HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN NGỌC KHÁNH

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH THỰC THI CHÍNH
SÁCH BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH XUYÊN, TỈNH
VĨNH PHÚC

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học:

GS.TS Đỗ Kim Chung

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để
bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được
cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, Ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Ngọc Khánh

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan .................................................................................................................i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục chữ viết tắt...................................................................................................vi
Danh mục bảng ...........................................................................................................vii
Danh mục sơ đồ .........................................................................................................viii
Trích

yếu

luận

văn

........................................................................................................ix



tài
cứu
chung

cụ

thể

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................3

1.3.1.
Đối
tượng
......................................................................................3
1.3.2.

đề

nghiên

cứu

Phạm vi nghiên cứu .........................................................................................3

Phần 2. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về thực thi chính sách bồi thường
giải phóng mặt bằng
......................................................................................4
2.1.
2.1.1.

2.2.2.
trên

Thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng ở một số nước
thế giới .......................................................................................................... 26

4


Phần 3. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................
31
3.1.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ......................................................................... 31

3.1.1.

Điều kiện tự nhiên ......................................................................................... 31

3.1.2.

Điều kiện kinh tế xã hội ................................................................................ 35

3.1.3.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ................................... 39

3.2.

Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 40


4.1.2.

Thực hiện các hoạt động đền bù GPMB ..................................................... 5353

4.1.3.

Kết quả thực thi chính sách bồi thường GPMB .......................................... 6666

4.2.

Yếu tố ảnh hưởng đến tình hình thực thi chính sách bồi thường gpmb trên
địa bàn huyện bình xuyên .......................................................................... 7171

4.2.1.

Công tác quản lý hồ sơ về đất đai tại các địa phương ................................. 7171

4.2.2.

Năng lực, trình độ của cán bộ, công chức và khả năng thực hiện, giải
quyết các chế độ chính sách bồi thường GPMB ......................................... 7474

4.2.3.

Khả năng hoàn thành khu tái định cư, bố trí di rời mồ mả .......................... 7575

4.2.4.

Trình độ, sự đồng thuận của người bị thu hồi đất ....................................... 7878


5


Phần 5. Kết luận và kiến nghị ...............................................................................
9090
5.1.

Kết luận ..................................................................................................... 9090

5.2.

Kiến nghị ................................................................................................... 9191

5.2.1.

Kiến nghị đối với chính quyền huyện Bình Xuyên ..................................... 9191

5.2.3.

Kiến nghị đối với cơ quan trung ương ........................................................ 9292

TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 9393
PHỤ LỤC ............................................................................................................... 9595

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt


KCN

Khu công nghiệp

NĐ

Nghị định NN

Nông nghiệp QSD
Quyền sử dụng
QSDĐ

Quyền sử dụng đất

QSH

Quyền sở hữu

TB

Thông báo TT

Thị trấn TĐC

Tái

định cư
THPT


GPMB ........................................................................................... 59 59
Bảng 4.8. Giá bồi thường các loại đất nông nghiệp và hoa màu ....................... 626 2
Bảng 4.9. Tổng hợp những điều chỉnh chính sách HT khi thu hồi đất nông nghiệp 6464
Bảng 4.10. Tổng hợp những điểu chỉnh chính sách tái định cư .......................... 65 65
Bảng 4.11. Kết quả bồi thường GPMB của huyện Bình Xuyên giai đoạn 2013-2015 6767
Bảng 4.12. Kế hoạch và kết quả thực hiện bồi thường GPMB dự án Xây dựng
khu công nghiệp Thăng Long Vĩnh Phúc ........................................ 6868
Bảng 4.13. Kế hoạch và kết quả thực hiện bồi thường GPMB dự án Khu đô thị
Việt Đức Legend city ..................................................................... 6868
Bảng 4.14. Kết quả tiếp nhận và giải quyết đơn thư, khiếu nại .......................... 70 70
Bảng 4.15. Đánh giá về công tác quản lý hồ sơ về đất đai của các xã, TT .......... 72 72
Bảng 4.16. Đánh giá của hộ dân về công tác quản lý hồ sơ về đất đai ................ 7373
Bảng 4.17. Đánh giá của người dân đồi với cán bộ thực thi chính sách .............. 74 74
Bảng 4.18. Kết quả thực thực hiện Đền bù GPMB dự án phục vụ TĐC.............. 757 5
Bảng 4.19. Kết quả bồi thường di chuyển mồ mả.............................................. 767 6
Bảng 4.20. Đánh giá của hộ dân về xây dựng bố trí TĐC, di chuyển mồ mả ...... 77 77
Bảng 4.21. Sự đồng thuận của người có đất bị thu hồi ...................................... 7878
Bảng 4.22. Bảng so sánh giá đất ...................................................................... 80 80
Bảng 4.23. Hệ số điều chỉnh và giá đất bồi thường trên địa bàn huyện ............... 82 82
vii


