ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
-------------------

CAO VŨ MẠNH CƯỜNG

NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỘNG TÀI NGUYÊN RỪNG Ở
LƯU VỰC SÔNG HƯƠNG, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
VÀ ĐỀ
XUẤT
GIẢI
PHÁP SỬ
DỤNG HỢP LÝ
Demo
Version
- Select.Pdf
SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÍ
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Thừa Thiên Huế, năm 2018


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
-------------------

CAO VŨ MẠNH CƯỜNG

NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỘNG TÀI NGUYÊN RỪNG Ở



Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình
của lãnh đạo và các thầy, cô giáo trong khoa Địa Lý trường ĐHSP Huế và
một số cơ quan khác. Vì vậy, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:
- Các thầy giáo đã trực tiếp giảng dạy các môn học trong chương
trình đào tạo cao học ngành Địa lý tự nhiên ở trường.
- TS. Nguyễn Đăng Độ - người thầy đầy tâm huyết và nhiệt tình,
người đã hướng dẫn và giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện đề
tài.
Xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình và những người bạn đã động viên
hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Demo Version - Select.Pdf SDK Tác giả luận văn

Cao Vũ Mạnh Cường


MỤC LỤC

A. MỞ ĐẦU .................................................................................................... 1
1. Đặt vấn đề ..................................................................................................... 1
2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................... 2
2.1. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................. 2
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................ 2
3. Giới hạn nghiên cứu ..................................................................................... 2
4. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu ...................................................... 2
4.1. Quan điểm nghiên cứu .............................................................................. 2
4.1.1. Quan điểm lịch sử - viễn cảnh ................................................................ 2
4.1.2. Quan điểm tổng hợp ............................................................................... 3

1.5. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI ......................................... 16
1.5.1. Thu thập tư liệu ảnh viễn thám ............................................................ 16
1.5.2. Giải đoán ảnh viễn thám. ..................................................................... 19
1.5.3. Xây dựng bản đồ cơ cấu các loại rừng bằng GIS. ............................... 29
1.5.4. Xây dựng bản đồ biến động rừng. ........................................................ 29
1.5.5. Đánh giá biến động. ............................................................................. 30
CHƯƠNG 2. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ
HỘI ẢNH HƯỞNG ĐẾN BIẾN ĐỘNG TÀI NGUYÊN RỪNG Ở LƯU
VỰC SÔNG HƯƠNG .................................................................................. 31
2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN. ........................................................................ 31
2.1.1. Vị tríDemo
địa lý. ..........................................................................................
31
Version - Select.Pdf SDK
2.1.2. Địa chất ................................................................................................ 31
2.1.3. Địa hình, địa mạo ................................................................................. 37
2.1.4. Khí hậu. ................................................................................................ 39
2.1.5. Thủy văn. .............................................................................................. 42
2.1.6. Thổ nhưỡng .......................................................................................... 43
2.1.7. Sinh vật ................................................................................................. 46
2.2. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI. ......................................................... 48
2.2.1. Tình hình phát triển các ngành triển kinh tế. ....................................... 48
2.2.2. Dân số và nguồn lao động. ................................................................... 51
2.2.3. Tình hình phân bố dân cư. .................................................................... 52
2.3. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ
- XÃ HỘI ĐẾN TÀI NGUYÊN RỪNG TẠI LƯU VỰC SÔNG HƯƠNG. ...... 52
2.3.1. Tích cực. ............................................................................................... 52


