nguyễn Đức Mai về “Vấn đề tranh tụng trong tố tụng hình sự” (1996).
Luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Mai Chi về “Tranh luận tại phiên tòa theo yêu
cầu cải cách tư pháp” (2011). Công trình nghiên cứu “Về nguyên tắc tranh tụng

các tác giả nghiên cứu trên nhiều phương diện khác nhau về nguyên tắc và hoạt
động tranh tụng tại phiên tòa HSST. Tuy nhiên, các nội dung nghiên cứu này đều

gắn với hoạt động tranh tụng nói chung mà chưa gắn với thực tiễn tranh tụng trong
xét xử của một TAQS nào. Do đó tác giả mạnh dạn nghiên cứu đề tài này nhằm góp
một phần nhỏ bé vào việc hiểu sâu sắc hơn cả về lý luận và thực tiễn việc tranh tụng
và áp dụng các quy định của BLTTHS về tranh tụng tại các phiên tòa HSST ở các
TAQS Quân khu 2; đồng thời làm cơ sở cho việc kiến nghị những yêu cầu và giải

pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên tòa HSST.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích của việc nghiên cứu đề tài
Đề tài nghiên cứu, phân tích làm rõ hơn những vấn đề lý luận về tranh tụng tại

phiên tòa HSST. Đánh giá thực trạng các quy định của pháp luật về tranh tụng và
thực tiễn áp dụng các quy định này tại các TAQS Quân khu 2. Đồng thời đưa ra các
yêu cầu và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa HSST.
3.2. Nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Để đạt được mục đích trên, tác giả đã kế thừa có chọn lọc một số kết quả

nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan và đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu:
3


- Làm rõ thêm khái niệm về tranh tụng tại phiên tòa HSST; đặc điểm và ý nghĩa
của tranh tụng; các yếu tố tác động đến chất lượng tranh tụng tại phiên tòa HSST; tranh
tụng tại phiên tòa HSST theo pháp luật TTHS một số nước trên thế giới;
- Phân tích các quy định của BLTTHS năm 2015 về tranh tụng trên cơ sở so
sánh với quy định của BLTTHS năm 2003 và xác định những bất cập trong các quy
định này.



Quá trình thực hiện đề tài, tác giả sử dụng phương pháp phân tích nhằm làm
sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về tranh tụng tại phiên tòa; phương pháp
so sánh, đối chiếu quy định của BLTTHS Việt Nam và một số nước trên thế giới

nhằm tham khảo, tiếp thu kinh nghiệm khi đưa ra đề xuất kiến nghị; phương pháp
tổng hợp để tổng hợp các vấn đề nghiên cứu nhằm đưa ra những nhận định và kết
luận. Để nghiên cứu thực tiễn, tác giả sử dụng phương pháp quan sát, phương pháp
tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, phương pháp thống kê.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận, luận văn góp tiếng nói khoa học khiêm tốn vào hoàn thiện
nhận thức về tranh tụng tại phiên tòa HSST, có thể được dùng làm tài liệu tham
khảo trong quá trình học tập và nghiên cứu về TTHS. Về mặt thực tiễn, thông qua
kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của tranh
tụng tại các phiên tòa HSST nói chung và các phiên tòa HSST của TAQS nói riêng.
7. Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm có 03 chương:
- Chương 1: Các vấn đề lý luận về tranh tụng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm
- Chương 2: Thực trạng pháp luật về tranh tụng và thực tiễn tranh tụng ở các
Tòa án quân sự Quân khu 2
- Chương 3: Yêu cầu và các giải pháp nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên
tòa hình sự sơ thẩm

5


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full