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1. Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
................................6
Sơ đồ 2.2. Mục têu của thực thi chính sách bồi thường GPMB ....................................7
Sơ đồ 2.3. Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách ..............................10
Sơ đồ 4.1. Cơ cấu tổ chức của Hội đồng bồi thường GPMB ........................................45
Sơ đồ 4.2. Cơ cấu tổ chuyên viên giúp việc cho Hội đồng bồi thường..........................46


Nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp điều tra phỏng vấn người có đất bị thu
hồi, cán bộ thực thi chính sách, thu thập số liệu từ sách, báo, internet, các báo cáo thu
thập từ các phòng ban chuyên môn sau đó tổng hợp so sánh để phân tích về tình hình
thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện. Trong đề tài
chọn 2 dự án để nghiên cứu tình hình thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt
bằng.
Kết quả chính và kết luận
Kết quả nghiên cứu cho thấy về cơ bản tình hình thực thi chính sách bồi thường
giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Bình Xuyên cũng đã đạt được một số kết
9


quả, đúng pháp luật và được đại đa số người bị thu hồi đất đồng tình ủng hộ. Tuy n
hiên bên

10


canh đó thì vẫn còn những mặt yếu kém mà chính quyền huyện phải quan tâm xem
xét và điều chỉnh cho phù hợp với thực tế địa phương. Giá bồi thường còn thấp hơn
so với giá thị trường. Công tác lập kế hoạch triển khai thực hiện chưa rõ ràng và cụ
thể; công tác tập huấn nâng cao chất lượng cán bộ thực thi còn hạn chế. Công tác
quản lý hồ sơ địa chính về đất đai tại các địa phương còn nhiều bất cập. Phương án
bồi thường chủ yếu bằng tiền, chưa có định hướng giúp người dân sử dụng các
khoản tiền bồi thường,
hỗ trợ.
Trên cơ sở nghiên cứu tình hình thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt
bằng trên địa bàn huyện Bình Xuyên đề tài đề xuất một số giải pháp về công tác
thực hiện, giải pháp về công tác tổ chức bộ máy thực thi chính sách, giải pháp về
chính sách bồi thường và giải pháp về giá như: xây dựng kế hoạch triển khai chi tết

construction and development. So enforcement of site clearance compensation
policy here is to be focused. But in fact the policy enforcement clearance Binh Xuyen
district, Vinh Phuc province performed like. To see that I conducted research enttled
"Study on the compensaton policy enforcement clearance Binh Xuyen district, Vinh
Phuc province." Research project aims to systematize the theoretical basis and practcal
implementation of policies on compensation for site clearance and compensation
policies on ground clearance. Implementation Study and analyze the factors that
affect the implementation of compensaton policies clearance Binh Xuyen district
then propose some solutions to improve the effectveness of policy implementation
compensaton clearance Binh Xuyen district in the near future.
Materials and Methods
Researchers have used the survey method interviewed people whose land is
recovered, policy enforcement personnel, collectng data from books, newspapers, the
internet, reports collected from the specialized departments then synthetic comparatve
analysis of the situation in order to implement compensation policies clearance in the
district. In selecting topics for study 2 Project Implementation Status Policy clearance
compensaton.
Main fndingsand conclusions
Research results show that basically the situaton compensaton policy
enforcement clearance Binh Xuyen district has also achieved some results, in
11


accordance with law and the majority of land acquisiton contract supporter. But beside
that, the n porch stll has weaknesses that concerned district authorities have
reviewed and adjusted to suit local realites. Compensation rates even lower than the
market price. Business plan implementation is not clear, and concrete; the training
improve the quality of enforcement officers is limited. The management of cadastral
records of land in localities still inadequate. Compensation plans mainly in cash, no
guide to help people use the compensaton, support.

biệt quan trọng của quy trình chính sách. Thực thi chính sách bồi thường
GPMB là một khâu quan trọng quyết định sự thành bại của chính sách này.
Việc thực thi chính sách bồi thường GPMB không chỉ góp phần thực hiện
các mục tiêu của chính sách mà còn khẳng định tnh đúng đắn của chính sách,
vai trò của chủ thể trong việc thực thi chính sách, góp phần nâng cao niềm tin của
đối tượng quản lý đối với chủ thể chính sách cũng như niềm tin của nhân dân đối
với các cấp ủy Đảng và chính quyền. Tuy nhiên để thực hiện việc thu hồi đất
của người dân trên thực tế cũng gặp phải rất vướng mắc nhiều mặt như: điều
kiện được bồi thường, giá trị bồi thường về đất, nhà ở và các tài sản trên đất, tái
định cư….ở nhiều nơi công tác này đã gặp phải sự phản ứng của người dân, thậm
chí có nơi trở thành vấn đề xã hội bức xúc.
Nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò, ý nghĩa của việc thực thi chính sách bồi
thường GPMB những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền các địa phương đã
tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị
trong việc phối hợp triển khai thực thi chính sách về bồi thường GPMB và đạt
được những kết quả tch cực góp phần làm cho nền kinh tế có bước phát triển
và tăng trưởng khá, đất nước ta từng bước vượt ra khỏi tình trạng các nước
kém phát triển. Vị thế của nước ta trên trường quốc tế được nâng cao,
góp phần xây dựng một thế giới, hòa bình, dân chủ và tến bộ xã hội.
1