2.3.2. Tiêu cực. ............................................................................................... 53



DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Hệ thống các thiết bị thu và tính chất cơ bản của vệ tinh Landsat . 19
Bảng 2.1: Lượng mưa trung bình tháng tại lưu vực sông Hương (mm) ......... 40
Bảng 2.2 : Nhiệt độ không khí trung bình nhiều năm ở lưu vực sông Hương
(0C) .................................................................................................................. 41
Bảng 2.3: Số dân và mật độ dân số của Thừa Thiên Huế giai đoạn 2013 2016 ................................................................................................................. 51
Bảng 2.4: Dân số thành thị, nông thôn của Thừa Thiên Huế giai đoạn.......... 52
2013 – 2016. .................................................................................................... 52
Bảng 3.1: Một số thông tin cơ bản của các ảnh vệ tinh được thu thập ........... 55
Bảng 3.2: Bảng mô tả các nhóm đất và rừng .................................................. 58
Bảng 3.3: Các mẫu giải đoán ảnh vệ tinh ....................................................... 59
Bảng 3.4: Ma trận sai số phân loại ảnh năm 1987 .......................................... 64
Bảng 3.5: Ma trận sai số phân loại ảnh năm 2002 .......................................... 65
Demo
Version
Select.Pdf
Bảng 3.6: Ma
trận sai
số phân- loại
ảnh nămSDK
2017 .......................................... 65

Bảng 3.7: Thống kê cơ cấu các loại rừng được giải đoán từ ảnh vệ tinh năm 1987 67
Bảng 3.8: Thống kê cơ cấu các loại rừng được giải đoán từ ảnh vệ tinh năm
2002 ................................................................................................................. 68
Bảng 3.9: Thống kê cơ cấu các loại rừng được giải đoán từ ảnh vệ tinh năm
2017 ................................................................................................................. 69


kênh 752 sau khi được xử lý và cắt theo ranh giới lưu vực sông Hương. ...... 56
Hình 3.5: Ảnh Landsat 8 chụp ngày 08/05/2017 được hiển thị bằng tổ hợp
kênh 752 khi chưa được xử lý ......................................................................... 57
Hình 3.6: Ảnh Landsat 8 chụp ngày 08/05/2017 được hiển thị bằng tổ hợp
kênh 752 sau khi được xử lý và cắt theo ranh giới lưu vực sông Hương. ...... 57
Hình 3.7: Ảnh vệ tinh Landsat năm 1987 sau khi được phân loại bằng ......... 63
phương pháp Maximum Likelihood ............................................................... 63
Hình 3.8: Ảnh vệ tinh Landsat năm 2002 sau khi được phân loại bằng phương
pháp Maximum Likelihood ............................................................................. 63
Hình 3.9: Ảnh vệ tinh Landsat năm 2017 sau khi được phân loại bằng phương
pháp Maximum Likelihood ............................................................................. 64


Hình 3.10: Bản đồ hiện trạng tài nguyên tại lưu vực sông Hương năm 1987 67
Hình 3.11: Bản đồ hiện trạng rừng ở lưu vực sông Hương năm 2002 .......... 68
Hình 3.12: Bản đồ hiện trạng rừng ở lưu vực sông Hương năm 2017 ........... 69
Hình 3.13: Bản đồ biến động các nhóm loại rừng giai đoạn 1987 - 2002 ...... 76
Hình 3.14: Bản đồ biến động các nhóm loại rừng giai đoạn 2002 - 2017 ...... 77

Demo Version - Select.Pdf SDK


A. MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Rừng là một yếu tố cấu thành cơ bản của cảnh quan địa lý, là nguồn tài nguyên
thiên nhiên có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và đời
sống của con người. Trong giới hạn một lưu vực sông, sự biến đổi của thảm thực
vật rừng ở mức độ nhất định có thể dẫn đến sự thay đổi của nhiều yếu tố khác như
xói mòn đất, chế độ dòng chảy, chất lượng nguồn nước… từ đó ảnh hưởng đến đời


Xuất phát từ những lý do nêu trên tôi chọn đề tài: “Nghiên cứu biến động tài
nguyên rừng ở lưu vực sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế và đề xuất giải pháp
sử dụng hợp lý” làm luận văn thạc sĩ của mình.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá được tình hình biến động tài nguyên rừng ở lưu vực sông Hương
tỉnh Thừa Thiên Huế, giai đoạn 1987 -2017, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp sử dụng
hợp lý.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục tiêu đề ra, đề tài thực hiện các nhiệm vụ chính sau:
- Tổng quan cơ sở lý luận của việc nghiên cứu biến động tài nguyên rừng.
- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình biến động tài nguyên rừng ở
lưu vực sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế.
- Nghiên cứu tình hình biến động tài nguyên rừng ở lưu vực sông Hương,
giai đoạn 1987 - 2017.
- Đề xuất giải pháp sử dụng tài nguyên rừng hợp lý ở lưu vực sông Hương.
3. Giới hạn nghiên cứu

Demo Version - Select.Pdf SDK

- Giới hạn về không gian: Phạm vi không gian lưu vực được xác định dựa
vào bản đồ địa hình và mạng lưới thủy văn sông Hương.
- Giới hạn về thời gian: Đề tài nghiên cứu biến động tài nguyên rừng trong
phạm vi 30 năm, giai đoạn từ năm 1987 đến năm 2017.
- Giới hạn về nội dung: Đề tài nghiên cứu sự biến động về diện tích các loại
rừng, cụ thể là quần thể các loại thực vật rừng ở lưu vực sông Hương. Việc phân
chia các loại rừng ở địa bàn nghiên cứu được dựa vào nguồn gốc hình thành theo
Thông tư 34/2009/TT-BNNPTNT quy định tiêu chí xác định và phân loại rừng của
Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.


Phát triển bền vững là một khái niệm mới nhằm định nghĩa một sự phát triển
về mọi mặt trong xã hội không những ở hiện tại mà còn phải bảo đảm sự tiếp tục
phát triển trong tương lai xa. Sau khi nghiên cứu được tình hình biến động của tài
nguyên rừng tại lưu vực sông Hương thì cần đưa ra được các hướng khai thác, sử
dụng tài nguyên, và các đề xuất của đề tài dựa trên quan điểm phát triển bền vững
nhằm mục đích khai thác tối đa tiềm năng tài nguyên nhưng vẫn đảm bảo được ổn
định môi trường, tránh gây ra những hệ quả tiêu cực đến sinh thái môi trường và xã
hội khi tiền hành khai thác tài nguyên.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
4.2.1. Phương pháp thu thập, phân tích và xử lý tài liệu, số liệu
Trên cơ sở yêu cầu mục đích và nhiệm vụ của đề tài, tác giả tiến hành thu
thập, tổng hợp các tài liệu từ các sách báo, tạp chí, các trang web… Từ đó chọn lọc

3


những thông tin quan trọng cần thiết cho sự nghiên cứu nhằm tạo được sự logic và
tính chính xác khoa học của đề tài.
Đặc biệt với tính chất của đề tài, tác giả tiến hành thu thập các ảnh vệ tinh từ
trang web của cục địa chất Hoa Kì () để làm cơ sở xây dựng
các bản đồ hiện trạng và bản đồ biến động tài nguyên rừng qua các năm và các thời
kì.
4.2.2. Phương pháp bản đồ
“Địa lý là khoa học xuất phát từ bản đồ và cũng kết thúc ở bản đồ” – câu nói
đó đã nêu được tầm quan trọng của bản đồ trong việc nghiên cứu những vấn đề
thuộc khoa học địa lý. Bản đồ là phương tiện trực quan và là nguồn cung cấp thông
tin quan trọng. Thông qua bản đồ giúp chúng ta hiểu được đặc tính đối tượng, sự
phân bố đối tượng theo không gian. Trong đề tài này, phương pháp bản đồ được thể
hiện bằng cách thu thập các bản đồ liên quan đến tài nguyên rừng như bản đồ địa

cũng như vậy, cần thực hiện những chuỗi công việc mới có thể đánh giá đúng và
đầy đủ về sự biến động tài nguyên.

Demo Version - Select.Pdf SDK

5