Trên con đường công nghiệp hoá hiện đại hoá để đưa đất đai thực sự trở
thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thì việc thu hồi đất
chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu, cụm công nghiệp, khu đô thị,
xây dựng cơ cấu đất đai hợp lý thì việc thực thi chính sách bồi thường giải phóng
mặt bằng để thu hồi đất cho đầu tư phát triển là thực sự cần thiết.
Huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc là một huyện có cả ba địa hình
đồng bằng, trung du và miền núi, có vị trí nằm gần trung tâm tỉnh lỵ của tỉnh
Vĩnh Phúc, cách thành phố Vĩnh Yên 7 km dọc theo quốc lộ 2, cách Thủ đô

- Chính sách về bồi thường giải phóng mặt bằng
- Tình hình thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng trên
địa bàn huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Chính sách về bồi thường giải phóng mặt bằng và
tình hình thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng.
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu được tiến hành trên địa bàn huyện
Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.
- Phạm vi thời gian: Đề tài tến hành nghiên cứu, tìm thông tn, số liệu
được thu thập trong 3 năm từ 2013-2015.

3


PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ THỰC THI CHÍNH
SÁCH BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1.1. Thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng
2.1.1.1. Khái niệm thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng
Chính sách công là một tuyên bố mang tính quyền lực, về những dự định
của chính phủ, dựa trên những giả thuyết về nguyên nhân và ảnh hưởng và được
thiết kế, cấu trúc dựa trên những mục têu (Althaus, Bridgman & Davis 2007).
Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng đối với người dân bị thu hồi
đất là một dạng chính sách công có nội dung liên quan đến nhiều lĩnh vực
như đất đai, tài chính, an ninh, chính trị.
Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là tổng thể các quan điểm,
các giải pháp và công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các đối tượng
bị thu hồi đất nhằm có đất để xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã
hội theo định hướng mục têu đề ra (Phạm Tiến Dũng, 2012).
Chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng là những chính sách

Về mặt mục têu: Cần kết hợp hài hòa mục tiêu của người sử dụng
đất, của xã hội và người dân, trong đó ưu tiên cao nhất cho việc sử dụng có hiệu
quả quỹ đất phục vụ đời sống nhân dân.
Về mặt công cụ và cơ chế tác động: Cân phối hợp hài hòa với nhau có tnh
đến các giới hạn về sử dụng đất, ngân sách nhà nước và năng lực tổ chức
thực hiện của các chủ thể.
Thực thi chính sách là giai đoạn thứ hai trong quá trình chính sách sau giai
đoạn hoạch định chính sách, nhằm biến chính sách thành hành động và kết
quả trên thực tế (Phạm Tiến Dũng, 2012).
Thực thi chính sách bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất của chính
quyền huyện là quá trình triển khai các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
của Trung ương, tỉnh thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động
có tổ chức trong bộ máy Nhà nước huyện nhằm có đất để xây dựng cơ sở hạ tầng
phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của địa phương (Phạm Tiến Dũng,
2012).
Thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng là quá trình áp
dụng các chính sách, điều luật được quy định khi nhà nước bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư khi thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa,
cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất
5


định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới
(Nguyễn Thị Minh Tâm, 2010).

6


2.1.1.2. Mục tiêu của thực thi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng
Mục têu của chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng là đảm

Nguồn: Phạm Tiến Dũng (2012)

Mục têu của thực thi chính sách bồi thường GPMB của chính quyền
huyện là kết quả cần đạt được trong tương lai, nó thể hiện kì vọng của Nhà
nước và chủ thể tham gia quan tâm; và được xây dựng dựa trên các văn bản
pháp luật, khả năng về nguồn lực để thực hiện chính sách, trình độ dân trí và
tác động tâm lý của những người tham gia thực thi chính sách, cụ thể như sau:

7


Mục đích của thực thi chính sách bồi thường GPMB
Có đất để xây dựng các công trình phục vụ phát triẻn KT-XH, phát triển đô thị
Mục tiêu của thực thi chính sách bồi thường GPMB
Về bồi thường

Về hỗ trợ

Về tái định cư

- Diện tích đất được bồi

- Diện tích đất được hỗ

- Diện tích đất được xây

thường (m2).

trợ.


định của Nhà nước.

màu, vật kiến trúc.

sống và ổn định sản

- Số hộ gia đình nhận

- Số tổ chức, hộ gia

xuất, hỗ trợ di chuyển

đất, nhà tái định cư.

đình, cá nhân được

chỗ ở.

- Tổng tền sử dụng đất

bồi thường.

- Số người được đào

thu được từ tiền tái

- Tỷ lệ % đơn thư khiếu

tạo nghề mới.